Afd. motie 660.21

Raadsinformatiebrief Afdoening motie en toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 7 maart 2023 Sociale Zaken, Inkoop en Economische Zaken Rutger Groot Wassink Bestuurszaken.sis@amsterdam.nl Afdoen motie 660 ‘sociale resultaten’ van voormalig lid El Ksaihi (D66) en lid IJmker (GL) en afdoen toezegging 'inkopen met invloed' TA2022-000856 aan het lid IJmker (GL)

Geachte leden van de gemeenteraad, Via deze brief informeren wij u over de afdoening van de motie 660 Sturen op sociale resultaten (TA2021-001042) van het lid IJmker (GL) en voormalig lid El Ksaihi (D66). De uitkomst is gelijk verwerkt in het inkoopbeleid. Dat is de reden dat het college de toezegging aan het lid IJmker om nadere informatie te verstrekken over de actualisatie van 'Kopen met Invloed' (TA2022-000856) als afgedaan beschouwd. In deze brief houden wij de volgende indeling aan: A. Hoe gaat Amsterdam sturen op sociale resultaten, afdoening motie 660; B. Stand van zaken versterken positie sociale firma's in Amsterdam. Ad A. Sociale resultaten Naar aanleiding van motie 660 Sturen op sociale resultaten (bijlage 3.) van het lid IJmker (GL) en voormalig lid El Ksaihi (D66) informeert het college u over hoe de gemeente omgaat met sociale resultaten. In de motie wordt het college gevraagd: A1. Voor het sociaal inkopen te gaan werken met het sturen op resultaten; A2. Te onderzoeken hoe er voor de raad een sturingsinstrument kan worden ingericht met betrekking tot de jaarlijks gerealiseerde sociale inkoop; A3. In dit onderzoek concrete doelstellingen en eventuele pilots zwaar mee te laten wegen; A4. En de raad in kwartaal 1 van 2022 te informeren over het onderzoek. Het thema sociaal is één van de thema’s op inkoop van de gemeente Amsterdam.

Het accent dat in de motie op sociaal wordt gelegd sluit aan op de ambities van de gemeente Amsterdam om de jaarlijkse spend van ca. € 2,8 miljard te gebruiken als één van de thema’s om opdracht te geven aan de markt. Het college heeft in de afhandeling van deze motie vastgehouden aan zorgvuldigheid en draagvlak boven snelheid. Dat is de reden dat afhandeling van deze motie meer tijd in beslag heeft genomen dan gevraagd in de motie (reactie A4.). In onderstaande beantwoording wordt eerst onderscheid gemaakt in sociaal inkopen en social return. Aansluitend wordt het gevraagde in de motie (A1. t/m A3.) beantwoord.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 maart 2023 Pagina 2 van 5

Aanpak en adviezen voor sociaal inkopen Via interviews en bijeenkomsten is uitvoerig gesproken met in- en externe betrokkenen, zoals: belangenorganisaties De Omslag en Social Enterprise NL, leveranciers en deskundigen. Dit heeft het college waardevolle informatie opgeleverd. Uit de gesprekken is nadrukkelijk naar voren gekomen dat voor sociaal inkopen een bredere focus wenselijk en mogelijk is, dan de definitie die wij nu toepassen voor erkende Amsterdamse sociale firma’s. Het college neemt de adviezen over. Met deze verruiming sluit het college aan op de definitie van een sociale onderneming door de Europese Commissie en de aanvulling van de Sociaal Economische Raad hierop. Voor Amsterdam betekent dit dat, naast de erkende Amsterdamse sociale firma’s, ook sociale ondernemers die in het bezit zijn van een PSO30+ certificaat en/of zijn opgenomen in het register van de Code Sociaal Ondernemen worden meegenomen in de aanpak sociaal inkopen. Door deze verbreding1 stimuleren we naast sociale impact ook andere vormen van maatschappelijke impact, zoals duurzaamheid. Hierdoor ontstaan meer mogelijkheden om sociaal in te kopen en impact te realiseren in opdrachtgeven en inkopen met invloed. Verder blijven we een regionaal en MKB-vriendelijk inkoopbeleid voeren. We maken het voor kleinere ondernemingen mogelijk om mee te dingen naar opdrachten.

