20250514 gemeenteraad verslag avond

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Raadsnotulen

Jaar Vergaderdatum Publicatiedatum

2025 14 mei 2025 4 juni 2025 OPENBARE VERGADERING OP WOENSDAG 14 MEI 2025

Avondzitting op woensdag 14 mei 2025 Voorzitter: Femke Halsema, burgemeester Plaatsvervangend voorzitters: Kune Burgers Plaatsvervangend griffier: Dafne Struijk Verslaglegging: Nina Post, Notuleerservice Nederland Voorzitter: het lid Burgers De VOORZITTER heropent de vergadering. Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 3. Verlengen van het Klimaatfonds en uiten van wensen en bedenkingen inzake het bestedingsperspectief Klimaatfonds 2025 VN2025-004701 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van de leden Havelaar en Van der Kamp inzake prioriteren op basis van kostenefficiëntie bij klimaatprojecten, nr. 123.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: een harde norm van 100 euro per ton CO2-reductie te hanteren voor klimaatprojecten; te beginnen met de meest kosteneffectieve maatregelen die de laagste kosten per ton CO2-reductie hebben; meetbare tussentijdse doelen te stellen voor elk klimaatproject, met duidelijke deadlines en verwachte CO2-reductie; bij nieuwe voorstellen voor het Klimaatfonds de kosten per ton CO 2-reductie altijd expliciet te vermelden. Motie van de leden Van der Kamp, Kreuger en Havelaar inzake zet isolatie op één, gerichte inzet Klimaatfonds op woningverduurzaming, nr.

148.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: de gereserveerde middelen voor bewoners- en buurtinitiatieven te herzien, en minimaal 15 miljoen euro hiervan over te hevelen naar het isolatieoffensief; deze aanvullende middelen specifiek in te zetten voor directe, woninggebonden maatregelen zoals dak-, vloer- en gevelisolatie bij particuliere eigenaarbewoners en VvE’s;

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

-

R

bij toekenning van middelen prioriteit te geven aan wijken met een hoge energiearmoede-index én een laag (slecht) energielabel; de raad in het derde kwartaal van 2025 te informeren over de voortgang, effecten (in CO₂-reductie) en eventueel benodigde opschaling.

Motie van de leden Moeskops, Garmy en Van der Kamp inzake financiële kosten verduurzaming haven en industrie, nr. 153.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: in kaart te brengen wat voor aanvullende (financiële) maatregelen nodig zijn voor de verduurzaming van de haven en industrie in Amsterdam; deze kosteninschatting te delen met de raad voor de verkiezingen van maart 2026. Motie van de leden Bakker, Noordzij, Nadif, Bobeldijk, Koyuncu, Moeskops, Van der Kamp, Garmy, Kreuger, Havelaar, Ahmadi en Kabamba inzake het voorsorteren op een subsidieregeling voor woningcorporaties voor grondige isolatiewerkzaamheden zoals dubbelglas aanbrengen, kozijnen vervangen en spouwmuren isoleren, nr. 156.25 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: om samen met woningcorporaties uit te zoeken hoeveel financiële middelen zij nodig hebben om hun isolatieopgave goed uit te kunnen oefenen, zoals dubbelglas aanbrengen, kozijnen vervangen en spouwmuren isoleren, en om uiteen te zetten welke extra maatregelen de gemeente ter ondersteuning hiervan kan nemen; de resultaten na het zomerreces terug te koppelen aan de gemeenteraad tezamen met de technische mogelijkheden voor extra maatregelen vanuit de gemeente, zoals een gemeentelijke subsidieregeling voor woningcorporaties voor isolatie. De moties maken deel uit van de beraadslaging.

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Dank u wel, voorzitter. Goed dat er leden van GroenLinks op de tribune zitten, want het gaat hier helemaal mis. Ik heb de evaluatie van het Klimaatfonds gelezen, een hele grote zak met geld om het klimaat te verbeteren maar het toont verschrikkelijke cijfers. Er is 101 miljoen euro uitgegeven al. Dat is 101 euro per Amsterdammer afgerond en het heeft geleid tot 16,4 kiloton CO 2-reductie per jaar. Stel je zou dat afschrijven over een periode van vijftien jaar, dan kom je op 400 euro per ton CO2besparing, vier keer zo duur als dat normaal gesproken kost. Even ter vergelijking, bij Shell kun je een ton CO2 besparen door 80 euro te in investeren. De gemeente Amsterdam koopt in CO2-besparing 100 euro per ton. En hier in dit Klimaatfonds is het vier keer zo duur. Dat is geen effectief klimaatbeleid, maar geld verbranden. En geld verbranden is niet duurzaam, want verbranden is niet duurzaam. Mijn vraag aan de wethouder is, klopt het dat het Klimaatfonds als doel heeft om CO2-besparing te realiseren? Want in mijn beeld praat de Amsterdamse politiek veel te veel over klimaat en gebeurt er veel te weinig. Windturbines waren vijf jaar geleden al aangekondigd, maar het enige wat draait is de urenteller van de advocaten. Over warmtenetten is jarenlang gepraat, maar de samenwerking binnen Warm Amsterdam is beëindigd.

We moeten daarom overstappen op een nieuwe politiek. En dat is niet

2

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

aartsconservatief, maar dat is realistisch en rationeel vergroenen. En dat betekent dat we bijvoorbeeld veel meer op bewezen techniek moeten inzetten die al werkt. En we moeten een harde maximumprijs van 100 euro per ton CO 2-reductie gaan hanteren bij de selectie van projecten. We moeten beginnen met de meest kosteneffectieve maatregelen en meetbare tussentijdse doelen stellen. We hebben nog 49 miljoen euro over wat vrijgemaakt is doordat het warmtenet niet doorgaat, 50 euro per Amsterdammer dus. We hebben een kans om het anders te doen. Ik roep ons college op om veel meer in te zetten op echte duurzaamheid en daarom dien ik een motie in. (Het lid BOBELDIJK: Voorzitter, met name even een vraag over dat maximumbedrag. Want ik snap natuurlijk moeten we naar de financiën kijken van duurzaamheidsmaatregelen, maar als we iets niet doen omdat het te duur is, boven dat maximumbedrag is, maar het wordt alleen maar duurder omdat we het uitstellen naar de toekomst, hoe kijkt het lid Havelaar daar dan naar?) Een hele terechte vraag en van mij mag je in zo'n Klimaatfonds best een beetje innoveren. En dat betekent dat je best dure nog niet helemaal bewezen technologieën in mag zetten. Alleen dat hebben we nu al zoveel gedaan, er is al zoveel geld uitgegeven met zo weinig resultaat dat ik zeg vanaf nu echt alleen bewezen techniek. Want dan zijn die kosten per ton CO2-besparing veel lager.

(Het lid BOBELDIJK: Dus ook dat maximum, als het daardoor duurder wordt in de toekomst?) Het gaat erom dat je bewezen technieken gebruikt en daar is het goedkoper. Dus het lid Bobeldijk vergelijkt het nu met fossiel blijven gebruiken, wat steeds duurder wordt. En dat is niet mijn doel. Ik wil gewoon verduurzamen, maar realistisch. (Het lid BOBELDIJK: Dan ben ik toch wel benieuwd welke dingen niet duurder worden als je het uitstelt. Want volgens mij worden al die klimaatmaatregelen die we moeten doen uiteindelijk langzamerhand duurder als we dat uitstellen. Dus ik ben toch wel een beetje benieuwd wat het lid Havelaar dan bedoelt met zaken die niet duurder worden.) Volgens mij een van de goede dingen rondom verduurzaming die dit college ook doet, laat ik ook een compliment geven, is inzetten op isoleren. Dat is altijd heel verstandig en dan zijn de kosten per ton CO2-reductie veel lager dan bijvoorbeeld bij warmtepompen installeren in hele kleine woningen. (Het lid NOORDZIJ: Ik haak aan op dit isoleren inderdaad. Want ook bij isoleren, zeker bijvoorbeeld bij energiebespaarservices, bij fixteams die je bijvoorbeeld zag, het was niet altijd precies duidelijk wat nou de exacte besparing was. Maar tegelijkertijd weten we allemaal hier dat het onwijs belangrijk is.

