20251211 Verslag gemeenteraad middag.pdf

Mijn voorspelling is dat als het beleid al zin zou hebben dat het aantal mantelzorgers op papier enorm toe gaat nemen, net zoals de ambtelijke organisatie zal groeien. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Von Gerhardt. Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, die het redelijk kort kan houden. Ik heb samen met het lid Havelaar dat amendement ingediend om de tweede woningen te schrappen. Het is namelijk gewoon inderdaad een heel circus dat wordt opgetuigd, wat ontzettend veel ambtelijke capaciteit weer gaat kosten. Volgens mij kunnen we dat veel beter op een andere manier zetten die veel doelmatiger is. Dus laten we het nu niet doen. De wethouder heeft ook zelf in de commissie aangegeven eigenlijk niet eens te weten om hoeveel woningen het precies gaat en hoe groot dit probleem is maar daar zouden we dan al lerend achter komen. Dat is volgens mij niet de manier om nieuw beleid in te gaan voeren. Volgens mij moet je eerst heel goed weten wat het kost, wat het doet en of het echt effect heeft. Wat de VVD betreft is dat op dit moment niet duidelijk en te weinig. Dus wij zeggen, schrap het gewoon helemaal. Daarnaast hebben wij inderdaad twee amendementen ingediend om woningdelen makkelijker te maken. Eigenlijk hebben we daarmee het coalitieakkoord deels uitgevoerd. Want het staat er gewoon in, dat er een aantal regels versoepeld zouden worden om woningdelen makkelijker te maken.

Deze coalitie heeft dat nagelaten. Toen dacht ik, ik geef deze coalitie een cadeautje, ik doe het zelf wel. Het enige wat ze nog hoeven te doen is voor te stemmen en ik neem aan dat ze dat doen, want leegstand was ontzettend erg, dat hebben we net al een paar keer gehoord en daarom gaan we tweede woningen aanpakken. Maar leegstand van kamers moet net zo erg zijn, want dat is natuurlijk ook ontzettend zonde als al die kamers leegstaan. Dus vandaar dat we dat op deze manier gaan voorkomen. Dan is en het coalitieakkoord uitgevoerd en ook een deel van de leegstand waar deze coalitie zo graag aan wil zitten is ook opgelost. Dus volgens mij win-win en zijn we allemaal gelukkig en blij. (Het lid ASLAMI: Voorzitter, ik voel me toch een beetje aangesproken. Want inderdaad, in het coalitieakkoord staat een mooie passage over het mogelijk maken van woningdelen voor drie of meer personen. En daar is

19

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

natuurlijk in de afgelopen periode ook dankzij de wethouder en de D66fractie wat aan gedaan. Weet het lid Von Gerhardt dat?) Ja, in het coalitieakkoord staan twee dingen. Er staat namelijk, we gaan kijken welke regels voor de vergunningsprocedure we makkelijker kunnen maken. En het tweede stukje dat gaat over die quota, we gaan kijken of we die quota kunnen verruimen. Dat tweede stukje heeft u inderdaad keurig gedaan met dat plusquotum, dus dat is gelukt, complimenten aan D66. Het eerste stukje dat heeft u nog niet gedaan en toen dacht ik, het zou toch zonde zijn als dat eerste stukje niet lukt. We hebben nog een paar maanden, dus ik ga het gewoon samen met het lid Broersen voor u oplossen. Het enige wat u hoeft te doen is voor te stemmen en dan kunnen we daarna zeggen D66 heeft deze periode gewoon het hele woningdeelstuk gered. Dus dat lijkt me volgens mij een fantastisch idee. (Het lid ASLAMI: Voorzitter, heel veel dank aan het lid Von Gerhardt dat die zich achter D66 schaart voor wat betreft het woningdelen en het vergemakkelijken ervan. Maar weet het lid Von Gerhardt ook hoeveel woningen het opplussen van het wijkquotum heeft opgeleverd?) Uit mijn hoofd niet helemaal, maar best wel wat inderdaad. Dus dat is ontzettend fijn. Ik zeg ook niet dat er niets is gebeurd. Maar wat je wel ziet is gewoon eigenlijk wat het lid Broersen net ook schetste en ook wel breder de situatie.

Dat er gewoon heel veel illegale situaties nu zijn en dat we eigenlijk zien dat drie personen helemaal niet meer leefbaarheidskwesties heeft, want een gezin met twee volwassenen en twee tieners van zestien en zeventien mogen wel in die woning wonen, maar als het drie mensen van achttien zijn opeens niet. Ik kan me niet voorstellen hoe mensen twee mensen van zestien en zeventien voor minder leefbaarheidsproblemen zorgen dan één iemand extra van achttien. Volgens mij is dat echt totaal discutabel. Dus door het op deze manier van twee naar drie te brengen kunnen we echt een mooie stap zetten en daarom deze moties. (Het lid ASLAMI: Laat ik het lid Von Gerhardt helpen, want we hebben het over bijna 6.000 extra vergunningen die vrij zijn gekomen dankzij het plusquotum. Dus laten we daar gebruik van maken en ik begrijp dat er nog voldoende ruimte is voor die vergunningen. En dat is denk ik stap 1 en dan kunnen we daarna verder kijken wat we beleidsmatig kunnen doen.) Maar dan blijft u wel alleen hangen weer bij dat stukje over meer ruimte voor vergunningen. Maar in uw eigen coalitieakkoord staat we gaan kijken naar meer ruimte voor vergunningen, dat is gelukt, maar ook hoe we vergunningen makkelijker kunnen maken. En dat stukje is nog niet gelukt. En daar hebben het lid Broersen en ik twee amendementen voor ingediend.

En daarmee heeft u ook gewoon, als u daarvoor stemt, uw hele coalitieakkoord uitgevoerd. Dus ik zou eigenlijk niet inzien waarom u dit niet kunt steunen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Berkel. Het lid VAN BERKEL: Dank u wel, voorzitter. We zien steeds weer dat deze wethouder maar heel weinig kan doen aan de hoeveelheid toeristen die de hoofdstad overspoelt. Ze beschikt simpelweg niet over de juiste knop om aan te draaien. Dus wat ze steeds wel doet, dat is draaien aan de knoppen die ze wel heeft en daarmee gooit ze keer op keer het kind met het badwater weg. Wat JA21 betreft is het simpel, als we dan al overspoeld worden door toeristen, kies dan zoveel mogelijk voor de leuke variant. Mensen die ervoor kiezen om tijdens hun verblijf tussen de Amsterdammers te wonen zijn doorgaans het probleem niet. En als ze dat wel zijn, dan kan de gemeente gewoon handhaven, dus doe dat. Tevens biedt deze vorm van onderdak mensen die het niet breed

20

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

hebben een manier om toch iets van de wereld te zien en bij JA21 gunnen we dat die mensen gewoon. Het is hun huis, dus als ze dat willen delen met de wereld dan is dat toch precies die open manier van in de wereld staan waar dit college anders zo'n voorstander van is? Ik heb een vraag en we hebben ook een motie, met het CDA, van deze strekking ingediend. Wij vinden het een onzalige weg maar we vermoeden dat er zomaar een meerderheid voor zal blijken te zijn en daarom willen we graag dat gemeten wordt of het de effecten heeft waar de wethouder van droomt en zo nee, of het dan wordt teruggedraaid. Meet u het effect en draait u het terug als het geen verschil maakt? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Aslami. Het lid ASLAMI: Dank voorzitter, ik hou het beknopt en kort. Volgens mij hebben we dit uitgebreid besproken in de commissie en ik wil allereerst de wethouder en de ambtenaren bedanken voor het vele werk wat hier achter de schermen is gevoerd. Want we hebben het over de Huisvestingsverordening, er zijn een heleboel wijzigingen doorgevoerd. Laat ik twee dingen noemen, het mogelijk maken van betaalbare koopwoningen wat we nu via een pilot gaan doen maar ook allerlei wijzigingen ten aanzien van het mogelijk maken van meer doorstroom op de woningmarkt. Het zijn allemaal goede dingen.

Maar we gaan natuurlijk ook, daar is natuurlijk net heel wat over gezegd, een tweede woning wat moeilijker maken. Daarvan hebben wij gezegd, laten we daar over een jaar op evalueren, kijken wat dat op heeft geleverd en ook of dat voldoende is of niet en of dat aanleiding geeft tot wijzigingen. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, de D66-fractie gaat nu die 8.751 euro per woning voor die 35 woningen uitgeven. Hoe past dat dan volgens D66 in dat beleid als een schaars-goed-idee?) Beleid is zeker schaars goed. Dat geldt natuurlijk ook voor woningen en volgens mij is daar een balans in vinden wat we hier gaan doen. En vandaar ook een motie van D66 om dit beleid te evalueren. (Het lid HAVELAAR: Maar dan nog even, die 3 fte handhaven die nu gaan komen kosten minimaal drie ton voor 35 woningen. Kan het lid Aslami uitleggen waarom dat proportioneel is?) Laat ik daar toch wat over zeggen en volgens mij gaat de wethouder dat straks ook doen. Dat zijn ambtenaren die sowieso al aan de slag gaan met leegstand. En dus zou ik ook richting het lid Havelaar zeggen, ik weet dat hij een eenmansfractie is maar lees even de stukken heel goed. Dan kunt u goed geïnformeerd het debat voeren en misschien scheelt dat ook weer wat grijze haren. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels voor de beantwoording. Wethouder PELS: Dank, voorzitter.

De Huisvestingsverordening is toch altijd een bijzonder moment. Ik weet mijn eerste in deze periode nog wel, die had vertraging opgelopen en die moesten we toen er heel snel alsnog doorheen gooien. Toen ben ik hem helemaal gaan lezen en toen dacht ik wel, waar ben ik nou weer aan begonnen, want wat een juridische taal. Over de jaren heen hebben we er volgens mij met elkaar voor gezorgd dat die steeds wat begrijpelijker wordt maar ook steeds meer toegespitst is op de wooncrisis en alles wat we daar zien. En als eerste ter geruststelling, het is inderdaad zo dat we 3 fte extra hebben vrijgemaakt maar dat is voor breed het leegstandsbeleid. Dus dat gaat echt niet alleen over

21

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

de handhaving van tweede woningen. En juist dit idee om het om het weer in te voeren komt ook voort uit de handhavers zelf. Die gaven bij ons aan, we komen zoveel tweede woningen tegen en worden daar zo vaak over gebeld en we kunnen niets en dat frustreert ons. Want bij de ene lege woning kunnen we wel wat doen en vervolgens bij de andere woning niet. En dat puur en alleen omdat het op deze manier zo breed wordt toegestaan. Dus wij hebben die wens geaccommodeerd en opgenomen in de Huisvestingsverordening. Maar echt dus geen zorgen, die 3 fte gaan zich storten op alle vormen van leegstand waarin deze telt. En ik hoor ook een aantal argumenten van het is organisatorisch zoveel en ingewikkeld. Dat sluipt dan een beetje door het debat heen terwijl ik tegelijkertijd denk, een partij mag ook gewoon zeggen dat u ertegen bent, dat u het oké vindt dat mensen twee woningen hebben in een wooncrisis. Want dat heb ik eigenlijk niet gehoord terwijl ik dat misschien van een VVD wel verwacht, dat het gewoon oké is als er twee woningen zijn voor één gezin. Dus daar ben ik eigenlijk zelf wel nieuwsgierig naar. Vanuit het CDA was er een vraag met betrekking tot die grens, waarom zeggen we niet dat alle woningen tot 623.000 niet in aanmerking zouden moeten komen voor een tweede woning.

Maar dat betekent eigenlijk dat iedereen die niet een woning van 624.000 of meer kan betalen dus ook echt geen tweede woning kan hebben. Dus op het moment dat je wel zo'n woning kan betalen en wij hebben gezegd met elkaar bijvoorbeeld als je werkt in Amsterdam voor een aantal dagen dan mag dat, dat is een uitzonderingsgrond, of als je mantelzorger bent. Dan zeggen wij laten we dat voor alle woningen gelijktrekken en niet alleen hebben dat hele, hele rijke mensen die zelfs een woning hebben en dan nog eentje van 624.000 of meer kunnen kopen, dat die dan een woning kunnen kopen voor alles, ook gewoon voor de lol of vakantie in te vieren. Daarvan vinden wij, het maakt niet uit hoe duur de woning is, dat je dat zou moeten voorkomen. (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, de wethouder kan nog steeds gewoon niet vertellen aan ons om hoeveel woningen dit nou precies gaat. Wat gaat dit de stad precies opleveren? En ik vind wel dat als je beleid maakt, zeker na de oproep ook van de burgemeester een tijdje geleden van laten we minder beleid met elkaar maken en meer de dingen uitvoeren, dat we ook al goed moeten weten van wat gaat het ons als stad precies opleveren.) Daar hebben we een eerste inschatting van gemaakt en tegelijkertijd ook bij de inschatting gezegd dat het voor ons moeilijk is om na te gaan over hoeveel woningen het precies gaat die op dit moment een tweede woning zijn.

Het is voor ons al helemaal moeilijk in te schatten hoeveel van die woningen straks in het nieuwe stelsel eigenlijk nooit uitgegeven hadden kunnen worden. En het gaat er natuurlijk ook om dat we een verdere groei weten te voorkomen. Want in een wooncrisis vind ik echt dat elke woning telt. Dat er nu een woning leegstaat puur en alleen omdat buitenlandse gezinnen hier eens in de drie jaar op vakantie komen vieren, al is het er maar één, dat is er gewoon één te veel als er mensen tegelijkertijd in steeds grotere aantallen buiten moeten slapen. (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, het valt me op dat de wethouder gewoon geen getallen kan noemen over hoeveel woningen het per jaar gaat. Volgens mij zijn het er dus 30. En dan is de vraag, is dat alle ambtelijke capaciteit die het gaat kosten waard. Want wij weten al inderdaad er moet handhaving op gezet worden, dat gaat altijd ten koste van iets anders. Dat is gewoon een gegeven, want als je zegt dat het geen handhaving kost dan is het dus helemaal een maatregel die geen zin heeft.

22

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Maar de vraag is ook hoeveel ambtelijke capaciteit kost het verder nog. Want je hebt ook een heel programma dat je moet optuigen met mensen die vergunningen moeten gaan doen. Hoeveel fte gaan daarmee aan de slag?) Dit is volgens mij precies het voorbeeld waarvan ik denk als er allerlei organisatorische problemen zijn, ik heb het net uitgelegd hoe het zit met handhaving. Handhavers hebben hier zelf om gevraagd, die 3 fte gaan gewoon aan de slag met de hele leegstandsverordening en de hele leegstandsproblematiek. Zeg dan gewoon, wij zijn ervoor dat mensen twee woningen mogen hebben. Ik ben daar nog steeds wel nieuwsgierig naar, dat heb ik nog niet gehoord. Vindt de VVD dat ook midden in een wooncrisis je gewoon twee woningen mag hebben? (Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, ik heb gewoon een hele normale vraag gesteld aan deze wethouder waar ik volgens mij als raadslid ook gewoon antwoord op mag krijgen. Hoeveel ambtelijke capaciteit gaat het kosten naast die handhavers? En deze wethouder gaat dan allemaal dingen terugslaan en teruggooien, maar volgens mij is het gewoon de bedoeling van de wethouder dat als een raadslid een vraag stelt dat je daar ook antwoord op geeft zodat wij uiteindelijk met die antwoorden kunnen kijken of iets een effectieve maatregel is.

Zoals ik het nu voor me zie is het geen effectieve maatregel, maar misschien als de wethouder kan vertellen wat het precies gaat opleveren en hoeveel het ons kost dat ik daar een andere afweging in kan gaan maken. Ik denk het niet, maar ik ben wel benieuwd gewoon naar het antwoord. Of een wethouder kan gewoon eerlijk zeggen ik heb het antwoord niet en dat mag ook. Maar dat laat zien dat we dus alleen maar beleid aan het maken zijn voor het beleid maken.) Dat is natuurlijk niet het geval. Want we willen juist en de groei remmen en ervoor zorgen dat de woningen die we hebben dan ook daadwerkelijk bewoond worden. En dat is de inzet van dit college. En het is ook een goed gebruik dat als er een technische vraag wordt gesteld, bijvoorbeeld over hoeveel capaciteit kost het om een vergunningsstelsel op te zetten, dat die vooraf wordt ingediend bij voorkeur voor de commissiebehandeling. Maar het mag ook altijd voor de raad. En als u nu nog heel graag deze informatie wil gaan we die natuurlijk met de raad delen. En gelukkig is het maar zo dat de wethouder niet van elk puntje precies weet hoeveel ambtelijke capaciteit het kost, omdat we dan ons hoofd kunnen vullen met andere belangrijke zaken. Maar we kunnen dat zeker toesturen, dat is geen enkel probleem. En voorzitter, het blijft toch jammer. Ik hoopte zo op een inhoudelijke discussie.

Zou de VVD nu voor of tegen zijn? (Het lid VAN BERKEL: Ik ben wel benieuwd of deze GroenLinks-wethouder van mening is dat er een verschil is tussen twee woningen van 50 vierkante meter of eentje van 100 vierkante meter.) In die ene woning woont waarschijnlijk een gezin of stel, ik hoop een gezin als we het over 100 vierkante meter hebben. En in twee woningen wonen waarschijnlijk twee huishoudens. (Het lid VAN BERKEL: Maar hier gaat het dus mis in de beredenering. Want het kan heel goed zijn dat een gezin twee woningen heeft die kleiner zijn dan een hele grote woning van een ander gezin. Maar nu omdat deze wethouder de mensen met zo'n tweede woning kan aanpakken, gaat ze dat doen. Maar die mensen die ruim wonen, want we hebben het hier over woonruimte, daar kan ze niets tegen doen, dus daar gebeurt ook niets.)

23

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Voorzitter, ik zou het bijna zien als een uitnodiging van JA21 om het eigendomsrecht flink aan te pakken zodat we ook daarop in kunnen grijpen. Maar daar heeft JA21 gelijk in, daar kan deze wethouder vanuit de gemeente niets aan doen en is het aan ons de taak om in een wooncrisis te kijken wat kunnen wij wel doen, waar zitten de knoppen. En elke woning telt en daar is dit een onderdeel van. Ik zou daar heel erg voor zijn, en daarom hebben we daar ons beleid ook op ingericht, als mensen die nu groot wonen kleiner gaan wonen. Daarom hebben we doorstroombeleid gemaakt in de hoop dat wij hen kunnen stimuleren om naar een kleinere woning te verhuizen, zodat woningen ook weer vrijkomen voor gezinnen. (Het lid VAN BERKEL: Ik begrijp hieruit dat dus mensen die jarenlang hard gewerkt hebben, die met hun pensioen een mooi huis hebben gekocht en uiteindelijk dus in een prachtig huis wonen door deze wethouder gewoon aangepakt zouden worden. Als het zou kunnen zou ze die mensen gewoon uit hun woning gooien. Daar komt het eigenlijk op neer. Dat is wat ze zegt. Als ze die knop had, zou ze eraan draaien.) Voorzitter, volgens mij word ik totaal verkeerd begrepen. Want ik zeg net wat interessant, JA21 wil beginnen aan het tornen aan het eigendomsrecht. Daar kunnen we volgens mij wel even boom over opzetten met elkaar om het daarover te hebben.

Vervolgens heb ik uitgelegd dat het ons beleid is om te stimuleren, te faciliteren, om mensen te helpen om door te stromen naar een woning die meer passend is zodat een grote woning, weer vrijkomt voor gezinnen. Vanuit JA21 werd er ook gesproken, misschien kan dat verduidelijkt worden, over een motie die ik volgens mij niet heb gezien. Volgens mij met betrekking tot de escalatieladder, misschien kunnen we dat nog even oplossen met elkaar voordat ik het einde haal van het adviseren van de amendementen en de moties die zijn ingediend. Dan begin ik bij motie 549, die is kraakhelder, doe niet wat je wel van plan bent, college. Dus het advies is ook simpel, daar zijn wij tegen. Dan kom ik bij amendement 556 met betrekking tot het verruimen van de mogelijkheden van woningdelen. En we zien natuurlijk dat er studenten maar ook anderen in onze stad echt in schrijnende situaties zitten, soms in illegale situaties, waarvan ik ook hoop dat we daar steeds meer grip op krijgen. Want het is vreselijk dat er zoveel geld verdiend wordt aan mensen die in zo'n positie zijn gebracht door de wooncrisis. En tegelijkertijd zijn dat niet alleen studenten maar bijvoorbeeld ook gezinnen. Gezinnen hebben het ook echt moeilijk in onze stad om een plekje te vinden en daarom hebben we natuurlijk ook een quotum gezet op de kamerverhuur.

Daar hebben we nog een plus aan toegevoegd om meer mogelijk te maken, maar dat is de balans die we uiteindelijk zoeken. Alles wat we kunnen doen om studenten verder te helpen, dat moeten we echt doen, maar dat moeten we wel in balans doen ook met andere groepen. Dus we moeten ook blijven uitkijken naar de gezinnen. En dat plusquotum zorgt ervoor dat er dus meer woningen geschikt gemaakt kunnen worden voor kamerverhuur. En we moeten ook opletten dat we niet drempels creëren die er niet zijn. Bijvoorbeeld de leges voor een vergunning voor drie personen is 64 euro, een omzettingsvergunning voor vier of meer personen is 640 euro. Dat heb je in twee weken terugverdiend met de huidige woonprijs. Dus helaas, dit amendement moeten we tegen adviseren. Dan amendement 557 en daar heb ik een voorstel. Want gisteren heeft de Raad van State een uitspraak gedaan over de situatie in Nijmegen waar het gaat over friendscontracten. Waarschijnlijk moeten we hele precieze bewoordingen gebruiken om hetzelfde te kunnen doen als daar. Mijn voorstel is om dit amendement om te zetten in een

24

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

motie om te onderzoeken hoe wij ook friendscontracten kunnen toepassen op de manier zoals dat in Nijmegen is gedaan, zoals dat gisteren akkoord is bevonden door de Raad van State, om dat dan op te nemen in de volgende Huisvestingsverordening. Dan weten we namelijk zeker dat we precies de goede woorden gebruiken en dat het niet alsnog bij ons dan onderuit gaat. Want het betekent als het bij de raad van State is geweest, dan was duidelijk iemand ertegen. Dus dat is mijn uitnodiging. Dit is zo actueel, gisteren gebeurd, laten we met elkaar kijken. Want ik ben er op de inhoud voor, het staat ook in ons coalitieakkoord. Maar dan wel belangrijk dat we het gelijk met de goede woorden doen en dat we daar niet misgaan. Dus die uitnodiging in ieder geval om van amendement 557 om daar een onderzoeksmotie van te maken. (Het lid VON GERHARDT: Ik ben in een goede bui, dus ik neem de uitnodiging aan. Dan heb ik wel even de tijd nodig om hem om te zetten in een motie. Maar dat gaan we dan zo snel mogelijk regelen, zolang het agendapunt dan maar niet af wordt gesloten.) Voorzitter, de griffie geeft net terecht aan ik kan het ook toezeggen mocht u niet snel genoeg zijn met tikken, maar ik wil ook de eer van de motie niet zomaar afnemen.

Dus ik kan het ook gewoon toezeggen dat heb ik dan nu gedaan dat we dat gaan uitzoeken zodat we dat in de volgende ronde voor de Huisvestingsverordening mee kunnen nemen. Maar kijkt u even welke vorm het prettigste is dan. Het is een ontwikkeling van gisteren, dus volgens mij hartstikke mooi als we daarop kunnen inspringen. Dan als laatste motie 566. Daar kunnen we positief over zijn. Het amendement-Von Gerhardt en Broersen inzake geef corporaties de mogelijkheid tot friendscontracten, nr. 557.25, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. Sociale Zaken 31. Vaststellen van het verlengen van de bijverdienpremie voor bijstandsgerechtigden in 2026 VN2025-014328 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Haijen. Het lid HAIJEN: Voorzitter, aan het eind van de commissiebehandeling over dit onderwerp, zoals dat dan gaat, vroeg de commissievoorzitter willen we dit in de raadsvergadering behandelen of gaan we dit hameren. En toen dacht ik bij mezelf nee, dit beleid gaan we niet hameren. Dit is namelijk geen technische verordening of formaliteit. Dit is beleid dat op de goede manier wezenlijk het verschil maakt in het leven van Amsterdammers en daarom wil ik er toch even kort bij stilstaan. Dit beleid draait namelijk om de vraag hoe ga je om met mensen die vaak zonder dat ze er zelf iets aan kunnen doen zijn aangewezen op het vangnet van de bijstand.

Vaak zijn er grote levensgebeurtenissen die daaraan vooraf zijn gegaan. Je partner gaat opeens bij je weg en je belandt in een scheiding, je belandt in een reorganisatie op je werk waar je part nog deel aan hebt en er volgt ontslag, of je zit bij de huisarts en je krijgt te horen dat je ziek bent. Dan is de vraag, ga je deze mensen die in de bijstand terechtkomen afstraffen, de duimschroeven aandraaien, zeggen dat het mensen zijn die helemaal niet willen werken die een tegenprestatie moeten leveren? Of benader je deze mensen, die best willen werken,

25

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

op een positieve manier omdat je deze Amsterdammers niet wilt afstraffen maar vooruit wil helpen? En gelukkig is Amsterdam al sinds 2014 bezig om deze bijstandsgerechtigden op een positieve manier vooruit te helpen. En wat ooit begon als een experiment tegen de landelijke stroom in heeft zich inmiddels wat de SP betreft ruimschoots bewezen. Bijstandsgerechtigden de mogelijkheid geven om bij te verdienen in de bijstand werkt, dat is ook wat wetenschappelijk onderzoek laat zien. Het vergroot de bestaanszekerheid van mensen omdat ze iets meer te besteden hebben, maar het vergroot ook de baankansen. De resultaten laten zien dat door Amsterdams beleid het aantal gewerkte uren omhoog is gegaan en dat meer Amsterdammers de stap maken naar werk en in sommige gevallen zelfs naar een volledige baan. Maar het onderzoek laat ook nog iets anders zien wat ik noemenswaardig vind. Het laat namelijk ook zien dat er Amsterdammer zijn die bijstandsgerechtigd zijn en niet door betaald werk maar door mantelzorg of door vrijwilligerswerk hun bijdrage leveren aan de samenleving. De SP zou zeggen, koester dat en kijk hoe je deze Amsterdammers met maatwerk kunt helpen. Het moge duidelijk zijn, de SP is een warm pleitbezorger van deze positieve benadering die de baankansen en de bestaanszekerheid van Amsterdammers vergroot.

Wij zullen dan ook voor stemmen om ook in 2026 de bijverdienpremie voort te zetten. De formatie is nog bezig maar de eerste berichten dat Den Haag alweer fors gaan snijden in de sociale zekerheid, komen alweer naar buiten. Wij laten in Amsterdam zien dat het ook anders kan en dit bijstandsbeleid is daar een goed voorbeeld van. Dus laten we als Amsterdam vooral doorgaan met tegen de stroom inroeien. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bentoumya. Het lid BENTOUMYA: Dank, voorzitter. Zo aan het eind van het jaar word je toch een beetje sentimenteel en kijk je terug op het afgelopen jaar. Maar in dit geval bij dit agendapunt keek ik eigenlijk terug naar acht jaar geleden. Toen was er namelijk een moedig raadslid, ene Groot Wassink, die dacht laten we eens experimenteren in Amsterdam met die bijstand, want die Participatiewet slaat toch eigenlijk nergens op. Gelukkig zijn ze daar in Den Haag ook een beetje tot inkeer gekomen. Een beetje zeg ik, want in 2027 wordt bijverdienen in de bijstand daar ook mogelijk, dus dat is ontzettend fijn. Maar in de tussentijd hebben wij denk ik in Amsterdam laten zien wat er gebeurt als je uitgaat van vertrouwen. En dat is geen loze, geen holle frase.

Maar dat betekent echt dat de bestaanszekerheid, zoals net ook door de SP is aangestipt, van mensen, van Amsterdammers die dat gewoon verdienen omhooggaat door te kunnen bijverdienen in de bijstand. En dat is ontzettend belangrijk en daar moeten we echt ook vaker bij stilstaan. Want ik hoop ook dat wij in de toekomst de keuzes blijven maken die voor Amsterdammers echt het verschil maken. En ik hoop ook echt dat ze in Den Haag niet alleen op dit front, maar ook op andere fronten Amsterdam zullen volgen. Ik heb in de commissie ook al aangegeven dat ik me wel nog zorgen maak over de specifieke regeling die dan vanaf 2027 van kracht is omdat daar uiteindelijk ook mensen in Amsterdam op achteruit zullen gaan. Dat heb ik ook al aangegeven en de wethouder heeft toegezegd daarnaar te kijken. Dus daar zijn we blij mee, maar dat moeten we blijven volgen. En tot die tijd zijn we heel erg blij dat 2026 een overbruggingsjaar is waarin we blijven kiezen voor vertrouwen en waarin we blijven staan voor onze bijstandsgerechtigde Amsterdammers. Want zij verdienen dat.

26

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Groot Wassink voor de beantwoording. Wethouder GROOT WASSINK: Dank u, voorzitter. En dank aan de leden van de raad voor hun bijdrage omdat zij denk ik heel goed schetsen precies de achtergrond van de beweging die wij in 2014 in Amsterdam hebben ingezet en hoe wij kijken naar mensen die afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. En met het risico dat u mij ervan zou kunnen beschuldigen dat ik in kerstige sferen ben wil ik toch ook hier opmerken dat het ook weleens leuk is dat een lid van de oppositie waar ze het wel mee eens zijn, dat ook gewoon benoemen. Dus dank daarvoor. Tegelijkertijd deel ik de zorgen van het lid Bentoumya over de toekomst en ik wens toekomstige onderhandelaars voor een coalitieakkoord dan buitengewoon veel wijsheid toe. De discussie wordt gesloten. De VOORZITTER schorst de vergadering. De VOORZITTER heropent de vergadering. Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 27. Beschikbaar stellen van gelden uit het Klimaatfonds ten behoeve van de voortzetting van het Isolatieoffensief in 2027 VN2025-015706 De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels. Wethouder PELS: Voorzitter, wij zouden nog even op de achtergrond met de VVD kijken hoe we hier uitkomen. Dus dat hebben we gedaan.

In plaats van een motie doe ik hierbij de toezegging om te gaan onderzoeken welke buurten na de 144 die we reeds hebben aangemerkt in aanmerking komen voor een volgende slag op het Isolatieoffensief, waarmee we deze buurten daar dan ook bij gaan betrekken, waarbij we ook expliciet kijken naar middeninkomens om te kijken of wij hen ook kunnen helpen via het Isolatieoffensief. De discussie wordt gesloten. 28. Vaststellen van de stukken ter wijziging van de Huisvestingsverordening, de Legesverordening en Leegstandverordening per 1 januari 2026 VN2025-011930 De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels. Wethouder PELS: Voorzitter, er ligt in plaats van het amendement nu een motie voor over de friendscontracten. Die kunnen we positief adviseren. En een tweede motie die lag nog voor van JA21, die moeten wel zelf de beantwoording missen, maar goed, dan kijken ze waarschijnlijk live mee. Helaas moeten we die negatief preadviseren. Maar wel om een fijne reden, want eigenlijk is die zo goed als overbodig. Want in de motie wordt

27

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gevraagd om goed te kijken naar de effecten van de beperkingen op vakantieverhuur. Dat doen we via het onderzoek Wonen in Amsterdam onder andere. Eerder heeft D66 ook nog gevraagd om daar factoren aan toe te voegen. Dus dat doen we en we hebben ook al gezegd op het moment dat we zien dat het in een buurt beter gaat en die niet meer voldoet aan de voorwaarden die wij hebben gesteld, dan zal dus ook de buurt een trap naar beneden zetten op de ladder tot uiterlijk dat er weer voor dertig dagen verhuurd mag worden. Dus volgens mij hebben we het gewoon al geregeld wat JA2, en volgens mij stond CDA daar ook onder, wil en dat maakt de motie overbodig. De VOORZITTER deelt mee dat het volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Van Berkel en Havelaar inzake effectmeting en mogelijk terugdraaien maatregelen vakantieverhuur, nr. 569.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: om gedurende de invoering van de nieuwe maatregelen inzake vakantieverhuur actief en transparant te meten of deze maatregelen leiden tot de door de wethouder gewenste effecten op het gebied van leefbaarheid, toerismedruk en woningmarkt; de raad periodiek te informeren over de uitkomsten van deze metingen; de maatregelen terug te draaien indien uit de meting blijkt dat zij geen significant of aantoonbaar positief effect hebben op de genoemde doelstellingen.

Motie van de leden Von Gerhardt en Broersen inzake geef corporaties de mogelijkheid tot friendscontracten, nr. 571.25 Verzoekt het college: te onderzoeken hoe we naar voorbeeld van de uitspraak van de Raad van State over friendscontracten in Nijmegen ook in Amsterdam, woningcorporaties de mogelijkheid kunnen geven om weer met friendscontracten te kunnen werken. en hiervoor een voorstel te doen richting de Huisvestingsverordening 2027 De moties maken deel uit van de beraadslaging. De discussie wordt gesloten. Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 40. Kennisnemen van de bestuurlijke reactie Route naar Herstel VN2025-016231 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bentoumya. Het lid BENTOUMYA: Dank, voorzitter. In Amsterdam is het slavernijverleden overal om ons heen. We zien het in de gebouwen als we door de straten lopen, maar de doorwerking bij de nazaten van tot slaaf gemaakten is ook overal om ons heen, maar wel een stuk minder zichtbaar. En daarom is het zo belangrijk dat het onderzoek de Route naar Herstel is gedaan en dat daar concrete aanbevelingen uit voort zijn gekomen. Een aantal van deze aanbevelingen mogen wat GroenLinks betreft een vliegende start maken en

28

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

daarom hebben we bij de begroting 150.000 euro vrijgemaakt met een heel groot aantal van de raad om alvast met de grassroots, met The Culture en met de zichtbaarheid van de zwarte geschiedenis aan de slag te gaan. Maar ik roep ook de raad op om dit allemaal ter harte te nemen en ons allemaal hard te maken om de Route naar Herstel in Amsterdam tot werkelijkheid te maken. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bouhassani. Het lid BOUHASSANI: Dank je wel, voorzitter. Allereerst wil ik mijn waardering uitspreken voor het rapport Route naar Herstel en de twee onderzoekers Mitchell Esajas en Dionne Abdoelhafiezkhan die in de commissie ook een toelichting hebben gegeven op het rapport. Het is belangrijk dat Amsterdam niet alleen excuses heeft aangeboden voor haar rol in het slavernijverleden, maar ook verantwoordelijkheid blijft nemen voor de doorwerking ervan in het heden. Als we kijken naar het rapport zien we dat de prioriteiten bestaan uit meerdere lagen, sociaal, cultureel, economisch en spiritueel. Maar we zien vooral als rode lijn dat het vooral belangrijk is om de focus te blijven leggen en ook te houden dat de nazaten zelf de regie hebben over het proces van heling en herstel. Alleen zo kan er sprake zijn van proberen recht te doen. Tegelijkertijd is het belangrijk dat het proces niet verzandt in symboliek.

Woorden moeten worden omgezet in concrete daden, in concrete daden met duurzame borging. Zoals een van de aanbevelingen, een fonds in eigen beheer, erkenning van 1 juli als vrije dag, maar ook het faciliteren van een helingsstation in elk stadsdeel waar we in Zuidoost al mee zijn gestart met het huis voor mensen die gedupeerd zijn door het toeslagenschandaal. Dus voor nu zijn we tevreden met de genomen stappen en we blijven deze ook steunen, maar we blijven dit ook kritisch volgen zodat we ook komen tot die concrete acties. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Lust Het lid LUST: Dank, voorzitter. Eerst excuses, toen een komma en nu dit adviesrapport als route naar herstel. Allereerst nogmaals een groots dankwoord aan onderzoekers Dionne Abdoelhafiezkhan en Mitchell Esajas en aan alle mensen die hebben deelgenomen aan het participatietraject voor hun belangrijke werk bij de totstandkoming van dit rapport. Toen ik begin jaren 80 op de middelbare school zat was een van mijn schoolvriendinnen Feiya Hogenkamp. Zo jong als ze was, was Feiya politiek actief en ik herinner me de stickers van de Pacifistisch Socialistische Partij op haar kastje. Zij was de eerste die ik ooit hoorde zeggen dat zwarte Piet een racistische karikatuur was. Ik was zestien en ik reageerde vooral heel verbaasd.

Nu zoveel jaar later ben ik me meer dan ooit bewust geworden van het cruciale belang van erkenning van de systemische hedendaagse doorwerking van het koloniale en het slavernijverleden en van achterhaalde theorieën over zwarte mensen. Achterhaalde theorieën van discutabele wetenschappers zoals Petrus Camper en Gerardus Vrolik. Hun theorieën droegen bij aan een collectief bewustzijn met raciale vooroordelen en stereotype beeldvorming over zwarte mensen. Het heeft hen beiden een eigen straatnaam opgeleverd in onze stad. En zo zijn er meer voorbeelden te noemen van controversiële wetenschappers die er, zo weten we nu, racistische denkbeelden op nahielden. Denk aan Carolus Linnaeus en Olfert Dapper. Ook zij zijn geëerd met een straat

29

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

die hun naam draagt. Het is tijd dat de verborgen geschiedenis achter een aantal straatnamen duidelijk wordt en het is dan ook goed om te lezen dat het belang van context bij straatnamen nadrukkelijk wordt erkend in de bestuurlijke reactie op het adviesrapport. Er komen binnenkort zelfs beleidsregels voor het wijzigen van naamgeving in de openbare ruimte en ik herhaal hierbij graag de suggestie van mijn partij om QR-codes toe te voegen aan straatnaamborden met een duiding van de achtergrond van de persoon die vernoemd is. We zien dat de afgelopen jaren het maatschappelijk bewustzijn en kennis over het slavernijverleden langzaam groeit, in zowel de samenleving als geheel als in onze stad. Uiteraard steunt D66 de borging van de uitvoering van dit adviesrapport en het tienpuntenplan in het vertrouwen dat het zal bijdragen aan erkenning en rechtvaardigheid vanuit het perspectief van de nazaten van de tot slaaf gemaakten. Het zal historische bewustwording versterken en ik spreek namens D66 de oprechte hoop uit dat deze route naar rechtsherstel daadwerkelijk zal bijdragen aan heling en aan merkbare verbeteringen in de positie van nazaten. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba. Het lid KABAMBA: Voorzitter, het is natuurlijk voor de mensen die me een beetje kennen een heel erg PvM- en een heel erg Kabamba-onderwerp.

Waarom? Omdat het een onderwerp is dat laat zien hoe de eerste stappen naar gerechtigheid eruit kunnen zien. In de commissie heb ik al heel veel gezegd, dus ik wil vooral wat delen wat heel veel mensen misschien niet weten, die meekijken en denken wat voor herstel hebben we het eigenlijk over. Het is 2025 en dat betekent dat je een lijst hebt aan landen, ook voormalig gelieerd aan Nederland die dit jaar 50 jaar, 60 jaar of 65 jaar onafhankelijkheid vieren en tegelijkertijd neokoloniale uitdagingen hebben en geopolitieke uitdagingen hebben waarvoor dit herstel ontzettend nodig is. Al is het maar voor de gewaarwording. Dus ik zal even een aantal noemen. Papoea-Nieuw-Guinea, Suriname, Angola, Kaapverdië, Comoren, die vieren allemaal 50 jaar onafhankelijkheid. En zijn zoveel andere landen, dus ik zal niet alles noemen, maar ik noem het even omdat dit landen zijn die op een of andere manier wat te maken hebben met het Westen, ofwel met Nederland. Dan heb je landen die dit jaar 60 jaar onafhankelijkheid vieren, zoals Gambia, de Malediven, Singapore. En 65 jaar, dat is natuurlijk Congo. Waarom noem ik deze landen? Omdat onderdeel van wat in Route naar Herstel is toegezegd het herschrijven van de geschiedenis is of eigenlijk het herstellen van hoe er naar geschiedenis wordt gekeken. Dat moet je veilig kunnen doen, daar zijn middelen voor nodig en je moet veilige locaties hebben.

Dus als ik één ding meegeef over dit onderwerp aan de wethouder, dan is het wel het duidelijke verzoek en eigenlijk de schreeuw om mee te geven aan het volgende college dat het kunnen hebben van eigen beheer over een fonds en eigen beheer over een pand en eigen beheer over hoe dit eruit gaat zien, niet alleen in Amsterdam maar als voorbeeld voor de rest van Nederland met betrekking tot het uitgebreide herstel, dat het volgende college dat uiterst serieus moet nemen. Natuurlijk ga ik ervan uit dat de wethouder zo geweldig als zij is geweest niet zal rusten tenzij iemand het overneemt die het waardig is. Maar toch is dingen op papier hebben belangrijk. Want een van de dingen met het koloniaal verleden is dat dingen mondeling doorgegeven werden aan volgende generaties. En op het moment dat dingen opgeschreven werden op een andere manier het mogelijk

30

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

was om te liegen over hoe we zijn gekomen waar we nu zijn. Zonder machtsdeling blijft het herstel fragiel. En aangezien ik nog wat tijd over heb omdat ik niet zoveel heb gezegd deze raadsvergadering, wil ik ook het volgende delen. We zijn er nog niet met het Slavernijmuseum en er is een heel mooi Suriname Museum waar jullie allemaal een keer naartoe moeten gaan, desnoods als raad. Het verleden van Nederland is verbonden aan alle continenten en lang niet altijd op een vredige manier. Dus als jullie niets te doen hebben tijdens het reces, pak een boek op, leer wat en app me als je wat tips wilt hebben. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u wel, voorzitter. Waar moet ik beginnen? Het herschrijven van de geschiedenis. Geschiedenis is een voortdurend debat en dat ontwikkelt zich en we denken nu anders dan in de negentiende eeuw over de Nederlandse vaderlandse koloniale geschiedenis. Mijn bezwaar tegen de bestuurlijke reactie is het kromme taalgebruik. Het begint al met de eerste woorden van die raadsinformatiebrief, nakomelingen van tot slaaf gemaakte mensen, Afro-Nederlanders dus. Hoe inhumaan slavernij ook is geweest, tot slaaf gemaakte mensen heten gewoon slaven. Dat ze onvrijwillig slaaf zijn geworden impliceert het woord slaaf al.

We compliceren onze taal toch ook niet met tot scholier verplichte, of tot burgemeester verheven, of tot fiets gemaakte voor goede zelfstandige naamwoorden zoals scholier, burgemeester en fiets? Al die krompraat moet gewoon weg. Aandacht voor de vaderlandse koloniale geschiedenis is natuurlijk prima. Dus dat museum daar zijn we altijd voor geweest, maar niet wat Route naar Herstel nu allemaal herschrijft. (Het lid KABAMBA: Het herschrijven is herstel. Herstel betekent dat je iets goed maakt dat kapot was. Bent u het daarmee eens?) Ik begrijp uw vraag niet. (Het lid KABAMBA: Voorzitter, ik twijfel niet aan de intelligentie van het lid Van Schijndel. Ik twijfel meer aan de vorm van politiek die hier bedreven wordt. Er is hier een verantwoordelijkheid die genomen wordt door een overheid en dat is op allerlei andere manieren gedaan en herstel betekent dus dat je op andere manieren praat over het verleden en op andere manieren praat over slachtoffers. Bent u het daarmee eens?) Ik ben het met u eens dat de woordkeuze er heel erg toe doet. Dit is mijn bezwaar tegen de bestuurlijke reactie op Route naar Herstel.

(Het lid KABAMBA: Voorzitter, als het lid Van Schijndel geen moeite heeft met dingen anders benoemen, zeker als iemand die een aardig vocabulaire heeft laten zien in deze kamer en ook in die hierboven, vraag ik me af waarom de bestuurlijke reactie niet gewoon complimenten kan ontvangen omdat ze dit op deze manier blijkbaar adequaat hebben gedaan. Al is het maar omdat hij daar staat.) Ik zet mijn kritiek voort. Nakomelingen van slaven zijn trouwens niet per se AfroNederlanders. Autochtone Nederlanders waren in een recenter verleden slaaf, de 300.000 mannen die naar Duitsland zijn gevoerd tijdens de Duitse bezetting, of de 300.000 Nederlands-Indische mensen die in de Jappenkampen zaten. Nakomelingen daarvan duiden zichzelf zelden als slachtoffer en komen zelfs in de taal van de voormalige bezetter niet voor in onhandige termen als onder dwang tot Arbeitseinsatz gebrachten. Zeg gewoon dwangarbeider.

31

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid VELDHUYZEN: Ik ben toch wel benieuwd of het lid Van Schijndel nog wat heeft te zeggen over de inspraak die de onderzoekers hebben gedaan tijdens de commissie waarin ze specifiek verwezen naar een voorstel van het lid Van Schijndel zelf. Ik weet niet of het lid Van Schijndel zich dat nog kan herinneren, maar ik ben wel benieuwd of hij daar vandaag nog wat over gaat zeggen.) Daar wil ik dit over zeggen. Ik heb dus voorgesteld dat de Europese slavernij zogezegd in Noord-Afrika vanwege de kaapvaart op de Middellandse Zee en Atlantische Oceaan meegenomen moet worden. En ook heb ik voorgesteld dat naast de transAtlantische slavernij de Indische slavernij bijna even omvangrijk was en dat dat hoort meegenomen te worden in het grote verhaal van de vaderlandse koloniale geschiedenis. (Het lid VELDHUYZEN: Voorzitter, ik wilde hier eigenlijk geen discussie over uitlokken. Waar ik specifiek naar verwijs is dat het lid Van Schijndel met het idee kwam om de raadzaal te vernoemen naar bijvoorbeeld Tula, een antikoloniale verzetsheld. En daar werd naar verwezen in de inspreektekst van de onderzoekers tijdens de commissie. Dus ik was eigenlijk benieuwd, gaat u dat fantastische idee hier nu niet claimen?) Dat sprak ik natuurlijk gekscherend om de linkse fracties ter wille te zijn. Maar aan Tula moeten we niet beginnen in deze raadszaal.

(Het lid KABAMBA: Voorzitter, ik vind het idee van Tula eigenlijk een geweldig idee. En ik zou daar graag meer over willen horen, aangezien het lid Van Schijndel zo goed weet hoe zo'n vrijheidsstrijder heet en wat hij heeft gedaan.) De raadszaal of de Statenzaal in Willemstad kan naar Tula worden vernoemd, denk ik. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Voorzitter, ook verassend. Want ik vond het wel goed voorstel van Forum voor Democratie en volgens mij een meerderheid van deze raad. En ik denk dat we dit voorstel gewoon moeten voortzetten. Dus dank voor dit advies, zeg ik in de richting het lid Van Schijndel. De Route naar Herstel is een lange weg maar voordat ik verderga wil ik nog even stilstaan bij Kick Out Zwarte Piet. Vorige week heeft de beweging zichzelf opgeheven. Vijftien jaar geleden begon KOZP met vreedzaam protest tegen de racistische karikatuur van zwarte Piet en ze hebben hun doel bereikt, Sinterklaas is eindelijk een feest geworden voor alle kinderen. En ik besefte me onlangs dat al mijn drie kinderen zijn opgegroeid inmiddels zonder de figuur van zwarte Piet. En ik stond er niet echt bij stil, maar het was wel een mooi moment dat nu Sinterklaas inderdaad inclusief is geworden. Dus terecht dat Jerry Afriyie en Raul Balai, dus de twee mensen achter de beweging, zijn onderscheiden met een Andreaspenning.

In een korte periode is het KOZP dus gelukt om Nederland een beter land te maken. Maar zoals ze zelf ook zeggen, dit is geen punt maar een komma. Want we zijn er nog lang niet. Wanneer de koning afreist naar Suriname om excuses aan te bieden en ik lees in de kranten dat men vooral opgelucht is dat er niet is gesproken over herstelbetalingen, dan hebben we nog een lange weg te gaan. En wanneer onze jongens in Oranje ons brengen naar het WK en we trots een foto plaatsen online en we nog steeds worden geconfronteerd met haatreacties, dan hebben we nog een hele lange weg te gaan. En wanneer de dood

32

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

van een zeventienjarige jongen uit Zuidoost ons minder raakt dan het zou moeten, dan hebben we nog steeds een hele lange weg te gaan. Zoals KOZP zei, de samenleving moet verder zodat Afro-Nederlanders zich thuis kunnen voelen en nazaten van tot slaaf gemaakten daadwerkelijk herstel zien. De Route naar Herstel is dus een lange weg, maar we gaan er komen, stap voor stap, omdat we het gewoon moeten voor alle Nederlanders. In het verlengde van mijn bijdrage in de commissie wil ik nog vragen stellen over het Suriname Museum. Zoals ook eerder opgemerkt, het is onlangs geopend en het bereikt al veel mensen maar ik hoor ook signalen over uitdagingen, dus de toegankelijkheid van het gebouw, de publieksprogrammering en het educatieve aanbod. De DENK-fractie vindt het belangrijk dat we hier als gemeente extra aandacht voor hebben. Is de wethouder bekend met deze signalen en welke rol kan het college verder spelen bij het ondersteunen van het Suriname Museum? Ten tweede The Black Archives, een van de belangrijkste instellingen van onze stad. En ik heb ook begrepen dat zij in maart hun locatie in Zuidoost moeten verlaten en gezien hun grote betekenis voor de stad is het voor ons van enorm belang dat zij een vaste plek krijgen. Ik hoor bij voorkeur bij de Vereniging Ons Suriname, ik ben benieuwd welke mogelijkheden het college ziet om dit verder te faciliteren.

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Veldhuyzen Het lid VELDHUYZEN: Dank, voorzitter. Allereerst wil ik namens De Vonk de onderzoekers van Zwart Manifest en IZI Solutions bedanken, als ook de vele organisaties, activisten, professionals en andere Amsterdammers die mee hebben gewerkt aan dit onderzoek of zich in de afgelopen decennia daarvoor met hart en ziel ingezet hebben voor erkenning, rechtvaardigheid en herstel. Dit rapport bestaat uit ruim zestig aanbevelingen voor holistisch herstel, opgesteld door vertegenwoordigers van de gemeenschappen die al generaties lang getroffen worden door de erfenis van ons koloniale en slavernijverleden. En zoals de auteurs het zelf zeiden toen zij inspraken bij de commissievergadering, het rapport de Route naar Herstel biedt een heldere visie voor hoe we verder kunnen. Holistische reparaties, sociaal, financieel en, die mag wat mij betreft dikgedrukt, psychologisch en spiritueel. De Vonk sluit zich volledig aan bij hun aanbevelingen en wij zijn wethouder Meliani dan ook zeer erkentelijk voor haar reactie op het rapport en de prioriteitenlijst die zij samen met de onderzoekende partij opgesteld heeft. Wij zien het implementatieplan voor de top 10 prioriteiten graag tegemoet en we zouden ook willen pleiten voor een periodieke update aan de raad over de uitvoering van de plannen.

Wij zijn trots dat Amsterdam op deze manier het voortouw neemt in het rechtzetten van deze pijnlijke geschiedenis en het onrecht dat tot op de dag van vandaag bijvoorbeeld in de vorm van anti-zwartracisme nog doorwerkt in het leven van vele Amsterdammers en hopen dat andere gemeenten en het Rijk dit voorbeeld zullen volgen. Tot slot rekenen wij erop dat het volgende college en de volgende gemeenteraad net zo volhardend doorzet met deze Route naar Herstel en met hetzelfde enthousiasme aan de slag gaat met zowel de top 10 prioriteiten als alle andere aanbevelingen uit het rapport. Volgens mij mogen wij trots zijn met waar we nu staan in Amsterdam, maar tegelijkertijd zeg ik ook de strijd gaat door. Niet alleen hier in de stad, niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. Want het kolonialisme van toen dat is er wellicht niet meer, maar neokolonialisme is nog steeds dominant in de wereldpolitiek. Daarom zeg ik nogmaals, de strijd gaat door. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Meliani voor de beantwoording.

33

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Wethouder MELIANI: Voorzitter, dank voor alle mooie bijdragen en dit laat natuurlijk wederom zien waarom dit onderwerp heel belangrijk is. En met de Route naar Herstel werken we nadrukkelijk aan een gedeelde gezamenlijke toekomst waar iedereen eerlijke kansen heeft om mee te doen. We hebben een verantwoordelijkheid te pakken hierin en wij committeren ons dus aan die gezamenlijke Route naar Herstel. En zoals het lid Khan het zei, het is een lang proces. Samen met de opstellers van het adviesrapport hebben de burgemeester en ik besproken wat de prioriteit moet krijgen om zo die concrete stappen te gaan zetten. Het zijn inderdaad zestig aanbevelingen, we hebben het teruggebracht tot tien kernonderdelen, tien prioriteiten en dat doen we samen met de gemeenschap. Dat is een vraag en een opmerking die gemaakt is, dat we dat ook samen blijven doen met de opstellers maar ook met de verschillende mensen in de stad. Maar we hebben al stappen gezet hierin en ik noem even een aantal dingen die wij al hebben ingezet. Bijvoorbeeld leg 1 juli vast als vrije dag in het personeelsbeleid van de gemeente Amsterdam. Wij onderzoeken wat de consequenties zijn van het invoeren van 1 juli en daar komen we dus vervolgens mee terug en dat doen we ook in afstemming met de ondernemingsraad.

Er is ook gevraagd om uitvoering te geven aan de verschillende rapporten, Omgaan met de gedeelde bronnen van het koloniale verleden en Wankele sokkels. Wij werken dus aan een nieuw beleidskader inclusieve openbare ruimte en dan spreken we ook weer met de culturele sector ook over de roofkunst. Ook een belangrijk onderdeel, investeer in The Culture. Daar gaan we een pilot mee starten en dat doen we in 2026. En ik noem even een aantal dingen omdat het lid Bouhassani vroeg wat zijn concrete acties. Dus ik noem even dingen waar we al mee begonnen zijn. Stimuleer scholen via de VloA, wij promoten dus onderwijsprogramma's over de koloniale en slavernijverleden via de VloA. Scheld schulden kwijt aan de gemeente die ontstaan zijn vanwege het toeslagenschandaal. We werken dus aan ondersteuning van gedupeerden van het toeslagenschandaal. Breng de zwarte geschiedenis van Zwart Beraad van onderbelichte zwarte geschiedenis van Amsterdam onder de aandacht, daar zijn we ook al mee gestart. Bijvoorbeeld de speciale gemeentelijke uitgave van Wij slaven van Suriname van Anton de Kom. En gisteren hebben we ook weer een prachtig boek in ontvangst genomen uit handen van Susie en Georgio Mosis over de Apinti-drum. Dat is een heel belangrijk instrument van de Maron-cultuur. Ik heb er al twaalf besteld als kerstcadeau voor mijn familie. Ik zou zeggen, bestel het, het is een prachtig boek.

In het voorjaar van 2026 ontvangt u ook weer een update over dit vervolgtraject. Dus we zijn hiermee bezig. Ik wil jullie allen danken voor alle mooie bijdrages en we gaan vervolgens dit allemaal aan u terugkoppelen en meegeven. Ik denk dat belangrijk is te zeggen dat het volgende college inderdaad nog wat moet gaan uitvoeren, maar ik ben overtuigd dat dit breed gedragen wordt door het volgende college, inclusief het fonds samen vorm gaat geven en invullen. Dat was ook een vraag van het lid Kabamba, met de gemeenschap. En dat daar zijn we al mee gestart. Dus vandaag of morgen vinden die participatiegesprekken plaats over welke manier we vervolgens die regie gaan teruggeven en hoe we daar invulling aan gaan geven. Ik denk dat ik het nog heel belangrijk vind om even te benoemen, ik vind het altijd jammer dat als we het hebben over onrecht, iets wat driehonderd jaar lang eigenlijk bijna niet besproken is, dat we na die excuses eindelijk die komma kunnen zetten om richting heling en het herstel te gaan, dat wederom ander leed ertegenover wordt gezet om vervolgens dat allemaal teniet te doen. En daarom is mijn opmerking ook richting het lid

34

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Van Schijndel, als u zich een beetje inleeft in de gemeenschap die dit allemaal hebben meegemaakt en die nog steeds lijden door de totale strijd die zij iedere dag moeten voeren en de erkenning, dan gaat het misschien u helpen om hier wat meer ook open voor te gaan staan. En we gaan nog heel veel gesprekken voeren met verschillende gemeenschappen in de stad. En ik nodig u uit soms daar eens bij aan te sluiten. Dus dank allen, en u houdt mij nauwlettend in de gaten en ik zal zolang ik wethouder ben hier nog heel veel gesprekken met de gemeenschap over voeren en dit aan u terugkoppelen. Sorry, ik was te veel bezig met het lid Van Schijndel maar ik had natuurlijk ook de vragen moeten beantwoorden. En dat waren twee vragen. Het Suriname Museum heeft van ons juist middelen gekregen voor het toegankelijk maken van het pand. En ik snap uw vraag, maar ze zitten nu al in de tweejarige ontwikkelregeling van het Amsterdams Fonds voor de Kunst en vaak is een instelling minimaal vijf, zes jaar oud voordat ze in zo'n regeling komen, tenminste in het vierjarig traject. Ze zijn doordat ze een heel goed plan hadden al in dat ontwikkeltraject van twee jaar gekomen. Dat betekent dat ze daarna kans kunnen maken om vierjarig subsidie te kunnen ontvangen. Dus we blijven met hen in gesprek maar ik zie dat zij op dit moment al toegang hebben tot de verschillende middelen.

Dan de vraag die u stelde over de The Black Archives. Zij hebben twee plekken. Ze zaten al in bij het gebouw Vereniging Ons Suriname wat nu het Suriname Museum is. En ondertussen hebben ze ook een plek geopend in Zuidoost, dat sluit per maart en vervolgens gaan ze terug naar het museum. Daar is alleen nog een gebouw naast en daar hebben zij ook naar gekeken. Ze hebben een collectie, ze zoeken plek, dat gesprek voeren ze al met de eigenaar van het pand. En wat wij in ieder geval kunnen doen, we faciliteren dat gesprek. Dus wij zullen ook met hen kijken wat we daarin kunnen betekenen. (Het lid KHAN: Dank aan de wethouder voor de beantwoording. Met betrekking tot het Suriname Museum, inderdaad de wethouder geeft net al antwoord als het gaat om het gebouw. Ik wil dan nog wel even ook aandacht vragen voor het tweede deel van mijn vraag, namelijk dat ze wat ondersteuning kunnen gebruiken als het gaat om de publieksprogrammering en het educatieve aanbod. Ik weet niet of de wethouder daar op dit moment iets mee kan, maar in ieder geval wel wil ik via deze weg daar nog wel even aandacht voor vragen bij het college, dat daar ook in het vervolg over nagedacht wordt.

Want zoals ik heb begrepen, heel veel ligt klaar maar dat ze daar nog wat ondersteuning nodig hebben zodat ze al die bezoekers in de komende tijd gewoon goed kunnen bedienen.) Ik zit even te kijken of ik daar nog iets over kan vinden. Want ik weet dat zij educatiemateriaal hebben en dan zit ik even na te denken per wanneer ze dat nou beschikbaar hebben. Maar zodra dat zo is, dan zal ik het onder de aandacht brengen. Dus bij deze de toezegging. De discussie wordt gesloten. Financiën 10. Vaststellen van de Najaarsnota 2025 VN2025-016270

35

Jaar

2025

Vergaderdatum 11 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Havelaar, Burgers, Van Berkel, Khan en Van Schijndel inzake zelf opruimen wat je veroorzaakt, nr. 560.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: bij de Voorjaarsnota 2026 met een onderbouwd en realistisch voorstel te komen om de 62,7 miljoen euro tegenvaller op Bestuur en Organisatie in 2025 te dekken; daarbij nu in ieder geval de volgende dekkingsbronnen aan te wenden: het bevriezen van nog niet gealloceerde coalitiemiddelen; het inzetten van vrijval uit de reserve coalitiemiddelen. Motie van de leden Khan, Van Berkel, Havelaar, Garmy, Krom en Burgers inzake uiterlijk 1 april een uitgewerkt plan voor de ambtelijke bezuinigingen, nr. 563.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: uiterlijk op 1 april 2026 een uitgewerkt plan aan te leveren ten aanzien van de ambtelijke bezuiniging van €15 miljoen structureel vanaf 2027. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Buren. Wethouder VAN BUREN: Het gaat nog over twee moties die zijn ingediend op de Najaarsnota. En dan reageer ik eerst even op de motie 560 van het lid Havelaar.

Mijn reactie daarop is dat het tekort van Bestuur en Organisatie onderdeel uitmaakt van het totaal verwachte resultaat over 2025 en het definitieve resultaat wordt definitief bepaald bij het jaarverslag 2025. Op basis van dit resultaat maakt het college een integrale afweging over de eventueel beoogde benodigde dekking en daarbij worden alle dekkingsopties betrokken, waaronder ook de genoemde middelen uit de motie. Nu is 2026 wel een bijzonder jaar met de gemeenteraadsverkiezingen en de collegevorming en in dat jaar komt er geen Voorjaarsnota. Er komt een coalitieakkoord en het college maakt deze afweging in aanloop naar de begroting 2027. Daarom ontraadt het college aanneming van deze motie. Dan de motie 563 van het lid Khan. De invulling van de bezuiniging van 15 miljoen op de gemeentelijke organisatie is onderdeel van de organisatieverandering onder leiding van Tijs van Lieshout, waar u eerder over bent geïnformeerd. Dit traject is erop gericht om ook grotere hervormingen door te voeren en daarover worden keuzes gemaakt bij de coalitieonderhandelingen. Dit moet in samenhang gebeuren met de invulling van de 15 miljoen. Hierover apart een besluit nemen in het voorjaar is niet wenselijk en daarom ontraadt het college ook de aanneming van deze motie. (Het lid KHAN: Voorzitter, ik ben even in de war.

Want bij de begroting zei de wethouder dat het plan voor de ambtelijke taakstelling het eerste kwartaal van 2026 zal worden afgerond. Maar ik hoor nu de wethouder zeggen dat dat ook onderwerp is van een komende coalitieonderhandeling. Kan de wethouder dat verduidelijken?) Ik heb ook gezegd het eerste kwartaal komt er een plan. We zijn nu ook bezig met het plan waar ook verschillende scenario’s in komen. Dat gaan we ook delen met de raad, daar zullen we ook over in gesprek gaan. En het is natuurlijk wel onderdeel van de nieuwe coalitie waar de keuzes worden gemaakt. Maar we zijn nu wel samen met Tijs van Lieshout