Dat doen we door opdrachten niet onnodig te bundelen en waar mogelijk in percelen te verdelen. Aanvullend wordt op initiatief van de wethouder Economische Zaken via een quick scan nader onderzocht of, en zo ja hoe, instrumenten als B Corp, Economy for the Common Good en True Pricing in de nabije toekomst kansrijk zijn in relatie tot inkoop. Ook volgt het college met veel belangstelling de ontwikkelingen van een landelijke juridische erkenning voor sociale ondernemingen (de zogenaamde BVm) en initiatieven met betrekking tot impactmeting. De quick scan is naar verwachting begin 2024 gereed.

Aanpak en adviezen voor social return Amsterdam vraagt opdrachtgevers en opdrachtnemers in het kader van inkoop een sociale bijdrage te leveren aan de stad en kansen te geven aan kwetsbare Amsterdammers. Er zijn tal van mogelijkheden om iets te betekenen voor Amsterdam en haar bewoners. Uit de gesprekken met in- en externe betrokkenen kwam naar voren dat de huidige invulling van social return volstaat. Het college handhaaft daarom de invulling op arbeidsparticipatie en andere vormen van sociale impact voor Amsterdammers. Wel vindt een versimpeling op de aanmeldingsprocedure plaats. Ondernemers met een PSO 30+ of registratie Code Sociaal Ondernemen met focus op arbeidsparticipatie van kwetsbare Amsterdammers, worden na overhandiging van die stukken als zodanig erkend. Dit is zowel verwerkt in de Leidraad sociaal opdrachtgeverschap, zie bijlage 1a en 1b als in het inkoopbeleid ‘Opdrachtgeven en inkopen met Invloed’, zie bijlage 2. Deze documenten zijn daarnaast de Amsterdamse invulling van het landelijke initiatief Manifest Maatschappelijk Opdrachtgeven en Inkopen.

1

Klik hier wat Amsterdam verstaat onder erkende sociale firma’s, en hier voor de definitie van een sociale onderneming, hier voor PSO30+ en hier voor het register van de code sociaal ondernemen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 maart 2023 Pagina 3 van 5

(A1.)Voor het sociaal inkopen te gaan werken met het sturen op resultaten Het college heeft via raadsinformatiebrieven meermaals het belang benadrukt van sociale firma’s/ondernemingen in de gemeente Amsterdam2. Ook zijn er veel acties uitgevoerd en geborgd in de praktijk die gericht zijn op het verder verbeteren van de communicatie en voorlichting rond sociaal inkopen en het stimuleren van sociaal inkopen door de gemeente. Niet alleen boven de aanbestedingsgrens, maar zeker ook daaronder. Het daadwerkelijk sturen op sociaal inkopen is complex. Het rapporteren op resultaten en het stimuleren van sociaal inkopen binnen de wettelijke kaders is mogelijk, echter actief sturen niet. Dat komt omdat overheidsinstanties bij hun inkopen gehouden zijn aan landelijke wetgeving. In dit geval betreft dat de Aanbestedingswet. Deze regelgeving is een uitwerking van 4 beginselen. Te weten: non-discriminatie, gelijke behandeling, transparantie en proportionaliteit. Daarnaast heeft het college per aanbesteding een afweging te maken op het toepassen van de 6 Amsterdamse maatschappelijke beleidsthema’s, passend bij de specifieke situatie. En tot slot staat het leveranciers vrij een keuze te maken wel of niet in te schrijven op een opdracht. De gemeente Amsterdam kan en mag daar geen invloed op uitoefenen.