Maar als je dan bij elk huis dat je langsgaat een jaar later weer terug moet komen om te kijken wat is nou de precieze besparing geweest, dan leidt dat tot ontzettend veel administratieve druk. Ziet het lid Havelaar dat niet ook?) Nee, dit vind ik echt totale kolder. Je kunt gewoon naar het energieverbruik kijken. (Het lid NOORDZIJ: Dan raad ik toch het lid Havelaar aan ook een keer met zo'n team mee te gaan. Want die geven juist ook aan als je nou alles precies elke keer moet bijhouden, dan draagt het bij aan de administratieve druk en dan kun je die tijd niet gebruiken om die huizen daadwerkelijk te gaan isoleren.)

3

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Die uitnodiging neem ik met beide handen aan. U weet, ik ga graag op werkbezoek, of het nou op een vuilniswagen is of het frietjes bakken is, of iets anders. Dat doe ik heel graag. Dus ik ga ook graag met de FIXbrigade mee. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Voorzitter, ik heb zo goed mogelijk proberen te luisteren. Dat doe ik altijd bij het lid Havelaar. Maar ik heb niet gehoord wat u vindt als bewezen techniek van warmtenetten. Is dat een echt bewezen techniek die efficiënt is, of kijkt u daar anders tegenaan?) Ik heb in mijn betoog vooral proberen te zeggen dat je naar de kosten moet kijken en dat je moet zeggen onze betalingsbereidheid als gemeente is op dit moment 100 euro per ton CO2-reductie in ons inkoopbeleid. En ik vind dat je bijvoorbeeld ook bij zo'n Klimaatfonds daarvan uit moet gaan. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER: Dank u wel, voorzitter. We spreken vandaag over de herijking van het Klimaatfonds. En met dit fonds zijn er tot nu toe allerlei goede dingen gedaan. Zo zijn er vele oude woningen geïsoleerd en gerenoveerd en zijn er verschillende buurten aardgasvrij gemaakt samen met bewoners. En dat is een mooi begin. Maar het is helaas nog niet genoeg. Grote bedrijven als Shell boren nog steeds naar nieuwe olie en gasvelden en in de luchtvaart is er wereldwijd geen sprake van krimp, maar juist van groei.

En van een eiwittransitie is nog maar nauwelijks te spreken. En dat terwijl de ene na de andere klimaatramp ons om de oren vliegt. Denk aan bosbranden in Californië, overstromingen in Valencia of de aardverschuiving in Ethiopië, met vele doden en nog veel meer gewonden en ontheemden tot gevolg. Het is nu al regelrechte waanzin en de klimaatcrisis, die zal nog veel meer slachtoffers eisen, vooral in kwetsbare gebieden. Het is van belang om op een rechtvaardige manier een klimaattransitie te maken. En we willen van het vervuilende gas af dat ons in nog meer ellende stort en we willen daarbij niet dat het die bewoners die het al zwaar hebben raakt in hun portemonnee. Een sterke en rechtvaardige inzet is volgens de Partij voor de Dieren door middel van verdere woningisolatie, daar in de wijken, die mensen die het het hardst nodig hebben en gas te besparen en de energierekening omlaag te brengen. Denk aan het vervangen van enkelglas en spouwmuurisolatie. Het coalitieakkoord van de coalitie hier in Amsterdam is er ook heel duidelijk over dat we dat willen doen, samen met woningcorporaties en het rijk. En ook het rijk zet hierop in via de Nationale Prestatieafspraken met woningcorporaties. Maar recent werd duidelijk dat het kabinet van plan is een huurbevriezing in te voeren voor de komende twee jaar. En dit lijkt heel goed nieuws voor de huurder, maar er zit een keerzijde aan.

Want woningcorporaties waarschuwen nu dat hun hele isolatieopgave hierdoor vast dreigt te lopen. Waardoor bewoners in slecht geïsoleerde woningen eigenlijk nog langer in snikhete zomers en ijskoude winters moeten leven. En onze fractie is teleurgesteld dat er niet nu al een subsidieregeling voor woningisolatie voor corporaties voorligt, want we zouden als Amsterdam daarmee kunnen helpen. Maar we begrijpen ook wel dat het nog niet helemaal duidelijk is hoeveel financiële middelen de corporaties dan nodig hebben en in welke vorm we zo'n subsidieregeling dan in kunnen stellen. En daarom dienen we een motie in om dit inzichtelijk te maken, zodat we zo snel als mogelijk tot zo'n subsidieregeling of een andere financiële ondersteuning kunnen komen. Ik dank ook alle mede-indieners voor het samen indienen van deze motie. En daarnaast valt het ons op in het bestedingsperspectief wat nu voorligt dat er eigenlijk nog maar weinig inzicht wordt gegeven, weinig inzicht in de gemaakte verdeling van middelen, zoals de 15 tot 20 miljoen voor energiebuurtinitiatieven en weinig inzicht in

4

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

welke maatregelen doelmatig zijn, hoeveel CO2 per gespendeerde euro elke maatregel bespaart. En we zien graag dat de raad hier als geheel beter in meegenomen wordt. Onze fractie ziet bovendien ook graag dat als nou blijkt dat er niet zoveel geld nodig is voor bijvoorbeeld de buurtinitiatieven versus wat er nu gereserveerd staat, dat dit geld dan hopelijk ook naar de isolatie van corporatiewoningen kan gaan. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bobeldijk. Het lid BOBELDIJK: Als SP hebben we eerder aangegeven dat als we geen maatregelen nemen voor het klimaat, dan schuiven we de rekening op naar de toekomst en dan wordt die rekening alleen maar groter. En dat is roofbouw plegen op de volgende generaties, iets wat we pertinent niet zouden moeten doen. En we hebben ook aangegeven dat we tegelijkertijd rekening moeten houden met de mensen die nu maandelijks vechten met de maand doorkomen met het beperkte geld wat ze hebben en met de keerzijdes van alle maatregelen die soms nodig zijn voor klimaat. En dan denk ik bijvoorbeeld aan de kosten van warmtenetten of aan windmolens, waarbij de nodige overlast wordt veroorzaakt. Dus wat ik vooral wil vragen aan het college is, en wij zijn mede-indiener van de motie voor isoleren, want dat is een maatregel die heel veel zoden aan de dijk zet, zowel voor de portemonnee van heel veel mensen als voor de toekomstige generaties.

Dus ik zou eigenlijk zeggen isoleren, isoleren, isoleren en doe dat met een maximale snelheid, want elke vertraging zijn extra kosten voor volgende generaties. (Het lid KREUGER: Voorzitter, het lid Bobeldijk zegt de hele tijd dat als we wachten dat het duurder wordt. Nu ben ik benieuwd, waar maakt hij dat uit op? Of wat zijn bronnen om dat hier zo te beweren?) Intussen is allang bekend dat het natuurlijk geen twee voor twaalf meer is maar zo langzamerhand twee over twaalf en als we wachten dan nemen alle zaken toe. De klimaatmaatregelen die nodig zijn zullen toenemen, je ziet de droogte, de regen neemt toe. Allerlei zaken waar wij nu al veel geld voor uit moeten geven zullen dan nog grotere maatregelen moeten zijn. De zeespiegel die stijgt, dat geeft een verzilting van het land, het zal het een en ander voor de dijken enzovoort met zich meenemen. En hoe langer we wachten, hoe erger het wordt. Het wordt alleen maar duurder. (Het lid KREUGER: Ja, als iedereen meedoet. Maar dat is natuurlijk niet zo. En de cijfers die wij hier allemaal als raad krijgen, sterker nog, het hele beleid wat hier wordt uitgerold, daaruit blijkt uit de raming dat als we wachten, bijvoorbeeld het aardgasvrij maken in 2050, dat het al 9 miljard euro scheelt. Dus 9 miljard euro goedkoper. Begrijpt het lid Bobeldijk dat zijn stelling dat het duurder wordt, dat het gewoon niet klopt.

