A - 21 Monumenten en Erfgoed (23) bijlage 3c Advies West
Tekst van het document
Adviesaanvraag stadsdelen
Adviesaanvraag stadsdelen
Invullen door RVE: Onderwerp adviesaanvraag: Aanwijzing Admiralenbuurt en strook Vondelbuurt als gemeentelijk beschermd stadsgezicht Portefeuille: Stedelijke ontwikkeling (Melanie van der Horst), Monumenten (Fenna Ulichki) RVE: Monumenten en Archeologie Datum adviesaanvraag: 17-1-2022 Deadline ontvangst advies: 11-2-2022 Advies mailen naar: anette.van.dijk@amsterdam.nl Meegestuurde stukken: 1. Verzoek tot aanwijzing drie beschermde gezichten (Heemschut)
2. Omschrijving en waardering (Rijksdienst cultureel Erfgoed) Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?
Ja, proces loopt al lange tijd
Invullen door stadsdeel: Stadsdeel: West Procesbegeleider: Ester Fabriek Datum weekstart: n.t.b. Datum stadsdeelcommissie: 8 februari Datum dagelijks bestuur: 2 februari
Adviesvraag college van burgemeester & wethouders: Formuleer hier de vraag aan het stadsdeel
Al lange tijd bestaat de wens om naast Oud Zuid en Betondorp ook de Admiralenbuurt aan te wijzen tot beschermd stadsgezicht. Aangezien de aanwijzing tot rijksbeschermd gezicht op complicaties stuit vanwege het verlies van sociale huurwoningen, wordt nu ingezet op de aanwijzing tot gemeentelijk beschermd gezicht. Ook hierbij vindt de bescherming plaats via het bestemmingsplan echter heeft deze status géén effect op de huurprijzen. Conform de erfgoedverordening (Artikel 16) kan de Raad, op voorstel van het college, een gebied aanwijzen tot gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht. Als de raad besluit om een gebied aan te wijzen tot beschermd gezicht, zullen de cultuurhistorische waarden beschermd moeten worden door middel van een beschermend bestemmingsplan c.q. omgevingsplan (Erfgoedverordening, artikel 20). Een gemeentelijk beschermd stadsgezicht in samenhang met een beschermd bestemmingsplan/omgevingsplan is bij uitstek het middel om de ruimtelijke waarden van het gebied te beschermen.
Alvorens de aanwijzingsprocedure tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht voor de Admiralenbuurt en de Vondelparkstrook als onderdeel van het gebied Oud-Zuid te starten vraagt het college advies aan het DB van West: Gelieve het college te adviseren ten aanzien van de aanwijzing van de Admiralenbuurt en de Vondelparkstrook tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht, op basis van de onderbouwing zoals aangedragen door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en Monumenten (RCE) en Archeologie (bijlage 2). Waarden De RCE heeft in het kader van een landelijk project de meest toonaangevende gebieden in Amsterdam geselecteerd. Heemschut heeft gevraagd om deze gebieden aan te wijzen tot Pagina 1 van 4
gemeentelijk beschermd gezicht (zie bijlage 1) toen duidelijk werd dat het aanwijzen tot rijksbeschermd gezicht geen begaanbare weg bleek. De onderbouwing met cultuurhistorische, architectuurhistorisch en stedenbouwkundige waarden is geleverd in de omschrijving en waardestelling van de RCE. Binnen West zijn dat de Admiralenbuurt en de Vondelparkstrook als onderdeel van het gebied Oud Zuid. Uit de waardestelling van de RCE komt naar voren dat Oud Zuid, het 19e-eeuwse stedelijke uitbreidingsgebied van Amsterdam, door aard, omvang en gaafheid een uniek voorbeeld is van Nederlandse stedenbouw tussen 1860 en 1910. De Admiralenbuurt is een stadsuitbreiding uit het interbellum met goed bewaarde planmatige structuur en architectonisch samenhangende bebouwing. Het is van belang wegens bijzondere stedenbouwkundige, architectuurhistorische en cultuurhistorische waarden. Gemeentelijk beschermd stadsgezicht De aanwijzing als gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht is een erkenning van het bijzondere cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige karakter van een gebied. Het gaat bij een aanwijzing om waardevol erfgoed waarvan de bijzondere waarden voor nu en in de toekomst behouden zouden moeten blijven. De bescherming van een gezicht heeft betrekking op het ruimtelijke karakter, zoals groen- en waterstructuren, stratenpatronen en de omvang en plek van bouwvolumes.
Dat betekent dat ingrepen die passen bij dat karakter, mogelijk blijven. Ook kan de bestemming van een gebouw veranderen. Veranderingen in de structuur van het gebied en het gebruik blijven mogelijk, mits het bijzondere ruimtelijke karakter niet wordt aangetast.
Bestemmingsplannen Bestemmingsplan Oud West 2018 is recent herzien waarbij achteruitbouwen, dakterrassen en daktoegangsopbouwen, verboden zijn. Met dit bestemmingsplan worden de waarden van het beschermde gezicht voldoende geborgd. Bestemmingsplan de Baarsjes 2018, hierin is bescherming via een sloopvergunningstelsel voor Orde-2 panden opgenomen. Verbeteringen zodat de waarden optimaal worden geborgd (vastleggen goothoogte en kapvormen) worden meegenomen in de omzetting van de bestemmingsplannen naar het omgevingsplan. Extra administratieve lasten (extra aanvragen van vergunningen) en financiële consequenties van een aanwijzing voor de gemeente zullen meevallen gezien de beperkte omvang van het gebied en het huidige bestemmingsplan voor de Admiralenbuurt dat al voldoende conserverend (“stadsgezicht-proof”) is. Zonnepanelen: de welstandsnota de Schoonheid van Amsterdam (2016) stelt dat binnen beschermde gezichten panelen niet mogen worden aangebracht op dakvlakken die gekeerd zijn naar de openbare ruimte (dus de voorzijde). Echter veel panden in de Admiralenbuurt hebben platte daken. De plaatsen van zonnepanelen is dan vergunningvrij. Planschade door aanwijzing: door het besluit van de raad tot aanwijzing van een beschermd gezicht stelt de gemeente zichtzelf de opdracht om in het bestemmingsplan/omgevingsplan de cultuurhistorische waarden goed te verankeren.
In het traject naar wijzigen van het bestemmingsplan zal de voorzienbaarheid goed geregeld moeten worden. In het bestemmingsplan voor de Admiralenbuurt zijn de meeste cultuurhistorische waarden al goed verankerd.
Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 2 van 4
Suggestie dagelijks bestuur aan stadsdeelcommissie: Het dagelijks bestuur kan hier aan de stadsdeelcommissie suggesties doen t.a.v. het advies
De genoemde gebieden liggen in meer dan twintig verschillende bestemmingsplannen in drie stadsdelen. Met de stadsdelen Oost en Zuid is ambtelijk afstemming gezocht. Het gaat primair om het cultureel erfgoed te beschermen. Die bescherming brengt verplichtingen en beperkingen met zich mee. Zowel voor bewoners als voor het stadsdeel. Het is dus een belangenafweging of het daadwerkelijk ook gaat gebeuren. Die belangen zijn het behoud van het cultureel erfgoed versus belangen als duurzaamheid, administratieve lasten voor bewoners en de ambtelijke uitvoering. Het dagelijks bestuur is er voorstander van dat de bijzondere cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige karakter van de Admiralenbuurt en Vondelstrook wordt beschermd en zo langdurig behouden blijft voor volgende generaties. De bestemmingsplannen de Baarsjes en Erasmuspark- en Robert Scottbuurt zijn minder conserverend dan bestemmingsplan Oud West, met name als het gaat om bouwen in het achtererfgebied. Bestemmingsplan Oud West is in de eerste herziening die het strenger maakt t.a.v. uitbouwen in de tuin. Daarnaast leveren ook minder hooggewaardeerde panden een belangrijke bijdrage aan het karakteristieke historische stadsbeeld. De conservatieve regels beschermen alleen de hoge ordepanden. Deze zijn echter in de minderheid.
Beschermen van het geheel is voor behoud van het historische karakter daarom uiterst effectief en niet te bereiken zonder beschermd stadsgezicht. Verder biedt een aanwijzing tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht een voortdurende bescherming van de geconstateerde waarden, terwijl de gebruikelijke geldigheidsduur van een bestemmingsplan slechts 10 jaar is. Het aanwijzen van beschermd stadsgezicht heeft gevolgen voor de bewoners en ondernemers in de betreffende wijken. Wij geven daarom het advies mee aan om tijdig de bewoners en ondernemers in de betreffende wijken mee te nemen in de besluitvorming.
Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 3 van 4
Daarnaast heeft de aanwijzing tot gevolg dat er meer vergunningplichten zullen gaan gelden voor bouwactiviteiten, waarbij het aanbouwen aan de achtergevel de meest in het oog springende is. Er wordt een toename verwacht in het aantal omgevingsvergunningen. De administratieve lasten voor bewoners en de ambtelijke uitvoering zullen daarmee hoger worden. In West zal de toename minder zijn dan in bijvoorbeeld Zuid omdat het beschermd gebied kleiner is en het huidige bestemmingsplan voor de Admiralenbuurt al conserverend werkt.
Advies stadsdeelcommissie: Advies van de stadsdeelcommissie aan het dagelijks bestuur
De commissie geeft mee de zin ‘Het is dus een belangenafweging of het daadwerkelijk ook gaat gebeuren’ uit het advies te halen.
Advies dagelijks bestuur: Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders
De genoemde gebieden liggen in meer dan twintig verschillende bestemmingsplannen in drie stadsdelen. Met de stadsdelen Oost en Zuid is ambtelijk afstemming gezocht. Het gaat primair om het cultureel erfgoed te beschermen. Die bescherming brengt verplichtingen en beperkingen met zich mee. Zowel voor bewoners als voor het stadsdeel. Die belangen zijn het behoud van het cultureel erfgoed versus belangen als duurzaamheid, administratieve lasten voor bewoners en de ambtelijke uitvoering. Het dagelijks bestuur is er voorstander van dat de bijzondere cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige karakter van de Admiralenbuurt en Vondelstrook wordt beschermd en zo langdurig behouden blijft voor volgende generaties. De bestemmingsplannen de Baarsjes en Erasmuspark- en Robert Scottbuurt zijn minder conserverend dan bestemmingsplan Oud West, met name als het gaat om bouwen in het achtererfgebied. Bestemmingsplan Oud West is in de eerste herziening die het strenger maakt t.a.v. uitbouwen in de tuin. Daarnaast leveren ook minder hooggewaardeerde panden een belangrijke bijdrage aan het karakteristieke historische stadsbeeld. De conservatieve regels beschermen alleen de hoge ordepanden. Deze zijn echter in de minderheid. Beschermen van het geheel is voor behoud van het historische karakter daarom uiterst effectief en niet te bereiken zonder beschermd stadsgezicht.
Verder biedt een aanwijzing tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht een voortdurende bescherming van de geconstateerde waarden, terwijl de gebruikelijke geldigheidsduur van een bestemmingsplan slechts 10 jaar is. Het aanwijzen van beschermd stadsgezicht heeft gevolgen voor de bewoners en ondernemers in de betreffende wijken. Wij geven daarom het advies mee aan om tijdig de bewoners en ondernemers in de betreffende wijken mee te nemen in de besluitvorming. Daarnaast heeft de aanwijzing tot gevolg dat er meer vergunningplichten zullen gaan gelden voor bouwactiviteiten, waarbij het aanbouwen aan de achtergevel de meest in het oog springende is. Er wordt een toename verwacht in het aantal omgevingsvergunningen. De administratieve lasten voor bewoners en de ambtelijke uitvoering zullen daarmee hoger worden. In West zal de toename minder zijn dan in bijvoorbeeld Zuid omdat het beschermd gebied kleiner is en het huidige bestemmingsplan voor de Admiralenbuurt al conserverend werkt.
Registratienummer Z17-81484 / 2605 Pagina 4 van 4