(A2.) Te onderzoeken hoe er voor de raad een sturingsinstrument kan worden ingericht met betrekking tot de jaarlijks gerealiseerde sociale inkoop Zoals in de vorige paragraaf aangegeven kan in de huidige situatie geen sturingsinstrument worden ingericht. Met de mogelijkheden die het college heeft, continueert zij daarom de jaarlijkse rapportage over sociaal inkopen en de invulling van social return. Te weten:  Sociaal inkopen bij Pantar, Amsterdamse sociale firma’s en vanaf kalenderjaar 2023 ondernemingen in het bezit van een PSO 30+ certificaat en/of een registratie Code Sociaal Ondernemen;  Inkoop als social return invulling door gecontracteerde leveranciers bij Pantar, Amsterdamse sociale firma’s en vanaf kalenderjaar 2023: PSO30+ en/of Code Sociaal Ondernemen. Deze laatste twee categorieën als de ondernemingen in Amsterdam zijn gevestigd of opdrachten in de arbeidsmarktregio Amsterdam uitvoeren.  Voor de rapportage over de afgelopen periode zie onder Ad c. (B3.) In dit onderzoek concrete doelstellingen en eventuele pilots zwaar mee te laten wegen In 2023 wordt een quick scan uitgevoerd voor een verkenning van een mogelijke verdere verruiming via andere instrumenten. Zie pagina 3, 2e alinea van deze brief. De bevindingen van eventuele pilots worden meegenomen in de quick scan.

Ad B. Stand van zaken versterken positie sociale firma's in Amsterdam Zoals opgenomen in het coalitieakkoord blijft het college zich inzetten om de positie van sociale firma’s verder te versterken. Een aantal acties is in samenwerking met De Omslag opgepakt en deze samenwerking wordt gecontinueerd. Sociale firma’s zijn belangrijke partners voor de gemeente vanwege de sociale impact die zij maken voor kwetsbare Amsterdammers. De Sociaal Werkkoepel vormt voor sociale firma’s het aanspreekpunt en is vaak de eerste ingang voor advies en het signaleren van eventuele knelpunten. Als het gaat om zaken op het gebied van sociaal inkopen en social return is Bureau Social Return (BSR) de gesprekspartner voor sociale firma’s.

22

Zie onder andere raadsinformatiebrief voortgang acties versterken sociale firma’s van 1 juni 2021.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 maart 2023 Pagina 4 van 5

Sinds de vorige rapportage van 1 juni 2021 zijn ook de laatste drie acties uit de brief Versterken positie sociale firma’s d.d.17 december 2019 afgerond of geborgd in de uitvoeringspraktijk. Onderstaand zijn deze laatste acties opgenomen en op welke wijze zij zijn geborgd. Inkoop en promotie  Een externe PR-campagne wordt opgezet richting bedrijven die een inkooprelatie hebben met de gemeente om de sociale firma’s voor het voetlicht te brengen en richting gemeentelijke deelnemingen. BSR vraagt aanhoudend aandacht voor sociaal inkopen bij sociale firma’s. Zo worden gegunde leveranciers tijdens de verplichte startgesprekken gewezen op deze firma’s. Ook worden met leveranciers inspiratiesessies georganiseerd. Daarnaast zijn er verschillende uitingen in (social) media, is er een vernieuwde flyer met alle sociale firma’s en is er de website Sociale Zaken. En bezoeken medewerkers van BSR periodiek alle sociale firma’s (Social Impact Tour) voor een goed beeld van de kansen en het aanbod van deze Amsterdamse sociale firma’s. Voor concrete aanbestedingen blijft BSR in contact met deelnemingen zoals het GVB over kansen en mogelijkheden voor sociaal opdrachtgeverschap.