Het is 9 miljard goedkoper als je gewoon tien jaar wacht.) Ik ben het er niet mee eens. Maar laat ik in ieder geval zeggen, ik ben het er wel mee eens op het punt over als iedereen meedoet. En ik nodig ook JA21 van harte uit om ook mee te doen op dit punt. (Het lid HAVELAAR: Ik ben het helemaal met het lid Bobeldijk eens waar het gaat over isolatie. Dat is hartstikke belangrijk en ook goed voor de bewoner. Maar ik voel ook wel mee met wat het lid Kreuger zei, dat je soms als gemeente te ver voor de technologie vooruitloopt waardoor je dus nu veel meer betaalt dan je eigenlijk zou moeten willen betalen. Hoe denkt het lid Bobeldijk daarover?)

5

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Ja natuurlijk is het altijd goed om naar de kosten te kijken. Alleen we zien wel dat het klimaat natuurlijk al een dusdanig groot probleem is dat als we nu niets doen, dat de kosten vaak alleen maar oplopen. Maar ik zeg ook, laat we wel altijd kijken van of het zinnig is om nog wel iets te wachten. Maar met de meeste maatregelen betekent het hoe langer je wacht, hoe duurder het wordt. (Het lid HAVELAAR: Daarom vind ik dus dat kijken naar wat kost een ton CO2-besparing zo handig. Als ik de redenering van het lid Bobeldijk volg, dat je met zo snel mogelijk zo veel mogelijk moet vergroenen, dan kan de gemeente beter investeren in Shell. Want dan verduurzaam je veel sneller met hetzelfde geld.) Daar zit wel een dilemma in. Want enerzijds kun je zeggen de grootste vervuilers subsidiëren om dan te zorgen dat het beter wordt. In mijn ogen zou je dat met regelgeving moeten doen, want anders ben je eigenlijk slecht gedrag aan het belonen. (Het lid HAVELAAR: Nee voorzitter, ik probeer gewoon het pragmatisme van het lid Bobeldijk te volgen. En als je dan zegt ik wil met zo min mogelijk euro's zo veel mogelijk duurzaamheid, dan zou ik zeggen het kost in dit Klimaatfonds zo’n beetje 400 euro per ton. Bij Shell kost dat 80 euro per ton. Dus laten we alsjeblieft al ons geld daarin stoppen.

Dan kun je zelfs nog kijken of het in aandelen en kun je het dividend aan de arme mensen uitkeren.) Ja, deze rekensom klopt. Alleen wat ook klopt is dat de regelgeving landelijk gewoon achterloopt. Want als je gewoon de regelgeving aanpast voor onder andere Shell en andere vervuilende organisaties, dat is vele malen goedkoper dan subsidiegeld in deze organisaties stoppen. Want dat is slecht gedrag belonen. (Het lid KREUGER: Dan nog even een laatste vraag aan het lid Bobeldijk om te kijken hoe de SP nou echt in de wedstrijd zit en of ze het begrijpen. Maar is de SP in dit geval, als het gaat om het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving, zijn ze dan een voorstander van 2040? Waar ik ze tot nu toe nog niet kritiek op heb horen hebben. Of willen ze het in 2050, wat dus 9 miljard euro scheelt? Wat kiest de SP?) Ik ben in ieder geval heel erg voorstander van het initiatief wat het college nu neemt om te kijken naar een gemeentelijk warmtebedrijf. Omdat een van de dingen die we nu zien is dat we het overlaten aan de markt en dat veel mensen die al iedere maand vechten om die rekeningen te betalen, rekeningen hebben gekregen die gewoon niet oké zijn. En daar staat de SP niet achter. Want dan leg je de rekening neer bij mensen die het nu niet kunnen betalen. (Het lid KREUGER: Voorzitter, hij geeft geen antwoord op de vraag.

