20251210 Verslag gemeenteraad middag.pdf

Burgemeester HALSEMA: Voorzitter, ik dank het lid Hofland dat hij mij er nog eens aan herinnert dat de brief volgende week inderdaad bij de raad moet zijn. Hij ligt inderdaad zo goed als bij de drukker en daarmee volgen wij precies de beloftes die we in de richting van de raad hebben gedaan. In september in de aankondigingsbrief heb ik aangekondigd

22

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

dat wij de pilot die op dit moment loopt onder andere in Rotterdam en Utrecht ook naar Amsterdam zouden halen en ik kan u melden dat in de brief volgende week daar een definitief en positief uitsluitsel op volgt, van het initiatief dat wij dus al hebben voorgesteld. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Hofland voor een vervolgvraag. Het lid HOFLAND: Dat is fijn, nu brandt er een D66-slogan op mijn lippen maar dat zal ik niet doen. Ik ben wel benieuwd per wanneer gaan we beginnen hiermee, de datum? Burgemeester HALSEMA: Dat zal volgende week in de toegezegde brief zijn opgenomen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel voor een vervolgvraag. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank burgemeester, we wachten uw brief met spanning af. Kan daar ook in worden meegenomen het gezichtspunt wat al vele malen in deze raad is naar voren gebracht, namelijk dat undercover of zonder zichtbare tekenen dat je een ambtsfunctionaris bent, een boa of een politieagent, dit eigenlijk een soort lokeend, lokvogel, lokagent zou kunnen betekenen? Het introduceren daarvan in Amsterdam, in navolging van Rotterdam en Utrecht. Burgemeester HALSEMA: Voorzitter, zoals gezegd ten aanzien van de boa's zijn wij nagegaan of de pilot ook uitgevoerd kan worden in Amsterdam en dat kan.

Ten aanzien van lokagenten begin ik mij een beetje een kapotte grammofoonplaat te voelen zo langzamerhand, want ik heb in antwoord op het lid Van Berkel en het lid Kreuger ik geloof een keer of twintig, achttien, aangegeven dat de beslissingsbevoegdheid ten aanzien van lokagenten niet bij mij ligt, niet bij de raad ligt, niet bij de gemeente ligt, maar bij het Openbaar Ministerie en het Openbaar Ministerie dit niet wenselijk vindt. Vragen van het lid Emmerik inzake stilstand in de Lutkemeer De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Emmerik. Het lid EMMERIK: Voorzitter, de ouderen onder ons kennen het, ook jongeren denk ik tegenwoordig kennen het nog wel, zo'n platenspeler die blijft hangen en hetzelfde stukje steeds herhaald. Dat ga ik nu ook weer doen, die overslaande plaat ben ik, want daar is die weer, de Lutkemeer. En de grote vraag blijft staan elke keer weer, want die stel ik aan de wethouder en ook aan alle raadsleden hier. Blijft het Lutkemeer of wordt het Lutkeminder? Want voorzitter, elke maand, elke week zijn er gewoon nieuwe ontwikkelingen die zelfs voorstanders zich doen afvragen moeten we dit nog wel doorzetten. Kortgeleden sprak de voorzitter van Businesspark Amsterdam Osdorp bij stadsdeel Nieuw-West in en schetste een zorgwekkend beeld.

Verkeerschaos, enorme files, veiligheidsproblemen, bedrijven zoals Sanquin en ANWB overwegen te vertrekken, pakketdiensten DHL et cetera willen het gebied niet meer in, want ze komen er niet meer uit door de files. Ik heb hier een aantal vragen over aan de wethouder. Is de wethouder op de hoogte van deze nieuwe ontwikkelingen? Erkent de wethouder dat het huidige wegennet nu al onvoldoende functioneert? Deelt de wethouder de zorg dat verdere uitbreiding van de bedrijven in de Lutkemeer nog tot grotere problemen gaat leiden? En waarom kiest de gemeente eigenlijk

23

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

voor verdere verdichting op een knelpuntlocatie als de Lutkemeer terwijl er gewoon voldoende alternatieven zijn? Dus graag een reflectie van de wethouder en antwoorden. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Weyenberg voor de beantwoording. Wethouder VAN WEYENBERG: Dank u wel, voorzitter. Het is toch het lid Emmerik gelukt om weer toch iets nieuws toe te voegen aan de langspeelplaat met zijn taalkundige spitsvondigheden. Dus we blijven dit goed met elkaar bespreken. Even serieus, er is inderdaad ingesproken. En overigens, daar was de voorzitter van de bedrijvenvereniging vooral ook heel positief over, wat er aan de sociale veiligheid verbeterde daar. Het gedoe met straatraces en zo, dus het was heel positief. Maar er is ook zorg over drukte. Je staat op meer plekken in Amsterdam weleens in de file overigens dan alleen hier. Maar het is waar dat het hier druk is en de grote bezorgdheid van de Partij voor de Dieren voor de ondernemers in de Lutkemeerpolder, daar neem ik dan kennis van. Wat wij aan het doen zijn is natuurlijk in gesprek over de verkeerssituatie. Dat gaat bijvoorbeeld over een extra afslag naar rechts, maar dat gaat ook over gedragsbeïnvloeding, collectief transport, optimalisering van de verkeersinstallaties. Want als iedereen op hetzelfde moment in en uit wil, dat helpt natuurlijk ook niet.

Dus we zijn ook in gesprek met hoe ook de bedrijven op het terrein kunnen bijdragen om de doorstroming te verbeteren. Want dat is inderdaad een knelpunt, zoals op meer plekken in Amsterdam. Zoals het lid Emmerik weet, behalve het al vergunde pand is er ook verder geen nieuwe logistiek toegestaan en willen wij ook in de partiële herziening die naar uw raad nog moet komen logistiek uitsluiten. En zoals ik al eerder in de commissie heb gezegd wil ik wel zorgen overigens dat wel tegelijkertijd een eventueel initiatief voor een voedselhub van Voedselpark Amsterdam natuurlijk mogelijk blijft. Dat heb ik beloofd onder meer aan het lid Emmerik. Dus daar zijn we hard mee bezig. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Emmerik voor een vervolgvraag. Het lid EMMERIK: Dank voor de beantwoording. Ik hoor eigenlijk toch helemaal geen oplossingen hier, want dit gaat alleen nog maar drukker en drukker worden en er zijn nu al extreme problemen. Wat ons betreft is er maar één logische conclusie, stop verdere bebouwing van de Lutkemeer. Wethouder VAN WEYENBERG: Voorzitter, ik ben alles op alles aan het zetten om zoveel mogelijk ruimte ook daaromheen op de kavels N5 en N6 voor stadslandbouw mogelijk te maken, in goede samenwerking met onder andere het Voedselpark Amsterdam, meer ruimte te bieden ook in de Lutkemeer voor bijvoorbeeld De Boterbloem, dat zit ook in die partiële herziening.

En ik heb net een aantal dingen genoemd die zowel gaan over iets aan de verkeerssituatie doen als ook kijken wat we aan gedragsbeïnvloeding kunnen doen om de doorstroming op het gebied te verbeteren. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel voor een vervolgvraag. Het lid VAN SCHIJNDEL: Voorzitter, het is een groot voordeel al wat langer deel uit te maken van deze raad, er komt toch telkens weer hetzelfde min of meer voorbij. De beantwoording van de wethouder vind ik op dit punt toch onvoldragen, het is kruimelwerk, daar komt het op neer. Die hele polder moet behouden blijven, dat stellen wij al jarenlang.

24

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De vraag is even, er werd altijd geschermd onder uw vorige voorganger, of van daarvoor, ik ben even haar naam kwijt. Die repte van grote financiële claims want er waren dus al verwachtingen gewekt, er waren al intentieovereenkomsten gesloten met ontwikkelaars voor die Lutkemeer en dan krijg je ineens 50 miljoen voor de kiezen, of misschien nog wel veel meer. Mijn vraag is, wethouder kunt u, voordat u afzwaait, toch nog even in gang zetten, in dat prachtig departement van u, een waarachtige en een getrouwe weergave van wat het nu eigenlijk zou kosten om te stoppen met de verdere bebouwing? Wethouder VAN WEYENBERG: Voorzitter, deze discussie hebben we ook al regelmatig in de commissie gehad. Vaak heeft het lid van Schijndel ons daar niet met zijn aanwezigheid verblijd, maar op dat punt hebben we het er heel uitgebreid over gehad en heb ik ook altijd verteld dat wij ons aan afspraken moeten houden die soms voor- voorvoorgangers van ons hebben gemaakt en dat dit inmiddels ook gewoon hele dure grond is en dat een hectare daar rond de 4,5 miljoen euro kost. En dan weet ik ook dat het Voedselpark aan het kijken is of zij daar toch bijvoorbeeld met crowdfunding middelen voor een voedselhub willen vinden. Ik heb ook gezegd dat ik daar ook de ruimte voor wil bieden, maar dat de zoektocht naar financiën aan hen is.

En daar hebben wij ook al uitbundig in openheid met elkaar over gesproken, ook wat de gevolgen financieel zouden zijn. En overigens denk ik nog steeds in dit gebied en al het werk wat daar ook gebeurt door het Voedselpark, dat zou ik geen kruimelwerk willen noemen. Vragen van het lid Emmerik inzake TFA (PFAS) in brood, pepernoten en ontbijtgranen De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Emmerik. Het lid EMMERIK: Dank, voorzitter. Sinterklaas is net achter de rug en veel mensen denken jammer, ik moet een jaar wachten om weer pepernoten te kunnen eten. Maar wat blijkt nu? Dat hebben we in de media kunnen lezen, die pepernoten zitten vol TFA, een PFAS-achtige stof. En niet alleen in pepernoten, ook in brood, beschuit, ontbijtgranen, allerlei tarweproducten, daar zit TFA in. In de vorige RO-commissie werd de PFAS bij bodemkwaliteit behandeld. Wij hebben het geagendeerd toen en daar stond letterlijk in, ik citeer, TFA is niet opgenomen in het PFAS-analysepakket en er zijn nauwelijks meetgegevens beschikbaar. Dit terwijl TFA extreem mobiel is en volgens experts nu overal opduikt. Daarom maar de volgende vragen aan de wethouder.

Is de wethouder op de hoogte van de recente Europese meetresultaten waaruit blijkt de TFA in hoge concentraties voorkomt in alledaagse graanproducten? Waarom wordt TFA niet standaard gemeten terwijl TFA zeer persistent is en zich overal verspreid? En dan tot slot, is de wethouder bereid in overleg te gaan met het Rijk over het verbod van TFA zoals professor Jacob de Boer aangeeft? Het is politiek makkelijk op te lossen maar er wordt niet veel aan gedaan. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Weyenberg voor de beantwoording. Wethouder VAN WEYENBERG: Voorzitter, de mensen die mij een beetje kennen weten hoe ongenadig slecht ik mij kan inhouden bij pepernoten, zeker als er chocola omheen zit. Dus u begrijpt dat ik dit met evenveel zorg heb gelezen als het lid Emmerik. Heel serieus, wij houden bij de meting in de PFAS-kaart, er zijn heel veel soorten PFAS en

25

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

wij meten met de lijst die de het RIVM ons adviseert. Daar zit deze niet tussen. Daarmee is die niet onbelangrijk en bijvoorbeeld bij water en als wij onderzoek doen op hele systemische aandachtslocaties, dan nemen we hem wel mee. Zeg ik tegen het lid Emmerik. Tot slot, het is wel goed om ons te realiseren overigens, en daarmee doe ik niets af aan dat dit allemaal rotzooi is, dat bijvoorbeeld PFOA vijfhonderd keer schadelijker is dan TFA. Daarmee is TFA nog steeds een probleem, maar er zijn een aantal PFAS’en met een nog veel grotere gezondheidsimpact. De echte onderliggende vraag is natuurlijk dat je dit alleen maar oplost door gewoon de kraan dicht te draaien en het gebruik te stoppen. En het lid Emmerik heeft helemaal gelijk dat het volgens mij de landbouwlobby gelukt is om dat voor deze specifieke spullen, fluorhoudende pesticiden, uit de Europese regels te krijgen. En weet dat de VNG ook al namens gemeenten, ook namens ons, steeds heeft gezegd kijk ook hiernaar, zorg voor alternatieven en als het aan ons ligt verbiedt het. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Emmerik voor een vervolgvraag. Het lid EMMERIK: Dank aan wethouder voor de beantwoording. PFOA zit in pannen et cetera, dat eet je niet letterlijk op. Maar die TFA zit gewoon in je brood, in je pepernoten, et cetera.

Dus dat komt veel meer direct binnen in je lichaam en het is gewoon een forever chemical, het gaat nooit meer weg. Dus het is toch zeer belangrijk dat hier ook op gemonitord wordt en dat uitgezocht wordt hoe de situatie hier in Amsterdam is wat betreft TFA. Wethouder VAN WEYENBERG: Maar dat we ook gewoon de kraan moeten dichtdraaien omdat al deze PFAS’en niet afbreekbaar zijn is precies de reden waarom je het niet meer moet gebruiken wat ons betreft en het verboden zou moeten worden. En nogmaals, wij houden ons bij het meten van de PFAS’en aan de adviezen van het RIVM en zowel bij aandachtslocaties als bij het water wordt het wel degelijk gemeten. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel voor een vervolgvraag. Het lid VAN SCHIJNDEL: De wethouder zal onderkennen dat zowel wij, de gemeenteraad van Amsterdam als het nationale parlement, eigenlijk een uitvoeringsmachine van Brussel zijn geworden, helaas. Er is een andere stof die in moslimkringen en ook Joodse kring grote beroering teweegbrengt en dat is het bijmengen van insectenmeel in tarwemeel. Dat is niet koosjer, dat is haram.

En wordt het nu niet eens tijd dat ook de D66-fractie in het nationale parlement en zeker ook hier zich gaat teweerstellen tegen dit soort heel erg vergaande Brusselse toelatingen van oneigenlijke bijmenging? Wethouder VAN WEYENBERG: Ik geloof dat u nu uw vraag heeft gesteld aan iedereen aanwezig hier, behalve aan de wethouder Ruimtelijk Ordening, maar dat geheel terzijde. Volgens mij heeft iedereen die zich aangesproken voelt, u had het overigens over dat u al wat langer meeliep en dat er dan constanten zijn. Ik heb gehoord dat uw vervolgvraag in ieder geval de constante is die ik uit deze vergadering haal. De link met PFAS heb ik niet kunnen ontdekken. Vragen van het lid Von Gerhardt inzake te weinig ambtelijke capaciteit voor woningbouw

26

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Von Gerhardt. Het lid VON GERHARDT: Dank u wel, voorzitter. Ik wil eigenlijk beginnen met een compliment aan deze wethouder. Want deze wethouder laat eigenlijk gewoon zien dat hij er echt alles op alles voor zet om woningen te willen bouwen en die is daar ook gewoon eerlijk en oprecht over op het moment dat het niet lukt. Want in het Parool-interview zei deze wethouder dat hij er soms buikpijn van krijgt als er geen ambtelijke capaciteit is om woningbouwprojecten door te laten gaan. En dat is verfrissend, want tot op heden werd er altijd gezegd dat ambtelijke capaciteit geen probleem was. Dus mijn vraag is, om hoeveel projecten gaat het precies waar een gebrek aan ambtelijke capaciteit is om de woningbouw op gang te houden? Waar zitten die tekorten precies? Is dat alleen het ingenieursbureau en het projectmanagementbureau, of is dat breder? En wat, welke oplossingen gaat de wethouder aandragen om ervoor te zorgen dat in de toekomst de woningbouw wel gewoon door kan gaan en dat in ieder geval de gemeente Amsterdam niet de belemmerende factor is om projecten van de grond te krijgen? De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Weyenberg voor de beantwoording. Wethouder VAN WEYENBERG: Voorzitter, beware of Greek bearing gifts. Dat geldt ook als iemand een compliment gaat uitdelen, dan moet je echt opletten.

Maar ik dank het lid Von Gerhardt voor het zo zorgvuldig lezen van het interview. Daarom hecht ik wel aan het hele precieze citeren van mijzelf. Dat vind ik dan weer fijn. Wat ik heb gezegd is de gemeente werkt kei- en keihard aan woningbouw. Ook dit jaar verwacht ik weer meer woningen te kunnen bouwen dan het afgelopen jaar en dat we dat natuurlijk ook nog steeds doen in een complete stad met voorzieningen die daarbij horen, met groen, met sport, met supermarkten en we bijvoorbeeld daarbij ook echt heel wat ingewikkelde hobbels tegenkomen van netcongestie tot gestegen bouwkosten en bijvoorbeeld wat ik nu merk, ook vaak heel veel moeite om een aannemer te vinden in deze tijd. Die zijn gewoon schaars en dat leidt tot ingewikkelde onderhandelingen. Want ik heb gezegd, we hebben een planvoorraad voor volgend jaar van ik denk wel 15.000 woningen. Dus we hebben echt heel veel woningen in de planvoorraad staan, maar het klopt dat soms mensen zeggen ik heb nog een idee en dat wij dan moeten kiezen. Nu weet ik dat als er één partij is die altijd in het ambtelijke apparaat wil snijden, is dat volgens mij de partij van het lid Von Gerhardt. Dus ik ben heel blij dat hij constateert dat het werk niet door kabouters wordt gedaan, maar ook door heel hardwerkende medewerkers van de gemeente en dat de zoektocht die we hier ook hebben is hoe we die capaciteit zo goed mogelijk invullen.

En dat doen we gericht op heel veel. En het signaal wat ik wilde afgeven is, let wel op dat bijvoorbeeld met transformatieprojecten het steeds arbeidsintensiever wordt. En ik weet dat het lid Von Gerhardt dat weet. Let dus op, en dat zou mijn verzoek zijn ook voor het vervolg. Want als u een ambitie stelt en u wilt meer projecten toevoegen, dat dat ook vaak arbeidsintensieve projecten zijn die niet alleen veel vragen van ontwikkelaars, van woningbouwcorporaties, maar zeker ook van ambtelijke capaciteit en dat zeker transformatieprojecten kosten gewoon veel meer ambtelijke capaciteit. En overigens, naast dat ik u dus zeg heb oog voor capaciteit vind ik dat u altijd van mij mag vragen, en daar ben ik ook mee bezig, om te kijken waar we dan natuurlijk ook aan efficiency kunnen winnen. Maar ik zeg wel, alleen daarmee

27

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ga je het echt niet redden en de projecten worden steeds complexer. Dat klopt en ik vind het fijn dat ik dat hier ook een keer met u kan delen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Von Gerhardt voor een vervolgvraag. Het lid VON GERHARDT: Voorzitter, het klopt inderdaad dat we willen snijden op het ambtenarenapparaat maar de wethouder moet er dan ook wel bij vertellen dat we ook altijd wel extra miljoenen uittrekken juist voor ambtenaren bij woningbouwprojecten. Dus wij snijden zeker niet in dat gedeelte. Maar ik ben dan toch een beetje in de war want in het Parool is de letterlijke quote,’ waar ik buikpijn van heb is dat ik soms nee moet zeggen tegen plannen omdat we simpelweg geen capaciteit hebben. Ik zou best meer capaciteit in seniorenwoningen in Reigersbos willen steken, maar ambtenaren zijn vaak al met hele andere nuttige projecten bezig’. Dus als ik dat zo lees dan zie ik toch echt wel dat deze wethouder toch wel gewoon behoefte heeft aan meer ambtelijke capaciteit. Want als die capaciteit er wel was geweest, dan had hij bijvoorbeeld in zo'n project in Reigersbos waar hij nu buikpijn van krijgt, wel die capaciteit kunnen stoppen.

Dus klopt het dat, dat als er meer capaciteit zou zijn dat de wethouder dat eigenlijk heel graag zou willen? En wat heeft de wethouder daar dan van de raad voor nodig om ervoor te zorgen dat we die capaciteit ook gaan krijgen? Wethouder VAN WEYENBERG: Ik ben eigenlijk vooral heel blij dat we daar gewoon in bewustzijn met elkaar over kunnen praten. Het lid Von Gerhardt zei al iets over zijn begroting, dus dank voor die toelichting, dat scherpt mij ook weer. Om te beginnen een concreet voorbeeld, Reigersbos, daar gaat Woonzorg 64 seniorenwoningen bouwen, daar ben ik hartstikke blij mee. Ik was daar vorige week of de week daarvoor bij de startbouw en toen kwamen er ook bewoners naar mij toe die zeiden wij zouden eigenlijk ook nog wel wat meer willen optoppen in de buurt met een aantal woningcorporaties samen. Alleen wij hebben al zoveel projecten lopen en onze ambtenaren kunnen zich niet in tweeën delen. We hebben een grote planvoorraad, dus we kunnen heel veel bouwen. Ik ben er ook van overtuigd dat we volgend jaar weer meer kunnen bouwen dan dit jaar. Dat gaat ook om allerlei dingen die we als gemeente doen, van transformatie-impulsen die we hebben bijvoorbeeld tot de regels rond het grondbeleid rond woningbouwcorporaties.

Maar het is waar dat als u zo meteen, wat u vraagt wat is dan mijn boodschap aan de raad, als u straks na de verkiezingen nadenkt over doelen, blijf ook heel goed kijken naar de capaciteit die daarvoor beschikbaar is. Want de realiteit is dat projecten gemiddeld complexer worden. Dat geldt overigens net zo goed bijvoorbeeld als het gaat om netcongestie, die komen we hier ook continu tegen. Dus dat is ook veel breder dan alleen maar sec de woningbouw. Projecten zijn complexer en ik denk dat het gewoon goed is om dat met elkaar te realiseren en altijd te zorgen dat ambities samengaan met middelen. Ik heb u ook al verteld dat ik dit jaar verwacht dat de woningbouw meer zal zijn dan afgelopen jaar, maar dat ik ook denk dat we niet 7.500 halen. Dat ga ik niet op capaciteit afschuiven. Dat is ook gewoon een aantal projecten die naar januari gaan, dat is echt problemen met bijvoorbeeld aannemers die heel schaars zijn. Maar op de lange termijn, als je even abstraheert voor de conjunctuur, dan zul je moeten zien dat projecten in transformatiegebieden bijvoorbeeld gewoon meer capaciteit kosten. Dus ik hoop dat u, welk doel u ook met elkaar afspreekt, dat u zorgt dat er dan ook steeds bijpassende middelen blijven in de wetenschap dat projecten wel steeds complexer worden.

28

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER sluit het mondelinge vragenuur. Voorzitter: burgemeester Halsema Onderwijs 3. Beschikbaar stellen van middelen voor het Onderwijshuisvestingsprogramma 2026 PO, VO en (V)SO VN2025-016581 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Runderkamp. Het lid RUNDERKAMP: Dank, voorzitter. Scholen zijn verantwoordelijk voor de huisvesting in het primair, voortgezet en het speciaal onderwijs en Amsterdam investeert in kwalitatief goede en passende scholen. In de commissie heb ik aandacht gevraagd voor de situatie in Weesp waar door de demografische ontwikkelingen er een tekort dreigt aan basisscholen. Ik ben ook zeer blij dat er komend jaar wordt gestart met de bouw van twee nieuwe basisscholen in Weesp. En ik kan ook zeggen, goede schoolgebouwen dragen bij aan een gezonde leer- en werkomgeving voor leerlingen en voor leraren. Ik heb het ook al gedeeld in de commissie, maar afgelopen zomer is bij ons op school het economielokaal gerenoveerd, je weet werkelijk waar niet wat je ziet. Ik zou willen zeggen, een nieuw lokaal geeft moraal en het is dus een groot goed dat wij in Amsterdam het komende jaar 161 miljoen gaan investeren in goede huisvesting voor scholen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Yemane. Het lid YEMANE: Dank u wel, voorzitter.

Wij wilden eigenlijk nog met de collega’s van D66, SP en PvdA graag een motie indienen over inclusief huisvesten, want dat vinden we ontzettend belangrijk. We vinden het belangrijk dat veel meer verschillende kinderen samen naar de klas kunnen en daarbij is het belangrijk dat de schoolgebouwen natuurlijk zo toegankelijk mogelijk worden gemaakt. Nu is ons verteld dat er gelukkig een voortgangsbrief komt in januari waarin staat wat we eigenlijk al doen om dit zo goed mogelijk te realiseren en ik wilde eigenlijk de wethouder vragen of hij daarbij ook zou kunnen bijvoegen over wat de rol van de gemeente is in ons beperkte mandaat om te kijken wat kunnen we in een faciliterende rol doen om dit proces te bespoedigen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Wehkamp. Het lid WEHKAMP: Dank u wel, voorzitter. Goed onderwijs heeft fijne en veilige plekken nodig, het lid Runderkamp zei het al even, en dat kan in kleine dingen zitten. Bijvoorbeeld LBVSO, dat is de vereniging die voor speciaal onderwijs zich inzet, zegt het kan een kleine dingen zitten, zoals bijvoorbeeld een lamp die iets zachter is afgesteld of dat je even een plekje hebt waar je je terug kunt trekken als je je niet goed voelt. Dat inzichtelijk maken is heel belangrijk, geven zij ook aan. Het is belangrijk dus dat ook ouders weten welke schoolgebouwen zijn inclusief en welke zijn niet inclusief.

Dus graag wil ik aan de wethouder vragen of hij dan ook in die brief kan meenemen hoe we ouders zoveel mogelijk kunnen meenemen in welke scholen inclusief zijn voor alle soorten leerlingen en welke niet,

29

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

zodat zij ook goed weten bijvoorbeeld met de keuze van de middelbare school waar zij terechtkunnen. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Mbarki voor de beantwoording. Wethouder MBARKI: Dank voorzitter en ook dank voor de vragen van de verschillende raadsleden. Maar niet geheel onbelangrijk, we hebben het vandaag over het Onderwijshuisvestingsprogramma en ik ben blij maar ook trots dat we in Amsterdam dit weer kunnen doen. Maar het is natuurlijk cruciaal dat we dit kunnen blijven doen, want alle kinderen hebben gewoon recht op een goed gebouw waar ze ook gewoon gezond kunnen blijven en gewoon goed les kunnen krijgen. In 2026 investeren we daarom wederom 161 miljoen euro in de huisvesting van zowel PO, VO als (V)SO en samen met schoolbesturen zorgen we voor een breed aanbod met aandacht voor diverse schooltypen, een goede spreiding over de stad en natuurlijk die gebouwen die we zo goed mogelijk kunnen faciliteren bij het geven van onderwijs. Dan inderdaad de vraag met betrekking tot hoe gaan we om met het nog inclusiever maken van onze schoolgebouwen. Inderdaad, 14 januari zit de voortgangsbrief met betrekking tot de ambitie die we hebben op inclusief onderwijs in de commissie en daar kunnen we inderdaad een aantal zaken nog verder toelichten en wellicht ook kijken hoe we richting een volgende periode verder gaan met het nog inclusiever maken.

En inderdaad, dat is ook al gezegd, welke rol hebben we daarin als gemeente, want het Rijk heeft natuurlijk hier ook een belangrijke rol in. Maar ik kan zeker in die brief ook meegeven wat we al doen en wat we kunnen doen als gemeente als het gaat om nog verder te komen. En dan de vraag met betrekking tot het aangeven in de brief voor ouders welke gebouwen in de stad mogelijkerwijs inclusiever zijn, dan wel niet. Dat is een vrij grote vraag en daarmee ook een ingewikkeldere vraag omdat die informatie eigenlijk op dit moment al toegankelijk is bij de OCO en natuurlijk bij het samenwerkingsverband en bij de schoolbesturen zelf. En daarin zie je ook dat er nog heel veel onderlinge discussie is tussen schoolbesturen over wat zij wel onder inclusief scharen en wat niet. Dus dat is een vraag die we wellicht dan moeten bespreken, maar die kan ik niet nu al toezeggen in de brief. De discussie wordt gesloten. 4. Instemmen met het gewijzigde initiatiefvoorstel Ruimte voor kinderopvang van de leden Wehkamp, Havelaar, Van der Kamp, Broersen, Kabamba en voormalig lid Bouali en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel VN2025016507 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Wehkamp. Het lid WEHKAMP: Dank u wel, voorzitter. D66 wil zo snel mogelijk gratis kinderopvang voor alle kinderen tot met vier jaar.

En dat willen we omdat dat heel erg belangrijk is voor gelijke kansen, gelijke kansen voor de kinderen maar ook voor de ouders. We hebben in aanloop naar dit initiatiefvoorstel veel kinderopvangorganisaties bezocht, maar we hebben ook een expertbijeenkomst georganiseerd waar een professor ook weer benadrukte hoe belangrijk kinderopvang is ook voor kinderen uit kansarmere gezinnen, maar ook voor de ouders. Als er geen kinderopvang is dan blijven voornamelijk de moeders

30

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

thuis. De Telegraaf schreef al een mooi verhaal over een moeder die geen kinderenopvang kon vinden en daarom haar baan had opgezegd. Ik sprak ook moeders die één dag per week naar West gingen, één dag per week naar Oost vanuit Noord om een plek te vinden op de kinderopvang. Dus het kan enorm je leven in de knoop brengen. We hebben enorme tekorten dus in Amsterdam en met dit initiatiefvoorstel zetten we wat stappen om dat wat te verminderen. We doen eigenlijk voorstellen op twee gebieden. Op de ruimtelijke gebieden, we kijken bijvoorbeeld met dit initiatiefvoorstel of er een subsidie kan komen voor sportclubs. Ik bezocht Atos in Amsterdam-Noord, het lid Belkasmi kent het ook, die hebben ook een kinderopvang op de sportclub. Dus dan sporten kinderen en dan is er kinderopvang, een heel leuk initiatief en ik ben heel erg blij met de bestuurlijke reactie dat er een subsidie komt om dit te bevorderen. Ik ben ook blij dat er dankzij dit initiatiefvoorstel ook de vindbaarheid van nieuwe locaties voor kinderopvang verbeterd wordt. We gaan ook kijken naar het personeel, want een groot probleem voor het tekort aan kinderopvang is dat er niet voldoende personeel is. Dus er komt nu een structureel gesprek over goed werkgeverschap, we doen voorstellen voor extra groepshulpen en we gaan beter samenwerken met de kinderopvang en scholen.

En dat is heel erg belangrijk, in Zuidoost doen ze dat al met Swazoom en dat is heel erg belangrijk want dan heb je als kind ook een doorgaande ontwikkellijn. Ik wil alle mede-indieners heel erg bedanken voor het samenwerken hierop, ik denk dat dit een goede stap is om meer kinderopvang in Amsterdam te krijgen maar ook om ons goed voor te bereiden op gratis kinderopvang in de toekomst. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Voorzitter, dank u wel. Het is een mooi document geworden en we zijn blij dat het college de voorstellen overneemt. Want kinderopvang is gewoon heel erg belangrijk voor onze stad. Met deze stappen zorgen we ervoor dat er ook meer ruimte komt voor onze allerkleinsten en dat is natuurlijk belangrijk. En ik wil op mijn plaats vooral het lid Wehkamp bedanken voor al het werk wat ze gedaan heeft, de vele appjes en ook af en toe een reminder en het harde werk met dit mooie resultaat. Dus dank daarvoor. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Belkasmi. Het lid BELKASMI: Voorzitter, ook namens de Partij van de Arbeid een compliment aan het lid Wehkamp en alle indieners van dit voorstel. Ik weet dat ze er een hele lange tijd mee bezig is geweest, maar dan ligt er ook echt wat moois. Want de kinderopvang is ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen.

En goed ook over AVA, dat is ook een van de voorstellen die ik ook heel interessant vond als het gaat over het deelgebruik van de kinderopvang. Dus complimenten en steun aan het lid Wehkamp en alle indieners van dit voorstel. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Mbarki voor de beantwoording. Wethouder MBARKI: Dank u, voorzitter. En ook vanuit mij de complimenten aan het lid Wehkamp en anderen die hieraan meegedacht hebben. Want het is volgens mij een heel belangrijk en cruciaal onderwerp en ik deel ook met het lid Wehkamp de wens om kinderopvang gratis te maken. Er zal nog wel wat moeten gebeuren en ondertussen gaan wij met uw initiatiefvoorstel kijken waar dat vervolgens in de stad extra aandacht van ons

31

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

nodig heeft. Mij zijn niet direct vragen gesteld, maar complimenten breng ik ook graag over. Nog één klein puntje, de aanpassing was geheel in lijn met de bestuurlijke reactie, dus dank. De discussie wordt gesloten. Sport en Bewegen 5. Vaststellen van de locatie binnenzwembad Amsterdam-Oost en beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet VN2025-016008 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Belkasmi. Het lid BELKASMI: Voorzitter, eigenlijk de reden dat ik dit toch nog even wilde bespreken was omdat ik dit gewoon met elkaar wilde vieren. Er komt namelijk gewoon een nieuw binnenzwembad en dat is gewoon ontzettend mooi. En daarmee laat de wethouder ook wel echt zien dat ondanks de pittigheid die er is om in een verdichtende stad tot zo'n voorziening te komen het toch is gelukt en dat is ook hard nodig in een waterrijke stad als Amsterdam. Dus via deze weg ook complimenten aan de wethouder en alle ambtenaren en de mensen die hier zo hard mee aan de slag zijn geweest. En dat wilde ik even vieren. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Mbarki voor de beantwoording. Wethouder MBARKI: Dank aan het lid Belkasmi, want het is inderdaad iets wat we moeten gaan vieren. Want we gaan vandaag een heel belangrijk besluit nemen voor duizenden Amsterdamse kinderen, voor zwemmers en voor de stad.

Want iedereen die zelf zwemt of kinderen heeft die op zwemles zitten ziet het, onze zwembaden in de stad puilen uit, wachtlijsten, er is een tekort aan zwemwater en vandaag gaan we daar iets tegen doen. En ik ben heel blij dat we vandaag eindelijk ook een grote stap kunnen zetten naar een nieuw zwembad aan de oostkant van de stad op het Zeeburgereiland zo dicht mogelijk bij IJburg omdat we allemaal weten dat daar de grootste kinddichtheid per vierkante meter van Europa is. Dus er wonen heel veel kinderen en we hebben daar jarenlang geen zwemwater in de buurt gehad. Dus dat gaan we nu oplossen, want als stad kunnen we niet wachten tot ieder kind en ook de volwassenen die het nog niet hebben gewoon zwemles kunnen volgen met in ieder geval een A-diploma en daarna kijken we wel verder. Dus heel fijn, dit besluit. Belangrijk ook voor de stad, dus laten we met elkaar aan de slag gaan. En misschien ook voor de toekomst we willen heel graag complete steden blijven bouwen, dit is aan de oostkant maar zoals u weet is de zuidwestkant van onze stad ook een plek waar we de komende jaar een zwembad moeten gaan realiseren en ondertussen zijn we aan het kijken hoe we bijvoorbeeld zwembaden tijdelijk kunnen overkappen om meer zwemwater te creëren. En dit is daar een hele mooie stap bij, want hier gaan we gewoon voor een nieuw zwembad. De discussie wordt gesloten. Economische Zaken 6.

32

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Instemmen met het gewijzigde initiatiefvoorstel Onmisbaar in Amsterdam - versterk de positie van arbeidsmigranten van het lid Bentoumya en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel VN2025-011193 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bentoumya. Het lid BENTOUMYA: Dank, voorzitter. Amsterdam is een stad waar mensen met geld zich ontzettend veel luxes kunnen permitteren en er is dan ook best wel veel rijkdom in onze stad en er zijn ook best wel veel luxes die zich worden gepermitteerd. Denk bijvoorbeeld aan mensen die boodschappen kunnen laten bezorgen, mensen die ritjes maken met de taxi of mensen die hun huis kunnen laten schoonmaken. Maar wat te weinig Amsterdammers zich realiseren is dat daar soms ook echt misstanden achter schuil gaan. Misstanden die de afgelopen tijd ook in het nieuws zijn gekomen. Denk aan de sportschool Saints & Stars waar sprake was van arbeidsuitbuiting, maar ook meer recentelijk een pizzeria in de Pijp waar sprake was van een werknemer die werkweken maakte van zeventig uur en voor 2,50 euro per uur betaald werd. Maar ook tijdens het schrijven van het initiatiefvoorstel hebben wij ontzettend veel mensen gesproken en ook veel verhalen opgedaan en ik wilde daar eentje uitlichten.

Dat was het verhaal van een vrouw die samen met haar oom werkte in een wasserette, die daar dagen maakte van zestien uur en die tegelijkertijd ook moest slapen in diezelfde wasserette waar dus gewerkt werd met chemicaliën. Een totaal onveilige werkplek en een totaal onveilige woonomgeving waarbij dat ook nog eens illegaal aan elkaar gekoppeld werd. En daarbij bleef het salaris uit. En dat dit soort dingen in onze stad gebeuren met Amsterdammers, met Amsterdamse arbeidsmigranten, vindt GroenLinks onacceptabel en daarom vinden we dat daar iets aan moet gebeuren. En er was nog geen Amsterdams beleid en dat is waarom we vinden dat dat moet komen middels onder andere dit initiatiefvoorstel. En we vinden daarbij dat er drie punten of eigenlijk drie groepen centraal moeten staan. Allereerst gaat het natuurlijk om de uitzendbureaus en werkgevers die zich schuldig maken aan uitbuiting. Die moeten keihard worden aangepakt en daarbij vinden we ook dat er druk gelegd moet worden op het Rijk omdat er ontzettend veel stappen daar blijven liggen en we hopen dan ook dat deze formatie daar verandering in brengt. Maar wat we in Amsterdam wel kunnen doen is samenwerkingsverbanden opzetten van goede werkgevers, zodat ook juist met hen kan worden uitgewisseld wat de knelpunten zijn in het werken met arbeidsmigranten en ervoor te zorgen dat de arbeidsomstandigheden zo goed mogelijk zijn.

De tweede groep die natuurlijk centraal staat in het initiatiefvoorstel zijn de arbeidsmigranten zelf. Want landelijk wordt er veel gesproken over arbeidsmigranten alsof het voornamelijk gaat om een economisch goed terwijl juist in deze branche winsten worden gemaakt over de ruggen van mensen. En dat moet veranderen. Dus hen willen we centraal stellen in dit initiatiefvoorstel en dat betekent dat er meer informatiepunten moeten komen voor arbeidsmigranten om hun informatiepositie te verstevigen, bijvoorbeeld waar het gaat over de juridische positie maar ook als er problemen zijn op het gebied van wonen en zorg, dat ze weten waar ze terecht kunnen. Dan vinden we ook dat er gewerkt moet worden aan de doorstroom en omscholing van arbeidsmigranten die dat graag willen. Dus dat we hen kunnen helpen met omscholing naar sectoren waar het arbeidsperspectief een stuk beter is en waar de omstandigheden ook een stuk beter zijn. En we willen dat dit beleid wordt vormgegeven door en voor arbeidsmigranten zelf. Er zijn in Amsterdam ontzettend veel

33

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

zelforganisaties die het echt een stuk beter weten dan wij, dus we stellen ook voor om hen een belangrijke centrale plek te geven in ons Amsterdams beleid. En dan tot slot de Amsterdammers. En op hen, op jullie, op ons, wil ik dan ook echt een beroep doen. Want het feit dat deze misstanden kunnen gebeuren en onder onze neus gebeuren heeft ook te maken met onze eigen verantwoordelijkheid in dit verhaal. Dus een derde belangrijk punt in dit voorstel is om ook de Amsterdammers beter te informeren over hoe ze misstanden kunnen signaleren en vervolgens ook echt te activeren om dat te doen. Want uitbuiting in onze stad is voor GroenLinks onacceptabel. (Het lid HAVELAAR: Dank voor het mooie initiatiefvoorstel. Ik kon er in de commissie helaas geen vragen over stellen, maar ik heb één vraag aan u. Ik was vorige week in de Kalverstraat met de ondernemersvereniging op pad en een van de dingen die zij vertelden was dat zij ook wel weten dat in veel winkels sprake is van arbeidsmigranten en vaak ook illegale arbeid. Maar ze geven ook aan dat handhaving eigenlijk niet in te richten is en heel willekeurig is. Nu lijkt het mij wel een goed idee als de overheid bij bijvoorbeeld samen met BIZ’en een soort handhavingsprioritering maakt zodat je ook de kennis van die ondernemers gebruikt. Hoe denkt u daarover?) Dank voor de suggestie.

Ik denk dat dit heel mooi aansluit bij het voorstel dat wij doen om juist ook werkgeverssamenwerkingsverbanden op te zetten en daar hebben BIZ’en vanzelfsprekend een plaats in. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Mbarki voor de beantwoording. Wethouder MBARKI: Dank, voorzitter. Ik kan het heel kort houden en eigenlijk het verhaal van het lid Bentoumya helemaal omarmen. Volgens mij heeft het lid Bentoumya eerder al laten zien dat dit onderwerp een belangrijk onderwerp is voor de stad en dat het met name ook een onderwerp is wat onze aandacht verdient, niet alleen lokaal maar ik denk ook als het gaat om het Rijk en nationaal. Dus mijn complimenten voor het opstellen van dit initiatiefvoorstel. Ik denk dat het een initiatiefvoorstel is wat vele thema's raakt en volgens mij ook een gedegen initiatiefvoorstel en dat is ook te merken aan de manier waarop de toelichting ook heeft plaatsgevonden. Ik wil het lid Bentoumya ook bedanken voor de aanpassing, met name als het gaat om punt 1. Dus wij hebben als college eerder al gezegd, als die aanpassing gedaan wordt dan hebben wij geen bezwaar tegen aanneming. Misschien ook nog wel goed om mee te delen dat ook de voorbehouden die we als college zien bij punt 2, 3 en 6 en de aanvullingen die daarbij horen, dat die ook nog in de uitwerking in ieder geval door ons meegenomen wordt. Dus niet dubbelen waar het anders kan.

En verder heb ik alleen maar complimenten uit te spreken en dank. (Het lid HAVELAAR: Eigenlijk aan de wethouder dezelfde vraag als zojuist, want er vindt daar dus ook wel concurrentie op arbeidsvoorwaarden in de basis plaats. Ziet de wethouder nog mogelijkheden om bijvoorbeeld samen met de BIZ’en daar wat meer de handhaving in te richten zodat we illegale arbeid in de Amsterdamse winkels ook tegengaan?) Laat ik beginnen met dat ik het doel wat het lid Havelaar op tafel legt helemaal onderschrijf. We proberen natuurlijk zoveel mogelijk te doen om ervoor te zorgen dat die concurrentie ook gewoon eerlijk is. Handhaving is natuurlijk niet iets waar ik zelf direct over ga, dus de burgemeester heeft daar een veel grotere rol in. Maar ik kan wel zeggen dat

34

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

natuurlijk ook andere instanties zoals de Arbeidsinspectie hier net zo goed een belangrijke rol in spelen. En we zien vooral in de Amsterdamse binnenstad dat capaciteit ook bij die organisaties echt een rol speelt. Maar daar waar we kunnen kijken hoe we informatie vanuit de BIZ’en kunnen inzetten, ik denk dat dat voor een deel ook al gebeurt als het gaat om politieonderzoeken die natuurlijk plaatsvinden waar ook informatie opgehaald wordt. Maar we zouden moeten kijken hoe dat in de toekomst zou kunnen. Ik sta daar niet onwelwillend tegenover maar het is wel iets wat we moeten kunnen organiseren. (Het lid HAVELAAR: De signalen die ik krijg is dat inderdaad dat tekort aan handhavers in alle aspecten van de overheid ook gezien wordt. Maar ik denk dat het een verbeterpotentie is om die BIZ’en die het gebied kennen en de gebiedsmanagers een veel grotere rol te geven in het meedenken over waar moet dan de prioriteit liggen. Want zij hebben heel veel kennis en ik denk dat we die op dit moment nog niet goed genoeg benutten.) De contacten die we hebben met de BIZ’en zijn goed. We spreken regelmatig over allerlei onderwerpen, ook over dit onderwerp. Dus die informatielijn is er. Maar zoals u terecht ook stelt, we hebben een grote opgave.

Dus in die prioritering zitten wij niet alleen aan tafel, maar zitten natuurlijk ook andere overheidsorganisaties waar wij niet direct invloed op hebben. En daar zit soms ook de frustratie vanuit ons, maar ook vanuit deze ondernemers. Maar dit zijn geen signalen die wij niet kennen. Dit zijn ook signalen natuurlijk vanuit de proef die we hebben gedaan met de vergunningen in bijvoorbeeld de Hoogstraat. Daar komt ook dit soort informatie uit voort, dat je de concurrentie op die manier in ieder geval een eerlijke kans geeft omdat anderen ondermijnend bezig zijn en dat is als het gaat om zaken doen niet eerlijk. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Het is een interessante en veelomvattend initiatiefvoorstel van GroenLinks. Maar ik mis die bijzondere en geprivilegieerde groep van arbeidsmigranten en dat zijn de expats die dus enorme belastingvoordelen genieten. En dat leidt ertoe dat bijvoorbeeld waar ik woon, in de Minervalaan, ongeveer de helft van de bewoners inmiddels Brazilianen en Amerikanen enzovoorts zijn. Kan de wethouder daar eens op reflecteren wat dit betekent voor de stedelijke ontwikkeling en richting Den Haag er niet voor Amsterdam een punt achter zou moeten worden gezet? Voorzitter, heb ik heel veel tijd? Nee, oké. Waar moet ik dan beginnen? Bij het begin. Laat ik zeggen dat als we kijken naar onze economie dan zijn er meerdere actoren die daar een belangrijke rol in spelen.

Om te beginnen zijn natuurlijk mbo 's voor ons heel erg belangrijk en zullen we daar alle potentieel moeten benutten. We hebben natuurlijk onze eigen studenten die daar een belangrijke rol in spelen en we hebben ook internationals en die zijn in verschillende geledingen aanwezig in onze stad. En hebben die ook effect op de stedelijke ontwikkeling? Jazeker. In welke mate? Ik denk niet dat we daar nu helemaal tot in de millimeter op kunnen gaan uitweiden. Maar dat onze stad continu in ontwikkeling is en dynamisch is, dat is evident en dat zien we ook als het gaat om de demografische cijfers die jaarlijks ook tot ons komen. Daar zien we inderdaad ook dat in onze stad ook sprake is van een doorloop, instroom en uitstroom. Maar laat ik het vooral als volgt afsluiten. Dit initiatiefvoorstel gaat over mensen die naar onze stad komen om bij te dragen maar er al heel snel achter komen dat ze hiernaartoe verleid zijn en onder erbarmelijke omstandigheden tewerk worden gesteld, dan wel op een andere manier bejegend worden. Dit initiatiefvoorstel roept op om daarmee aan de slag te gaan en dat is een heel belangrijk onderwerp en moeten we dat ook gaan doen. En als het gaat om alle andere vragen die

35

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gesteld worden, ik zou zeggen, collega Pels heeft ook een en ander hierover gezegd en in de commissie SED hebben we ook uitvoerig gesproken over de rol van internationals en onze economie. De discussie wordt gesloten. Financiën 8. Vaststellen van de Negentiende Onroerendezaakbelastingen 2007 VN2025-014657

wijzigingsverordening

Gevoegd behandeld met: 10. Vaststellen van de Najaarsnota 2025 VN2025-016270 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Pijpen. Het lid VAN PIJPEN: Dank u wel, voorzitter. En ik kan kort zijn. Even met betrekking tot de Najaarsnota, we hebben daarover ook in de commissie al gewisseld en we zien dat het nog steeds moeilijk is om de ramingen dusdanig te hebben dat er niet hele grote afwijkingen zijn in de Najaarsnota. We zien nu een afwijking van de lasten van de gemeente van meer dan 30 miljoen en dat is toch een fors bedrag. Het is nu december, dus ook het budgetrecht van de raad is natuurlijk formeel zeker nu vandaag aanwezig. Maar in de praktijk is dat toch een beetje lastig. En ik zou eigenlijk aan de wethouder willen vragen om ook in het vervolg niet zozeer de P&C-cyclus aan te passen maar wel als er grootschalige afwijkingen zijn daar op zijn minst de raad over te informeren, zoals bijvoorbeeld nu de reorganisatie bij P&O die niet doorgaat à 6,5 miljoen, zodat we daar ook ons oordeel over kunnen vellen indien dat nodig is. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, ik wilde het lid Van Pijpen vragen wat zij van die 30 miljoen extra kosten vindt.) Wat ik daarvan vind? Ik bedoel er kunnen goede redenen en zijn, en dat heb ik ook in de commissie gezegd, om van een begroting af te wijken. Een begroting mag geen keurslijf zijn en moet ook gewoon uitgevoerd worden.

Dus daar kunnen goede redenen voor zijn. Maar dat is ook precies de reden waarom ik vraag om ons daarover te informeren. (Het lid HAVELAAR: Daar hebben we natuurlijk een extra brief over gehad maar we hebben pas 21 van die 30 miljoen euro überhaupt onderbouwd gekregen. Dus dan is het lid Van Pijpen het toch met ons eens dat we voor het vaststellen van die Najaarsnota die overige 9 miljoen ook wel nodig hebben.) Nee, daar ben ik het niet op voorhand over eens omdat ik denk, 9 miljoen op een begroting van 8 miljard, want dat was die in 2025. Ik bedoel er kunnen afwijkingen zijn en dat zie je ook terug in de Najaarsnota, kleiner dan een miljoen die op een gegeven moment ook niet worden neergezet. Dus alles bij elkaar opgeteld kan het dat zijn. Maar ik ga ervan uit dat het lid Havelaar dit gaat vragen aan de wethouder, dus ik ben heel benieuwd naar haar antwoord.

36

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid HAVELAAR: Voorzitter, het is natuurlijk ridicuul. Het is 9 miljoen op een overheadbegroting van 600 miljoen, niet op een begroting van 8 miljard. En bovendien is dit 9 euro per Amsterdammer die te veel uitgegeven is. Ik herinner het lid Van Pijpen eraan dat er met veel bombarie een besparingsopdracht van 15 miljoen euro per jaar vanaf 2027 is neergelegd en dit college heeft alleen al in 2025 meer dan 60 miljoen budgetoverschrijding op Bestuur een Organisatie. Oftewel, de volledige besparing die het volgende college moet inboeken is afgelopen jaar al uitgegeven. En dan vindt het lid Van Pijpen het prima dat die 9 miljoen euro niet verantwoord is. Ik begrijp dat niet.) Waarvan akte. Ik bedoel het lid Havelaar strooit nu met getallen, ook ten aanzien van de overhead. Ik hou me bij mijn opmerkingen van zojuist. (Het lid KHAN: Voorzitter, ik wilde graag daar verder op doorgaan maar net vanuit een andere invalshoek. Je ziet dat er toch een uitdaging is om de bezuinigingen die er nu al lagen door te voeren. Er is sprake van hoge P&Olasten en die bezuiniging is niet voldoende doorgevoerd. En dat brengt mij op de ambtelijke taakstelling die in de begroting was opgenomen.

Namelijk als het nu al niet lukt om die huidige bezuinigingen binnen de organisatie door te voeren, heeft het lid Van Pijpen dan het vertrouwen dat het wel gaat lukken met die ambtelijke taakstelling?) Volgens mij is de reorganisatie van P&O teruggetrokken. Dus het is niet zozeer dat die niet gehaald is, maar dat die ook niet geprobeerd is om te halen omdat die vooraf is teruggetrokken. En ik denk dat het lid Khan hiermee ook aangeeft, en dat is ook waar wij ook altijd voor hebben gepleit, dat je ook fundamenteel naar de organisatie moet kijken om die bezuiniging succesvol te laten zijn en dat je dus inderdaad niet nu binnen de bestaande organisatie dit even makkelijk kunt regelen. En dat blijkt hier ook uit. (Het lid KHAN: Voorzitter, daar ben ik het mee eens. Een deel van de discussie bij de begroting ging daarom ook over het feit dat er gewoon geen plan voorlag. Dus wij als raad konden ook niet goed checken en controleren hoe die forse bezuiniging van 15 miljoen euro structureel gaat worden doorgevoerd. Ik ben benieuwd of het lid Van Pijpen het daarmee ook eens is, dat we als raad eigenlijk onvoldoende zicht hebben op de hele grote opgave die ons te wachten staat als het gaat om die bezuinigingen in de organisatie.) Ja, daar ben ik het mee eens.

En we hebben natuurlijk een meerjarenbegroting vastgesteld waarin de bezuiniging natuurlijk ook op de personele kant en de organisatie vanaf ‘27 is vormgegeven en we natuurlijk ook binnenkort, en te beginnen met januari, ook over de plannen onder andere op voorspraak van de heer Van Lieshout zullen gaan spreken. En dan zal nog het nodige moeten gebeuren om inderdaad ook duidelijk te maken dat we dit soort bezuinigingen van 15 miljoen in 2027 gaan halen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Voorzitter, ik zal niet strooien met getallen maar wat getallen noemen uit de stukken die het college ons gegeven heeft. Bij de Voorjaarsnota zei het college, de kosten voor Bestuur en Organisatie vallen tegen ten opzichte van wat we bedacht hadden, het wordt 15,6 miljoen euro duurder. Toen zei het college bij de begroting, de kosten voor het Bestuur en Organisatie in 2025 worden duurder dan we dachten bij de

37

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Voorjaarsnota, het wordt 15,3 miljoen euro duurder. En nu zegt het college in de Najaarsnota, de kosten voor Bestuur en Organisatie vallen tegen ten opzichte van wat we twee maanden geleden dachten bij de begroting, de kosten voor Bestuur en Organisatie worden nog eens 31,8 miljoen euro hoger. En toen vroeg ik technisch maar even uit, klopt het dat ik die getallen bij elkaar op moet tellen? En het antwoord was, dat klopt. Je moet 15,3 plus 15,6 plus 31,8 is 62,7 miljoen euro bij elkaar optellen, want dat was Bestuur en Organisatie van de gemeente Amsterdam in 2025 te duur. En dat betekent dus dat als de nieuwe coalitie, omdat deze coalitie het niet durfde, inderdaad wel 15 miljoen euro per jaar gaat besparen en doet dat vier jaar achter elkaar, dat in die volledige collegeperiode er 60 miljoen bespaard wordt, nog minder dan dit college afgelopen jaar te veel uitgaf op een overheadbegroting van 600 miljoen. En ik vind dat niet verantwoord. En erger vind ik eigenlijk ook nog dat er van die 30 miljoen euro die er nu de laatste maanden kennelijk te veel uitgegeven was, we na een week appen en een extra brief pas 21 miljoen euro verantwoord hebben. Dus mijn eerste vraag aan de wethouder is, kan die laatste 9 miljoen euro dat bonnetje ook nog aangeleverd worden? En graag voordat we stemmen over de Najaarsnota, want anders is die niet compleet.

En nog erger is het dat dus die hele besparing al teniet niet gedaan is, maar ook hebben zo'n beetje alle partijen behalve het CDA, geld uit de algemene reserve gehaald, wat de volgende coalitie ook goed moet maken. En ook is er door de coalitiepartijen geld uit de frictiekosten gehaald waar onder andere de heer Van Lieshout laatst 30 miljoen euro voor nodig had voor extra verzuimmensen. Lekker bezig. En voorzitter, ik vind dat niet goed, dus daarom mijn vragen. De eerste heb ik al gesteld, kan de onderbouwing voor die laatste 10 miljoen nog komen? Was dat AFIS, was dat ziekteverzuim of een ander bedrijfsongeval? De volgende vraag is, die 30 miljoen stond ook niet in de begroting van 2026. Dus hoe gaan we daar dan mee om, die 31,8? Betekent dat, dat we die ook nog weer goed moeten gaan maken bovenop de andere dingen die we goed moesten maken? Dan voorzitter ga ik naar de ozb-verhoging. Want de laatste tijd las ik wat verontwaardiging over de stijgende kosten door de hogere WOZ-waarde. Het CDA stelde hier in 2024 al vragen over en kregen toen al antwoord, namelijk al in 2024 wist het college dat we dit jaar 4,83 miljoen extra aan ozb zouden krijgen door de waardestijging. En de belasting van een huishouden stijgt van 393 naar 413 euro. En daarbij werd nog gemeld dat het landelijk gemiddelde 453 is. Dus we doen het nog goed, lijkt dat.

Maar de Amsterdamse huizenprijzen stijgen veel sneller dan in de rest van het land. En dat betekent dus dat vanwege die hogere woningwaarde, zelfs als je de ozb-percentages niet verhoogd zullen we op een gegeven moment toegroeien naar dat landelijk gemiddelde. En daarom is mijn vraag aan de wethouder, met de huidige WOZ-waardestijging in Amsterdam die veel hoger ligt dan in andere gemeentes wat is dan ceteris paribus, het jaar waarin we op het landelijke gemiddelde uit zullen komen? (Het lid SCHMIT: Voorzitter, is het lid Havelaar het met me eens waar het gemeentebestuur invloed op heeft, en dat is het WOZ-percentage, het ozb percentage, dat we dat gewoon verlagen in deze coalitieperiode?) Nee. Deze coalitieperiode, zegt het lid Schmit, heeft dit college het gigantisch verhoogd. 27 procent vorig jaar herinner ik me. (Het lid SCHMIT: Maar in deze Najaarsnota zien we dat het percentage omlaag gaat. Herkent het lid Havelaar dat?)

38

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Voorzitter, het lid Schmit zit hier te vissen naar een aai over de bol omdat inderdaad het percentage iets naar beneden gaat. En daarom is het goed om vast te stellen dat het bedrag wat de Amsterdammer op zijn rekening ziet omhooggaat. Het wordt duurder, 5 procent om precies te zijn. (Het lid SCHMIT: Nee, het gaat niet om de aai over de bol. Maar als ik de redenering van het lid Havelaar volg en hij zegt die WOZ-waarde in Amsterdam stijgt en daardoor gaat de Amsterdammer dan meer betalen. Dan ga ik die redenering volgen en dan zou het lid Havelaar dus ook zeggen dat als de WOZ-waarde daalt in een crisis, dat dan het lid Havelaar gaat zeggen dan gaan de percentages omhoog. Dat lijkt me ook niet zo heel verstandig.) Nee, dit is natuurlijk volstrekte onzin. Wat er namelijk gebeurd is, is dat we een astronomische verhoging van de ozb-belasting gehad hebben die alleen de bewoners van de grachtengordel waar het eigen grond is, niet treft. Alle Amsterdammers die op erfpacht zitten betalen namelijk ook al erfpacht. Dat is het debat van de afgelopen anderhalf jaar dat Berenschot zegt je moet dat erfpacht in Amsterdam eigenlijk zien als een verkapte ozb. Het college zegt, wij vinden dat zo ingewikkeld om uit te rekenen, dat begrijp ik als je 30 miljoen overschrijding niet eens kunt onderbouwen.

Maar wij zeggen je moet eigenlijk die erfpachtkosten en ozb bij elkaar optellen om te zien wat zijn iemands lasten. En dan moet het lid Schmit niet naar het Rijk verwijzen wat over allerlei dingen gaat. Ik kijk gewoon naar de ozb-belasting die een bewoner hier betaalt en die gaat dit jaar met 5 procent omhoog. (Het lid SCHMIT: Nu haalt het lid Havelaar allemaal dingen erbij, dus erfpacht. Ik heb nog geen antwoord gekregen van het lid Havelaar. Als de WOZ-waarde zou dalen, gaat de CDA dan consequent het percentage verhogen?) Nee natuurlijk niet. En het CDA zegt al tijden, bijvoorbeeld in Nieuw-West waar mensen van 300 euro per jaar naar 2.700 euro per jaar gaan, die ervaren dat op erfpacht echt wel als lasten. En ik vind het jammer dat D66 die discussie over de totale gemeentelijke lasten helemaal scheidt. Ik denk dat het juist sterker is om te kijken, wat betaalt de Amsterdammer onderaan de streep en dan vind ik niet dat als het economisch tegenzit dat we nog eens belastingen moeten gaan verhogen. D66 koos vorig jaar voor een 27 procent ozb-verhoging. Ik heb daar toen tegengestemd en ben daar nog steeds tegen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY: Dank, voorzitter. Vorige week hebben we in de commissie al uitgebreid gesproken over de Najaarsnota en toen heb ik één simpele vraag gesteld.

Hoe kan het dat een tegenvaller van 30 miljoen euro zo weinig wordt toegelicht? En daarbij hebben we ook gezegd, bij een tegenvaller van deze omvang verwacht je eigenlijk dat het college los van de Najaarsnota direct een brief stuurt aan de raad met een volledige uitleg. Een bedrag van 30 miljoen hoort niet te worden weggestopt in een zin in een beleidsarm document. Dat moet meteen helder en transparant aan de raad worden voorgelegd en dat is nu niet gebeurd. En een week later moeten we helaas vaststellen dat die duidelijkheid nog steeds ontbreekt. In de Najaarsnota staat alleen dat het gaat om hogere lasten voor centrale bedrijfsvoeringsfuncties, maar staat niet welke lasten, niet hoe het zo heeft kunnen oplopen en niet wat er nu precies aan de hand is. En na de commissie kregen we een raadsbrief met een aantal oorzaken, maar dat verklaarde maar een deel van het bedrag.

39

Jaar

2025

Vergaderdatum 10 dec. 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Daarnaast missen we ook nog het antwoord op een belangrijke vraag, namelijk welk van deze tegenvallers is structureel? We zien maatregelen langskomen, zoals het verlagen van ziekteverzuim, het schrappen van digitaliseringsprojecten en het opnieuw invullen van een taakstelling bij P&O. Maar we horen niet welk deel van die 30 miljoen volgend jaar en in de jaren daarna weer terugkomt. Is dat een paar miljoen of meer? Hoe moeten we als raad vooruitkijken als deze informatie ontbreekt? En dan is er nog de vraag, wat mij betreft de belangrijkste vraag, wat gaan Amsterdammers hiervan merken? In de Najaarsnota staat dat de mogelijke impact op de dienstverlening in kaart wordt gebracht. Dat klinkt alsof er een risico is. En in de raadsbrief staat vervolgens dat de dienstverlening niet geraakt wordt. En in de commissie werd gezegd dat er geen directe impact is, maar dat de effecten nog worden onderzocht. Dat zijn drie verschillende boodschappen. En als het college zegt dat de dienstverlening niet wordt geraakt, dan verwacht je dat daar een analyse onder ligt. En als die analyse er niet is, dan moet het college dat gewoon zeggen. Dit gaat uiteindelijk om twee dingen, openheid en betrouwbaarheid. De raad moet op basis van volledige informatie besluit kunnen nemen en Amsterdammers moet erop kunnen vertrouwen dat de gemeente haar eigen organisatie op orde heeft.

En daarom heb ik drie vragen aan de wethouder. Ten eerste, kan het college alsnog een compleet en overzichtelijk beeld geven van de volledige 30 miljoen? Ten tweede, kan de wethouder duidelijk maken welke van deze tegenvallers structureel zijn? En ten derde, kan het college onderbouwen waarom het zegt dat de dienstverlening niet geraakt wordt terwijl de Najaarsnota zelf een mogelijk risico benoemt? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Schmit. Het lid SCHMIT: Voorzitter dank u wel, twee punten ten aanzien van de Najaarsnota. De fractie van D66 was wederom niet blij verrast om te zien dat we weer een onderbesteding hebben in het Duurzaamheidsfonds van 4,5 miljoen euro. En dat is het derde jaar op rij dat we daar een onderbesteding hebben. En dat is voor mij toch ook wel een vraag aan de wethouder Financiën, hoe ze hoe ze daarop reflecteert. Heeft het dan te maken met de kwaliteit van het budgetteren? Heeft dat te maken met de personele organisatie? Maar dat is gewoon ontzettend zonde als je 4,5 miljoen laat liggen terwijl we weten dat de CO2-targets in onze stad niet gehaald worden. Mijn tweede punt gaat aansluiten bij de collega's over de tegenvaller van 30,4 miljoen in de centrale bedrijfsvoering. Dan zie ik digitalisering 4,5 miljoen, huisvesting 5,4 miljoen, intern systeem van uurtarieven 4,7 miljoen.