20251008 verslag gemeenteraad middag

Die gingen over ondernemers en die gingen dan over dat ondernemers iets toe wilden voegen aan de stad en daar ging het hele debat over maar als zij iets willen toevoegen, groen of iets anders, dan zal het wel op de verkeerde plek terechtkomen, want het zijn ondernemers. Dus het vooroordeel zit volgens mij bij linkse partijen. Het zou mij een lief ding waard zijn als we in de toekomst dat vooroordeel een beetje weg kunnen nemen.) Volgens mij gaat dit over privaat-publieke samenwerkingen en dat je ook wilt kijken hoe ga je samen bepalen waar er wordt geïnvesteerd in de stad. En dan is het een beetje gek om dat enkel en alleen bij de mensen die het geld hebben om dat soort dingen te doen daar te laten. We zijn ook een democratische stad, dus je wil dat ook samen met burgers doen. En ik weet dat bijvoorbeeld het lid IJmker daar enorm voor strijdt, hoe zorg je ervoor dat wanneer dit soort beslissingen worden gemaakt dat je ook de burgers daarin meeneemt. En wat ik zie van heel veel ondernemers die dat willen doen en die daar echt hele positieve bijbedoelingen bij hebben, die dat ook omarmen. Dus ik denk dat we juist op die lijn door moeten gaan.

(Het lid BAKKER: Ik ben ook wel benieuwd of GroenLinks niet ook net als de Partij voor de Dieren eigenlijk vindt dat het wel een hele ouderwetse manier is om te denken over de samenleving zoals D66 het voorspiegelt, dat het alleen maar gaat over geld verdienen en dat zo’n redenering, juist door alle bedrijven juist constant op één hoop te gooien, dat dat eigenlijk juist die transitie naar een circulaire economie gewoon heel erg in de weg staat.) Ja inderdaad, ik ben het helemaal eens met de Partij voor de Dieren. Want dat zag ik ook in de discussie en ook bij de uitspraken van het CDA en de VVD, dat ik echt bij mezelf dacht van ja oké, je wil de economie versterken, maar voor wie? Om wie gaat het? En ik denk dat dat een hele belangrijke vraag is. Want op het moment dat je alleen maar kijkt naar winst, als je alleen maar kijkt naar geld verdienen, dan ga je een richting op, ik bedoel we zien het in de Verenigde Staten. Is dat nu echt wat wij willen? Ik dacht het niet. Dus ik hoop heel erg dat als we het hebben over economie dat we het ook hebben over de samenleving, over mens en dier en natuur. Dit zijn de laatste Algemene Beschouwingen voor GroenLinks Amsterdam en daarom wil ik eindigen met de woorden van iemand uit onze politieke geschiedenis die jullie allemaal kennen, want we zitten nu momenteel in zijn zaal, Willem Kraan. En Willem Kraan

55

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

was lid van de CPN, een van de politieke voorouders van GroenLinks en dus straks ook van de nieuwe partij. En hij organiseerde samen met anderen de Februaristaking. Hij zag hoe Joodse Amsterdammers bij de grote razzia in februari 1941 werden behandeld. Hij ging langs zijn vrienden, hij ging langs de mensen die hij kent en voor hem en voor vele andere was zwijgen geen optie. Hij zou uiteindelijk het einde van de Tweede Wereldoorlog niet meemaken. In 1941 werd hij opgepakt. In 1942 werd hij geëxecuteerd. In zijn afscheidsbrief aan zijn vrouw Bets schreef hij: ‘en Bets, Trieni zal nu nog niet begrijpen waarvoor of ik val maar jij vertelt het haar. Jij vertelt het natuurlijk wanneer zij iets ouder is, want anders zou zij zich nog schamen voor haar Pappie. En dat hoeft niet hoor, want een verrader ben ik niet. Ik val voor mijn ideaal en ik hoop dat dit niet voor niets is’. Zijn woorden herinneren ons eraan dat hoop voor een betere toekomst noodzakelijk is. Dus laten we zijn idealen voortzetten met de moed om te kiezen voor een rechtvaardige toekomst. Een toekomst waarin we elkaar blijven zien, blijven, vasthouden, blijven vertrouwen, niet tegenover elkaar maar naast elkaar, heldhaftig, vastberaden en barmhartig. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen. Het lid BROERSEN: Dank u wel, voorzitter.

Afgelopen week spraken we over het tekort aan opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen. We zagen dit weekend de zorgen van Palestijnen over hun dierbaren in Gaza. En gisteren herdacht de Joodse gemeenschap de gruwelijkheden van 7 oktober. Of je het nu wil of niet, in Amsterdam is de hele wereld voelbaar. Van Amsterdammers die hier al generaties wonen tot nieuwe Amsterdammers die hun plek nog vinden, met 186 nationaliteiten die onze stad rijk is raken internationale gebeurtenissen ons dagelijks. Oorlog en mensenrechtenschendingen ver van hier hebben directe gevolgen voor ons dagelijks leven, voor onze veiligheid en onze samenleving. En zo spelen grote wereldvraagstukken zich af op straatniveau in Amsterdam. De internationale politiek is hier nooit ver weg. Tegelijkertijd dragen de keuzes die wij hier maken ook bij aan de wereld daarbuiten. Daarom is het aan ons om verbinding, nuance en medemenselijkheid te laten zien voor een politiek die de blik naar buiten richt maar stevig staat in de stad, die hoop en oplossingen biedt voor de toekomst. Want die lichtpuntjes zijn er. We zien het dichtbij in Amsterdam Zuidoost waar jongeren in de K-buurt meebeslissen over de toekomst van hun wijk. Of verder weg in Parijs, waar de democratie vernieuwd wordt met participatief begroten. We halen die ideeën naar Amsterdam en onze eigen ideeën brengen we naar Europa.

Alleen zo tackelen we de uitdagingen van toekomstige generaties. Want dat is hard nodig. Er zit op dit moment een nieuwe generatie in onze schoolbanken die niet blind is voor wat er op dit moment allemaal gebeurt in de wereld. Ik spreek jongeren die aangeven somber te zijn, moedeloos van het geweld in de wereld en gewend aan de politieke chaos in Den Haag. En kun je het ze kwalijk nemen? Die nieuwe generatie heeft amper vertrouwen in ons, de politiek. En zo groeit er weer een generatie op van wie we de stem niet horen. De vicieuze cirkel creëert zichzelf. Jongeren stemmen niet, hun stem weegt niet mee en de politiek blijft ver weg. En zo raakt de democratie haar eigen toekomst kwijt. We moeten beter ons best doen als stad, ten eerste door die stem serieus te nemen en door ons te realiseren, jongeren die vroeg leren stemmen nemen later vaker deel aan verkiezingen. Dus wat ons betreft investeren we daar waar het veel zin heeft op een manier waarop we politiek puur en alleen over de inhoud laten gaan door ons te focussen op stadsdelen waar de opkomst laag is. En door de stem van jongeren expliciet mee te nemen in onze plannen. Daarom nemen wij als Volt het initiatief om de stem van de toekomst te laten horen bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen door op scholen in Nieuw-West, Zuidoost en Noord

56

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

jongeren op thema's te laten stemmen die hen direct raken, wonen, klimaat, veiligheid en cultuur. En geen zorgen aan de VVD, stellingen worden netneutraal worden geformuleerd, los van partijpolitiek. Zo kunnen jongeren delen wat ze belangrijk vinden voor hun stad. Zo kunnen ze hun stem laten horen. En ik hoop dat het gesprek over de belangen voor de stad uiteindelijk verder reikt dan alleen maar het themastemhokje op school, het liefst van de klas naar de huiskamer. Investeren in jongeren is investeren in een sterke democratie, frisse perspectieven en ideeën die wij hard nodig hebben om de uitdagingen van vandaag en morgen aan te pakken. En dan is het aan de nieuwe coalitie om deze stem nadrukkelijk een plek te geven in het coalitieakkoord. Volt zal hier in ieder geval op toezien. Want laten we eerlijk zijn, deze generatie heeft het langs te maken met de gevolgen van besluiten die wij hier vandaag de dag nemen. En dat brengt me bij een dak boven je hoofd. Achttien- tot vierentwintigjarigen vertrekken vaker uit de stad en nauwelijks komen er nog jongeren naar Amsterdam. Hoe kan Amsterdam toekomstgericht zijn als de jongeren die haar toekomst zijn hier geen plek meer hebben? We vragen ons af of we wel bouwen voor de toekomstige generatie.

Als jongeren vertrekken en jonge werkenden de stad niet meer kunnen betalen, bouwen we dan überhaupt nog wel aan de toekomst van Amsterdam? Daarom dienen we samen vandaag met het lid Hofland en anderen een amendement in dat zorgt voor een impuls voor studentenhuisvesting. Al bijna vier jaar vragen wij hier aandacht voor en dit is een mooie start. Want als we willen dat jongeren in Amsterdam kunnen studeren, werken en blijven, dan moeten we ook ruimte scheppen om hier te wonen. En tot slot wil ik het hebben over iets wat ons als Amsterdammers juist bindt, de gezamenlijke frustratie van velen, overtoerisme. En ook ik voel die ergernis. Niemand wordt blij van een binnenstad die meer op een pretpark lijkt dan op onze grachten en de afgelopen jaren is dit onderwerp geregeld ter sprake gekomen. En ondanks de verschillende inspanningen heeft het gewoon nog weinig effect. De toeristendruk blijft onverminderd hoog en wat ons betreft is er dan ook tijd voor zwaarder geschut. Niet afwachten, maar aanpakken. We moeten daarom beginnen met het meerjarig verhogen van de toeristenbelasting. Het zorgt voor meer financiële middelen om de leefbaarheid van de stad te verbeteren, het brengt perspectief en rust in de discussie en het bijeffect is ook nog eens dat het zorgt voor minder toeristische druk.

Dankzij een voorspelbare, stapsgewijze en meerjarige verhoging behouden we controle, weet iedereen waar die aan toe is en creëren we ruimte om de opbrengsten te investeren in het gezamenlijk verbeteren van de stad. Voorzitter, dit moment vraagt om een politiek die verder kijkt dan vandaag of de volgende verkiezingen, politiek die begrijpt dat wat ergens anders gebeurt ook hier voelbaar is in onze buurten, op onze pleinen en in gesprekken met elkaar. En ook als de druk van de wereld soms groot lijkt, of de golf van haat de lichtpuntjes dreigt te overspoelen, is er altijd de mogelijkheid om lokaal het verschil te maken. Met elkaar, met de jongeren die de toekomst dragen, met de nieuwe Amsterdammers die hier hun plek nog vinden en met alle Amsterdammers die de stad maken tot wat zij is. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, dank voor een mooi betoog van het lid Broersen waarin op veel punten wij het denk ik met elkaar eens zijn. En u noemt ook denk ik terecht weer het toeristenbelastingpunt, maar dat is natuurlijk iets wat we in de afgelopen jaren juist fors hebben verhoogd en er komt ook nog een btw-verhoging aan die ook nog gaat zorgen dat eigenlijk die belasting dus verder verhoogd wordt. En hoe kijkt zij daarnaar ook als je toch een betrouwbare overheid wil zijn die niet in een bestuurstermijn te vaak zo’n middel eigenlijk wil inzetten?)

57

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

Ik denk juist door nu aan te geven dat je dit meerjarig wil verhogen, dus bijvoorbeeld met 1 procent per jaar, ben je een betrouwbare overheid. Want juist dan laat je zien dat ook partijen kunnen weten wat ze kunnen verwachten van ons als stad. (Het lid HEINHUIS: Ik vind het zeker dus een interessant middel. Ik vind het interessant om naar die toeristenbelasting te blijven kijken. Maar dat is natuurlijk de reden dat wij daar ook een voorstel voor hebben ingediend deze periode en ik merk dat ik toch wat terughoudend ben om dan direct ook nog in dezelfde bestuursperiode wat te doen. Maar ik denk wel dat we daar kritisch naar moeten blijven kijken. Maar ik had ook nog een andere vraag, want het lid Broersen sprak ook terecht over het gebrek aan plekken voor jongeren. We zien ook dat er weinig plekken zijn voor studenten om te wonen. Maar in mijn betoog had ik het ook over die gezinnen en je ziet ook juist dat in de sociale huur die woningen steeds kleiner worden. Dus ik was benieuwd naar haar reflectie daarop.) Natuurlijk om heel eerlijk te zijn, de huizencrisis raakt iedereen en at the end of the day heeft iedereen hier een plek nodig en zijn er heel veel mensen die geen dak boven hun hoofd hebben of juist geen goede plek hebben waar ze wonen. En dat raakt zowel gezinnen als jonge mensen.

Maar uiteindelijk zie je ook in die onderzoeken die het lid Heinhuis ook aanhaalde, ook De Staat van de Stad, dat jongeren vertrekken, dat jongeren onze stad uitgaan. En uiteindelijk is dat de toekomst van de stad. En dan vind ik het ook heel erg belangrijk dat daar voldoende aandacht voor is. Dus zeker, het belang van gezinnen in deze stad is belangrijk maar ik wil absoluut niet dat we de studenten en de jongeren daarin uit het oog verliezen. Want uiteindelijk maken zij deze stad en zijn zij de toekomst. (Het lid HEINHUIS: Ook dit kan ik grotendeels volgen. Het enige wat ik misschien daar nog bij zou willen opmerken is dat studenten zijn ook een belangrijk onderdeel van onze stad, maar de groep jongeren is natuurlijk een stuk breder. Er zijn ook heel veel jongeren die niet gaan studeren en volgens mij willen we die ook houden in deze stad. Dus laten we daar ook gezamenlijk over na blijven denken welke maatregelen daar nog verder voor nodig zijn om dat ook verder vorm te geven.) Daar kan ik me alleen maar bij aansluiten. Uiteindelijk denk ik dat het inderdaad, het is ook breder dan alleen studenten. En daarom zijn wij ook zeker aan het kijken hoe je dat constant samen kan brengen, zowel jongeren als studenten, want niet iedereen studeert en dat is natuurlijk helemaal oké. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, dank aan het lid Broersen voor haar betoog.

Om in haar termen te blijven, vintage Volt denk ik. Nu had ik net met het lid Heinhuis natuurlijk een discussie over het i-criterium en zij noemt zelf het overtoerisme en dergelijke. De PvdA maakte daar een hele mooie draai op. Kunnen we hetzelfde verwachten van Volt?) Nee. (Het lid WIJNANTS: En waarom niet?) Nee, ik denk dat dat echt een ontzettend slecht idee is. Ik ben ontzettend bang voor wat er dan gaat gebeuren op onze straten. Ik denk uiteindelijk dat het de leefbaarheid van de straten niet echt tegemoetkomt als ik kijk naar wat het risico kan zijn van bijvoorbeeld straatdealers die onze straten overnemen. En als ik dan juist kijk naar een partij als de VVD die het heeft over de veiligheid, dan moet je echt heel veel meer handhavers gaan inzetten om dat in goede banen te leiden. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, dat laatste zal inderdaad een onderdeel zijn van het plan. Ik moet zeggen dat als haar betoog vintage Volt was, dan zijn

58

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

deze argumenten tegen het i-criterium ook wel enigszins stoffig aan het worden. Maar laat mij haar dan verrassen. Wij komen met een voorstel waarin de PvdA ook mee zal doen, hopelijk, en wellicht dat we het lid Broersen nog kunnen overtuigen.) Dit is toch wel grappig, stoffig worden. De VVD verkondigt hier al acht jaar hetzelfde verhaal en dan noem je ons stoffig? Echt waar? Kom eens met wat nieuws. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, nu word ik natuurlijk de uitgedaagd door het lid Broersen. Ten eerste, deze discussie speelt geen acht jaar maar veel korter. Ten tweede, de VVD is ermee begonnen, overgenomen door het college, gesteund door heel veel andere partijen. En uit heel veel onderzoeken blijkt gewoon dat het de maatregel is waar bewoners op zit te wachten, wat echt impact zal maken op toeristische druk, veel meer dan de verhoging van de toeristenbelasting die het lid Broersen voorstelt. Als je echt een maatregel wil die impact maakt, dan is dat de maatregel. En constant blijf herhalen dat een goede maatregel nog niet is ingevoerd, is niet stoffig. Dat is nu juist een voorbeeld van verstandig beleid zou ik willen zeggen.) Ik had het niet over stoffig over deze discussie. Ik bedoel uw gehele tegenbegroting. Dank u. Doe iets nieuws. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Hofland. Het lid HOFLAND: Voorzitter, dank u wel.

Vandaag wil D66 het hebben over Amsterdam, over de mensen die hier wonen, studeren, werken, dromen, over hoe wij samen de toekomst van deze stad bouwen. En iedere dag zie ik die toekomst van Amsterdam, opkijkend vanuit de studieboeken, zoekend naar antwoorden, maar vol ambitie en vastberadenheid. Een toekomst vol vertrouwen. Ik geef les aan jonge Amsterdammers en ik zie hoe hard ze werken om die toekomst vorm te geven. Maar om met je toekomst bezig te kunnen zijn, moet je wel een plek hebben. En die plek is voor veel studenten in Amsterdam allesbehalve vanzelfsprekend. Ze reizen uren op en neer voor één college. Ze wonen thuis of in een kamer terwijl ze daar niet willen zijn. Voor sommige studenten is de grootste zorg niet het tentamen dat voor de deur staat, ik hoor zorgen over onveiligheid thuis, over in eenzaamheid opgroeien in een stad die voor hen geen ruimte heeft. En dan breekt mijn hart, want zij verdienen een plek om te ontsnappen aan de eenzaamheid, aan de stilstand of zelfs onveiligheid, een plek waar je echt een nieuwe start maakt, opnieuw beginnen. (Het lid HAIJEN: Voorzitter, het lid Hofland begint terecht over de studenten en de studentenhuisvesting. Hij heeft ook een amendement ingediend om daar meer werk van te maken, een amendement dat wij van harte steunen.

Maar ik zou het lid Hofland er toch aan willen herinneren dat het uw D66wethouder was onder andere die het Amsterdamse convenant studentenhuisvesting waarin we afspraken maken met onderwijspartijen in de stad om te gaan bouwen, daarvan zei de D66-wethouder dat is eigenlijk niet nodig, dat studentenconvenant. Komt het lid Hofland daar nu op terug? Was dat toch niet zo'n slimme zet om dat convenant af te schaffen?) Wat ik daarvan weet is dat op dat moment werd gezegd, dit convenant leidt helemaal niet tot meer woningen. En studenten wonen in woningen en niet in convenanten. Maar u wil wat reflectie van mij, of u wil een blik op de toekomst. Ik vind het wel een goed idee dat het convenant er weer komt namelijk. Want ook al zeg je tegen elkaar misschien

59

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

leidt het niet meteen morgen tot nieuwe woningen, misschien niet eens volgend jaar of het jaar daarna, als het probleem zo groot is denk ik dat het goed is dat je met elkaar aan tafel zit en dat je elkaar spreekt. (Het lid HAIJEN: Voorzitter, dan zijn we er toch? Want er kunnen gewoon bouwafspraken in een convenant, geef het beestje een naam. We moeten gewoon afspraken maken en studentenwoningen bouwen. Dus fijn als dat weer terugkomt.) Dan zijn we het toch, dat zou fijn zijn. Ik ben blij met uw optimisme maar uiteindelijk met elkaar aan tafel zitten het is niet genoeg. Dat hebben we ook gezien. Daarom komt D66 vandaag met heel veel andere partijen echt met boter bij de vis, namelijk 3 miljoen euro voor nieuwe studentenhuizen. En ik dank naast mijn coalitiegenoten ook even specifiek de leden Broersen en Von Gerhardt. Ik maak hen een compliment, zij hebben zich vanaf het begin ook hard gemaakt hiervoor. En studentenhuizen waar studenten samenleven, samen koken, samen lachen, dat is niet alleen investeren in wonen, dat is ook een investering voor vrijheid. Dat is ook een investering tegen eenzaamheid. En D66 wil dat we huizen bouwen, bouwen aan een toekomst, aan vertrouwen in een stad die problemen ziet, die oplossingen levert. Bouwen aan vertrouwen. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter over het amendement, de inhoud is natuurlijk prachtig.

Alleen ik maak me een beetje zorgen, er gaat natuurlijk 3 miljoen weer uit de algemene middelen als ik het goed onthouden heb, omdat er zit nog wat in die risico's. Ik maak me zorgen over de betaalbaarheid van de gemeente, want deze begroting laat zien dat elke Amsterdammer in 2029 250 euro per jaar rente betaalt. Kan het lid Hofland ook nog ergens anders dekking vinden voor die 3 miljoen?) Ik vind dit de beste dekking voor dit amendement. En de ideeën die het lid Havelaar heeft, die heeft hij in zijn tegenbegroting opgeschreven. Ik heb twee minuten de tijd gehad om hem te lezen, dus die ken ik uit mijn hoofd. Dan gaat het om het Klimaatfonds en dan gaat het om de coalitiemiddelen. Het Klimaatfonds is een fonds dat gaat over de toekomst van Amsterdam. Dat is een fonds dat gaat over dat de stad voor de mensen waar ik het op dit moment over heb ook nog een fijne stad is. En die coalitiemiddelen, weet je wat daar een groot onderdeel van is? Onderwijs. Onderwijs dat door het kabinet is kapot bezuinigd. Dus ook die dekking is een dekking die ten koste gaat van de mensen waar ik het net over heb, de mensen die de toekomst van Amsterdam zijn. Willen we hen een fijne stad geven, dan zijn dit twee hele slechte dekkingen. Ik vind de dekking die ik heb veel beter.

(Het lid HAVELAAR: Over die reserve coalitiemiddelen van 48 miljoen euro, het lijkt me sterk dat daar nog een bestedingsvoorstel voor komt in het verlengde van het huidig coalitieakkoord, terwijl de coalitie natuurlijk in principe klaar is. Want we hebben in maart verkiezingen. Maar zegt het lid Hofland dus dat hij nergens in de coalitie uit die reserve coalitiemiddelen van 48 miljoen euro mensen bereid gevonden heeft om daar de 3 miljoen euro voor dit belangrijke thema voor te vinden?) Ik heb er niet eens in gezocht. Want inderdaad, daar komen bestedingsvoorstellen voor in de geest van dit akkoord. En dit akkoord ademt onderwijs, en dit akkoord ademt klimaat, en dit akkoord ademt wonen. Daar kom ik met mijn handen niet aan. (Het lid HAVELAAR: Tegelijk zijn het ook een beetje de beschouwingen waar alle partijen ook uit de coalitie met plannen komen, terwijl in mijn optiek de gemeentelijke organisatie met een torenhoog ziekteverzuim, met te hoge kosten die pas vanaf 2027 voor zo’n schamele 15 miljoen euro goedgemaakt worden, daar kampen we allemaal mee. Dan zou mijn

60

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

vervolgvraag zijn, zou het lid Hofland daar ook nog wat over kunnen zeggen? Hoe gaan we orde op zaken stellen in 2026 met deze coalitie en niet pas daarna wanneer nieuwe mensen de stad mogen besturen?) Het antwoord daarop is natuurlijk 15 miljoen euro per jaar wordt er bezuinigd op het ambtelijk apparaat. En ik hoor hier partijen allemaal verhalen vertellen alsof je alles wat wij maar willen in deze stad kan zonder vastgoed, zonder ambtenaren en zonder subsidies. Ik ben ook streng op die drie potten, maar u maakt het soms echt wel een beetje bont. (Het lid KREUGER: Studentenhuisvesting is natuurlijk erg belangrijk. Nu is het zo, het ging net ook over dat convenant, dat het misschien ook een mooie gelegenheid is om eens te kijken of we de voorrang voor de internationale studenten daaruit kunnen halen. Hoe kijkt het lid Hofland daarnaar?) Je hebt hier twee manieren waarop je daarnaar kan kijken en wij staan allebei totaal aan de andere kant. Je hebt namelijk het probleem, studenten, ik ken ze, ik geef ze les en die kunnen geen woning vinden. En wat zij,, als ik ze spreek van mij verlangen is dat ik ervoor zorg, u zit toch in de politiek, u kunt er toch wat aan doen? Zorg nu dat er huizen bijkomen. Dat sta ik hier vandaag te doen.

Wat zij niet zeggen tegen mij, is zeggen mijnheer weet u wat leuk zou zijn, als u nu mensen wiens wieg ergens anders stond de schuld gaat geven van het feit dat ik geen kamer heb, dan heb ik vervolgens nog steeds geen kamer, maar we hebben wel een schuldige gevonden. Daar pas ik voor. (Het lid KREUGER: Het gaat hier echt om duizenden woningen alleen al in Amsterdam. En wat ik niet zo goed begrijp, en daarvoor ben ik eigenlijk wel benieuwd hoe D66 daarover denkt, wat legitimeert die voorrang volgens D66 op een woning voor internationale studenten?) Je hebt in Amsterdam een aantal mbo's, je hebt een aantal hbo's en een aantal universiteiten. Daar kun je studeren, dat zijn studieplekken. Maar als je uit gaat rekenen hoeveel woningen er zijn, dan zijn er gewoon te weinig woningen. Laten we eerlijk zijn, JA21 en rechts van JA21 houdt van benoemen, laten we het probleem echt benoemen. Er zijn te weinig woningen en u kunt nog een aantal groepen uitlichten en zeggen u bent het, u bent de schuldige, we zouden u op straat moeten zetten omdat u hier geen ouders heeft. Maar dat lost het probleem niet op. En het erge is, het lid Kreuger weet dit ook. (Het lid KREUGER: Nee, dat weet het lid Kreuger niet. Het gaat niet om of je een bepaalde groep de schuld ergens van geeft.

Waarom kunnen we niet gewoon zeggen dat iedereen gewoon netjes op zijn beurt wacht? Want ik weet wel wat het argument achter die voorrang is. Dan zeggen we die mensen hebben geen netwerk en die moeten we een beetje helpen, maar er zijn heel veel mensen hier in deze stad, ik ga hem weer erbij halen voor het lid Veldhuyzen, Wesley uit de buitenwijk uit een bijstandsgezin die ook geen netwerk heeft. En hoe gaan we dat dan regelen?) Ga me nu niet vertellen dat ik deze mensen niet ken. Ze zitten bij me in de klas. Ik weet om wie het gaat, ik weet wat hun behoefte is. Hun behoefte is een huis en niet gezeik over waar je wieg stond. Voorzitter, door de eeuwen heen hebben we in Amsterdam bruggen gebouwd over grachten, over verschillen, over tijden van crisis heen en wij geloven niet in een politiek van verdeeldheid en angst. Amsterdam is altijd een stad geweest van verbinding. We hebben meer gemeen dan wat ons verdeelt. Die verbinding willen we ook concreet maken in de plekken waar Amsterdammers leven, bewegen en ontspannen. Het Diemerbos is zo’n plek, een groene long in de stad waar kinderen spelen, mensen wandelen en waar de buurt tot rust komt.

61

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid KHAN: Voorzitter, toch nog even terug naar woningen. Stel je vindt een woning, dan kom je erachter als je met je auto wilt parkeren dat je helemaal geen parkeervergunning krijgt. Dit zijn de signalen die wij constant ontvangen van Amsterdammers. Nu in Nieuw-West is betaald parkeren uitgebreid, in Noord ook. Dat zijn een van de meeste signalen die wij krijgen van bewoners, het gaat daarom. Want zonder je auto kun je heel moeilijk naar je werk gaan. Of je gaat er dik voor moeten betalen in een ondergrondse parkeergarage of ergens een andere parkeergarage in de buurt, dat kost ook heel veel geld. Maar je hebt ook situaties waarbij er gewoon helemaal geen plek meer is in een bepaalde parkeergarage of onder je huis of in de buurt. Wat gaat D66 vertellen aan die bewoners over waar zij hun auto kwijt moeten?) Als in Amsterdam, zoals u nu eigenlijk schetst, iedereen een of twee auto's zou hebben, dan rijdt er geen eentje meer. Dat is het eerlijke verhaal dat ik die mensen vertel. Dus ik ga niet e-mail voor e-mail beantwoorden met het komt wel goed, u een parkeervergunning en u een parkeervergunning. Amsterdam is een stad die, en als ik toch complimenten aan het uitdelen ben, ik vind dat Pieter Litjens daar mooi de koers heeft ingezet, die steeds autoluwer wordt. Dat is het eerlijke verhaal.

En waar mensen kunnen fietsen, steeds veiliger door de inzet van wethouder Van der Horst. Dat is het eerlijke verhaal. Dat vertel ik die mensen. (Het lid KHAN: Voorzitter, ik vind het een heel vreemd antwoord. Want eerder gaf het lid Hofland aan we moeten ook nadenken over ondernemers. Maar die ondernemers die kunnen hun bedrijf niet runnen zonder werknemers. En als die bewoners die naar ons toe komen, die geven aan ik heb mijn auto nodig om die ploegendiensten bijvoorbeeld te draaien. Maar het antwoord van D66 tegen die Amsterdammers is, we hebben te veel auto's, we willen autoluw. Met andere woorden, blijft u maar betalen. Of anders, zoekt u het maar uit. Dit is toch geen antwoord om te geven aan die bewoners, zeg ik tegen het lid Hofland.) Ja, blijft u maar betalen, zo’n parkeervergunning. Als we daarvoor zouden rekenen wat die parkeerplek Amsterdam kost, dan had u een goed punt gehad. Als er iets fors gesubsidieerd wordt in Amsterdam, dan zijn het de parkeerplekken waar het lid Khan het nu over heeft. Het eerlijke verhaal is, niet iedereen in Amsterdam kan een auto hebben. Gelukkig wil ook niet iedereen in Amsterdam een auto hebben. Dat laat onverlet dat er heel veel mensen gewoon afhankelijk zijn van hun auto. Dus het is niet dat de hele stad autovrij is. Maar je moet wel eerlijk zijn, in Amsterdam heeft gewoon niet iedereen een auto.

(Het lid KHAN: Maar dan wordt het mensbeeld van D66 mij ook nu veel meer duidelijker. Want die mensen waar ik het nu over heb, door hun wordt Amsterdam draaiende gehouden. Ik had het net over die ploegendiensten, mensen die bijvoorbeeld de auto nodig hebben om in de nacht ergens naartoe te gaan. Amsterdam kan niet zonder die mensen. Je kunt niet tegen die mensen zeggen we maken andere keuzes, want zonder hun geen economie. En wat mij het meeste opvalt is, het antwoord wat ik eigenlijk zou hebben verwacht van D66 is we gaan kijken naar dat besluit. Want het besluit dat als je verhuist en een woning is na 2018 gebouwd, dan krijg je geen parkeervergunningen meer. Dat kunnen we gewoon veranderen. Dat kunnen we hier met elkaar bespreken en afspreken dat we dat gaan wijzigen waardoor mensen die de stad draaiende houden ook een auto voor hun deur kunnen hebben. Niet omdat ze het zo graag zouden willen, maar

62

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

omdat ze daartoe genoodzaakt zijn. Dus ik ben daar wel benieuwd naar richting D66.) Het lid Khan schetst een beeld dat niet klopt. Hij schetst het beeld dat langzaam alle auto's verdwijnen. De feiten zijn, als je nu niets doet dat er over een aantal jaar nog veel meer auto's zijn. De feiten zijn dat als je niets doet, alle auto's dan stilstaan, ook als ze willen rijden. Dus wil je dat er in de stad überhaupt nog gereden wordt, doorstroming is, je van A naar B kunt komen met je auto als je dat wil, met je fiets als je dat wil, of wandelend als je dat wil, dan moet je het beleid voeren wat afgelopen jaren is gevoerd. Sterker nog, dan moet je daarmee doorgaan. Voorzitter, waar je ook weinig auto’s ziet, midden in het Diemerbos. Een prachtig stuk Amsterdam waar kinderen leren fietsen, waar honden worden uitgelaten en waar mensen elkaar ontmoeten onder bomen die al generaties meegaan. En Staatsbosbeheer overweegt het te verkopen en wat er daarna gebeurt, is ongewis. Maar wij weten wel wat we willen. Dat is dat het behouden blijft voor Amsterdammers die wonen in de buurt, die er wandelen en die ervan genieten. En daarom stelt D66 voor dat de gemeente onderzoekt of Amsterdam samen met andere overheden het Diemerbos kan kopen. Zodat het bos van en voor Amsterdammers blijft, zodat we zeker stellen dat die mooie bomen behouden blijven voor nu en voor in de toekomst.

Deze voorstellen gaan niet over ideologie. Ze gaan over Amsterdammers, over mensen die samenleven, elkaar helpen en samen een toekomst bouwen. Ook in financieel moeilijke tijden maken we keuzes die logisch en verantwoordelijk zijn. Geen lastenverzwaring, geen hogere ozb, geen hogere afvalstoffenheffing. Dat zijn scherpe keuzes zodat kunnen we kunnen blijven investeren in wat er echt toe doet. We maken de gemeentelijke organisatie simpeler en slagvaardiger zodat met minder middelen dezelfde resultaten worden bereikt. En zo blijven we investeren in de toekomst van Amsterdam, het isoleren van woningen, in de brug over het IJ, in het aanpakken van seksueel geweld. Dat is wat progressieve politiek voor mij is. Doen wat werkt, niet wat scoort. Amsterdam is een stad van bruggen, letterlijk en figuurlijk. Bruggen tussen oud en jong, tussen noord en zuid, tussen wie hier geboren is en wie hier net arriveerde. Dat is onze kracht en dus zeggen wij tegen alle Amsterdammers, we laten zien dat politiek ook anders kan, dat het wel kan. Niet vanuit angst, maar vanuit vertrouwen. Niet door mensen tegen elkaar op te zetten, maar door hen met elkaar te verbinden. Want wie door het Diemerbos wandelt of door een studentenhuis vol nieuwe vrienden loopt, die ziet wat Amsterdam echt is, een stad die toekomst ademt. Laten we bouwen aan die toekomst, een toekomst vol vertrouwen.

(Het lid HEINHUIS: Dank voor uw mooie betoog. Ik kan natuurlijk niet anders dan beginnen met te zeggen dat we ongelofelijk goed hebben samengewerkt de afgelopen tijd. Maar zonder grappen, ik denk een mooi voorstel om in te zetten op meer studentenwoningen. Maar die studenten die studeren op een gegeven moment af en die moeten dan ook ergens gaan wonen. Die vormen gezinnen, die gaan ergens werken en die verdienen veel, die verdienen misschien weinig. Hoe ziet u dat voor zich? Hoe zorgen we ervoor dat die stad betaalbaar blijft voor iedereen, ongeacht hun woonsituatie?) Dan zullen er woningen bij moeten komen. Dan zullen er woningen bij moeten komen voor gezinnen, dus ik bekeek ook met interesse het voorstel dat de Partij van de Arbeid vandaag doet. En als we willen dat die gezinnen kunnen wonen in huizen in plaats van in luchtkastelen, dan zullen we ook moeten kijken naar hoe we ons woonbeleid vormgeven in Amsterdam.

63

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid HEINHUIS: Maar ik vroeg natuurlijk expliciet ook naar die betaalbaarheid, dus dat we betaalbaar blijven wonen. Ik geloof best dat we hier allemaal hele mooie grote huizen kunnen gaan neerzetten. Ik denk dat iedereen dat wel ziet. Maar de uitdaging is natuurlijk om die stad echt inclusief te houden en echt betaalbaar voor iedereen.) Als je wilt dat er veel sociale woningen bijkomen en als je wilt dat die groot genoeg zijn, dan moet je koopwoningen bouwen. Dus dan moet je heel kritisch kijken naar je huidige beleid. Ook hier geldt, als je niks hebt en als je niks bouwt, dan valt het ook niet te verdelen. Dan komt er ook geen sociale woning bij, dan komt er ook geen middenhuurwoning bij, dan komt er geen betaalbare woning bij. Dus als je dit aan het hart gaat, dan zullen we in een volgende periode over onze schaduw heen moeten stappen. Niet meer dat geneuzel over die verdeling. Nee, woningen bouwen en dus ook koopwoningen. En als je die zo stom vindt, troost jezelf dan met de gedachte deze koopwoning betekent ook een sociale woning. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, u heeft mij totaal niet horen zeggen dat ik bepaalde woningen stom vind. Ik ben blij dat deze stad überhaupt woningen bouwt. Natuurlijk is niet het ene stommer dan een andere, maar de vraag is natuurlijk wel, en D66 ken ik als een partij die de economie altijd heel belangrijk vindt, de vraag en aanbod.

En waar is nu de grootste vraag naar in deze stad? Dat is naar betaalbare woningen. En natuurlijk moet dan ook daar de nadruk op liggen, op die betaalbaarheid van die woningen. Die mensen staan jarenlang op wachtlijsten. Ik vind dat niet acceptabel en ik vind dus ook als u een beetje laatdunkend doet over die verdeling, die verdeling is natuurlijk de kern waar het over gaat in deze stad. Namelijk dat we deze stad willen houden wat die is, namelijk inclusief en we strijden ervoor dat die ook betaalbaar blijft voor iedereen.) Voorzitter, ik heb al wat uitspraken van partijleiders gezien, nieuwe hier in Amsterdam, die verdeling kan een reden worden dat we tot stilstand komen. Sociale huurwoningen gaan mij aan het hart, die mensen die op de wachtlijst staan gaan mij aan het hart. Daarom wil ik van die verdelingsdiscussie af. Daarom wil ik toe naar een discussie over hoe bouwen we huizen, en zo veel mogelijk, en zo groot mogelijk, en zo betaalbaar mogelijk. Daarom vind ik de verdelingsdiscussie een neuzeldiscussie. (Het lid AHMADI: Voorzitter, ik ging daar toch echt op aan. Want in menige commissie Volkshuisvesting hebben we het over dat die verdeling een investering is in die mensen die u nu wegzet als geneuzel. Het is een keuze van een stad om te investeren in altijd 40 procent sociale woningbouw te garanderen. En het is niet bij de gratie van koopwoningen dat we dat doen.

Het is omdat mensen dat keihard nodig hebben, echt keihard. En anders moet u een keer bij die commissie zitten luisteren naar de burgers die bij ons komen inspreken over hoe hard dat nodig is.) Ik zou willen dat het waar was. Ik zou willen dus dat je zonder een koopwoning te bouwen heel makkelijk een batterij aan middenhuur en sociale woningen kunt bouwen. Dat is gewoon niet waar. Want dingen moeten betaald worden. Ik vind het vervelend dat u het feit dat ik een bepaalde discussie over percentages geneuzel noem nu weergeeft alsof dat ik dat over mensen zou zeggen. U weet dat ik dat nooit zou doen en u heeft ook best gehoord dat ik dat niet deed. (Het lid AHMADI: Ik zou willen verzoeken dat het lid Hofland een keer langsgaat in Wenen, waar dat wel degelijk tot uiting komt. En hoe het lid Hofland het ook heeft bedoeld, het kwam wel zo over. En dat geneuzel over die 40-40-20-verdeling, dat is geen geneuzel. Dat is iets wat mensen

64

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

keihard nodig hebben, een stad die daar echt voor gaat staan en die niet die ambitie loslaat op het moment dat het beter uitkomt op de markt. Omdat het echt om mensen gaat die hier echt heel lang op zitten te wachten.) Voorzitter, die mensen wonen niet in 40, die mensen wonen niet in 40, die mensen wonen niet in 20, ze wonen in een huis. En als je wil dat dat huis gebouwd wordt dan zul je ook koopwoningen moeten bouwen. En iedereen van een linkse partij die het wensdenken hooghoudt dat je honderd procent sociale huur kunt bouwen en dat er dan iets gebeurt, ik zou zeggen kijk eens een keer hoe een balans werkt. (Het lid KREUGER: Voorzitter, die D66’ers weten eigenlijk best wel hoe het werkt als je dit allemaal zo hoort. Nu is de vraag, want dit is blijkbaar een heel belangrijk punt voor D66. Is dit zo meteen een breekpunt voor een nieuwe coalitie?) Breekpunten zijn voor rechtse ruziënde mensen. (Het lid KREUGER: Ja, die jij-bak had ik wel verwacht. Wat het lid Hofland vergeet is als het om dit thema gaat, dat wat hier allemaal zit, dat zijn niet zijn vrienden. Maar dan is de vraag, hij vindt het dus blijkbaar heel erg belangrijk, maar gaat hij zich dan weer in de luren laten leggen als het gaat om de verdeling van die woningen, over die percentages? Want daardoor komt het niet van de grond.

Als het zo belangrijk is, gaat hij dan zo meteen weer faciliteren dat er 40 procent sociaal komt, 40 procent midden en 20 procent duur? Want als hij dat toelaat, dan komt er dus weer niks van de grond.) Voorzitter het klopt, mijn politieke vrienden zitten daar. Zij vinden wat ik vind, alle andere mensen vinden iets anders. En als u wilt weten wat mijn club vindt, leest u dan straks goed ons verkiezingsprogramma en daar gaan wij op inzetten. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, ik zat eigenlijk hierachter te denken van waar kan ik een kritische vraag over stellen, omdat het lid Hofland op zich heel veel verstandige dingen zegt. En D66 was natuurlijk ook tegen de invoering van 40-40-20. Hij heeft daar tegengestemd toen dat voorstel in de raad kwam, nog in het college Cuba Libre. Alleen het is zo jammer, en dat is ook een beetje het verlengde van de vraag van het lid Kreuger denk ik, dat er volgens acht jaar lang zo weinig aan is gedaan om dat te veranderen. En dat niet alleen die bouwaantallen van die 7.500 niet zijn gehaald, wat in sommige gevallen nog een blessing in disguise was omdat de voorzieningen ook niet werden gebouwd.

Maar ik deel wel met het lid Kreuger de zorg dat het lid Hofland nu mooi weer gaat spelen weer in de verkiezingscampagne en straks weer bij zijn vrienden die hij net uitvoerig emotioneel heeft bedankt voor de samenwerking, toch weer gaat tekenen bij het kruisje. Dus ik zou ook wel aan het lid Hofland willen vragen welke garanties heeft de Amsterdammer dat D66 daadwerkelijk gaat inzetten op meer betaalbare koopwoningen, zoals eigenlijk alleen de VVD consequent heeft bepleit de afgelopen jaren?) Er is eigenlijk maar één ding wat het lid Wijnants kan doen en dat is net als veel VVD-minded mensen bij de komende verkiezingen D66 stemmen. Want hoe meer stemmers, hoe groter de kans dat we hier iets aan kunnen veranderen. (Het lid KREUGER: Ik weet het goedgemaakt met het lid Hofland. Wij komen zo meteen met een voorstel om die bouwverhoudingen los te laten. Dat past volledig in het verhaal wat hij hier houdt. Dus ik reken op steun.) Ik zal dit voorstel niet steunen, afspraak is afspraak.

65

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid NADIF: Dat is fijn om te horen. Maar als het gaat over sociale huur, en dat is eigenlijk niet alleen richting D66 maar ook andere partijen. Wat denken mensen dat het modaal inkomen is en wat de huurgrens is voor sociale huur en hoeveel mensen daarvan afhankelijk zijn? Ik hoop dat als we het hebben over verpleegkundigen, als we het hebben over al die mensen in al die noodzakelijke sectoren, die hebben ook woningen nodig. En dat zijn niet allemaal dure koopwoningen, maar ook sociale huur.) Ik onderstreep net zoals al heel vaak in het debat het belang van zo veel mogelijk sociale huurwoningen. Alleen voor mij zijn er dat zoveel mogelijk in absoluut aantal en niet zoveel mogelijk als verdeling van een veel te laag aantal in mijn optiek. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, een ander onderwerp. We hebben bij deze Algemene Beschouwingen al een mooie draai van de PvdA gezien. Ik wil eigenlijk proberen er nog eentje te zien bij D66, namelijk over het Erotisch Centrum in Zuid. En nu heeft zijn stadsdeelfractie in Zuid gezegd dat in het programma moet worden opgenomen dat D66 tegen de bouw van het Erotisch Centrum in Amsterdam Zuid is. Hoe zit het lid Hofland daar nu in?) Hetzelfde als al vanaf het begin. Dus in ons verkiezingsprogramma stond dat Erotisch Centrum. We zitten nu helemaal in het proces en dan gaat het altijd om de balans die het lid Moeskops dan opdreunt.

Het gaat om het belang van de binnenstadbewoners, het belang van bewoners elders in de stad en van de sekswerkers. Ik zie dat ik het goed heb. Het lid WIJNANTS: Complimenten voor deze interne afstemming. Maar daar hebben de kiezers denk ik toch even wat weinig aan. Ik wil van het lid Hofland wel wat meer horen, zeker als zijn eigen stadsdeelfractie zegt ook intern in de D66-partijpolitiek, we moeten dat ding daar niet gaan bouwen. Iets wat de VVD, en ik weet zeker dat het lid Havelaar zo meteen doorgaat op het onderwerp, al langer zegt. Een stem op D66 op 18 maart, betekent dat nu een stem voor of tegen het Erotisch Centrum of niet? Zo simpel zal het zeker niet worden, want u weet hoe genuanceerd en kritisch constructief we hierin staan. U heeft het nu de hele tijd over het verkiezingsprogramma van Amsterdam Zuid. Als daar extra voornemens over het Erotisch Centrum zijn ten opzichte wat de fractie al heel vaak heeft gezegd, dan zal dat vast ook in het verkiezingsprogramma komen. Want we hebben er ook een voor de hele stad. (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, dat is het antwoord dat ik natuurlijk al een klein beetje had verwacht. Laat ik dan in ieder veel opmerken dat de VVD wel heel helder is over de bouw van het Erotisch Centrum in Zuid.

In ons verkiezingsprogramma staat gewoon we gaan dat niet doen en dat is zoals het lid Hofland dat net ook mooi formuleerde een breekpunt.) (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, ik dacht als de bal jouw kant op rolt, moet je stil zijn. Want ik dacht D66, hij heeft het achter de schermen geregeld. U zult zien in de dagmail vandaag vroeg ik in een technische vraag, wat moet ik begroten als ik wil stoppen met het Erotisch Centrum. En het antwoord was er is nul euro begroot, dus we gaan er niet meer verder. Dus ik wilde eigenlijk het lid Hofland bedanken dat er nul euro begroot is voor ambtenaren die aan het Erotisch Centrum werken. Want dan ligt het project toch stil?) Volgens mij was het idee dat zo'n Erotisch Centrum rendabel zou zijn. Dus dan snap ik dat er nul euro staat.

66

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

(Het lid HAVELAAR: Vorig jaar kostte het de gemeente Amsterdam een miljoen om na te denken over de toekomst van het Erotisch Centrum. En ik dacht het gaat ons niet nog een keer gebeuren. Er is voor 2026 gewoon nul euro projectcapaciteit begroot voor het Erotisch Centrum. Dus hoe gaat D66 daar dan mee door?) Twee dingen. Ik hoor het lid Havelaar zeggen er stond eerst een miljoen om erover na te denken en hij had nu weer een miljoen gewild om erover na te denken. Voor iemand die de schuld een groot probleem vindt, vind ik een tweede keer een miljoen om weer na te gaan denken wel gek. Bovendien staat het gewoon in de begroting van de burgemeester. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, dan heeft ofwel de Hofland het nu feitelijk onjuist, ofwel de antwoorden op de technische vragen die ik gesteld heb waren feitelijk onjuist. Want ik heb gevraagd hoeveel is er begroot komend jaar voor het Erotisch Centrum. En het antwoord was, helemaal niets.) Laten we in de dinerpauze even kijken hoe het zit. Dus voor de mensen die meekijken, hierover later meer. Maar ik denk dat ik gelijk heb. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Haijen. Het lid HAIJEN: Voorzitter, eind 2024 brachten het CBS en het Nibud een rapport naar buiten over de armoede in Nederland. En een van de conclusies van dit rapport was dat Amsterdam armoedehoofdstad is van Nederland.

Amsterdam heeft deze twijfelachtige eer overgenomen van Rotterdam en Amsterdam telt de meeste mensen in armoede. Een paar maanden later, voorjaar 2025, kopte het Parool, steeds vaker zijn appartementen meer dan een miljoen euro waard. Voor 70 procent van de appartementen betaal je een miljoen of meer. Maar voorzitter, ik had natuurlijk ook de krant van vanmorgen erbij kunnen pakken, 30.000 miljonairs in Amsterdam, 11.000 mensen dak- en thuisloos. Amsterdam begint de stad van uitersten te worden en van twee gezichten. Waar het de ene Amsterdammer voor de wind gaat, en diegene koopt zonder blikken of blozen een appartement voor meer dan een miljoen, moet de andere Amsterdammer in zijn auto slapen of tot zijn tweeëndertigste bij zijn ouders wonen. Er wachten nog altijd 150.000 Amsterdammers tevergeefs op een sociale huurwoning. De wachttijd is nog altijd zo'n tien jaar. De SP wil dus volle bak inzetten op het bijbouwen van voldoende sociale huurwoningen. Maar wat dit college te vaak doet, en ik hoorde het lid Wijnants net zeggen dat er niks verandert aan die 40-40-20, maar er verandert wel degelijk wat in deze periode. Want wat dit college te vaak doet is morrelen aan dat 40-40-20-beleid. Niet alleen wordt er qua percentages van afgeweken, maar er is nog een adder onder het gras.

En ik had het er straks al even over in debat met het lid Heinhuis, sociale huurwoningen worden namelijk gesloopt om ze vervolgens weer terug te bouwen. En dit gebeurt in Holendrecht, in Zuidoost, in de Kolenkit en in Nieuw-West in de Wildemanbuurt. En we halen daar die 40 procent sociale huur niet eens. Want in Holendrecht voegen we maar 18 procent sociale huur toe en in de Kolenkit maar 28. En een woning die wordt gesloopt en vervolgens weer wordt teruggebouwd en dat gewoon laten meetellen in de bouwcijfers, ik laat maar even een stilte vallen, voorzitter. Want als we een woning eerst slopen en dan weer terugbouwen en we laten hem meetellen in de bouwcijfers, wie nemen we dan eigenlijk in de maling? Kunt u het uitleggen aan die woningzoekende die al tien jaar op een woning wacht dat we doodleuk een sociale huurwoning slopen en weer terugbouwen en dan zeggen we hebben een nieuwe woning gebouwd? Ik kan het niet uitleggen. Dit is niet het bestrijden van de woningnood. Dit is het paard achter de wagen spannen.

67

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

En dan ook de vraag voor wie we bouwen. Als ik naar mijn eigen stadsdeel Zuidoost kijk, dan wordt er volop gebouwd. Maar ik vraag me wel af wie die koopappartementen tussen het Anton de Komplein en het Mandelapark van zo'n zes à zeven ton kan betalen, voorzitter. Want één ding kunnen we wel voorspellen. Een praktisch geschoolde, iemand die helpende in de zorg is met een mbo2-achtergrond, die kan dat nooit betalen, een appartement van zes à zeven ton. En dan is het extra wrang als je die koopwoning in het Mandelapark niet kunt betalen, dat als je dan door het park loopt en doorloopt naar de Amsterdamse Poort een paar honderd meter verderop, dat daar in de Amsterdamse Poort het aantal sociale huurwoningen door het college gewoon op nul is gezet. Ik herhaal, op nul is gezet. In de Amsterdamse Poort komen er geen sociale huurwoningen bij. Hoe bestrijden we dan de woningnood? We spannen het paard achter de wagen. En laten we ook stoppen met het verkopen van sociale huurwoningen en het liberaliseren van woningen. Want ook dit zorgt ervoor dat het college zijn eigen inspanningen tenietdoet. Of op zijn minst, moet ik zeggen, het had zoveel beter kunnen zijn. In 2024 zijn er honderden woningen gesloopt, zo rond de 700. En er zijn ook honderden woningen verkocht, zo’n 600.

Het college haalt zijn eigen bouwcijfers gewoon met zo'n 1.300 woningen naar beneden omdat we blijven slopen, verkopen en liberaliseren. Daarmee pakken we de woningnood niet aan. Er moeten woningen worden toegevoegd. We hebben het als SP al vaker gezegd, wij willen minimaal 40 procent sociaal toevoegen. Alleen dan zijn we bezig de wachtlijst in te lopen en de woningnood te bestrijden. Maar de tweedeling in Amsterdam komt niet alleen tot uiting als het om wonen gaat. Ook op andere terreinen slaat de ongelijkheid toe. Sterker nog, deze ongelijkheid is zelfs letterlijk en figuurlijk ziekmakend. Uit onderzoek is namelijk bekend dat mensen die praktisch geschoold zijn zes jaar eerder doodgaan dan mensen die theoretisch zijn opgeleid. En mensen die praktisch zijn opgeleid leven ook minder lang in goede gezondheid. Vooral dit laatste punt, minder lang leven in goede gezondheid, is terug te zien in Amsterdam. In een wijk als Slotervaart komt suikerziekte namelijk zo'n vier keer meer voor dan in een buurt als Centrum. En om een ander voorbeeld te geven in de Waterlandpleinbuurt in Noord komen hart- en vaatziekten weer veel vaker voor dan in de rest van Amsterdam. Zo kan ik nog wat voorbeelden geven maar ik maak een sprongetje vanwege de tijd. Het mag niet uitmaken waar je woont of waar je geboren wordt.

En ik wil hier misschien verrassend het college een compliment maken want zorgwethouder Scholtes erkent dit probleem en werkt hard aan beleid om deze onacceptabele gezondheidsverschillen terug te dringen. Wat de SP betreft mag daar nog wel een schepje bovenop. Want iedere Amsterdammer moet gezond oud kunnen worden, of je nu in Oud Zuid woont of in Zuidoost. Waar wij als SP wel harde noten willen kraken is de huishoudelijke zorg. Waar blijft nu die serieuze investering om personeel te werven of ideeën om het vak aantrekkelijker te maken en om de wachtlijsten in de huishoudelijke zorg aan te pakken? Wachttijden van meer dan een jaar, die zijn toch onacceptabel? Als hulp te lang uitblijft, dan heeft dat allerlei gevolgen, een vervuild huis, andere problemen worden niet op tijd opgemerkt. Het probleem is ook, en die nuancering wil ik best maken, is dat beleid van het Rijk uitblijft. Amsterdam heeft lang gehoopt dat er vanuit het Rijk een eigen bijdrage betaald moet gaan worden en dat er dan minder aanmeldingen zullen zijn. Maar we weten allemaal wat er met het kabinet is gebeurd, dus dat blijft uit. Maar we kunnen in Amsterdam niet wachten. Die wachtlijst gaat niet vanzelf weg. Dus we zullen echt moeten investeren in die huishoudelijke zorg. Dan een ander punt het onderwijs. Ook daar is de ongelijkheid en de tweedeling in Amsterdam zichtbaar.

Wijken als Nieuw-West in Zuidoost worden harder geraakt door het lerarentekort dan een wijk in Centrum of Zuid. En nu had het college best een goed idee

68

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

om dat lerarentekort te bestrijden. Het college heeft namelijk nog niet zo lang geleden een plan gepresenteerd om speciaal voor leerkrachten woningen te bouwen. Maar wat lees ik nu tot mijn stomme verbazing in deze begroting? Er is 7,5 miljoen weggehaald bij dit plan voor de lerarencampus. Er is wel volgens mij wat heen en weer geschoven, vanuit de algemene reserve is toch weer wat naar een onderwijspotje gebracht. Maar zo ken ik deze wethouder niet die het lerarentekort wil bestrijden in Amsterdam. Dat doet ze namelijk altijd zonder reserve. Dus ik zou toch echt wel willen oproepen, die lerarencampus moet er gewoon komen en die mag niet boekhoudkundig verdwijnen. Want het is namelijk een goede manier om leerkrachten te werven, maar ook voor Amsterdam om ze te behouden. Dan ga ik weer terug naar het punt waar ik mee begon, Amsterdam als armoedehoofdstad. Het college trekt een hoop geld uit voor armoedebestrijding en daar wil ik niet geringschattend over doen. Want in deze begroting is het ook weer 23 miljoen als ik het goed zeg. Maar we moeten wel concluderen, als we 36 armoederegelingen hebben en we armoedehoofdstad van Nederland zijn, dat we niet achterover kunnen leunen en dat er nog altijd harde inspanningen nodig zijn op dit dossier.

Daarom de vraag, wat doet de gemeente concreet om het bereik van armoederegelingen onder werkende armen te vergroten? En ik weet het is misschien wat technisch maar nog niet zo lang geleden is er een proef geweest en dat heet dan in jargon een pilot en die pilot moet weer geëvalueerd worden, maar die proef bestond eruit dat ambtenaren van de gemeente Amsterdam Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt of andere mensen die toch niet zo makkelijk aan een nieuwe baan konden komen, dat ambtenaren die mensen hielpen met het schrijven van sollicitatiebrieven en het vinden van een baan. En er was toch wel wat enthousiasme te bespeuren over dat plan. Dus ik zou eigenlijk willen vragen, is deze evaluatie er al? Want volgens de SP moeten we daar gewoon verder mee aan de slag. En dan speciaal voor het lid Wijnants wil ik een keer niet naar de VVD in Den Haag wijzen, maar wel naar de VVD in Amsterdam. Want het was de VVD in Amsterdam, het was het lid Hoogtanders die het bereik van de armoederegelingen speciaal gericht op voorzieningen voor kinderen vergrootte van 130 procent van het bestaansminimum naar 150 procent van het bestaansminimum. En het lid Khan had het er straks ook al over, binnenkort is die verruiming van de armoedemiddelen niet meer gedekt.

En ik had alle tijd om even in de tegenbegroting van VVD te kijken, het woord armoede kwam er niet in voor en ook het bestrijden van armoede niet. En ik zou toch aan de VVD willen vragen, we gaan deze kinderen toch niet laten vallen? Deze kinderen moeten gewoon de sportclub en de muziekles kunnen blijven betalen. Dus ik zou de VVD willen uitdagen om dan de komende weken een dekking te vinden en te zorgen dat die verruiming van die regelingen gewoon blijft staan. Dan voorzitter, ik had het daarstraks al even over de lerarencampus en ik had met het lid Hofland een klein debatje over het convenant voor Amsterdamse studentenwoningen. Volgens mij is het amendement wat nu voorligt om meer studentenwoningen te gaan bouwen een goed plan, maar volgens mij kan het ook geen kwaad om toch nog eens naar de lange termijn te kijken en weer afspraken te maken met alle onderwijspartijen in de stad. En nog niet zo lang geleden heeft de SP samen met Volt zo'n motie voor zo'n convenant ingediend, maar als ik nu zou de geluiden hoor dan wordt het gewoon weer tijd om die motie voor dat convenant weer opnieuw in te dienen. Want volgens mij is daar nu meer steun voor. En dan een heel ander punt tot slot. Eindelijk lijkt het kabinet te bewegen en bereid te zijn om zieke en kwetsbare kinderen uit Gaza in Nederlandse ziekenhuizen op te vangen.

Niet voor niets trokken 250.000 mensen afgelopen weekend een rode lijn. En ik wil daarbij gezegd hebben dat het natuurlijk ook de hoogste tijd wordt dat de gijzelaars worden

69

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

vrijgelaten. Maar wat betreft het opvangen van kinderen, wij steunen de motie om waar mogelijk nu alvast voorbereidingen te treffen om zieke kinderen op te vangen in Amsterdamse ziekenhuizen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger. Het lid KREUGER: Dank u wel, voorzitter. En voordat ik met mijn verhaal begin wil ik nog even iets zeggen over wat er net gebeurde tussen JA21 en GroenLinks. Wat mij betreft gaat de vrijheid van meningsuiting heel ver en mag er ook gezegd worden wat er net werd gezegd. Maar van partijen die zeggen dat woorden ertoe doen en dan zulke stellingen hier poneren, onder andere over mijn partij. Vervolgens ook nog eens een keertje noemen dat mijn partij de prinsenvlag zou hebben verdedigd. Als je dat stelt dan moet je dat nu hier bewijzen. Dan moet je daarheen lopen en zeggen wanneer dat is gebeurd. Als je dat niet kunt, dan moet je datgene wat je hebt gezegd terugtrekken. Tot zover. In het verlengde van wat het lid Wijnants net al zei, acht jaar kneiterlinks bestuur maakt meer kapot dan je lief is. En er waren grote beloftes van dit college, een sociale stad, een solidaire stad, een verbonden stad, een inclusieve stad, een veilige stad, een groene stad, een eerlijke stad, en we zouden niet alleen de absolute klimaatkoploper van Nederland worden, maar van de hele wereld.

Maar zoals iedereen al had verwacht komt dit college, dit bestuur, al heel snel in aanraking met de realiteit. En daarom hebben wij een lijstje gemaakt van alle dieptepunten die wij hier hebben meegemaakt in de afgelopen periode. Zo waren wij de afgelopen jaren getuige van de grootste explosie van antisemitisme sinds de Tweede Wereldoorlog, met als absolute dieptepunt de Jodenjacht in november 2024, slaagde het college er in 2024 in om middels een ideologisch experiment de energierekening van sociale huurders in de Van der Pekbuurt te laten exploderen onder het motto liever groen dan betaalbaar, werd er bijna tot in Spaarnwoude betaald parkeren ingevoerd. Het is dat Spaarnwoude niet bij Amsterdam hoort, maar anders hadden ze dat ook nog gedaan. Werd er tot bijna in Spaarnwoude 30 kilometer per uur ingevoerd, werd er door PvdA-wethouder Hester van Buren als tweede bestuurder in Nederland na Stef Blok een nieuwe financiële strop voor woningbouwcorporaties geïntroduceerd, daalde de homoemancipatie of homoacceptatie onder Amsterdamse jongeren naar 41 procent, werd de gemeente Amsterdam recent nog officieel Nederlands kampioen vliegen op zowel de korte als lange afstand, werd het Amsterdamse stadhuis in 2025 officieus uitgeroepen tot de eenna minst leuke plek om te zijn of te werken. Alleen de sociëteit van Vindicat scoorde hoger.

Of lager, het is maar net hoe je dat bekijkt natuurlijk. Werd er daarnaast beleid ingevoerd om meer niet-westerse allochtonen op hoge posities te krijgen waarbij blanke mannen maar een beetje moesten inschikken, enkel en alleen om het feit dat zij blank zijn en man. Werd er zelfs met de gedachte gespeeld om een quotum in te stellen voor 10 procent lesbiennes en homo's, liep het ziekteverzuim bij de gemeente Amsterdam op naar 10 procent en liepen de kosten van dat verzuim bijna op tot een kwart miljard euro. Werden in 2025 alle afvalbakken voorzien van een doorzichtige plastic zak om te voorkomen dat de prullenbakken zouden worden opengebroken, werd er op 1 januari 2025 een peperduur nieuw facturatiesysteem geïmplementeerd dat ook nog eens over een speciale knop beschikte waarmee facturen in één keer dubbel uitbetaald konden worden, waardoor er dus 21 miljoen te veel werd overgemaakt. Werd er voor meer dan 200 miljoen facturen te laat betaald, werd Amsterdam in 2024 officieel de stad met de meeste armoede, werd er vorig jaar meer dan 75 miljoen euro onrechtmatig aanbesteed, haalde D66-wethouder Melanie van der Horst onrechtmatig bijna 1 miljoen euro parkeergeld te veel op in Geuzenveld omdat ze was vergeten dat nieuwe gebied op te nemen in haar stratentabel. Knipte diezelfde D66-

70

Jaar

2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Vergaderdatum 8 oktober 2025 Raadsnotulen

R

wethouder in 2023 de Weesperstraat op om vervolgens plantenbakken en picknicktafels neer te zetten. Daarnaast werden er ook nog allemaal data verzameld over verkeersbewegingen, wat daarvan nu precies het doel was, niemand weet het meer. In 2024 opende zij ook nog een heuse klushub waar klusjesmannen hun steigers en bouwmaterialen konden overtillen in een elektrische bakfiets, waar tot op heden slechts een handje vol ondernemers gebruik van heeft gemaakt. Moest de gemeente Amsterdam in 2024 meer dan een halve ton aan naheffing betalen aan de Belastingdienst omdat burgemeester Halsema de kilometeradministratie van de dienstauto niet op orde had. En bovenal kreeg de Amsterdammer vanuit deze zaal iedere keer, iedere dag, week in week uit, jaar in jaar uit te horen wat hij wel niet allemaal fout deed. Namelijk dat hij te veel autorijdt, te veel vliegt, te veel vlees eet, dat hij niet begrijpt wat de transitie voor hem betekent en dat als die Amsterdammer protesteert tegen bijvoorbeeld een windturbine die naast zijn huis wordt gebouwd, of dat hij niet over wil stappen op een warmtenet, dan krijgt hij vanuit deze zaal het verwijt dat hij een egoïstische zeikerd is die niet begrijpt dat de wereld naar de kloten gaat. En dat is een citaat van het lid Van Munster.