20251112 Verslag gemeenteraad middag

En omdat we in het verleden al vaker een voorstel daartoe hebben ingediend en ik dit keer niet zo'n trek heb in een getuigenismotie, zoals dat dan heet, maar ik daadwerkelijk de handen op elkaar wil krijgen voor zo'n nieuw convenant, ditmaal geen nieuw voorstel maar daar moet gewoon

61

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

nog even achter de schermen verder aan gewerkt worden zodat de geesten echt rijp zijn. Want dat het convenanten er moet komen wat ons betreft, dat moge duidelijk zijn. Dan van de studentenhuisvesting naar de sociale woningbouw. Het lid Minderhoud haalde vanmorgen tijdens het vragenuur al een terecht punt aan over de bewoners in de Savornin Lohmanstraat en de sloop-nieuwbouwplannen die daar op de rol staan. Heel vaak stelt deze raad investeringskredieten vast of er wordt een nieuw bestemmingsplan vastgesteld en dan zou je kunnen denken, nu is het klaar. Maar dan is het natuurlijk helemaal niet klaar. Dan begint het pas voor de Amsterdammer en zeker bij sloopnieuwbouw gaat het echt niet altijd goed. Bewoners weten niet waar ze naartoe moeten verhuizen, soms weten ze zelf niet welke woningen er worden teruggebouwd. Ik heb het meegemaakt met bewoners uit de Kolenkit waar de Schaapherderstraat wordt gesloopt, dat bewoners niet verteld is wat voor woningen worden teruggebouwd. En hoe zit het met dat terugkeren? Bewoners blijken wel degelijk te kunnen terugkeren, maar op de een of andere manier gaat het mis in de communicatie. Dat is de Kolenkit, maar het gebeurt natuurlijk op meer plekken in de stad. Een andere plek is de Johan Greivestraat in Slotervaart, waar het ook niet goed is gegaan.

En weet u wat nu zo opvallend is, voorzitter? Pas als bewoners zich gaan verenigen en samen sterk staan, dan beweegt de corporatie de goede kant op en luisteren ze naar de noden van bewoners. Maar het zou juist zo mooi zijn als dat wat vaker in één keer goed gaat. Maar het is natuurlijk aan ons raad om hier altijd oog voor te houden en niet te denken dat met het vaststellen van een investeringskrediet de zaak is afgehandeld. Voor de Amsterdammer begint het dan pas en vaak begint het met ellende, die pas later als bewoners zich verenigen weer wordt rechtgezet. Voorzitter, u weet dat de SP kritisch is als er wordt afgeweken van de formule 4040-20 en bij steeds meer bouwplannen is dat het geval. Vaak wordt er gezegd, de afwijking compenseren we op gebiedsniveau. Vergeef me even deze beleidstaal. Dus als er bij Holendrechtplein of de Amsterdamse Poort in Zuidoost geen 40-40-20 wordt gebouwd, dan zegt het college dan compenseren we dat elders in de gebiedsontwikkeling in Zuidoost. En ik kijk even naar de wethouder Wonen, want in maart 2024 heeft de raad een net overzicht gekregen van al die plekken in de stad waar dan is afgeweken van die 40-40-20. En ik zou eigenlijk om een update van dat overzicht willen vragen. Want we zijn inmiddels alweer een lange tijd verder en ik zou wel een nieuw overzicht willen waar in de stad wijken we nog meer af van die 40-40-20.

En het tweede punt waar ik dan heel nieuwsgierig naar ben, ik noemde net het voorbeeld van Zuidoost dat in de Poort en op het Holendrechtplein die 40-40-20 niet gehaald wordt en dan wordt er gezegd we gaan compenseren op gebiedsniveau. Maar waar in Zuidoost wordt er dan meer sociale huur gebouwd? Waar gaan we dan compenseren? Zou dat ook meegenomen kunnen worden in dat overzicht over die afwijkingen van 40-40-20? En het liefst natuurlijk voor de hele stad, niet alleen Zuidoost. Ik ga positief afronden. Van de wethouder Sociale zaken heb ik in de commissiebehandeling begrepen dat de pilot om werkende minima te begeleiden in de zoektocht naar goed en passend werk wordt doorgezet. Daar is de SP erg over te spreken. Want het is überhaupt schandalig dat er werkende armen zijn, werkgevers zouden gewoon een leefbaar loon moeten betalen. En het is ook heel raar dat werkzoekenden door steeds meer hoepels moeten springen in de zoektocht naar werk. Maar het is wel goed dat dit stadsbestuur deze kwetsbare doelgroep blijft begeleiden in de zoektocht naar passend werk. En dan nog tot slot een allerlaatste punt, Het is ook al door het lid Burgers van de VVD aangehaald en ik heb er in de commissie FKD ook al, een debat is misschien een groot woord maar ik heb het wel aangestipt en ben met de wethouder in gesprek gegaan

62

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

over die externe inhuur. Want die externe inhuur is nog steeds te hoog in Amsterdam. En het was mijn collega Nicole Temmink die al in 2019 moties daarvoor heeft ingediend om die externe inhuur in ieder geval te beperken tot die 10 procent van de loonsom, om dat doel in ieder geval te halen. Dat doel halen we helaas nog steeds niet. Dat zouden we wel moeten halen en er komen nog veel debatten aan over de ambtelijke organisatie, maar ik zou tot slot willen zeggen dat we er als raad voor moeten waken om al te gemakkelijk veel kennis en kunde die we in huis hebben, om die weg te snijden. Want als we dat doen, dan weten we alweer wat er gaat gebeuren. Dan gaat de externe inhuur meer en meer toenemen. En dat moeten we juist niet, want dat kost de Amsterdammer bakken met gemeenschapsgeld. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger in tweede termijn. Het lid KREUGER: Dank u wel, voorzitter. Voor de Begroting 2026 hebben wij zes voorstellen gedaan en van die zes voorstellen gaan ik denk maar liefst zes het niet halen, als ik het zo zie bij de preadviezen. En bij sommige vind ik dat erg jammer. Bij sommige had ik dat wel verwacht, dat dat zou gebeuren. En eigenlijk degene waarbij ik het het meest had verwacht was het voorstel voor het Amsterdams groeifonds en daarbij de aandelen Schiphol te verkopen.

Ik begrijp zelf ook dat we dat hier niet even snel per motie regelen zoiets, dat snap ik. Maar ik denk wel dat dit iets is wat in de toekomst als we echt aan de slag willen in deze stad, dat het wel een afweging moet worden om daarmee aan de slag te gaan. Of dat dan de aandelen van Schiphol zijn, of van het Havenbedrijf of iets anders, maar we hebben gewoon geld nodig om grote stappen te maken met de infrastructuur en de stad te kunnen laten groeien. Dus dat wil ik graag meegeven. Dan het tweede voorstel waar ik nog wat vragen over heb. En het is even moeilijk, want de burgemeester is er niet en dit zijn eigenlijk vragen aan haar. Dus ik weet niet hoe we dit regelen. Ik ga het toch maar gewoon doen, dan kan misschien iemand dat aan haar doorgeleiden. En dat gaat over de inzet van lokagenten. Want het is vandaag al herhaaldelijk gegaan over straatintimidatie, hoe gaan we de mensen die dat doen pakken? En JA21 denkt nog steeds dat de inzet van lokagenten daarbij het allerbeste middel is om dat te bewerkstelligen. Nu is er een preadvies gekomen op de motie en daarin zegt de burgemeester, nee het is het Openbaar Ministerie dat hierover gaat. Daar kan ik me misschien nog wel in vinden. Maar dan wordt er weer gewezen naar juridische bezwaren. En dat gaat dan ook voor een gedeelte over het principe van uitlokking.

En dit is waar de wereld van JA21 en die van de gemeente, het systeem, met elkaar botsen. En dat is dat JA21 er gewoon met zijn pet niet bij kan hoe waar dan ook in de stad een man met een keppeltje uitlokking kan zijn. Hoe het kan zijn dat twee mannen die met elkaar hand in hand lopen, waar dan ook in de stad, dat dat uitlokking kan zijn. Dat waar dan ook in de stad een vrouw met een hoofddoek uitlokking kan zijn. Wij begrijpen gewoon niet hoe het kan dat uitlokking blijkbaar een manier is waarmee ze dit hele voorstel torpedeert. Wij begrijpen dat gewoon niet. En ik zou het toch waarderen, ondanks dat ik al weet dat de burgemeester weer gaat zeggen, nee het is allemaal een afweging van het Openbaar Ministerie, om daar toch wat meer uitleg over te geven wat precies die juridische bezwaren zijn. Want ik begrijp het oprecht niet. En dan het laatste punt, dat gaat over het binnenhavengeld. Ik vind het heel teleurstellend dat er nog altijd geen second opinion is vanuit het college. En ik weet niet of wethouder Van Buren het zich nog herinnert, maar wij hebben, volgens mij was dat zelfs voor de zomer, een stevig debat gehad over de vermakelijkheidsretributie. Voor zover ik kan beoordelen gaat dat geld gewoon terugbetaald moeten worden aan de reders, is dat

63

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gewoon onrechtmatig geïnd. Maar in het verlengde daarvan hebben wij ook gevraagd om een doorlichting van alle retributies. Dat debat ging best scherp en daar lag ook een motie klaar, een hele zware motie, en toen in één keer werd er gezegd laten we schorsen, laten we even praten. Toen werd ik meegenomen naar een achterkamertje. Toen dacht ik dit is blijkbaar de plek waar ik moet zijn, want ik was daar dus nog nooit geweest. Maar ik was echt in een goede stemming, want ik dacht hier gebeurt het allemaal, hier gaan we dingen regelen. Maar het is helemaal niet gebeurd. Het is helemaal niet gebeurd. Ik zit hier een half jaar later en ik kom helemaal blij uit dat achterkamertje, maar er gebeurt helemaal niks in die achterkamertjes. Ik dacht echt, nu ben ik er. Nee maar jongens, uiteraard we moeten het een beetje luchtig houden. Maar ik begrijp gewoon werkelijk waar niet dat het lid Havelaar en ik aangeven volgens mij klopt dat wat jullie met het binnenhavengeld niet. We zeggen niet, jullie doen dit fout, maar volgens mij kan dit niet, kunnen jullie het nakijken. Daar komt dan een reactie op, we gaan het inderdaad nakijken. Krijg ik weer een link naar hetzelfde rapport van 2020 waarvan ik dus zeg volgens mij klopt dat niet.

En in de commissie stipten we het weer aan, wordt het weer doorgeleid vanuit Scholtes naar Van Buren en we hebben nog steeds geen brief, geen onderzoek, helemaal niks. En ik vind dat echt oprecht heel erg slordig. En ik zou graag willen dat wethouder Van Buren daar toch even op terugkomt waarom dat allemaal zo lang duurt. Ik begrijp het echt niet. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan in tweede termijn. Het lid KHAN: Dank voorzitter, eerst even het financiële huishoudboekje. We willen motie 498accent intrekken. En dan wil ik verder nog een aantal opmerkingen maken over een aantal van onze moties. Eerst 486, die gaat over transparantie over de kasschuiven. De wethouder zegt dat de kasschuiven al zichtbaar zijn. En dat klopt inderdaad, ergens tussen pagina 12 en 15 zie je een tabel op aggregatieniveau, maar waar deze motie over gaat is dat je die onderliggende verschuivingen zichtbaar maakt. Het is natuurlijk voor de raad enorm veel werk om met een vergrootglas alle schuiven te gaan opzoeken. Dat moet toch makkelijker kunnen, vraag ik aan de wethouder. De volgende gaat over motie 485, het gaat om voorrang toe te kennen aan alleenstaande moeders in de noodopvang. Wethouder Pels zegt dat er een onderzoek loopt met een mogelijke herziening en dat is op zich prima.

Maar wat ik meer bedoel met deze motie is dat er binnen de organisatie toch wel een alarmbel moet afgaan wanneer een alleenstaande moeder met meerdere kinderen al drie jaar in de noodopvang zit. Want eigenlijk geen enkel kind zou daar drie jaar in moeten zitten, eigenlijk geen enkele dag. En deze motie dien ik dus eigenlijk in naar aanleiding van een casus. De situatie van die moeder in kwestie is verholpen en dat is goed. Maar ik ben even benieuwd hoeveel vergelijkbare situaties bestaan er nog in de noodopvang. Dan twee amendementen die wij meetekenen. De eerste is een vervolg op een aantal aanbevelingen uit het rapport Route naar Herstel. Het gaat om de ondersteuning van grassrootsorganisaties, steunen van The Culture en meer bewustwording rondom zwarte geschiedenis. Het is belangrijk om aan de gemeenschappen te laten zien dat wij er serieus werk van maken en dat maakt dit amendement van het lid Bentoumya urgent en nodig en ondertekenen wij van harte. Ook belangrijk is het amendement van het lid Yemane, een amendement namens het hart, namelijk om de Stadspas toe te kennen aan kinderen van ongedocumenteerde ouders. Natuurlijk moet dit en ik wil het lid Yemane hiervoor hartelijk bedanken.

64

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

En tot slot voorzitter, ik wil toch een moment nemen over het Concertgebouw. Want wat daar gebeurt heeft grote gevolgen voor onze stad, voor onze inwoners en onze identiteit. Er is namelijk een schandalige campagne gevoerd om een zanger van het Israëlische genocideleger koste wat kost toch te laten optreden tijdens een Chanoekaviering. Het Concertgebouw herhaalde keer op keer, het gaat niet om zijn Jood-zijn, maar omdat hij een zichtbare vertegenwoordiger is van een controversieel leger. Ze waren immers bereid om het Chanoeka-concert door te laten gaan, maar zonder die zanger. Maar toch werd alles uit de kast getrokken om een nietsontziende publieke haatcampagne te voeren. De Telegraaf beschuldigde het Concertgebouw van antisemitisme en uitsluiting van Joden. Christen-zionistische actievoerenden stonden voor de deur van het Concertgebouw met borden waarop stond, weer in 1941 beland. Volgens hen dus is deze weigering van een zanger te vergelijken met de bezettingstijd toen het Concertgebouw inderdaad wel verboden terrein was voor Joden. Online werd de directeur persoonlijk tot doelwit gemaakt. Zelfs het verleden van zijn grootvader is erbij gehaald, alsof de zonden van het verleden nu tegen hem kunnen worden gebruikt, schandalig, schandalig, schandalig. En er werd zelfs een Israëlisch excuus van een minister bijgehaald die onze burgemeester aanviel.

Die zou niet genoeg doen tegen antisemitisme en men trok daarbij ook de vergelijking met de massale deportatie van de Joden tijdens de Holocaust. Terecht dat de burgemeester deze verdraaiing van de geschiedenis van harde repliek heeft gediend. Maar wat mij verbaast is de minimale steun vanuit deze raad. Het is niet de eerste keer dat onze burgemeester wordt aangevallen door een Israëlische bewindspersoon, de derde keer. En de regering moet eigenlijk in actie komen en die blijft stil. Dus daarom vind ik het belangrijk dat wij ons als raad ook hierover uitspreken en onze burgemeester in bescherming nemen. En deze valse schandelijke beschuldigingen zijn ook niet zonder gevolgen geweest. Het Concertgebouw is onder de druk bezweken. Dus ik wil dan die vraag stellen, is nu opeens de nieuwe Holocaust afgewend? Zoals de christen-zionisten dat beweerden. Nee natuurlijk niet, want het hele frame is flauwekul net als de beschuldiging van antisemitisme. Maar het is wel duidelijk geworden. Hoewel antisemitisme reëel is en de lessen van de Holocaust nooit vergeten mogen worden is het voor sommigen verworden tot een instrument. En in die hele beschamende affaire zie ik niemand stilstaan bij hoe dat aankomt bij Palestijnse Amsterdammers. Die moeten toekijken hoe normalisering van het genocideleger wordt doorgedrukt.

Of bij Joodse Amsterdammers die tegen de politieke bewapening van hun pijn zijn. En daarom spreek ik me vandaag hiertegen uit. Voor alle Amsterdammers die zich boos maken om het misbruik van de Holocaust, voor alle Amsterdammers die walgen van hoe het Concertgebouw door het slijk is gehaald en voor alle Amsterdammers die zich hier graag tegen zouden wel uitspreken. De motie Koyuncu inzake mensenrechten in elke aanbesteding zichtbaar maken, nr. 498accent, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Ahmadi in tweede termijn. Het lid AHMADI: Dank u, voorzitter. De afgelopen drieënhalf jaar in de politiek hebben me gevormd, maar eerlijk gezegd hebben die drie jaar me ook uitgeput. In tegenstelling tot de durf en het lef van activisten in de straten die hun fysieke en mentale welzijn op het spel zetten voor dat waar ze in geloven bleek de politiek vaak een van de minst inspirerende plekken waar ik me in bevond. Ik ben hier ooit ingestapt vanuit een diepe overtuiging dat wij samen voor systeemverandering kunnen zorgen, voor een systeem dat gestoeld is op solidariteit en onbegrensde rechtvaardigheid, dat geen ruimte overlaat voor

65

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

onrecht of ongelijkheid. Die diepe overtuiging dat we met zijn allen de samenleving fundamenteel kunnen veranderen kwam de afgelopen jaren vooral tot uiting in wat ik zag gebeuren in de stad. Passie in de politiek wordt namelijk te vaak gereduceerd tot procedure. Hier wordt moed vaak aangezien voor een gebrek aan realisme en systeemverandering raakt bedolven onder afwegingen, angst om te veel te veranderen en zich buiten de gebaande paden te begeven. Maar wat mij altijd heeft blijven inspireren zijn de activisten, belangenbehartigers en gepassioneerde inwoners die week na week op straat komen te staan, soms met gevaar voor hun eigen baan of veiligheid, omdat ze geloven in iets dat groter is dan henzelf. De mensen die niet willen polderen over bestaanszekerheid, over dakloosheid, over waardigheid of het belang van de strijd tegen genocide, omdat ze die luxe niet hebben. Ondernemers zoals een Ellen Brudet die consequent te maken kreeg met haat en vandalisme vanwege haar inzet voor inclusie van kinderen van kleur en kinderen met een beperking in haar poppenwinkel. Of activisten zoals Roos Ykema die letterlijk over grenzen is gegaan om zich in te zetten voor de meest kwetsbare mensen op de wereld. Of Sophie Straat die in daad en woord altijd het linkse verhaal verkondigt.

Maar ook de talloze vrijwilligers, kunstenaars, idealisten in Amsterdam die zich altijd blijven inzetten voor het tastbaar maken van de barmhartigheid en de idealen voorbij het realisme. Tussen al het politieke gedraai, het zoeken naar meerderheden en bureaucratie en realisme raakte voor mij ook de ziel van systeemverandering verloren. Ik heb ooit gezegd, kapitalisme werkt alleen doordat we afgeleerd worden om te dromen van een andere wereld. En ook ik ben in mijn jaren in de politiek minder gaan dromen over die wereld waar ik echt in geloof en ik heb me ook laten leiden door de grenzen van de bureaucratie. Maar dat vuur ga ik weer leven inblazen en met mijn laatste bespreking van de Amsterdamse begroting dien ik graag nog een aantal voorstellen in waarvan ik en mijn fractie geloven dat ze het leven van mensen een stukje beter maken terwijl ik me daarbuiten ga blijven inzetten voor de strijd tegen het kapitalisme en voor die wereld waar altijd genoeg is voor iedereen. Ik zie namelijk dat de tendens om consequent te praten over mensen op de vlucht als abstracte juridische termen het besef verloren laat raken dat we het hebben over mensen van vlees en bloed.

Dat we het niet hebben over amv's, maar over kinderen op de vlucht zonder familie, dat asielzoekers mensen zijn die alles achterlaten om hier een plekje te vinden zonder angst, over kwetsbaar gemaakte groepen die onvoldoende begeleiding krijgen bij hun trauma en verdriet. Europa- en Nederland-breed werkt dit natuurlijk heel goed. Een onmenselijk asielbeleid wordt makkelijker gedragen als mensen vergeten waar het over gaat. In het Rijksmuseum is nu een expositie te zien over het Nederlandse asiellandschap, een confronterend beeld van hoe wij de opvang van mensen hebben ingericht als een kil mensonterend systeem van detentie, intimidatie en ontmenselijking. En ook ik besefte daar hoe makkelijk vergeten wordt dat we het hebben over mensen om maar te kunnen verteren wat er in ons land gebeurt. Daarom wil ik dat we afstappen van het continue gebruik van abstracte termen om mensen aan te duiden, termen waar al lang een negatieve lading aan is komen te kleven, termen die verbloemen dat we het over mensen hebben. Net als dat het schermen over opvang in de regio verbloemt dat wij bijdragen aan het neokoloniale beleid dat andere landen tot zulke armoede drijft dat mensen uiteindelijk het leven daar zo ondraaglijk vinden dat ze alles achterlaten voor veiligheid.

Dat onze bijdrage aan imperialistische oorlogen en het ontwikkelen van de wapenindustrie de oorzaak is dat mensen moeten vluchten, dat onze systemen medeverantwoordelijk zijn voor het verlies van hun toekomst. Daarom dienen wij motie in om te breken met de termen die van mensen een abstractie maken, om in onze communicatie altijd aan te blijven geven dat het om mensen gaat en hier consequent voor te gaan staan om de menselijkheid terug te

66

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

brengen in een land waarin vergaand geweld tegen mensen op de vlucht inmiddels steeds verder wordt genormaliseerd. Ik wil namelijk nog steeds geloven in die andere wereld, een die feministischer, humaner en rechtvaardiger is. De wereld die de filosofe Simone Weil voor zich zag, een waarin categorisering van mensen niet plaatsvindt omdat niemand ondergeschikt is aan een ander, een wereld waarin ongelijkheid zo diep verweven is met de inrichting van de samenleving dat racisme en onderdrukking ondenkbaar zijn. Een politiek die durft te zeggen aan het borgen van menswaardigheid kan nooit getornd worden. Als vrouw met endometriose weet ik namelijk ook hoe het is om van de ene zorginstelling naar de ander te moeten gaan met extreme pijn. Zo erg dat ik regelmatig mijn leven om die week heen moest plannen maar vanuit de zorg altijd terugkreeg dat er niks aan de hand was en dat pijnstilling de enige oplossing was en extra onderzoek gewoon niet nodig was. Tot die ene huisarts die het wel doorhad. Ik weet hoe het is om de ene na de andere verkeerde diagnose te krijgen terwijl je weet dat er iets serieus mis is met je lichaam waardoor je op sommige dagen amper kan lopen, laat staan dat je dit soort onderwerpen bespreekbaar kan maken bij je werkgever als zelfs de zorg voor vrouwen zo tekortschiet.

Er is de afgelopen jaren steeds meer aandacht voor de specifieke behoeftes van vrouwen en we dienen vandaag dan ook een motie in om dit breder uit te trekken en het taboe rondom de behoeftes van vrouwen voor een gezonde werkomgeving mee te nemen en breder uit te dragen in het Amsterdamse personeelsbeleid, om uit te lichten wat we doen en maatwerkafspraken te maken over de behoeftes rondom breder gezegd hormonaal verlof en daarin ook de overgang mee te nemen. Daarnaast hebben we nog een aantal moties over woonzekerheid omdat we altijd blijven staan voor een stad waarin wonen betaalbaar en bereikbaar blijft voor mensen met een kleine portemonnee, gefinancierd door het desinvesteren in de Amsterdam Economic Board. Tot slot, de afgelopen drie jaar hebben we kunnen zien dat verandering niet hier begint maar in de straten van deze stad door de dromers, idealisten, strijders en activisten die alle lof verdienen voor wat ze opofferen voor de wereld waar ze in blijven geloven, ondanks alles wat er speelt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Veldhuyzen in tweede termijn. Het lid VELDHUYZEN: Dank, voorzitter. Via deze weg wil ik graag een toelichting geven op drie voorstellen die ik nog op de valreep heb gedaan namens De Vonk. Wellicht een beetje aan de late kant voor een gedegen preadvies.

Maar het principe van dualisme is volgens mij nog steeds een ding, dus ik vertrouw erop dat de coalitiepartijen mijn voorstellen zullen beoordelen op de inhoud en niet klakkeloos het preadvies van het college overnemen. Ten eerste heb ik een amendement om de Amsterdamse marktkooplui te beschermen. Mede dankzij de enorme inflatie van de afgelopen vijf jaar zijn boodschappen voor veel mensen nauwelijks betaalbaar. Een verhoging van de marktgelden kan leiden tot uitsluiting van marktkoopmensen waar al jaren voor wordt gewaarschuwd, verschraling van het aanbod op de markt en nog verder stijgende voedselprijzen. Door de gemeentelijke subsidie aan het Amsterdam Economic Board, het grootkapitaal, gefaseerd af te bouwen komt er bestedingsruimte vrij om marktkoopmensen te ontzien en te voorkomen dat de prijzen stijgen voor Amsterdammers die hun boodschappen doen op de vele markten die onze stad rijk is. Zodoende leggen wij de rekening neer bij grote bedrijven en niet bij Amsterdammers die nu al vaak moeilijk rondkomen.

67

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Ten tweede heb ik een motie die opnieuw aandacht vraagt voor de introductie van een gemeentelijk woonbedrijf. Hier is naar mijn weten in de vorige raadsperiode al onderzoek naar gedaan en de uitkomst was dat er nog meer onderzoek gedaan zou moeten worden, maar dat is nog niet gebeurd. En raadslid Alberts heeft hier al meerdere keren om gevraagd, maar daar is tot nu aan toe nog geen gehoor aan gegeven. Dus met deze motie willen wij het college alsnog opdragen om vervolgonderzoek te doen. Want wonen, dat is een grondrecht en dat zou niet aan de markt overgelaten moeten worden. En ten derde ICL, een bedrijf dat de lucht die mensen inademen aan het vervuilen is, een bedrijf dat een van de drie bedrijven wereldwijd is die fosfor leveren voor de productie van fosforbommen die gebruikt worden in Gaza tegen de Palestijnse bevolking. Zo'n bedrijf moeten wij niet willen hebben in Amsterdam en toch komen we er maar niet vanaf. Het begint een beetje een gevalletje te worden van we stonden erbij en we keken ernaar. De Omgevingsdienst gaat over de vergunning en het toezicht en ik ben van mening dat de gemeente zich hier niet achter zou moeten verschuilen. Maar ondertussen blijft ICL maar uitstoten.

Wethouder Van Weyenberg heeft vorige maand nog aangegeven dat hij wil dat de Omgevingsdienst de duimschroeven gaat aandraaien bij ICL en dat hij zelf de kunstmestfabriek niet meer op zijn blauwe ogen gaat geloven. Die uitspraken lijken veelbelovend, maar wat betekent dit in de praktijk voor onze mensen in Noord? De politiek doet de inwoners van Noord al jaren te kort, dat wordt in deze raad ook wel erkend natuurlijk. Maar dat de inwoners die klaagden over de jeukende ogen en geïrriteerde luchtwegen niet gek waren, dat bleek wel toen de Omgevingsdienst zelf metingen ging uitvoeren bij ICL waaruit bleek dat zij de norm voor de uitstoot van zoutzuur gigantisch overschrijden. ICL ontving een boete maar ging in beroep, de metingen van de Omgevingsdienst zouden niet kloppen. Deze klacht werd weer door de Gedeputeerde Staten ongegrond verklaard, maar weer ging ICL in beroep. Het is een proces van vertragen en tegenhouden terwijl ICL tijdens avonden met bewoners pretendeert vooruit te willen. ICL is een onbetrouwbare partner gebleken in deze kwestie en dat zou niet zonder consequenties mogen zijn. Een feit is namelijk ook dat ICL al in 2015 opdracht had gegeven voor een meting waaruit bleek dat de druppelvanger die het condens moest wegvangen uit de schoorsteen het maar voor 41 procent deed.

Hoe lang laten wij dit nog doorgaan? Daarom dien ik namens De Vonk een motie in waarin wij de gemeente vragen om samen met de Omgevingsdienst te onderzoeken welke juridische middelen er zijn die de gemeente kan aanwenden om ICL te dwingen om of te verhuizen of de productie stil te leggen totdat zij de zoutzuurnorm niet meer overschrijden om zodoende de volksgezondheid en het milieu van onze stad te beschermen. (Het lid VAN MUNSTER: Ik ben natuurlijk blij met ieder raadslid dat aandacht vraagt voor de strijd die we voeren tegen ICL. Maar ik moet zeggen dat ik wel een klein beetje moeite heb hoe dit nu gaat. Ik ben persoonlijk, en met mij nog een aantal andere raadsleden, al twee jaar bezig om die strijd tegen ICL te voeren. Dat is buitengewoon ingewikkeld. We hebben godzijdank nu een wethouder die daar ook keihard mee bezig is. En om hier nu iets eigenlijk in een motie neer te zetten wat al meerdere keren in een commissiedebat besproken is, daar is het lid Veldhuyzen helaas nooit bij geweest, dat vind ik ergens ook een beetje ongemakkelijk. Dus ik zou wel waarderen dat het ook een beetje in lijn is met hetgeen we al besproken hebben en dat we nu niet weer twee jaar teruggaan in de tijd om dingen te bespreken die we allang weten en met elkaar besproken en gewisseld hebben.)

68

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Er is simpelweg nog geen juridisch onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om ICL te laten vertrekken. Dat is waar deze motie om vraagt. Dus je kunt van alles nog wat besproken hebben, maar zolang je het niet hebt uitgezocht weet je het niet. Wij vragen om het uit te zoeken en de vraag is, staat GroenLinks daarachter? (Het lid VAN MUNSTER: Ik kan het u zeggen, want we hebben namelijk letterlijk deze vraag al gesteld maanden geleden in een commissiedebat en het blijkt dus dat het juridisch niet mogelijk is om dit op deze manier te regelen. Dus het is echt een beetje makkelijk om dit op deze manier te doen. Ik snap dat het leuk scoort in de krant en op de socials, maar dit is gewoon eigenlijk niet hoe dit er überhaupt uitziet.) Wij hebben zelf technische vragen uitgezet en aan het college gevraagd, hebben jullie hier onderzoek naar gedaan. En het college geeft zelf aan dat ze er geen onderzoek naar hebben gedaan. Dus waarom zou je er dan geen onderzoek naar laten doen? Het lijkt mij wel zo verstandig onderzoek te doen en dan op basis van dat onderzoek verder te kijken. Zolang er geen onderzoek is gedaan weet je het simpelweg niet. Voorzitter: burgemeester Halsema De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar in tweede termijn. Het lid HAVELAAR: Voorzitter, dank u wel. Deze begroting draagt echt de signatuur nog van dit college.

Te veel uitgeven onder de vlag van duurzaamheid, cultuur en inclusiviteit, te weinig basis op orde en niet bezuinigen terwijl dat wel nodig is. In onze tegenbegroting kiezen wij ervoor om kerntaken eerst te doen, meer bomen en een gezonde gemeentelijke organisatie. Maar ik ben ook eerlijk, we maken ook moeilijke keuzes rondom zorg, cultuur en de gemeenteorganisatie. Die hebben we de afgelopen weken in de commissie uitvoerig behandeld. Deze begroting laat straks ook de politieke cultuur en deze gemeenteraad zien waarin mooie projecten gefinancierd worden uit belangrijke reserves die we nodig hebben voor een stabiele en gezonde organisatie. En dat dit met slim politiek opereren en hooguit zeer beperkt transparant politiek opereren kan, laat het wel zien. Want op basis van informatie die de raad niet kon hebben, bevestigde de wethouder de vorige commissie, kwam D66 met een voorstel voor 3 miljoen euro en kocht daarmee welwillendheid bij andere partijen. En vandaag wordt er 1,8 miljoen uitgegeven aan allemaal projecten waar je eigenlijk niet tegen kan zijn, behalve dat het betaald wordt uit frictiekosten waartoe de raad in 2024 besloot om ze op peil te houden zodat onze organisatie kan veranderen. En dat is niet een politieke cultuur waar het CDA voor staat.

Wij kiezen, ik gebruik het woord eigenlijk bijna nooit maar nu wel, wij kiezen namelijk voor een fatsoenlijke en degelijke begroting in plaats van projecten te betalen uit een pot waar we ook organisatieverandering onder leiding van Van Lieshout uit moeten betalen. En het verbaast me echt dat zowel de oppositie als de coalitie zo makkelijk afstand neemt van deze frictiekosten, juist nu we aan de vooravond staan van hopelijk ingrijpende veranderingen in de organisatie die hieruit betaald moeten worden, bleek tijdens de schorsing toen ik dat technisch uitvroeg. De organisatie staat in de hens en nu halen we geld weg bij de brandweerman die dit moet gaan blussen nog voor hij begonnen is. Hoe serieus neemt deze raad de opgave die er ligt dan? En mijn vraag aan de wethouder is, kan de wethouder toezeggen dat zij met een brief komt waarin zij aangeeft wat de gevolgen zijn van deze uithaal uit de frictiekosten en wat dit betekent, bijvoorbeeld voor het werk van Van Lieshout, voor lopende en toekomstige reorganisaties waartoe wij besloten hebben en bijvoorbeeld voor het uitwerken van plannen om helaas

69

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

pas vanaf 2027 te gaan bezuinigen? En kan de wethouder vervolgens in die brief dan ook meenemen hoe waarschijnlijk het is dat projecten rondom de organisatiecultuur een beroep moeten doen op deze frictiekosten? Zodat we weten wat voor besluiten we hier eigenlijk genomen hebben. Dan over de toeristenbelasting. Daar doen we iets verkeerd, liet ook het debat tussen GroenLinks en de Partij voor de Dieren eerder vandaag zien. Ik wil graag paal en perk stellen dat de groei in toerisme leidt tot uitgaven die niets met toerisme te maken hebben. En daarom wil ik de bijdrage van de toeristenbelasting aan de algemene middelen maximeren tot een niveau waarop we het toerisme accepteren. Dat haalt namelijk de perverse prikkel uit onze stadsbegroting. En zoals het lid Krom heel terecht aangaf zal dit leiden tot een moeilijk en pijnlijk gesprek in deze raad. Maar dat laat juist precies zo goed zien waarom het nodig is. En bovendien zorgt dit voorstel ervoor dat we bij een eventuele rechtszaak die gevoerd gaat worden, dat we dan ook beter kunnen laten zien hoe serieus we de Verordening Toerisme in Balans nemen. En ik ben er dan ook trots op dat Amsterdam heeft een Keuze de motie ondersteunt en dat ook in de nieuwsbrief gezet heeft. En ook weet u van het CDA dat wij op een aantal punten echt wel anders denken en ook werken aan een verordening toerisme in balans 2.0, maar daarover dit jaar meer.

Ik heb nog een vraag aan het college en dat is, hoe ziet het college de juridische positie van de gemeente rondom de rechtszaak Amsterdam heeft een Keuze nu bijvoorbeeld ook uit het debat met GroenLinks eerder vandaag zo duidelijk blijkt dat de gemeente de toeristenbelasting niet inzet om toerisme te verminderen, maar juist om allerlei projecten mee te financieren. Graag een reflectie daarop. (Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, ik wil me gewoon verzetten tegen het beeld wat het lid Havelaar hier schetst alsof we de toeristenbelasting gebruiken om allerlei projecten te financieren. We hebben een begroting van zeven komma zoveel miljard, daarin zitten verschillende bronnen en daar is de toeristenbelasting er een van en daar financieren we gewoon van. En ik vind het echt, en ik zou echt het lid Havelaar willen vragen om dat niet te bagatelliseren. Want dat is wel wat het lid Havelaar doet door het projecten te noemen.) Voorzitter, het lid Van Pijpen kwam natuurlijk met een soort schrikboodschap naar het lid Krom met wat er straks allemaal niet meer kan als dat overschot van 50 miljoen in de toeristenbelasting straks gewoon echt ingezet wordt om toeristische overlast te verminderen. Dus ik denk dat het lid Van Pijpen daarmee zichzelf al geïllustreerd heeft.

(Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, het lid Havelaar heeft dat zelf gedaan in zijn tegenbegroting, want daarin laat hij zien wat het betekent. Ik zei net al het voorbeeld van de korting op de sociale basis, daarin laat hij zien wat de gevolgen daarvan zijn. Dus het lid Havelaar moet mij niks verwijten, maar hij moet kijken naar zijn eigen tegenbegroting waaruit dat duidelijk blijkt.) Zoals ik al zei laten we in onze tegenbegroting zien dat een aantal dingen wel kunnen. En ik denk dat het een groot verschil is tussen het CDA en GroenLinks, dat ik bijvoorbeeld denk dat er op heel veel vlakken besparingen noodzakelijk zijn. GroenLinks wil die keuze niet maken. Ik denk ook dat het nodig is om bijvoorbeeld tegenvallers van het AFIS-project niet naar 2027 door te schuiven. GroenLinks maakt een andere keuze en zadelt de volgende coalitie ermee op. Dat zijn allemaal verschillen tussen onze partijen en zo kunnen we nog wel even doorgaan. (Het lid VAN PIJPEN: Gelukkig zijn die verschillen er inderdaad. En inderdaad, wij willen niet de sociale basis opschepen met een bezuiniging.)

70

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kabamba in tweede termijn. Het lid KABAMBA: Dit is de laatste begroting van deze termijn, deze raadsperiode, en misschien ook mijn laatste als raadslid. Dat weet ik niet, dat bepaalt Amsterdam. Maar ik weet wel dat deze stad ook wat van mij heeft gekregen. Dus ik als jullie mij toelaten zal ik wat noemen. Ik heb geprobeerd te laten zien dat politiek niet alleen gaat over cijfers maar over menswaardigheid en herstel. En ik stapte hierin nadat ik heel lang eigenlijk half geloofde dat het wel of niet zal lukken om actief politiek actief te zijn. Ik heb me ingezet voor OBA Next in de K-buurt. Ik heb me ingezet tegen het Erotisch Centrum in Zuidoost. Samen met collega Asruf hebben we ons ingezet voor gratis openbaar vervoer in deze stad, maar ook het behoud van bepaalde buslijnen, het behoud van metro 53, aandacht gevraagd voor Congo en Gaza, Soedan benoemd, het mondiale Zuiden die de prijs betaalt voor onze energiehonger en ons AI-tijdperk, voor vluchtelingen, voor ongedocumenteerden en een heel speciaal geval, Surinaamse oud-Nederlanders die op leeftijd eindelijk erkenning hebben verdiend. Want no one is illegal. Ik heb gestreden voor toeslagenouders, voor kinderen in armoede, jongeren die mantelzorg verlenen op allerlei manieren, schimmelwoningen, gezond wonen, biculturele kunst, ondernemerschap en The Culture.

Ik heb gepleit voor het breder kijken naar de seksuele vorming in deze tijd die hyper zichtbaar is online en waar kinderen soms niet voorbereid de hele wereld voor zich krijgen. De Red Pill community, vrouwenhandel, vrouwenonveiligheid en vrijheid zelfs van haarstructuur. Ik heb me uitgesproken tegen racisme en discriminatie, inclusief in dit gebouw. Ik heb kerken benoemd, maar vandaag hebben we het over de begroting. En deze toont stabiliteit maar het krijgt pas betekenis als die wordt gezien door iedereens oog en gevoeld wordt in iedereens hart. Zonder structurele investeringen in herstel en betaalbaar wonen zullen heel veel mensen vertrekken uit deze stad, soms met heel veel pijn in hun hart. Ik steun het amendement van lid Bentoumya. Het gaat over Route naar Herstel en het is een kleine stap voor een heel groot project dat waarschijnlijk meerdere generaties nodig zal hebben om volledig herstel te bieden, in directe verbinding met het Zwart Manifest. Want herstel zonder machtsdeling is decor, het is niet alleen maar iets dat benoemd moet worden, het is iets dat beleefd moet worden. Ik zal erop toezien als ik hier terug mag komen dat die uitrol van Route naar Herstel in lijn zal zijn met de bespreking die we vorige week hebben gehad.

Daarnaast steun ik allerlei andere amendementen, moties, maar ik wil vooral zeggen als je iets wil bereiken en als je iets wil brengen naar deze wereld, dan kan dat op een hele makkelijke of moeilijke manier. Maar zolang je het met passie doet, dan weet je in ieder geval dat je in lijn bent met je menselijkheid. Herstel is niet het einde van iets ouds maar het begin van iets echts. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Buren in tweede termijn. Wethouder VAN BUREN: Bedankt, voorzitter. Morgen stelt uw raad als het goed is de laatste begroting van ons college vast en ik ben blij dat dat het wederom gelukt is de begroting rond te krijgen, zoals al eerder ook is gezegd, zonder de lasten voor de Amsterdammers te verhogen. En toch, dat wil ik nog even benadrukken, ondanks de daling van de inkomsten vanuit het gemeentefonds met maar liefst 140 miljoen structureel. Dus de daling van 140 miljoen structureel die we aan het begin van deze collegeperiode gewoon voor onze kiezen kregen. Het is dus ook een solide begroting. Sommigen noemen het misschien een fatsoenlijke begroting, maar ik noem het een solide begroting waarin we

71

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

blijven investeren in een sociale en duurzame stad, ook met kansen voor iedereen. En met een schuldquote van 89 procent in 2029 ligt de schuld op een verantwoord niveau. Ik heb het al vaak aangegeven, we hebben als college verder gekeken dan alleen deze bestuursperiode. Dus niet alleen wat er nu nodig is, maar ook voor straks. Noodzakelijk budgetten met aflopende financiering laten we dus doorlopen, want we willen niet dat een nieuw college start met tekorten voor jeugdzorg, armoede en dakloosheid, opvang of een goede verbinding over het IJ. Onze financiële positie is gezond en de meerjarenbegroting is sluitend. Dat was bij de start van deze periode, zoals ik net al zei, compleet anders. De algemene reserve lag toen ver onder de normhoogte en de meerjarenbegroting liet als gevolg van het ravijn een tekort zien van 90 miljoen. We willen dus de stad financieel goed en verantwoord achterlaten voor een volgend college. En bij gezonde financiën hoort ook keuzes maken. De digitale begroting biedt de raad goed inzicht waar het geld aan uitgegeven wordt en wat de keuzemogelijkheden zijn. Nieuwe ambities, zeg ik hier nogmaals, moeten we financieren door met oude ambities te stoppen. Alleen zo blijven we financieel gezond. Daarom adviseren we bij sommige moties negatief vanwege de dekking.

Dus nieuwe zaken die worden gedekt door de reserves en door andere doelen aan te spreken, daar adviseren wij dus negatief over. Ik ga er straks nog even wat verder op in voordat ik de moties ga preadviseren. De algemene reserve is bedoeld om tegenvallers op te vangen en niet om intensiveringen te financieren. En we zijn de laatste hand ook aan het leggen op de najaarsnota en zien ook daar dat het resultaat er minder goed uitziet dan dat we eerder verwachtten. En daar is de algemene reserve voor bedoeld. En de reserve frictiekosten is bedoeld om frictiekosten op te vangen en elke organisatieverandering brengt frictiekosten met zich mee. U weet ook dat we bezig zijn met een grote organisatieverandering, dus ik wil u raad nogmaals oproepen om de digitale begroting te benutten en op basis daarvan keuzes te maken en nieuwe ambities te dekken door met onderdelen van bestaand beleid te stoppen. Dat is wat het college waardeert in de tegenbegrotingen die de VVD en het CDA hebben opgesteld, hoewel we natuurlijk niet eens zijn met de keuzes die worden gemaakt. We vinden dat niet verstandige keuzes. Maar het is wel heel goed dat er ook naar de uitgaven is gekeken en er keuzes worden gemaakt. Dus dat moet ik hier toch beamen. Ik wil ook even gebruik maken van het moment om alle collega's bij de afdeling Financiën, maar ook mijn collega-wethouders en de burgemeester te bedanken.

Het was weer heel prettig om in een hele goede samenwerking deze solide begroting samen op te stellen en waar we ook als college ons echt helemaal eensgezind achter kunnen scharen. (Het lid KREUGER: Ik had nog een foutje gevonden in de begroting. Ik ga daar niet meer een heel amendement voor indienen, maar dat ging onder andere over de belastingcapaciteit. Dan doen ze zo'n plaatje erbij en dan staat er dat dat het 101 is, maar het pijltje staat in het groen. En dat klopt niet. Ik heb het net naar u geappt, maar dat zou ik nog wel even aanpassen voordat we het gaan aannemen. Want dat is heel misleidend.) Bedankt, via de voorzitter. Ik kan niet beamen dat het ook klopt wat het lid Kreuger heeft gesignaleerd. Maar ik kan nu ook niet in mijn app kijken. Maar we zullen er zeker naar kijken en als het inderdaad een fout is, zullen we dat aanpassen. De vraag ook nog over, we hadden het even over de zogenaamde achterkamer waar wij elkaar tijdens een vorige raadsvergadering hebben getroffen. Dat was overigens de kamer van het presidium, dus daar gebeuren volgens mij best wel bijzondere dingen. Nee, ik heb nooit in een andere achterkamer met het lid Kreuger gezeten. Dat kan ik hier wel verzekeren. Dat ging over de retributieheffingen. Daar is toen ook afgesproken bij mijn weten om een brief te sturen over alle retributieheffingen. Die heb ik ook gestuurd, dus dat

72

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

heb ik ook gedaan. En ik heb het nog even nagekeken, want in de notulen is die afspraak op deze manier opgenomen. Dat was een voorstel dat stond in een motie, een second opinion. Die motie is toen ingetrokken. Dus ik heb dat niet als zodanig opgenomen. Maar ik heb nog even overleg gehad ook met mijn collega-wethouder Scholtes en ik kan dit alsnog wel toezeggen. Want binnen Varen wordt gekeken naar verbetering binnen het havengeldstelsel en er wordt opnieuw naar de opbouw gekeken van het havengeldstelsel en er wordt een onderzoek gedaan in opvolging van het onderzoek uit 2019 van EY. En er is ook nu tegen mij gezegd dat dat misschien ook niet door EY gedaan kan worden, zodat het ook als een second opinion kan worden gezien. Dus dat kan ik hierbij toezeggen. Dan ga ik over naar de preadviezen op de moties en amendementen. Ik wil toch even in het algemeen nog even benadrukken, er zijn diverse amendementen ingediend met als dekking de frictiekosten. Inhoudelijk gaan mijn collega's natuurlijk nog op de amendementen in, waar zo nodig. Maar wat betreft de dekking kan ik toch alvast het volgende zeggen. Om financieel gezond te blijven moeten er keuzes worden gemaakt en bij deze amendementen worden geen keuzes gemaakt om middelen vrij te spelen, maar worden dus de frictiekosten aangesproken.

Alle reserves hebben een door de raad vastgesteld doel voor besteding, zo ook de reserve frictiekosten. De reserve frictiekosten is bedoeld om incidentele kosten bij organisatieveranderingen te kunnen dekken en niet om nieuwe ambities mee te financieren. Het is goed om erop te wijzen dat de werkwijze voor de reserve frictiekosten afwijkt van de overige reserves. Het saldo van de reserve is ons spaarbedrag, wij sparen. De verwachte bestedingen aan de reserve worden namelijk niet in de begroting verwerkt, maar pas geboekt bij de realisatie van de jaarrekening. En de frictiekosten die we dus dit jaar maken en de kosten die we de komende jaren verwachten, komen dus nog ten laste van het saldo van de reserve. En vanaf 2028 wordt die reserve ook niet meer aangevuld. We moeten de reserve frictiekosten op niveau houden om de organisatie toekomstbestendig te houden, zeker gelet op de grote gemeentelijke organisatievernieuwing die eraan komt. En wat nu uit de reserve wordt gehaald moet bij een volgend college er wel weer inkomen. Dat zeg ik toch ook even als wethouder Financiën en ik kijk nog even streng. Dus dat wil ik hier nog even benadrukken. En vandaar dat we als college de aanneming van deze voorstellen met deze dekking ontraden. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter ik onderschrijf natuurlijk wat de wethouder zegt, alleen het klinkt natuurlijk allemaal heel erg technisch.

Maar volgens mij ligt hier ook wel een hele grote politieke keuze achter, namelijk de politieke keuze om het uit de frictiekosten te betalen betekent dat je organisatie minder goed in staat is om te veranderen. Klopt mijn interpretatie daarvan?) Die verbinding wil ik niet direct leggen, ik wil alleen maar waarschuwen. We sparen voor de frictiekosten en je moet het niet uitgeven aan andere ambities. Wat ik wel nog wil, dat was ik nog even vergeten en dat werd net door het lid Havelaar gevraagd, om een brief hierover te sturen. Dat kan ik bij deze toezeggen. Dat ga ik ook in de brief verder uitleggen, want het is misschien inderdaad een beetje technisch op deze manier. Maar de brief komt snel richting de raad. (Het lid HAVELAAR: Daar ben ik heel blij mee. En in die korte schorsing net waarin ik ambtelijk ook gevraagd heb wat dit betekent. Onder andere het project van het lid Van Lieshout moet uit deze frictiekosten betaald worden. En ik vind hier wel dat als je met elkaar als raad zomaar in dat soort potjes zit, daarom ben ik ook zo boos het wederom zo laat komt, dat je goed moet snappen wat de implicaties zijn. Dus ik ben blij met de brief. Maar ergens mis ik dan bij de wethouder naast deze technische duiding

73

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ook wel een politieke duiding over wat dit organisatiekundig zegt dat je dit geld weghaalt.) De hele organisatieontwikkeling komt daardoor niet in gevaar, want we hebben voor volgend jaar nog niet een probleem ermee. Maar wat ik wel ook zeg en wat ik ook meegeef als wethouder Financiën, dat het zeer verstandig is en eigenlijk moet bij een volgend college, dat dit wel weer moet worden aangevuld als inderdaad de raad hiermee akkoord gaat. Volgens mij ben ik daar heel erg helder en duidelijk over en het hele college is dat ook. (Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, ik wil allereerst ook hiervoor weer even scherp zijn. In onze voorstellen zeggen wij dat wij de afdracht aan de reserve verminderen. Dus wij graaien niet uit reserves, we pakken niks uit de reserve, we zeggen alleen dat we de afdracht verminderen. Dus dat stel ik wel op prijs als dat ook op die manier ook wordt genoemd. Vervolgens zegt de wethouder dat hebben we allemaal nodig voor de organisatieontwikkeling. Ik wil dan toch ook even wijzen op datgene wat in de begroting staat. Want daarin staat namelijk dat deze reserve is bedoeld voor Eén Stad Eén Opgave, een reorganisatie uit 2013. Dat is wat in het paspoort staat en dat is de informatie die de raad krijgt.

En ik ga ervan uit, en ik wil daar graag een bevestiging van van de wethouder, dat op het moment dat de activiteiten van de heer Van Lieshout en eventuele besluiten die daarover worden genomen, dat we dan op dat moment ook apart inzicht krijgen in wat er nodig is en dat dat niet op deze algemene reserve wordt afgewenteld.) Maar dat is natuurlijk ook vanzelfsprekend als wij duidelijk hebben wat het allemaal gaat kosten. Maar ik bedoel, wat ik net geprobeerd heb uit te leggen, en dat zal ik ook nog in een brief toelichten, dat dit wel een ander soort reserve is. Je spaart en de organisatie blijft natuurlijk altijd in beweging. Dus daarom hebben we dit ook nodig. (Het lid HAVELAAR: Als het lid Van Pijpen dan de najaarsnotavoordracht van 2024 leest, dan had ze daarin ook kunnen lezen dat het niet voor het oude project is wat al afgelopen is, maar dat toen juist besloten is op deze post die frictiekosten in stand te houden tot 2028. Maar de wethouder zei, dit moet straks door een volgend college weer allemaal bijgestort worden. Ik heb eerder al eens gezegd, die 15 miljoen vanaf 2027 vind ik eigenlijk een strop bij een volgend college neerleggen.

Maar mag ik dan wel de politieke conclusie trekken dat met die 3 miljoen uit de reserves en die een 1,8 miljoen uit de frictiekosten, dat deze raad daarmee wel erg over zijn eigen periode heen aan het regeren is omdat een volgende coalitie dit geld allemaal weer bij moet storten?) Dat is een conclusie die het lid Havelaar trekt. Ik zou graag even doorgaan met de preadviezen. Ik heb aantal moties, ook het lid Van Schijndel is niet aanwezig maar ik neem aan dat dat ik de moties die zijn ingediend dan wel preadviseer. Ik zal de nummers erbij noemen. Nummer 500 van het lid Van Schijndel gaat over grip op capaciteit. En dat preadvies is dat grip op capaciteit en de toekomstige inrichting van de gemeentelijke organisatie nadrukkelijk de aandacht hebben van zowel het ambtelijk als het bestuurlijk management en de in de motie gevraagde resultaten lopen hierop vooruit. De vraagstukken die in de motie staan worden geadresseerd in een bestaande opdracht en daarom ontraad ik aanneming van dit voorstel.

74

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Dan motie 501, dat gaat over ambtenaren in de actie voor een schoner en bruisend Amsterdam. We zijn het natuurlijk eens dat we samen de stad schoon moeten krijgen. Dat ben ik heel erg met het lid Van Schijndel eens. De ambtenaren wordt ruimte geboden om zich op eigen initiatief ook in te zetten voor de stad, maar het college is geen voorstander van het verplicht stellen van maandelijkse deelname aan schoonmaakacties. Dat gaat ook ten koste van andere werkzaamheden en arbeidsrechtelijk kan verplicht stellen van ander werk ook niet. En daarom ontraden we aanneming van dit het voorstel. 502, ook een motie van het lid Van Schijndel inzake transparantie personeelsbestand. Dat gaat over grip op capaciteit nogmaals. In de digitale doorklikbare begroting wordt ook inzicht gegeven in de personele lasten per programmaonderdeel. Daarom is het voor de raad ook inzichtelijk welke capaciteit per programmaonderdeel wordt ingezet en daarom ontraden wij aanneming van dit voorstel. Dan ben ik bij 507 van het lid Koyuncu inzake mensenrechten. De VNGmensenrechtenbepaling en expliciete verklaring over de gehele toeleveringsketen kan niet bij alle aanbestedingen worden toegepast. Toepassen kan alleen als dit proportioneel uitvoerbaar en controleerbaar is. En dat geldt zowel voor grote als kleine opdrachten.

Het college past het meest geschikte instrument van ketenverantwoordelijkheid al toe bij aantoonbare risico’s op mensenrechtenschendingen in de keten en de omvang en de aard van de opdracht de administratieve lasten rechtvaardigen. Denk dan bijvoorbeeld aan natuursteen, hout, kleding en camera's. Daar doen we het al. Maar de motie vraagt om alle gemeentelijke aanbestedingen en is daarmee gewoon niet uitvoerbaar en daarom ontraden wij aanneming van deze motie. Dan 518, het lid Ahmadi inzake implementeer menstruatieverlof of hormonaal verlof in Amsterdam. Wij hechten ook echt aan openheid over menstruatie en hormoonklachten. Dat willen wij ook vergroten en stimuleren bespreekbaarheid en het doorbreken van taboes. Het maken van flexibele werkafspraken is mogelijk, dat wordt ook ondersteund. Gemeenten moeten ook voorzien in informatievoorziening specifiek voor menstruatie- en hormoonklachten voor medewerkers en leidinggevenden via een aparte pagina op intranet. En naast de algemene informatie, personele regeling, ook flexibel werken, ziekteverlof, kunnen we informatievoorziening omtrent dit onderwerp ook meenemen in de instructies voor het arbeidsvoorwaardengesprek. Afhankelijk van de situatie van de medewerker kan dit onderwerp hier en ook in functioneringsgesprekken aan de orde komen. En we zullen dit beleid dus ook breed gaan communiceren.

Dus tegen aanneming van dit voorstel hebben wij geen bezwaar. (Het lid VAN PIJPEN: Dank ook aan het lid Ahmadi, maar ik wil ook even erop wijzen dat er ligt ook een initiatiefvoorstel over dit onderwerp van mijn collega Van der Veen samen met het lid Garmy. Dus ik vind het ook wel van belang dat we ook daarvoor goed de aandacht hebben. Dus ik wil dan eigenlijk ook vragen, wanneer komt dan de beantwoording daarvan. Want dat is natuurlijk best belangrijk, ook als we nu opeens over een motie stemmen.) Ik zal ervoor zorgen dat de beantwoording echt zo snel mogelijk komt. Ik kom daar straks even op terug kan. Ik vind dat heel ingewikkeld om dat nu toe te zeggen, dus ik moet even kijken hoe dat ambtelijke lukt. 492, een motie van het lid Havelaar, dekken AFIS-kosten. Het is al eerder aangegeven, daar hebben we vaker over gediscussieerd, dus het college ontraadt ook aanneming van dit voorstel.

75

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Dan hebben we hier nog motie 384accent verhogen toeristenbelasting. Daar kan ik ook kort over zijn. Ook al eerder gepreadviseerd, met het preadvies werd het ontraden, het blijft ontraden. De motie-Ahmadi inzake geen buitenlandse beïnvloeding in Gemeente Amsterdam, nr. 519.25, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Groot Wassink in tweede termijn. Wethouder GROOT WASSINK: Dank, voorzitter. Er zijn mij twee vragen gesteld, de ene vraag zal ik beantwoorden bij het amendement Stadspas ongedocumenteerden en de andere vraag was van het lid Khan over vrouwen met kinderen in de noodopvang. Afgelopen maandag had ik het genoegen om het voormalig Ronald McDonald Huis op de Amstelveenseweg te openen, dat nu is ingericht als noodopvang voor gezinnen. We hebben 228 gezinnen in de noodopvang en daarbovenop 28 in hotels. Juist de opvang in het voormalig Ronald McDonald Huis waar 18 gezinnen verblijven, dat is uitgevoerd door het Leger des Heils overigens, is erop gericht met intensieve begeleiding mensen door te laten stromen. En ik kan ook al melden dat sinds september er ook al gezinnen zijn doorgestroomd, maar het is buitengewoon ingewikkeld. Maar u vroeg om het getal, hierbij. Het lid Broersen heeft een aangepaste motie ingediend over themastemmen, 399. Ik ben daar persoonlijk heel erg enthousiast over.

Ik denk ook dat het in de huidige formulering gewoon hartstikke goed en zinvol is om dit te doen, dus daar ben ik positief over. Dan het lid Krom, 496accent over de pods. Op zichzelf zijn pods natuurlijk heel erg zinvol en is het zinvol om te kijken of die binnen locaties meer kunnen worden ingezet binnen het financiële kader. Dus ook hier ben ik positief over. (Het lid KHAN: Over gezinnen in de opvang, ik had nog een andere vraag. Namelijk wat ik met deze motie ook bedoelde is, moet er niet een soort van alarmbel afgaan op het moment dat een gezin of een alleenstaande moeder een jaar in zo’n noodopvang zit, of twee jaar? Zodat je in ieder geval wel een soort constant signaal krijgt, dit is een onwenselijke situatie, laten we hier constant over nadenken.) Onlangs hebben we in de commissie SED zeer uitvoerig gesproken over opvang en ook met name de noodopvang gezinnen. Ik heb ook aangegeven dat ik in december ook de ETHOS-telling en daar ook de stand van zaken van de versterkingsaanpak dakloosheid zal bespreken waar ook de vervolgmaatregelen die wij op korte termijn willen nemen om juist de opvang voor gezinnen te versterken nadrukkelijk aan de orde is. Dus ik verwijs dan toch echt naar de bespreking in de commissie SED, want een early warning system is daar onderdeel van.

Tegelijkertijd zien we dat er gezinnen zijn die echt lang in de opvang zitten en dat we daar ook juist intensiever mee aan de slag willen. Dus ik verwijs dan toch echt naar de commissiebehandeling. Dan ga ik verder met motie 508 Havelaar cum suis en motie 526 van Emmerik, ze gaan beide over het H'ART Museum. Wij vinden deze moties buitengewoon onwenselijk. Het is ook al aangegeven, juist de vastgoedpositie en deze bijzondere culturele voorziening maken dat wij dit zeer verantwoord vinden om dit te doen. Dat laat onverlet dat ik persoonlijk zou vinden dat we nog veel meer culturele instellingen wel zouden moeten kunnen willen helpen. Maar we hebben nu deze keuze gemaakt, juist ook vanwege deze positie. Dus een negatief preadvies voor 508 en 526.

76

Jaar

2025

Vergaderdatum 12 november 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Dan de moties van het lid Ahmadi. Motie 524 gaat eigenlijk over dehumaniserend taalgebruik en daar heb ik toch echt wel moeite mee. In onze eigen uitingen hebben we het over nieuwkomers, maar wij kunnen niet helemaal om juridische termen als asielzoeker of amv’er heen. En daarnaast wil ik gewoon geen taalpolitie zijn. Dus daar ben ik tegen. (Het lid EMMERIK: Dank aan de wethouder voor de beantwoording. Ik wil nog even terugkomen op dat H'ART Museum en de vastgoedkwestie. Als het een vastgoedkwestie is, dan moet je niet uit het cultuurgeld hier iets in gaan stoppen. Dan moet je op andere manieren dit oplossen, maar niet via deze manier.) Het lid Emmerik suggereerde ook al in zijn motie dat het hier om cultuurgeld zou gaan. Dat is niet juist. Ik dacht ik laat deze fout uit de formulering in de motie maar gewoon staan, daar doe ik niks mee. Maar dit is geen cultuurgeld. We hebben na een hele zorgvuldige afweging besloten uit de algemene middelen dit vrij te maken. Dus het is niet zo dat geld dat voor cultuur bestemd was nu hier naar deze ene instelling gaat. We hebben juist vanwege de uitzonderlijke situatie uit de algemene middelen besloten deze ingreep te doen. (Het lid AHMADI: Voorzitter, ik sluit niet uit dat juridische terminologie ook gebruikt wordt intern, maar het gaat om een fundamentele andere kijk op hoe wij praten over mensen die gedehumaniseerd worden in Nederland.

Ik zou het heel jammer vinden als dat gereduceerd wordt tot taalpolitie zijn, want het is natuurlijk een heel ander verzoek wat ik hier indien. Maar ik weet ook dat deze wethouder moeilijk te bewegen is tot verandering. Dus ik weet ook dat deze strijd misschien het vechten niet waard is, maar dan kom ik er toch op een later moment graag op terug.) Ik denk dat ik buitengewoon flexibel en pragmatisch ben. Alleen laat ik me ook de overwegingen van de motie niet aanleunen dat juist in een stad als deze die het allerhoogste aantal vluchtelingen opvangt, die een voorzieningenniveau heeft dat ongekend is, dat wij mee zouden werken aan dehumanisering. Dat laat ik me gewoon niet zeggen. Dan de motie ook van het lid Ahmadi over hoe om te gaan met uitzettingen en een Utrechts model. Deze motie ontraad ik ook omdat wat er in Utrecht gebeurt op het moment dat de asielopvang van iemand wordt beëindigd het allerlei perverse prikkels in zich heeft en in die zin, nog even los van dat het over een zeer beperkt aantal mensen gaat, helemaal niet een wenselijk effect heeft. Op het moment dat de procedure van iemand is afgewezen heeft de persoon een x-aantal dagen, 28 meen ik, om een opvanglocatie te verlaten. Ruim daarvoor begint ook het gesprek daarover wat de vervolgstappen zijn en ik denk dat dat voldoende is.