Afd. motie 509.21

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15 maart 2022 Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit. Egbert de Vries Verkeer en Openbare Ruimte ( Bestuurlijke.Zaken.VOR@amsterdam.nl)

Onderwerp

Afdoening motie 509 van het lid Vroege van D66

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 08-07-2021 heeft uw raad bij de behandeling van De Voorjaarsnota 2021 motie 509 van raadslid Vroege van D66 aangenomen waarin het college gevraagd wordt om: “In overleg te treden met de NS, de Vervoerregio en alle andere relevante partijen om te onderzoeken of het stimuleren van gebruik van de trein als binnenstedelijk mobiliteit wenselijk en mogelijk is; hierbij expliciet edoch niet uitsluitend ook naar de tarifering te kijken.“ Het college heeft uitvoering aan de motie gegeven. Uit overleg met verschillende relevante partijen constateert het college dat het stimuleren van het gebruik van de trein bij binnenstedelijke mobiliteit wenselijk kan zijn. Het kan wenselijk zijn op korte termijn, om de reiziger terug te winnen, en op corridors waar geen capaciteitsknelpunten in de toekomst worden voorzien. Maar het college constateert ook dat dit niet op korte termijn mogelijk is, zonder dat hier een vergoeding aan NS van een derde partij (bijvoorbeeld gemeente, Vervoerregio, etc.) tegenover staat. Het college informeert u middels deze raadsinformatiebrief over de uitkomsten. Veranderd reisgedrag In de motie constateert raadslid de heer Vroege zeer terecht dat als gevolg van COVID-19 mobiliteit in het algemeen en gebruik van het openbaar vervoer in het bijzonder drastisch is veranderd.

Amsterdam zet in op hoogwaardig en inclusief openbaar vervoer (ov), als drager van duurzame verstedelijking. Initiatieven die bijdragen aan het herstel van het openbaar vervoer na de COVID-19 crisis worden door het college daarom met extra interesse behandeld. Ook Vervoerregio Amsterdam is zeer geïnteresseerd in maatregelen om het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren. De reiziger centraal Het college is van mening dat het wenselijk is dat de reiziger geen belemmeringen of nadelen ondervindt bij het gebruik van de trein voor binnenstedelijke mobiliteit. Voor wie met het ov reist is een prettige en gemakkelijke reis van deur-tot-deur van groot belang. De reiziger moet daarbij zo min mogelijk drempels en nadeel ondervinden van het bestaan van concessiegrenzen. Het ovnetwerk van Amsterdam moet één samenhangend geheel vormen, ook op het gebied van betalen,

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 maart 2022 Pagina 2 van 4

tarieven en reisproducten. Zo kan de reiziger de snelste en prettigste reis kiezen, zonder daar extra voor te hoeven betalen. De rol van de trein in het Amsterdamse ov-netwerk Op een groot aantal reisrelaties binnen Amsterdam kan de reiziger zowel kiezen voor trein als metro. Op een aantal verbindingen is dat echter niet het geval en is de trein de snelste optie. GVB verzorgt het stedelijk openbaar vervoer in de Concessie Amsterdam. Wanneer een lijn die tot een andere concessie behoort al voorziet in een voorgeschreven verbinding, hoeft GVB hier zelf geen aanvullende verbinding te bieden. Gelet op de kwaliteit van de treinverbinding geldt dit tussen Amsterdam Centraal en Amsterdam Sloterdijk. Er zijn kansen voor betere benutting van het Amsterdamse ov-netwerk, wanneer reizigers zonder drempels kunnen kiezen voor bus, tram, metro of trein. Ook het Multimodaal Netwerkkader van de Vervoerregio en het Regionaal OV-Toekomstbeeld zien een rol voor de trein in het stedelijk ov. Door de regio te verbinden met Amsterdam binnen de ring en waar mogelijk en wenselijk in te zetten op een geïntegreerd (spoor)netwerk, is een hoogwaardige doorontwikkeling van het OV in het kerngebied van de metropool Amsterdam mogelijk. Tegelijkertijd is de inzet van het ROVT het ontlasten van het hoofdspoor.

Ruimte bieden op het hoofdspoor draagt bij aan capaciteit voor de landelijke en internationale bereikbaarheid van onze regio. Het is op treincorridors met (toekomstige) capaciteitsknelpunten daardoor niet gewenst om het maken van lokale verplaatsingen met de trein te stimuleren. Verschillende minimumtarieven en dubbele opstapkosten Het totale tarief voor het reizen met de OV-chipkaart bestaat naast een kilometertarief ook uit een basistarief dat elke reiziger aan het begin van de reis betaalt. Dit basistarief is in heel Nederland gelijk: 0,99 cent in 2021. NS hanteert daarbij een hoger minimumtarief; een bedrag dat je minimaal betaalt per rit. Bij NS is een treinreis over 2 km daardoor even duur als 8 km. Dat maakt de trein minder aantrekkelijk voor korte verplaatsingen binnen de stad. Een voorbeeld: op de relatie Station Sloterdijk – Centraal Station rijdt elke paar minuten een trein, waarvan de reistijd circa 6 minuten is. De ritprijs per trein is € 2,50 (voltarief 2021). Voor een traject van vergelijkbare afstand per metro is de ritprijs bij GVB €1,78. Ook een overstap van NS naar GVB en visa versa leidt tot extra kosten voor de reiziger, die moet in dat geval twee keer het basistarief betalen.

Huidige landelijke spoorsysteem biedt geen mogelijkheden tot regionale tariefdifferentiatie Op uw verzoek zijn wij in overleg getreden met NS om te bespreken welke mogelijkheden er zijn om de trein beter in te zetten als binnenstedelijke modaliteit. Op uw verzoek hebben we daarbij expliciet de rol van tarifering besproken. NS heeft in deze gesprekken aangegeven graag mee te denken in de gezamenlijke ambitie om mensen weer terug in het openbaar vervoer te krijgen. Ten aanzien van aanpassing van de basistarieven (losse reis op vol tarief) op binnenstedelijke relaties heeft NS binnen het huidige spoorsysteem geen speelruimte. Het huidige landelijke basistariefsysteem is gebaseerd op afgelegde afstand in tariefeenheden en tijdstip van reizen. De hoofdrailnetconcessie1, inrichting van IT systemen en contracten zijn hierop gebaseerd. De basistarifering biedt geen mogelijkheden tot het differentiëren naar gebied/regio. Omdat het 1

Concessie voor het Hoofdrailnet 2015 – 2025, d.d. 14 december 2014, Artikel 55 lid 1.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 maart 2022 Pagina 3 van 4

hoofdrailnet een landelijk systeem betreft, speelt hier ook het punt van precedentwerking richting andere trajecten/regio's. Per 2025 zal een nieuwe Hoofdrailnet-concessie ingaan. Zowel het samenwerkingsverband van Decentrale OV-Autoriteiten (DOVA) en de G4 worden door het Ministerie van I&W in 2022 als stakeholder geconsulteerd bij het opstellen van het Programma van Eisen. Zowel gemeente Amsterdam als Vervoerregio zijn voornemens hierbij te verzoeken om (experimenteer)ruimte voor tariefintegratie tussen regionaal ov en NS. Ook kan de gemeente hier aandacht vragen voor de hoge tarifering bij het gebruik van de trein op korte afstanden. Bijdragen van derden wel mogelijk In de basistarifering zijn geen mogelijkheden tot regionale differentiatie. Deze mogelijkheden zijn er wel als het gaat om producten waarbij bijzondere voorwaarden gelden voor de gewenste trajecten, bijvoorbeeld een speciaal e-ticket of korting via facturatie. NS biedt binnen de huidige afspraken de mogelijkheid aan derden (bijvoorbeeld gemeente of Vervoerregio) om een deel van de kosten te vergoeden voor bepaalde groepen reizigers. De derde partij vergoedt een deel van de kosten waardoor de reiziger profiteert van lagere kosten. NS ontvangt onder de streep het reguliere tarief.

Indien gemeente of Vervoerregio bereid is een dergelijke bijdrage te leveren, kan NS met de gemeente of regio Amsterdam de mogelijkheden verkennen om het reizen aantrekkelijk te maken. Het is daarbij onder andere mogelijk om een abonnement vorm te geven dat zowel geldig is in bus, tram, metro en trein. In Utrecht2 en Almere3 bestaan dit soort abonnementen. NS adviseert om vooraf te onderzoeken of een aanpassing van het tarief ook daadwerkelijk doorslaggevend is in de reispatronen. De keuze van de reiziger wordt door veel meer factoren beïnvloed dan de prijsstelling. Meer mogelijk met OVpay Positief is het college over de belangrijke stappen de worden gezet in het wegnemen van drempels bij het betalen in het ov. De OV-chipkaart maakte dit voor de reiziger al een stuk makkelijker. Binnenkort maakt het nieuwe betaalsysteem ‘OVpay’ het mogelijk om ook met bankpas, creditkaart of QR-code te betalen voor een rit. Naar aanleiding van de introductie van OVpay doet DOVA onderzoek naar de nieuwe mogelijkheden die het systeem biedt. Hierbij wordt ook gekeken voor hoeveel mensen dit leidt tot nieuwe reisopties. Ook heeft het dagelijks bestuur van de Vervoerregio Amsterdam in de Regioraad een studie toegezegd naar mogelijkheden tot tariefdifferentiatie zodra OVpay wordt ingevoerd. Die mogelijkheden moeten passen binnen de voorwaarden die daar landelijk aan gesteld worden.

Conclusie Uit overleg met verschillende relevante partijen constateert het college dat het stimuleren van het gebruik van de trein voor binnenstedelijke mobiliteit wenselijk kan zijn. Het kan wenselijk zijn op korte termijn, om de reiziger terug te winnen, en op corridors waar geen capaciteitsknelpunten in 2

https://www.u-ov.info/abonnementen-kaartjes/productdetails/UFJPRFVDVF9UWVBFOjEx/gemaksabonnement-regio 3 https://www.allgobus.nl/nl-nl/vervoerbewijzen/go-abonnementen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 maart 2022 Pagina 4 van 4

de toekomst worden voorzien. Het college constateert vervolgens dat dit op korte termijn niet mogelijk is, zonder dat hier een vergoeding van een derde partij tegenover staat. Het college volgt met grote interesse de onderzoeken van de Vervoerregio en DOVA op dit gebied. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl