Afd. motie 755.21

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 7 december 2021 Kunst en Cultuur Wethouder Touria Meliani Kunst en Cultuur, bestuurszaken.kec@amsterdam.nl Reactie op advies Amsterdamse Kunstraad inzake aangepaste aanvragen (addenda) Amsterdam Bis-instellingen voor Kunstenplan 2021-2024; en afdoening motie 755 van het lid Boomsma van het CDA

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het advies van de Amsterdamse Kunstraad over de herziene aanvragen (addenda) van de instellingen in de Amsterdamse Basisinfrastructuur in het Kunstenplan 2021-2024. In de reactie op dit advies van de Kunstraad betrekt het college motie 755 van raadslid Boomsma (CDA) die in de vergadering van de gemeenteraad van 11 november 2021 bij de behandeling van de Begroting 2022 is aangenomen. In deze motie wordt het college gevraagd om in 2022 en 2023 geen harde prestatie-eisen te stellen aan kunstinstellingen in de Amsterdam Bis, maar wel de financiële ontwikkelingen goed te monitoren teneinde instellingen meer ruimte te geven om te werken aan duurzaam herstel uit de crisis. Aanleiding herziene aanvragen Amsterdam Bis Kunstenplan 2021-2024 De subsidieaanvragen voor de Amsterdam Bis als onderdeel van het Kunstenplan 2021-2024 zijn opgesteld in de periode voor de coronacrisis. De deadline voor de indiening van de aanvragen was 1 februari 2020. Bij de beoordeling van deze aanvragen, in de periode februari tot juni 2020, heeft de Kunstraad geen rekening kunnen houden met de grote en langdurige impact die de coronacrisis heeft op de cultuursector en de culturele instellingen.

Op 30 juni 2020 heeft het college op basis van het advies van de Kunstraad besloten over de samenstelling van de Amsterdam Bis als onderdeel van het Kunstenplan 2021-2024 en over de hoogte van de subsidies1. Inmiddels was helaas duidelijk geworden dat de coronacrisis niet van korte duur was en dat de kunst- en cultuurinstelling hun plannen voor de nieuwe periode niet konden uitvoeren zoals voorgesteld. Aan de instellingen hebben we gemeld dat de gemeente coulance betracht ten aanzien van de behaalde prestaties (uitgevoerde activiteiten) bij de beoordeling van de subsidieverantwoording over 2021. Bij de vaststelling van het Kunstenplan 2021-2024 (16 december 2020) is besloten, in lijn met de werkwijze van het ministerie van OCW, dat een herziening van de plannen noodzakelijk was. Aan

1

de Amsterdam Bis 2021-2024.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 2 van 7

de instellingen in de Amsterdam Bis2 hebben we gevraagd om denkend vanuit een duurzaam toekomstplan de voorgenomen activiteiten en bijbehorende begroting waar nodig aan te passen. Daarvoor hebben de instellingen, op basis van vooraf bepaalde richtlijnen, de tijd gekregen tot 22 juni 2021. Aan de instellingen is kenbaar gemaakt dat onderschrijving van de codes (Fair Practice Code, Governance Code Cultuur, Code Diversiteit en Inclusie) en uitvoering van het door de instellingen zelf opgestelde actieplan diversiteit en inclusie als voorwaarden van kracht blijven. Het doel van de aanpassing van de plannen van de instellingen in de Amsterdam Bis - in relatie tot de gevolgen van de coronacrisis - is niet om opnieuw te bepalen of de instellingen wel of niet voor een subsidie in het kader van het Kunstenplan 2021-2024 in aanmerking komen. De samenstelling van de Amsterdamse Basisinfrastructuur 2021-2024 staat vast, ervan uitgaand dat de instellingen voldoen aan de subsidievoorwaarden die in de beschikking zijn opgenomen. Ook de hoogte van het verleende subsidiebedragen staat niet ter discussie.

Het college heeft de aangepaste plannen van de instellingen in de Amsterdam Bis 2021-2024 voorgelegd aan de Kunstraad met het verzoek deze plannen te beoordelen en het gemeentebestuur te adviseren over: - de bevindingen per discipline met betrekking tot de veranderde omstandigheden en de aanpassingen van de plannen op hoofdlijnen; - de wijze waarop het college hier rekening mee moet houden bij de monitoring van de instellingen; - de instellingen waarbij de plannen zodanig zijn aangepast dat ze naar uw inzicht te ver af zijn komen te staan van de oorspronkelijke aanvraag; - de invulling van eventuele coulance voor de periode 2022 tot en met 2024; - de wijze waarop de gemeente extra kan bijdragen (in het kader van het steunplan kunst en cultuur) aan herstel van de cultuursector na de coronacrisis. Algemene bevindingen Amsterdamse Kunstraad In het Advies Addenda Amsterdam Bis d.d. 14 oktober jl. (zie bijlage) constateert de Kunstraad dat de instellingen veel moeite hebben gehad met de herziening van de aanvragen omdat we nog middenin de coronacrisis zitten en gerichte voorspellingen voor de toekomst moeilijk zijn. De Kunstraad heeft veel respect voor de wijze waarop de cultuursector in de begintijd van corona uit in wendbaarheid: in korte tijd verplaatste een deel van de live programmering naar online.

Het leverde een hybride programmering op en het resulteerde in een toename aan kijkers en een

De Kunstraad ziet enerzijds dat de ervaring met nieuwe manieren van programmeren worden meegenomen in de plannen voor de toekomst en anderzijds dat de opgedane kennis vooral binnen de eigen organisatie wordt benut. De tijd is nog niet gegeven en genomen om een visie te ontwikkelen en een duurzame vertaling te geven aan de lessen die geleerd zijn. De Kunstraad constateert dat er in alle disciplines grote verliezen zijn geleden maar dat er ook onderlinge verschillen zijn. De grootste klappen vallen bij de instellingen met een heel hoog Ter informatie: ook de instellingen die een Kunstenplansubsidie ontvangen va het AFK, hebben de mogelijkheid gekregen hun plannen aan te passen. 2

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 3 van 7

percentage eigen inkomsten en instellingen met (hoge) doorlopende kosten voor vastgoed (musea en podia). Door de specifieke en generieke noodsteun hebben zij tot nu toe het hoofd boven water weten te houden. Ook ziet de Kunstraad dat de coronamaatregelen grote gevolgen heeft voor buitenlandse tournees en internationale samenwerkingen en cultuureducatie op scholen. Vooral jonge makers zijn in de knel gekomen door het stuwmeer dat in de afgelopen periode is ontstaan aan producties die nog in première moeten. Adviezen Op basis van de beoordeling van de herziene aanvragen van de instellingen in de Amsterdam Bis, een analyse van de gevolgen van de coronacrisis voor de cultuursector, en de wetenschap dat er nog geen concreet zicht is op het einde van deze crisis, heeft de volgende concrete adviezen geformuleerd: a. gezamenlijk vertrouwen: geen harde prestatie-eisen in 2022, 2023 en 2024 In reactie op het besluit van de gemeente om coulance te betrachten ten aanzien van de kwantitatieve prestaties door de instellingen in het jaar 2021, wil de Kunstraad spreken van -eisen te De Kunstraad ziet dat de enorme veerkracht en vastberadenheid van de cultuursector een grens heeft bereikt en dat inmiddels sprake is van ongezonde arbeidssituaties en bedrijfspraktijken. De Kunstraad heeft grote zorgen over het bezoekersgedrag en de bezoekersaantallen.

De vraag is of het bezoekersgedrag zich weer tot het oude niveau herstelt. Daarom hebben instellingen tijd nodig om naar duurzamere businessmodellen toe te werken. Juist door hier nu in te investeren, leg je een ondergrond voor toekomstige publieksReactie college Ook het college ziet hoe groot de inzet is van instellingen in de Amsterdam Bis om bij elke ronde van nieuwe coronamaatregelen, ofwel versoepeling ofwel aanscherping, zo snel mogelijk aanpassingen te doen om te kunnen blijven programmeren voor zover dat mogelijk is. Het is niet reëel om te denken dat alle instellingen de activiteiten zoals opgenomen in herziene plannen voor deze Kunstenplanperiode ook zo kunnen uitvoeren. Bovendien hebben instellingen tijd en ruimte nodig voor herstel en voor het ontwikkelen van toekomstbestendige strategieën. Daarom zal het college bij de vaststelling van de Kunstenplansubsidies over de jaren 2022 tot en met 2024 zoals ook is gebeurd over 2021 coulant zijn ten aanzien van de prestatieafspraken. We verwachten van de instellingen dat zij in de jaarlijkse subsidieverantwoording toelichten waarom prestatieafspraken niet (volledig) nagekomen zijn en hoe er gewerkt wordt aan een duurzaam exploitatiemodel. Dit zullen we nader omschrijven in de herziene verleningsbeschikking die de instellingen binnenkort ontvangen.

Het college doet daarnaast een oproep aan de culturele instellingen in Amsterdam die goed bedeeld zijn bij de verdeling van extra Rijksmiddelen voor de cultuursector, om solidair te zijn met de instellingen die nog steeds in zwaar weer verkeren. Wij verwachten dat de instellingen die zich

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 4 van 7

dat nu kunnen veroorloven, waar mogelijk ondersteuning zullen bieden aan instellingen die kampen met problemen - op wat voor manier dan ook. b. monitoring vooral op financiële kant, met in acht neming van de codes De Kunstraad is van mening dat er naar aanleiding van de herziene aanvragen op artistiek inhoudelijk gebied geen extra eisen of nieuwe plannen van instellingen gevraagd moeten worden omdat deze instellingen zich al voldoende bewezen hebben. Monitoring van de zakelijke kant blijft belangrijk volgens de Kunstraad. Ook is het advies bij de monitoring goed te kijken of de codes nageleefd worden en of de instellingen de verantwoordelijkheid binnen hun keten nemen. In het licht van deze verantwoordelijkheid wijst de Kunstraad ook op de (zelfstandige) makers die zwaar geraakt zijn door de coronacrisis. Reactie college Het college is het eens met het advies van de Kunstraad en zal geen extra artistiek-inhoudelijke eisen stellen aan de instellingen. Bij de monitoring wordt wel scherp gekeken naar bedrijfsvoering en financiën, juist vanwege de grotere onzekerheid in tijden van corona en de noodzaak van nieuwe financieringsmodellen.

Zoals het college al eerder heeft aangekondigd, blijft de gemeente sturen op naleving van de culturele codes, de uitvoering van de actieplannen diversiteit en inclusie zoals door de instellingen opgesteld en de verantwoordelijkheid die instellingen hebben binnen hun keten. Dit is in lijn met het advies van de Kunstraad. De verantwoordelijkheid van de instellingen gaat wat het college betreft ook expliciet over de verbonden Z werkende makers. c. steungeld in bestemmingsreserve en ruimere openstelling steunregeling De Kunstraad verwacht dat de (financiële) gevolgen van de coronacrisis voor de culturele sector zeker nog enkele jaren zullen doorwerken. Sommige instellingen geven aan zelfs de grootste klappen vanaf 2022 te verwachten. De Kunstraad benadrukt dat extra ondersteuning van de cultuursector voorlopig nodig zal blijven. Voor een nieuwe steunronde van de gemeente vraagt de Kunstraad expliciet aandacht voor zelfstandige ondernemers in creatieve beroepen. De Kunstraad vraagt ook aandacht voor de afrekening van de gemeentelijke noodsteunregelingen waarbij instellingen te veel ontvangen middelen moeten terugbetalen.

De Kunstraad adviseert de gemeente het terugbetalen van de steungelden die in 2020 zijn verleend (fase 1 en 2) te heroverwegen omdat instellingen nog steeds te maken hebben met financiële problemen als Instellingen zou de mogelijkheid geboden moeten worden hun teveel aan ontvangen steungeld weg te zetten in een bestemmingsreserve voor 2022 en 2023 ter compensatie van (dan) geleden verliezen. De Kunstraad benadrukt dat het essentieel is voor de cultuursector dat de culturele steungelden ook na fase 4 beschikbaar blijven voor kunst en cultuur en niet terugvloeien naar de algemene middelen. Reactie college Op 2 november jl. heeft het college vanwege de aanhoudende problemen in de cultuursector vanwege de coronamaatregelen, besloten om het steunplan kunst en cultuur uit te breiden. Onderdeel van deze uitbreiding zijn onder meer een nieuwe noodsteunregeling voor gesubsidieerde en niet-gesubsidieerde culturele instellingen (fase 4), een nieuwe noodsteunregeling voor broedplaatsen (fase 3) en de uitbreiding van het projectsubsidiebudget

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 5 van 7

van het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) ten behoeve van zelfstandig werkende makers en kleine culturele initiatieven. Het college rondt momenteel de vaststelling af van de noodsteunsubsidies die in 2020 zijn verleend aan instellingen in het Kunstenplan (fase 1 en 2). Hierover wordt u nog geïnformeerd. Het uitgangspunt van de gemeentelijke noodsteunregeling voor de cultuursector is dat de extra financiële steun terecht komt bij die instellingen die de steun van de gemeente het hardst nodig hebben. De regeling is gericht op het compenseren van verliezen die zich in 2020 daadwerkelijk voor doen. Dat betekent dat als (een deel van) de noodsteun niet nodig is gebleken, dit terugbetaald wordt aan de gemeente zodat het ingezet kan worden voor nieuwe noodsteunregelingen en terecht kan komen bij instellingen die op dat moment in zwaar weer verkeren. Er kunnen dus geen bestemmingsreserves gevormd kunnen worden van de noodsteunmiddelen van de gemeente die niet nodig waren in het betreffende tijdvak. Bij de beoordeling van de verantwoording van de noodsteunregelingen 2020 hebben we, op basis van de daadwerkelijke verliezen, geconstateerd dat een deel van de instellingen minder grote verliezen hebben geleden dan zij hadden verwacht. Dit betekent dat zij meer noodsteun hebben ontvangen dan hen op basis van de subsidieregeling toekomt.

Dit kan leiden tot ongemakkelijke situaties waarin sommige instellingen middelen moeten terugstorten op basis van de jaarrekening 2020 terwijl ze voor de tweede helft van 2021 opnieuw noodsteun nodig hebben. Uiteraard realiseren we ons dat dit geen ideale situatie is in een tijd waarin veel culturele instellingen nog steeds in onzekerheid verkeren over hun toekomst. We hebben gesproken met alle instelling die vragen hebben over een lagere vaststelling van de subsidie 2020. De meeste instellingen hebben begrip voor de werkwijze van de gemeente. Met enkele instellingen zijn we nog in gesprek. Indien de noodsteun van de gemeente is gematcht met steun van een rijkscultuurfonds, wordt het uiteindelijke verlies verdeeld over de gemeente Amsterdam en de bijdrage van het betreffende rijkscultuurfonds. Zo komt geen enkele instelling in de problemen door terugvordering in verband met matching vanuit het rijk. Het Fonds Podiumkunsten heeft de noodsteunsubsidies inmiddels definitief vastgesteld. Terugvordering door de gemeente heeft daarmee géén invloed op eerder gematchte subsidies vanuit het FPK. Voor de eerste helft van 2021 heeft het college opnieuw noodsteun verleend aan culturele instellingen (fase 3) en inmiddels worden de aanvragen voor de noodsteunregeling voor de tweede helft van 2021 (fase 4) beoordeeld.

De dekking van deze regeling wordt onder meer gevormd door de middelen die terugkomen na de vaststelling van de noodsteunregelingen 2020. Ten behoeve van zelfstandigen in de cultuursector is eind oktober door de gemeente een speciale desk van het Regionale Werk Centrum (RWC) ingericht. Bij de Werkdesk kunst- en cultuur kunnen zij terecht voor coaching, scholing en begeleiding bij het vinden van (tijdelijk) werk binnen of buiten de sector. d. ondersteuning en stimulans op het gebied van vastgoed De Kunstraad roept de gemeente op een extra bijdrage te leveren aan herstel van de cultuursector door een sterke en ruimhartige impuls te geven aan huisvesting van kleinere instellingen in duurzaam cultureel vastgoed. Daarnaast pleit de Kunstraad voor meer zekerheid over locaties, een

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 6 van 7

bevriezing van huren, begrip en medewerking bij huurachterstanden en openstaan voor dialoog met betrekking tot meerjarige onderhoudsplannen. Reactie college Ook het college ziet dat het cultureel vastgoed een belangrijk aandachtspunt is. Instellingen die huren van de gemeente Amsterdam en financieel getroffen zijn door de coronacrisis kunnen op grond van de maatwerkregeling verschillende vormen van tegemoetkoming aanvragen. Vanuit Gemeentelijk Vastgoed zijn huurders individueel geïnformeerd over de mogelijkheden en er is een website met informatie. In maart 2021 heeft het college besloten om met terugwerkende kracht een huurkorting te geven aan huurders die door de coronamaatregelen niet of minder gebruik kunnen maken van de panden, ruimtes en terreinen die zij huren en die niet van andere gemeentelijke ondersteuningsregelingen voor vaste lasten gebruik kunnen maken. Met de huurkorting heeft de gemeente een breed ondersteuningspakket voor haar huurders in tijden van corona. De huurkorting loopt op dit moment tot en met 31 december 2021. Verder wordt in samenspraak met de belangenorganisatie gesproken over het opstellen van een enquête onder onze huurders om een beter beeld te krijgen van de huidige financiële situatie. e.

verlenging van de huidige Kunstenplanperiode De Kunstraad is van mening dat zowel voor de kunst- en cultuurinstellingen als voor het proces van subsidietoekenning de start van een volgende Kunstenplanperiode in 2025 te vroeg komt. De Kunstraad roept de wethouder Kunst en Cultuur op om samen met haar collega-wethouders in de G4 bij de minister van OCW verlenging van de huidige kunstenplanperiode te bepleiten. Reactie college Het college kan zich vinden in de argumenten van de Kunstraad om de huidige Kunstenplanperiode te verlengen maar is van mening dat dit geen autonoom besluit van de gemeente kan zijn en dat het Rijk hier leidend in is. De Raad voor Cultuur heeft in een advies aan de minister van OCW (4 november 2021) gepleit voor verlenging van de subsidieperiode. Naar aanleiding van dit advies heeft de minister onlangs een gesprek geïnitieerd met onder meer de grote steden en provincies over een eventuele verlening van de Kunstenplanperiode met 1 of 2 jaar. Onder de deelnemers aan dit gesprek bestond verdeeldheid over de vraag of verlenging wenselijk en praktisch uitvoerbaar is. Op 22 november jl. heeft de minister aan de Tweede Kamer laten weten een beslissing hierover te willen overlaten een de nieuwe kabinet.

Afdoening motie 755 - geen harde prestatie-eisen wel monitoring financiële ontwikkelingen Het college geeft uitvoering aan de motie 755 van raadslid Boomsma door - zoals hierboven beschreven - in de resterende periode van het huidige Kunstenplan (2022-2024) geen harde prestatie-eisen te stellen aan de instellingen in de Amsterdam Bis maar wel de financiële ontwikkelingen goed te monitoren. Hiermee beschouwt het college deze motie als afgedaan. Vervolg Op basis van de aangepaste plannen en het advies van de Amsterdamse Kunstraad vult het college de verleningsbeschikking 2021-2024 van de instellingen in de Amsterdam Bis aan met kwantitatieve prestatieafspraken en overige afspraken. Als instellingen vanwege de coronacrisis de kwantitatieve prestatieafspraken niet kunnen nakomen, zal dat in de periode tot en met 2024 niet leiden tot een lagere vaststelling van de subsidie. Het verleende subsidiebedrag vormt het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 7 van 7

uitgangspunt voor de herziene verleningsbeschikking 2021-2024.Ook zal het college de instellingen informeren over de wijze van monitoring vanaf 2022. Het college blijft zich inzetten om de cultuursector in Amsterdam te helpen om door de crisis te komen en om gezamenlijk te werken aan een duurzaam herstel. We hopen van harte dat alle kunstenaars, makers, en instellingen in de sector de inspiratie blijven vinden om door te gaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur

Bijlage Advies Addenda Amsterdam Bis, Amsterdamse Kunstraad, 14 oktober 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl