240405_Discussienota slimme deurbel.docx

Discussienota: ‘Groeiend aantal slimme deurbellen in de stad’ Met deze discussienota wil de GroenLinks een debat in de raadscommissie van FKD initiëren over de groeiende populariteit van slimme deurbellen. GroenLinks heeft daarover eerder schriftelijke vragen gesteld. De beantwoording van het college wordt bijgevoegd als bijlage. Slimme deurbellen zijn bezig met een opmars. Op dit moment bezitten 1,2 miljoen Nederlanders een slimme deurbel, blijkt uit marktonderzoek.1 Slimme deurbellen zijn aantrekkelijk omdat ze kunnen bijdragen aan een gevoel van veiligheid en gemoedsrust rondom iemands huis. Ze zijn bedoeld om bewegingen rondom de voordeur te filmen en deurbellen moeten dan ook gericht zijn op privéterrein. Maar daar zit vaak het probleem. Hoewel je met een slimme deurbel alleen je eigen terrein mag filmen, gebeurt dat in de praktijk veel te weinig. Uit onderzoek van Nieuwsuur blijkt dat bijna 90% van het totale aantal camera’s ook de openbare ruimte filmen.2 De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) moet hierop toe zien – slimme deurbellen vallen immers ook onder de privacywetgeving – maar gezien de beperkte capaciteit van de AP en het feit dat de AP per geval zou moeten beoordelen of regels geschonden zijn heeft dit toezicht weinig effect.

Onlangs bleek nog dat de AP wordt overstelpt met klachten over particuliere camera’s, zoals slimme deurbellen, maar onvoldoende capaciteit heeft om alle privacyklachten te onderzoeken.3 Daarnaast zijn er ook zorgen over wat er met de beelden gebeurt. Vrijwel alle slimme deurbellen zijn verbonden met bedrijven als Amazon (Ring) en Google (Nest). Uit onderzoek van de TU Delft en het AMS Institute blijkt dat gegevens door deze bedrijven worden gedeeld met derden of bewaard voor intern gebruik.4 Zo zit de app van de slimme deurbel Ring vol met trackers die persoonsgegevens verkopen aan adverteerders. Tot slot zijn er ook zorgen rondom het effect van slimme deurbellen op de buurt. Een groeiende groep Amsterdammers vindt ze ongemakkelijk, bleek uit onderzoek van de gemeente.5 Wat als je bijvoorbeeld geen goede relatie hebt met je buren? Houden ze je dan steeds in de gaten? Terwijl de slimme deurbel bij kan dragen aan een gevoel van veiligheid voor eigenaren, geeft het voor een andere groep juist een onwelkom effect omdat ze te pas en onpas gefilmd worden. Waar buren elkaar in de gaten gaan houden en het onderling vertrouwen afneemt. Al eerder bleek uit onderzoek van Affectlab dat surveillance technologie op buurtniveau zoals deurbellen voor verharding kan zorgen in onze beoordeling van en onze omgang met andere mensen, met negatief effect op gemeenschapsvorming en sociale cohesie.

Ook kan het leiden tot stereotypering en etnisch profileren door beelden te delen van ‘verdachte’ mensen. Volgens Jan van Dijk, emeritus hoogleraar sociologie aan de Universiteit Twente, wordt elke vorm van maatschappelijke ongelijkheid door dit soort technologische vernieuwingen vergroot.6 Maar ook voor eigenaren zelf kan het gebruik van de slimme deurbel het gevoel van veiligheid juist doen afnemen. De ervaring leert dat doordat al die beelden voortdurend in buurtapps worden gedeeld, het gevoel van onveiligheid eerder toeneemt. GroenLinks maakt zich zorgen om het groeiende aantal slimme deurbellen en de gevolgen hiervan voor de privacy van Amsterdammers en onderlinge cohesie in de stad. Ook constateert GroenLinks dat er nog 1 https://www.multiscope.nl/persberichten/1-2-miljoen-slimme-deurbellen-in-nederland/ 2 https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2318362-slimme-deurbel-rukt-op-in-strijd-tegen-inbraken-maar-hoe-zit-het-met-privacy 3 https://www.volkskrant.nl/binnenland/slimme-deurbel-leidt-tot-hausse-aan-privacyklachten~b521e5d0/ 4 https://radar.avrotros.nl/artikel/data-slimme-deurbel-belandt-op-cloud-van-grote-bedrijven-kun-je-iets-doen-54852 5 https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/enquete-cameras-openbare-ruimte 6 https://www.volkskrant.nl/mensen/wat-doet-het-met-de-buurt-al-die-camera-s-aan-de-gevels~b7437fc4/

onvoldoende publiek debat is over de komst van slimme deurbellen en ziet onze fractie mogelijkheden om daarover in gesprek te gaan als commissie maar ook met de stad. In januari jl. vroeg GroenLinks dan ook aan het college welke mogelijkheden zij ziet om bewustzijn over privacyrisico’s te vergroten en welke mogelijkheden er zijn om via lokale wetgeving regels op te stellen over het gebruik van slimme deurbellen. Dat kan bijvoorbeeld door in de APV af te dwingen dat camera’s in een zodanige hoek worden geplaatst dat ze geen of zo min mogelijk opnames maken van de openbare ruimte. Uit de beantwoording blijkt dat het college nu geen noodzaak ziet om in lokale wetgeving aanvullende regels op te stellen. GroenLinks gaat graag met de commissie in gesprek om te zien hoe andere partijen hiernaar kijken.

Verdere leessuggesties: -

-

-

‘Slimme deurbellen zijn een gevaar voor onze samenleving’ https://www.trouw.nl/opinie/slimme-deurbellen-zijn-een-gevaar-voor-onzesamenleving~b0d84768/ ‘1,2 miljoen slimme deurbellen filmen je - en je privacy heeft het nakijken’ https://www.nrc.nl/nieuws/2024/03/07/12-miljoen-slimme-deurbellen-filmen-je-en-je-privacyheeft-het-nakijken-a4192103 ‘Het dilemma van de slimme deurbel: ‘Door al die beelden die gedeeld worden in buurtapps neemt het gevoel van onveiligheid eerder toe’’ https://www.parool.nl/amsterdam/het-dilemmavan-de-slimme-deurbel-door-al-die-beelden-die-gedeeld-worden-in-buurtapps-neemt-hetgevoel-van-onveiligheid-eerder-toe~bca173a9/