Afd. motie 247 en 266.24

RAAD

VN2025-000853 rve ruimte en duurzaamheid

Voordracht voor de raadsvergadering van 02 april 2025

Agendapunt

Openbare Ruimte en Groen 5

Datum besluit

College van B&W d.d. 25 feruari 2025

Portefeuille

Onderwerp

Vaststellen van de startnotitie Burgerberaad Groene Stad. De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. de Startnotitie Burgerberaad Groene Stad vast te stellen met hierin onder andere de volgende belangrijke onderdelen: waarom een burgerberaad, achtergrond, onze uitdaging, de vraagstelling, gewogen loting, commitment, burgerberaad met plek voor verschillende expertises, adviezen buiten de kaders om, onafhankelijk procesbegeleider en overwegingen proces en planning. 2. kennis te nemen van de afdoening van de motie lid Hofland cs van 27 juni 2024 (nr. 247_24) en de motie lid Broersen van 27 juni 2024 (nr. 266_24).

Wettelijke grondslag

Artikel 108 jo artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet: de gemeenteraad is bevoegd tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente. Artikel 160, eerste lid, onder sub b, van de Gemeentewet: het college is bevoegd om beslissingen van de raad voor te bereiden en uit te voeren.

Bestuurlijke achtergrond

De gemeenteraad stelde in juni 2023 het Beleidskader Burgerberaden vast. Het Beleidskader Burgerberaden bevat de kaders op basis waarvan burgerberaden deze bestuursperiode georganiseerd worden. Volgens het beleidskader wordt met het vaststellen van de startnotitie door het college en de raad formeel opdracht gegeven om een burgerberaad te organiseren. Op 6 juni 2024 vond in Amsterdam het referendum plaats over het Beleidskader Hoofdgroenstructuur. Een meerderheid (59,1%) van de deelnemers (opkomst 38,2 %) stemde tegen het nieuwe beleid voor de Hoofdgroenstructuur. De raad heeft de uitslag op 27 juni overgenomen en het Beleidskader Hoofdgroenstructuur niet vastgesteld. Om duiding te geven aan de uitslag van het referendum heeft de raad een motie aangenomen waarin het college de opdracht wordt gegeven om een burgerberaad te organiseren over rigoureus vergroenen in een groeiende stad. De opdracht voor de organisatie van dit burgerberaad staat beschreven in voorliggende startnotitie Burgerberaad Groene Stad (bijlage 1). Met deze raadsvoordracht worden de motie lid Hofland cs van 27 juni 2024 (nr. 247_24) over de organisatie van een burgerberaad en de motie lid Broersen van 27 juni 2024 (nr. 266_24) over het

1 Gegenereerd: v1.1

VN2025-000853 rve ruimte en duurzaamheid

RAAD

betrekken van verschillende expertises bij het burgerberaad afgedaan.

Onderbouwing besluit

Ad 1) de Startnotitie Burgerberaad Groene Stad vast te stellen met hierin onder andere de volgende belangrijke onderdelen: waarom een burgerberaad, achtergrond, onze uitdaging, de vraagstelling, gewogen loting, commitment, burgerberaad met plek voor verschillende expertises, adviezen buiten de kaders om, onafhankelijk procesbegeleider en overwegingen proces en planning. Met het aannemen van motie lid Hofland cs van 27 juni 2024 (nr. 247_24) heeft de raad de opdracht gegeven aan het college om een Burgerberaad Groene Stad te organiseren. Om dit voor te bereiden is onder meer een startnotitie opgesteld. In een startnotitie voor een burgerberaad staat volgens het Beleidskader Burgerberaden (juni 2023, p. 15) het volgende: ‘In de startnotitie staan het onderwerp, de probleemstelling en vraagstelling beschreven, alsook de randvoorwaarden waar de aanbevelingen aan moeten voldoen om door de gemeenteraad en het college te worden overgenomen’. Totstandkoming startnotitie De startnotitie Burgerberaad Groene Stad (bijlage 1) is breed afgestemd en onder andere tot stand gekomen op basis van gesprekken met lokale partijen die belangen en expertise hebben bij het vraagstuk. Zie het kopje ‘participatie’ onder ‘bestuurlijke achtergrond’ voor een toelichting hierop. Verder konden raadsleden zich aanmelden voor een technische sessie.

Tijdens deze sessie zijn zij met het projectteam Burgerberaad Groene Stad in gesprek gegaan over dit burgerberaad en de vraagstelling. Een aantal van de aanwezige raadsleden gaf aan dat zij graag verder betrokken blijven bij dit burgerberaad. Op hun verzoek is er daarom een klankbordgroep raadsleden Burgerberaad Groene Stad opgericht. Startnotitie Burgerberaad Groene Stad Een groot deel van de startnotitie gaat over het proces van het burgerberaad en is gebaseerd op het door de raad vastgestelde Beleidskader Burgerberaden (juni 2023). Met name de paragrafen 1.1 (waarom een burgerberaad), 1.2 (achtergrond), 1.3 (onze uitdaging), 3.2 (de vraagstelling) zijn meer inhoudelijk en daarmee specifiek voor de Startnotitie Burgerberaad Groene Stad. Op deze onderdelen wordt hieronder nader ingegaan. 1.1 Waarom een burgerberaad In deze paragraaf staat de directe aanleiding voor het burgerberaad beschreven. De raad heeft op 27 juni 2024 een motie aangenomen waarin verzocht wordt om een burgerberaad te organiseren over 'rigoureus vergroenen in een groeiende stad' en daarmee een vervolg te geven aan de uitslag van het referendum over de Hoofdgroenstructuur. De uitkomst van het referendum (6 juni 2024) maakt duidelijk dat veel bewoners niet overtuigd zijn dat het groen in de stad voldoende wordt beschermd.

Een meerderheid (59,1%) van de deelnemers aan het referendum (opkomst 38,2 %) stemde tegen het nieuwe Beleidskader voor de Hoofdgroenstructuur. In de motie Hofland cs van 27 juni 2024 (nr. 247_24) wordt beschreven dat een burgerberaad een bewezen methodiek is om bewoners actief te betrekken bij beleidsvorming; dat door middel van een burgerberaad representatieve groepen burgers zich kunnen buigen over complexe vraagstukken en met onderbouwde aanbevelingen kunnen komen. En dat participatie van burgers bijdraagt aan

2 Gegenereerd: v1.1

VN2025-000853 rve ruimte en duurzaamheid

RAAD

democratische legitimiteit en sociale cohesie. 1.2 Achtergrond In deze paragraaf staat beschreven waarom het belangrijk is om de stad te vergroenen. Ook worden de belangrijkste basisgegevens over het groen in Amsterdam beschreven. Deze vormen het vertrekpunt voor het burgerberaad groene stad. 1.3 Onze uitdaging In deze paragraaf wordt het dilemma dat centraal staat in dit burgerberaad geschetst. In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 staat dat we groei van de stad willen combineren met rigoureus vergroenen; dat is één van de vijf strategische keuzes. De stad mikt op minimaal 150.000 woningen erbij voor 250.000 nieuwe inwoners in 2050. De groei mag alleen plaatsvinden binnen de huidige stadsgrenzen. De verdichting van de stad moet volgens de Omgevingsvisie 2050 hand in hand moet gaan met 'rigoureus vergroenen'. Dat is essentieel om de leefbaarheid te kunnen garanderen in een stad die groeit en verdicht. Het is daarmee ook een uitdaging vanuit sociale rechtvaardigheid. Inwoners moeten overal toegang hebben tot voldoende en kwalitatief groen om in te kunnen ontspannen, bewegen en elkaar te ontmoeten. Er is sprake van een spanningsveld tussen deze ambities. De groei van de stad kan vaak op een slimme manier gecombineerd worden met meer of beter groen. We kunnen daken en gevels vergroenen, parkeerplekken opheffen, 'tegels wippen’ en deze vervangen door plantvakken en bomen.

Ook kunnen we bestaande groengebieden beter inrichten, zodat deze meer waarde krijgen voor mens en dier. Maar slim combineren niet altijd en overal. De hoeveelheid ruimte binnen de stadsgrenzen neemt niet in omvang toe en er zijn meer functies die een claim doen op de schaarse ruimte. Er moeten keuzes gemaakt worden. Als er nieuwe of grotere parken moeten komen, dan gaat dat onvermijdelijk ten koste van ruimte voor andere functies, zoals woningen of sportvelden. En andersom, als er meer woningen nodig zijn voor onze kinderen om in te wonen, dan zal dat ten koste kunnen gaan van ruimte voor groen. Het is dus een zoektocht naar de juiste balans. Hoeveel groen is nodig, wat voor soort groen, voor wie en op welke plek? En wanneer zijn we tevreden? De hoge ambities om de groeiende stad rigoureus te vergroenen staan bovendien op gespannen voet met de beschikbare middelen. De begroting staat onder druk, waardoor de gemeente keuzes moet maken ten aanzien van de besteding van de schaarse middelen. Zo heeft het stadsbestuur om budgettaire redenen gekozen voor het op sober niveau beheren van het groen in de stad. 3.2 De vraagstelling De opdracht aan het burgerberaad is om met haalbare en onderbouwde aanbevelingen te komen voor de stad.

De hoofdvraag die de gemeente voorlegt aan het burgerberaad is: ‘Hoe kunnen we samen een groeiend Amsterdam groener maken?’ Afwegingen bij de vraagstelling De door de raad aangenomen motie waarin gevraagd wordt om een burgerberaad te organiseren over 'rigoureus vergroenen in een groeiende stad' vormt het uitgangspunt voor de formulering van de hoofdvraag. Daarnaast is de hoofdvraag tot stand gekomen door de richtlijnen uit de VNG Handreiking Burgerberaden (2024) te volgen, evenals het door de raad vastgestelde Beleidskader Burgerberaden (2023). De volgende afwegingen hebben een rol gespeeld:

3 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-000853 rve ruimte en duurzaamheid

 





Het streven naar beknoptheid en eenvoudig taalgebruik (B1). Om deze reden is het woord 'rigoureus' niet opgenomen in de hoofdvraag. Een 'wat' of een 'hoe' vraag? Een ‘wat’-vraag daagt vaak uit om met concretere en meer korte termijn adviezen te komen. Een 'hoe'-vraag is wat opener en nodigt uit om naast concrete adviezen ook met meer strategische, middellange en lange termijn aanbevelingen te komen voor een 'groeiende stad die rigoureus wil vergroenen' Het wel of niet opnemen van 'groeiende' in de vraagstelling. Omdat het dilemma dat centraal staat in de aangenomen motie betrekking heeft op het spanningsveld tussen de groeiende, verdichtende stad en vergroening is 'groeiende stad' bewust opgenomen in de vraagstelling. Dit maakt aan het burgerberaad ook duidelijk dat het niet alleen gaat over meer of beter groen, maar dat er lastige keuzes gemaakt moeten worden die samenhangen met een verdichtende stad met ruimtegebrek en een groot aantal ruimteclaims. Aan wie is de vraag gericht? Omdat het vergroenen van de stad een opgave is die naast gemeente ook inzet vraagt van bewoners, organisaties en ondernemers is er voor gekozen om 'samen' in de vraagstelling op te nemen.

Als toelichting en inspiratie zijn aanvullend een aantal onderwerpen beschreven die in het burgerberaad aan de orde kunnen komen. De deelonderwerpen gaan bijvoorbeeld over het spanningsveld tussen een groeiende stad en rigoureus vergroenen, hoe en waar er vergroend moet worden, de bescherming van groen, het samenwerken aan vergroening en over wat op korte termijn zou moeten gebeuren en waar meer tijd voor nodig is om stap voor stap naar een groenere stad toe te werken. De ervaring leert dat de deelnemers van het burgerberaad, het burgerberaad vaak naar eigen hand zetten. Bijvoorbeeld door zich te focussen op een bepaald aspect van de hoofdvraag en door zelf te bepalen of en zo ja, welke van deze deelonderwerpen hierbij worden betrokken. Gewogen loting We organiseren een gewogen loting om te komen tot een zo goed mogelijke afspiegeling van de Amsterdamse samenleving. De loting vindt plaats op dezelfde manier als bij het Burgerberaad Schone Stad. We streven naar een uiteindelijke groep van circa 100 deelnemers. We verwachten dat er mensen gedurende het proces zullen afvallen vanwege andere verplichtingen, ziekte, of afgenomen interesse. Uit eerdere ervaring in Den Haag, op landelijk niveau en bij het burgerberaad schone stad is dit tussen de 20% en 30%. Daarom loten we maximaal 150 Amsterdammers in uit het burgerregister.

Gezien de omvang van het beraad dient het aantal lotingscriteria voor Amsterdammers beperkt te blijven tot maximaal vijf. Daarbij denken we aan een goede spreiding in leeftijd (vanaf 16 jaar), en genderidentiteit (vrouw/man/non-binair), een goede verhouding huurders en kopers en verdeeld over alle gebieden en stadsdelen en met verschillende opleidingen. Met de motie Hofland heeft de raad verzocht om ook te zorgen voor representatie wat betreft afkomst. We streven naar zo goed mogelijke representatie van de hele Amsterdamse bevolking op basis van de hiervoor genoemde lotingscriteria. De verwachting is dat daardoor een redelijk representatieve groep Amsterdams aan het burgerberaad zal deelnemen, ook qua migratieachtergrond. In lijn met het advies van Onderzoek & Statistiek nemen we afkomst niet op als lotingscriterium. Dit criterium draag maar in beperkte mate bij aan het beoogde doel, terwijl er betere criteria beschikbaar zijn. Er wordt een communicatieplan opgesteld waarin voor moeilijk bereikbare groepen een extra inspanning wordt uitgewerkt.

4 Gegenereerd: v1.1

VN2025-000853 rve ruimte en duurzaamheid

RAAD

Commitment In het Beleidskader Burgerberaden (juni 2023) staat: ‘Het uitgangspunt is dat de aanbevelingen van het burgerberaad overgenomen worden door college en raad.’ En: ‘Bij elk afzonderlijk burgerberaad kunnen vooraf nog specifieke voorwaarden worden geïnventariseerd’. Bij het opstellen van de startnotitie is gekozen voor de volgende formulering van het commitment: ‘De aanbevelingen van het burgerberaad hebben het karakter van een zwaarwegend advies (vergelijkbaar met de Rekenkameradviezen). De gemeenteraad geeft het college de opdracht om de aanbevelingen om te zetten in beleid en uitvoering. Het uitgangspunt is dat de gemeenteraad de aanbevelingen overneemt en alleen met zwaarwegende redenen en beargumenteert afwijkt van de aanbevelingen’ (Startnotitie Burgerberaad Groene Stad, p. 5). Burgerberaad met plek voor verschillende expertises Het onderwerp raakt aan de belangen en expertises van diverse partijen in de stad. De raad heeft het college de opdracht gegeven om ‘op een zinvolle en gezaghebbende manier ruimte te creëren voor de expertise van verschillende bewonersgroepen, zowel rondom groen als andere ruimtelijke vraagstukken’. Om hier gehoor aan te geven zullen we het burgerberaad een expertlijst aanbieden, met hierop zo divers mogelijke experts. Het burgerberaad kan deze experts raadplegen.

De meeste partijen die bij de informatiebijeenkomst waren zijn bereid om een rol als expert te vervullen. De expertlijst zal nog worden aangevuld met meer experts, zoals wetenschappers. De definitieve lijst die wordt aangeboden aan het burgerberaad wordt overeengekomen met de onafhankelijke partij die het burgerberaad zal begeleiden. Voorbeelden van manieren waarop deze experts kunnen worden ingezet, zijn: experts kunnen informatie leveren aan het burgerberaad, er kan een informatiemarkt georganiseerd worden waarbij deze experts aanwezig zijn zodat het burgerberaad ze kan bevragen, (een) expert(s) kan/kunnen een excursie organiseren voor het burgerberaad. Het is aan het burgerberaad welke experts ze inschakelt. Wel zullen we samen met de experts en de onafhankelijke procesbegeleiding kijken hoe we de experts op een aantrekkelijke en toegankelijke manier aan het burgerberaad kunnen ‘presenteren’. Zodat we het voor de deelnemers van het burgerberaad zo laagdrempelig mogelijk maken om hen te raadplegen. Adviezen buiten de kaders om In lijn met de intenties van het instrument burgerberaad worden er vooraf geen dwingende kaders meegegeven aan het burgerberaad. Het is juist de bedoeling dat bewoners meer ruimte wordt geboden om invloed uit te oefenen en op die manier bij te dragen aan het versterken van het vertrouwen in de politiek en mogelijk het doorbreken van politieke impasses.

Het vooraf te veel inkaderen van de vraagstelling of de adviezen die eruit mogen komen, past niet bij deze gedachte. Bovendien wordt in de aangenomen motie Hofland c.s. (nr. 247_24) expliciet gevraagd om ruimte om te adviseren buiten de kaders. Alleen als de adviezen van het burgerberaad financieel, juridisch en/of praktisch niet uitvoerbaar zijn, kan er met zwaarwegende redenen van worden afgeweken. Het proces van het burgerberaad is zo ingericht dat ideeën en (voorlopige) aanbevelingen op 5 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-000853 rve ruimte en duurzaamheid

meerdere momenten ‘getoetst’ kunnen worden bij ambtelijke en externe experts. Zo kunnen er op verzoek van het burgerberaad organisaties, professionals en ervaringsdeskundigen worden uitgenodigd om kennis en inzichten te delen. Zodra het burgerberaad een set conceptadviezen heeft geformuleerd, wordt het burgerberaad de kans geboden om deze adviezen voor te leggen aan een 'feedbackcommissie' met experts. In de feedback kan onder meer worden ingegaan op de vraag in hoeverre de aanbevelingen bijdragen aan: haalbaarheid van de uitvoering, de benodigde menskracht, financiële kosten en de verdeling daarvan, de mate waarin adviezen passen in de huidige wet- en regelgeving en de mate waarin adviezen passen bij andere grote opgaven in de stad. Onafhankelijk procesbegeleider Een aanbesteding voor een onafhankelijk procesbegeleider is succesvol doorlopen en heeft geleid tot de (gedeeltelijke) gunning aan Team Burgerberaad. Deze partij werkt momenteel aan burgerberaden voor verschillende gemeentes in het land. Team Burgerberaad heeft veel ideeën voor creatieve werkvormen, oog voor een zorgvuldig proces en staat pal voor democratische waarden als gelijkwaardigheid en inclusie. Zodra de startnotitie door de raad is vastgesteld kan de volledige opdrachtverlening aan het bureau plaatsvinden. Overwegingen proces en planning Het instrument burgerberaad kent een lange doorlooptijd.

De planning op hoofdlijnen vanaf de eerste bijeenkomst van het burgerberaad is als volgt:

    

Juni/juli 2025 – drie sessies burgerberaad September 2025 – twee sessies burgerberaad September/oktober 2025 – ontvangst adviezen burgerberaad Q4 2025 – ambtelijke reactie op de adviezen aangeboden aan raad 2026, Q2 – behandeling adviezen in nieuw college en nieuwe raad

Bij deze planning is zoveel mogelijk rekening gehouden met twee uitgangspunten, die beide te maken hebben met de aanstaande verkiezingsperiode. Het streven is dat het college de adviezen in september/oktober 2025 ontvangt, omdat dit alle fracties de mogelijkheid biedt om de adviezen te betrekken bij hun partijprogramma’s voor de verkiezingen. Om ook recht te doen aan de verkiezingsperiode, wordt er formeel over de adviezen besloten door het nieuwe college. En worden deze vervolgens besproken in de nieuwe raad. Dit is naar verwachting in Q2 van 2026, maar is uiteraard afhankelijk van wanneer het nieuwe college geïnstalleerd is. Ad 2) kennis te nemen van de afdoening van de motie lid Hofland cs van 27 juni 2024 (nr. 247_24) en de motie lid Broersen van 27 juni 2024 (nr. 266_24). Met deze raadsvoordracht worden twee moties afgedaan:



Motie lid Hofland cs van 27 juni 2024 (nr. 247_24) – organisatie burgerberaad o Om meer duiding te kunnen geven aan de uitslag van het referendum over het Beleidskader Hoofdgroenstructuur is het college verzocht 'om een burgerberaad te organiseren dat zich richt op de opgave om rigoureus te vergroenen in een groeiende stad, waarin ook voldoende woningen worden gebouwd, maatschappelijke voorzieningen worden gerealiseerd, enzovoorts, en daarbij het

6 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-000853 rve ruimte en duurzaamheid



burgerberaad de ruimte te geven om ook buiten de vastgestelde kaders te adviseren'. o Het college geeft uitvoering aan deze motie door:  Het burgerberaad te organiseren, dat gaat over vergroenen in de context van een groeiende stad.  Het burgerberaad expliciet mee te geven dat zij ook buiten vastgestelde kaders kunnen adviseren.  Bij de loting te streven naar zoveel mogelijk representatie van de Amsterdamse bevolking. Motie lid Broersen van 27 juni 2024 (nr. 266_24) – ruimte voor expertise o Het college wordt verzocht 'om in het proces van het burgerberaad, op een zinvolle en gezaghebbende manier ruimte te creëren voor de expertise van verschillende bewonersgroepen, zowel rondom groen als andere ruimtelijke vraagstukken'. o Het college geeft uitvoering aan deze motie, door externe partijen met belang bij en/of expertise over het onderwerp actief de mogelijkheid aan te bieden om op de expertlijst voor het burgerberaad te staan.

Participatie

    

Externe partijen met belangen bij en expertise over het vraagstuk hebben kunnen meedenken over de startnotitie tijdens een informatiebijeenkomst Burgerberaad Groene Stad op 17 december. De input die deze partijen gegeven hebben -soms ook nog per mail of in gesprekken na de informatiebijeenkomst- is zoveel mogelijk verwerkt in de startnotitie. Er zijn breed partijen benaderd: zowel partijen die (vooral) affiniteit hebben met groen, als partijen die (meer) affiniteit hebben met andere thema’s. Bijvoorbeeld met kinderen, sport en woningbouw. Aanwezige partijen waren bijvoorbeeld: Ma.ak 020, Toekomstverbond GROEN, Natuurmonumenten, Eigen Haard, Arcam, de Sportraad en Jantje Beton. Tijdens de bijeenkomst hebben deze partijen ook kunnen aangeven hoe zij betrokken willen worden bij het vervolg. Bijna alle aanwezigen partijen worden graag op de ‘expertlijst’ voor het burgerberaad geplaatst (zie kopje ‘burgerberaad met plek voor verschillende expertises’).

Financiële onderbouwing

Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

Totale kosten van de organisatie van het burgerberaad inclusief ambtelijke capaciteit worden geschat op 850.000 euro. De middelen - te besteden in 2024 en 2025 zoals opgenomen in de Begroting 2025 (vastgesteld op 14 november 2024) zijn: • 2024/2025: verwachte kosten 850.000 euro. Volledig gedekt uit de incidentele begrotingsmiddelen

7 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-000853 rve ruimte en duurzaamheid

R&D.

Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking).

Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2025-003195

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2025-011585

AD2025-011652

bijlage 3_ 266.24 Motie Broersen Voeg verschillende expertises toe aan burgerberaad.docx (msw12) bijlage 2_ 247.24 Motie Hofland c.s. oprichten burgerberaad.docx (msw12) Bijlage 1_ Startnotitie Burgerberaad Groene Stad_DEF.pdf (pdf)

Registratienr.

Naam

AD2025-011586

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Ruimte en Duurzaamheid, Projectteam Burgerberaad Groene Stad, Vera Adels, v.adels@amsterdam.nl, 06 3860 9254

8 Gegenereerd: v1.1