Bevorderen van instroom  Met leveranciers Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 (Wmo) inzetten op doorstroom en samenwerking tussen dagbesteding en sociale firma’s In de aanbestedingsprocedure voor de uitvoering van de aanvullende Wmo-diensten is ingezet op samenwerking van aanbieders dagbesteding met sociale firma’s en toeleiding naar betaald werk. Gunning heeft in oktober 2022 plaatsgevonden. Sociale firma’s worden meegenomen als belangrijke partners voor uitstroom van dagbestedingscliënten naar betaald werk. De nieuwe contracten voor dagbesteding zijn gestart op 1 januari 2023;  Met zorgleveranciers dagbesteding doorstroom van deelnemers naar sociale firma’s te stimuleren In de aanbesteding dagbesteding is voor het stimuleren van doorstroom van dagbesteding naar werk een product opgenomen, Meewerken-plus, binnen het perceel Meewerken. Er zijn twaalf leveranciers gecontracteerd voor dit perceel. Een nieuwe leverancier is een samenwerking van een aantal sociale firma’s. Van leveranciers die gegund zijn op Meewerkenplus wordt verwacht dat zij een partnerschap aangaan met o.a. sociale firma’s, en sociale firma’s opnemen in hun netwerk om cliënten te laten uitstromen naar betaald werk. Om hierin een goede start te maken, worden zij gefaciliteerd met informatie over de verschillende routes en betrokken instanties.

Resultaten sociaal inkopen, inkoop als social return invulling bij sociale firma’s en Pantar  In 2022 nam het sociaal inkopen bij erkende sociale firma’s toe naar € 2.827.000 (in 2021 € 2.660.000, 2020: € 1.352.000; 2019: € 934.000 ). Het betrof veel kleine, enkele middelgrote opdrachten onder de aanbestedingsgrens en ook enkele opdrachten boven de aanbestedingsgrens.  De inkoop in 2022 als invulling social return door gecontracteerde leveranciers steeg naar € 1.061.000 (in 2021 € 837.000, 2020: € 454.000, 2019: € 1.088.000).  Bij Pantar steeg in 2022 de gemeentelijke inkoop naar € 17 miljoen (2021: € 15,4 miljoen , 2020: € 14,5 miljoen, 2019: € 17 miljoen). Daarmee is de gemeentelijke inkoop bij Pantar weer terug op het niveau van voor de coronacrisis. De bij Pantar gerealiseerde social return daalde naar € 836.000 (2021 € 1.065.000, 2020: € 189.000, 2019: € 367.000).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 maart 2023 Pagina 5 van 5

Aantal werknemers en aantal sociale firma’s Het aantal werknemers in Sociaal Werk bij sociale firma’s is licht gestegen. Op 1 januari 2023 waren dit 306 Amsterdammers (ter vergelijking op 1 januari 2020 waren dit 269 Amsterdammers). Ook het aantal erkende sociale firma’s is afgelopen jaren gestegen, van ruim 50 naar circa 70. De nieuwe sociale firma’s zijn of nieuw gestarte ondernemingen of bestaande ondernemingen die in de meeste gevallen door de Sociaal Werkkoepel zijn geattendeerd om zich te registeren als sociale firma. Voor de huidige bestuursperiode is de ambitie dat nog meer Amsterdammers betaald aan de slag gaan bij sociale firma’s en andere werkgevers met inzet van loonkostensubsidie en/of begeleiding. Tenslotte In de bijlage treft u de geactualiseerde documenten Leidraad sociaal opdrachtgeverschap, de Leidraad sociaal ondernemerschap en Opdrachtgeven en Inkopen met Invloed, waarin de ruimere definitie van sociale resultaten is opgenomen. Daarmee beschouwen we de toezegging TA2022000856 als afgedaan.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken

Bijlagen 1. a. Leidraad sociaal opdrachtgeverschap; 2. b. Leidraad sociaal ondernemerschap; 3. Inkoopbeleid opdrachtgeven en inkopen met Invloed; 4. Motie 660 (2021) sturen op sociale resultaten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl