230209 commissie FKD definitief verslag

De bijdrage is geleverd op basis van een incidentele subsidie en daar bestaan geen regelingen voor. Dat is toegestaan op grond van de algemene wet bestuursrecht en in lijn met steun voor innovatie uit de Agenda Digitale Stad. Haar voorlichting op 23 januari bleek naderhand gebaseerd op mondelinge toelichtingen zonder schriftelijke verslaglegging. Dat ziet zij als nalatigheid van haar kant dat ze dat op dat moment zelf niet wist. Lid BOOMSMA vraagt of er dus wel advies gevraagd is aan verschillende instanties maar dat dit niet op schrift is gesteld. Wethouder RIJXMAN zegt dat er inderdaad overleg gevoerd is met verschillende personen en dat dit niet schriftelijk is vastgelegd. Lid NANNINGA vindt dat er iets niet klopt als er verteld wordt dat in een belangwekkende zaak als deze gemeld wordt dat er juridisch advies is ingewonnen en dan achteraf blijkt dat dit alleen mondeling zou zijn gegeven. Het lijkt haar dat men dat schriftelijk doet of meteen vermeldt dat het alleen op mondelinge basis is. Wethouder RIJXMAN zegt zelf ook verbaasd te zijn geweest toen zij merkte dat er niets op schrift stond. Lid NANNINGA vindt dat het de wethouder zou sieren als ze nu toegaf dat het juridisch advies pas ingewonnen is na de vragen van lid Boomsma en haarzelf naar aanleiding van die verklaring van 23 januari en dat zij toen dus geschermd heeft met een advies dat er niet was.

Zij kan een telefoontje van een jurist rond een vraag die al een jaar openstaat niet serieus nemen. Wethouder RIJXMAN zegt dat het niet gebaseerd was op één telefoontje, maar op een aantal gesprekken met juristen. Toen bleek dat er behoefte was aan een schriftelijk stuk is een en ander op schrift gesteld wat mondeling al was medegedeeld. Zij vindt het ook geen schoonheidsprijs verdienen dat zaken niet eerder op schrift waren gesteld, maar er is wel degelijk veel gedaan om juridisch advies te krijgen. Lid NANNINGA vraagt of de wethouder denkt dat spreekster naïef is of niet goed bij haar hoofd. Wethouder RIJXMAN zegt geen van beide te denken. Lid BOOMSMA vraagt wanneer die mondelinge adviezen dan zijn gegeven en door wie.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 februari 2023

FKD

Wethouder RIJXMAN zegt dat die gegeven zijn door juristen van de gemeente die daar met elkaar over gesproken hebben. Het advies kwam van Juridische Zaken. De datum zou zij moeten opzoeken maar het was lang voordat zij dit in een brief zei. Desgewenst kan zij dat op schrift toevoegen. De VOORZITTER zegt dat die toezegging staat. Wethouder RIJXMAN zegt dat destijds verschillende afspraken zijn gemaakt. Er is een inspanningsafspraak gemaakt over het ontsluiten van data. De verzamelde data zijn onderdeel van de geleverde data die vanaf april te raadplegen zijn door het publiek. Veel data zijn afkomstig uit privéverzamelingen en moeten eerst geanonimiseerd worden voordat ze inzichtelijk gemaakt worden. De documenten zouden volgens de afspraken niet nieuw hoeven zijn, maar het ging om nieuwe combinaties van data uit verschillende bronnen, waaronder interviews met personen die zich met het onderwerp bezighouden of daar bij betrokken zijn geweest. Het onderzoeksteam heeft zodoende nieuwe data gecreëerd. Voor het stadsarchief gaat het om duizenden nieuwe documenten, maar de inventarisatie is nog bezig. De informatie is te gebruiken door iedereen en daarnaast is gebruik gemaakt van de computerkracht van Azure, een betaalde dienst van Microsoft. De data zijn dus bruikbaar voor toekomstig onderzoek, maar de gemeente bemoeit zich niet met de inhoud van onderzoeken.

Zij vindt dat er een second opinion moet plaatsvinden omdat zij ook niet tevreden is met zoals het nu gegaan is. Lid GARMY wil nog een antwoord op zijn vraag waarom er geen subsidievoorwaarden zijn gesteld. Hij hoorde de wethouder net zeggen dat zij een afschuw heeft van het over de rug van Anne Frank zoeken van publiciteit, maar verwijst nog eens naar de passage in de subsidieaanvraag dat dit toch precies de bedoeling was. De aanvragers beweren dat het bij bezoekers van het Anne Frank Huis de meest gestelde vraag is wie de familie verraden heeft. Hij vraagt of het toenmalige college dan anders aankeek tegen die motieven van de aanvragers. Wethouder RIJXMAN zegt dat zij al vermeld heeft dat er geen voorwaarden zijn bij incidentele subsidies. Het onderzoek was volgens mensen die zij geraadpleegd heeft in eerste instantie gericht op die vernieuwende manier van werken en werd pas later direct verbonden met het lot van Anne Frank. Tegen het ontsluiten van de data is destijds ja gezegd en het boek staat daar los van. Zij denkt niet dat zij als wethouder anno nu die keuze zou maken, maar destijds is die wel zo gemaakt. Het was geen collegebesluit, maar een besluit van de toenmalige wethouder. Lid BOBELDIJK vraagt of de second opinion betrekking heeft op de mondelinge afspraken rond het eerste subsidieverzoek en de relatie met de digitale stad.

Wethouder RIJXMAN zegt dat het zal gaan om alle vragen die aan het college gesteld zijn. Bij incidentele subsidies gaat het vaak om maatwerkafspraken. In dit geval is gekozen voor het leveren van onderzoeksgegevens zodat het publiek die kon ontsluiten. Dat was een innovatie in de archiefwereld. De bijdrage van de gemeente was voor dat deel en niet voor het boek. Dat is echter niet op schrift gesteld en dat zal zij allemaal laten uitzoeken. Lid BOOMSMA vraagt hoe vaak dit soort incidentele subsidies zonder schriftelijke voorwaarden worden verstrekt. Wellicht is dat iets voor de wethouder Financiën om uit te zoeken. Verder wil hij graag weten hoe het proces precies verlopen is aangezien er toch een wethouder een besluit moet hebben genomen. Er moet toch ergens iets op schrift zijn gesteld over tegenprestaties en inspanningsafspraken. Daar moet dan toch op zijn minst iets over gemaild zijn naar zijn mening. Hij is blij met de toegezegde second opinion over het juridisch advies, maar wil wel dat de gemeente alles uit de kast haalt om het geld terug te vorderen. Hij vraagt op welke termijn de second opinion te verwachten valt. Hij is benieuwd of er werkelijk niets is vastgelegd van alle gesprekken met adviseurs en of bijvoorbeeld de Anne Frank Stichting geconsulteerd is.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 februari 2023

FKD

Wethouder RIJXMAN zegt dat er onderzoek gepleegd zal moeten worden om het aantal incidentele subsidies in kaart te brengen. Zij stelt nogmaals dat het wettelijk is toegestaan incidentele subsidies op deze manier te verlenen. Alles blijkt inderdaad mondeling te zijn gegaan en zij heeft nu alle informatie gegeven waar zij over beschikt. Er is in het verleden veel gesproken met de AFS maar dat heeft nu geen zin omdat de AFS zich inmiddels gedistantieerd heeft van het onderzoek. Zij wil het nu binnen de gemeente afdoen. Lid BOBELDIJK vraagt of de AFS indertijd wel benaderd is voor een advies over de subsidieaanvraag. Wethouder RIJXMAN zegt dat zij begrepen heeft dat de AFS toen enthousiast was, maar zich inmiddels heeft gedistantieerd. Dat is de informatie die haar bereikt heeft. Er is met veel stichtingen gesproken, onder meer het Joods Kwartier, die destijds enthousiast waren maar zich inmiddels gedistantieerd hebben. Lid BOBELDIJK vraagt of bij de second opinion ook gekeken wordt hoe er bij incidentele subsidies, ook al mag het wettelijk zoals het nu gaat, voortaan maatregelen getroffen kunnen worden om dit soort ontsporingen te voorkomen. De deur naar makkelijke eenzijdige toekenning door een wethouder staat nu immers nog open. Wethouder RIJXMAN zegt dat zij met wethouder Van Buren daarnaar zal kijken en ziet wel mogelijkheden.

Er is nu geen regeling, maar er is wel afgesproken dat incidentele subsidies voortaan besluiten van het college moeten krijgen. Wethouder VAN BUREN zegt dat zij daarnaar gaat kijken en dat ook alle subsidieregelingen doorgelicht worden. Lid NANNINGA vraagt of commissieleden ook nog vragen kunnen indienen om mee te nemen bij de second opinion. Wethouder RIJXMAN zegt die te verwelkomen. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp nu voldoende besproken is. Lucht- en Zeehaven 9. Kennis te nemen van het NRC-artikel: Schiphol mag onbeperkt ‘zeer zorgwekkende stoffen’ uitstoten, als enige bedrijf in Nederland (VN2023-004490) Lid BLOEMBERG-ISSA zegt geschokt te zijn door het gegeven dat er voor 99% van de uitstoot van schadelijke stoffen op Schiphol geen regels bestaan. Het gaat om kankerverwekkende stoffen. Al sinds 2007 waarschuwen experts voor de schadelijke effecten voor de grondmedewerkers van de luchthaven. Ze lopen verhoogde risico’s op longkanker en hartproblemen. Voor fijnstof geleden wel regels, maar voor 99,9% van de schadelijke stoffen helemaal niets. Zij beseft dat regels vanuit het Rijk moeten komen, maar constateert dat Amsterdam jaren voor de gek gehouden is met regelrecht gevaar voor volksgezondheid en milieu. Zij vraagt of de gemeente als aandeelhouder al wist dat er zoveel anarchie heerst rond emissies.

Zij weet dat een ambtenaar daar al in 2021 een memo over heeft geschreven aan minister Harbers. Zij vraagt of Amsterdam daarvan op de hoogte is gesteld en of de wethouder en raad dan niet vinden dat ze voor de gek worden gehouden. De PvdD kan er niet trots op zijn dat overheden eigenaar zijn van dit schadelijk bedrijf. De overheid zou het algemeen belang moeten dienen, maar schaadt dat op veel fronten: lucht, gezondheid, arbeidsomstandigheden en meer. Als er krimpscenario’s voorbijkomen staat de luchthaven op achterste poten. Men wil juist

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 februari 2023

FKD

een extra terminal en nog meer passagiers. Zij hoopt dat het college haar zorgen deelt en als aandeelhouder wil overbrengen aan de luchthaven en het kabinet. Wethouder VAN BUREN zegt dat het college zeer geschokt was door het bericht in NRC over het ontbreken van regels voor emissies. Het baart haar zorgen en zij vindt het goed dat dit nu geagendeerd is door de PvdD. Zij is van plan hier al dan niet samen met de regio een brief over te sturen naar het kabinet. Zij kan niet beamen dat Schiphol een rampzalig bedrijf is, want dat is verantwoordelijk voor slechts 0,1%. 99,9% wordt uitgestoten bij het landen en dalen. Daar gaat de Luchtvaartwet over en daarin is niets geregeld over uitstoot. Dus er valt niets te handhaven. In de brief wil zij wijzen op deze omissie en de noodzaak daar iets te doen. Als aandeelhouder spreekt zij Schiphol aan op arbeidsomstandigheden en duurzaamheid. Van het memo van de ambtenaar zegt zij niet op de hoogte te zijn. Lid GARMY vraagt of de commissie in de toekomst ook notulen van aandeelhoudersvergaderingen mag inzien, zoals al een keer eerder gebeurd is. Wethouder RIJXMAN wil eerst nog even onderzoeken welke onderdelen geheim zijn en welke gedeeld kunnen worden. Zij kan nu geen ja of nee zeggen op die vraag. Het zal per keer beoordeeld worden. Wat te delen valt, zal zij delen.

Zij verwacht de volgende commissievergadering meer duidelijkheid te kunnen geven. Lid BLOEMBERG-ISSA vraagt de wethouder de raad op de hoogte te houden van de nasleep van haar brief. Wethouder VAN BUREN zegt dat ze een afschrift van de brief zal sturen en de raad zal informeren over de reactie van het ministerie. Lid BOBELDIJK is blij dat dit punt geagendeerd is en vraagt ook de nodige aandacht te vestigen op de gezondheidsrisico’s voor de bewoners. De luchtvaartmaatschappijen zijn de grote boosdoeners en dan is het de vraag of zij ook kunnen worden aangesproken op de gezondheidsschade. Wethouder VAN BUREN wijst ook op de schade voor de medewerkers op Schiphol. Zij zal informatie over het verhalen van schade laten uitzoeken en die informatie met de raad delen. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voor nu voldoende besproken is. 10. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ter afhandeling van de Motie 1364 (verzoek onderzoeken herbestemming PTA-cruiseterminal als centrale locatie van toeristisch massavervoer) (VN2023-004565) Lid ERNSTING zegt dat het tijdspad voor de verplaatsing van de terminal hem niet duidelijk geworden is. Hij vraagt dat in samenhang met de Sprong over het IJ en de ontwikkeling van Havenstad. Hij wil daar een beter beeld van krijgen. Dit is ook belangrijk vanwege het voornemen van de PTA om te gaan werken met walstroom.

Dat is goed voor de schone lucht in de omgeving, maar hij is bang dat het gaat zorgen voor een onwenselijke lock-in. Lid NANNINGA zegt dat er zeven jaar na deze motie en een aantal jaren sinds het advies De Hooge nog geen sprake is van een begin van uitvoering. Zij had liever een fietstunnel gezien, maar zij steunt het plan voor een brug omdat Noord een groeiend maar onbereikbaar stadsdeel dreigt te worden. Dan zal de terminal naar een andere plek moeten omdat voor haar het belang van de Amsterdammer gaat boven het gemak van de toerist. Volgens de brief is er eerst nog onderzoek nodig voor men een besluit kan nemen over de terminal. Zij vraagt wanneer

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Financiën, Kunst en Diversiteit. Definitief raadscommissieverslag, 9 februari 2023

FKD

dit onderzoek van start gaat en wanneer de PTA eindelijk op een nette manier naar de Coenhaven verplaatst kan worden. Wethouder VAN BUREN was ook verbaasd dat er nog een motie uit 2017 lag, maar dat heeft te maken met de Sprong over het IJ en met name met de Westbrug. Daar is inderdaad nog onderzoek voor nodig om tot een besluit te komen en pas dan kan men scenario’s gaan ontwikkelen. Er valt dus nog niets te zeggen over de verplaatsing van de PTA. Bij de Voorjaarsnota komt de Oostbrug aan de orde, van de Westbrug valt ook nog niets te zeggen. Er wordt nu geïnvesteerd in walstroom en dat is een goede zaak. Als de PTA verplaatst wordt kan die walstroom ook gebruikt worden voor bijvoorbeeld vrachtwagens. Het is dus geen desinvestering en staat een verplaatsing dus niet in de weg. Lid BOBELDIJK vraagt naar aanleiding van het vorige agendapunt of het misschien ook zo is dat in de Scheepvaartwet niets geregeld is over emissies en dat daarom cruiseschepen niet aan te pakken zijn op dat punt. Wethouder VAN BUREN vindt dat een interessant punt om nader uit te zoeken. Daar komt ze op terug. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken is. 8. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 12.00 uur.

21