Ik vraag of de SP een voorstander is van aardgasvrij 2040 of 2050. Ik zeg erbij, dat zijn niet mijn cijfers, dat zijn cijfers van het college zelf, dat het 9 miljard euro scheelt, gewoon collectieve lasten. Dan is het toch niet zo moeilijk voor de SP om te zeggen we gaan gewoon voor 2050? Waarom blijft de SP zo krampachtig vasthouden aan die 2040? Ik begrijp dat gewoon niet.) Het lid Kreuger vult iets voor mij in wat ik niet gezegd heb. Want ik heb niet gezegd dat ik me aan 2040 vasthou als SP, ook niet aan 2050. Voor mij gaat het om de doelen van enerzijds die duurzaamheid behalen en anderzijds zorgen dat het betaalbaar blijft voor de mensen om wie het gaat. Dat hen niet het vel over de neus wordt gehaald, maar dat zij ook blijven geloven in goede klimaatregelingen.

6

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid VAN SCHIJNDEL: Ik ken de SP als toch een vrij gedegen politieke organisatie die graag zaken, ook controversiële zaken, uitzoekt. Denk aan arbeid en kapitaal, weet u wel? Hier hebben toch een afweging te maken tussen enerzijds klassieke overheidstaken, zorg, politie, onderwijs en dan al die klimaatmaatregelen die, laten we wel wezen, behalve isolatie geen zoden aan de dijk zetten op wereldschaal, geen enkele. Waarom kiest de SP nou verdorie niet voor we gaan gewoon voor die klassieke overheidstaken en het klimaat doe er niet toe.) Die laatste zin, daar zijn we het als SP niet mee eens, dat het klimaat er niet toe doet. Maar volgens mij is dat enigszins wel in lijn met wat het lid Van Schijndel zei, is dat ik al heb gezegd van zet in op dat isoleren. En het lid Van Schijndel zegt zelf ook dat is hetgeen wat we kunnen lokaal, laten we dat doen. Dat helpt en de mensen in hun portemonnee en het helpt de klimaatdoelstellingen. Dus daar maximaal op investeren is eigenlijk volgens mij dat u dit betoog van mij ondersteunt. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ik ondersteun uw betoog juist niet. Want u wilt van twee walletjes eten. Dus de SP is gewoon meegegaan in het algemene sentiment, tweede helft van de jaren tien, dat is de grootste uitdaging waar de mensheid voor staat, Obama. En daar bent u in meegegaan, mensen zijn bang.

Mensen die bang zijn die willen dat de overheid er wat aan gaat doen. En daar had u toch gewoon als SP nee tegen kunnen zeggen. Dat heeft u niet gedaan en kijk wat er gebeurt. De SP, it is dwindling all over.) Daar gaan we geen nee tegen zeggen als SP. En de antwoorden zijn deels al gegeven door de Partij voor de Dieren in de voorbeelden die ze genoemd hebben die we wereldwijd zien. En we kunnen wegkijken, dat kan, maar daar lossen we het probleem niet mee op. We moeten ook de problemen gewoon echt onder ogen zien, voor oplossingen zorgen voor de volgende generaties. Want niemand moet het zijn kinderen of ze kleinkinderen aandoen dat ze een wereld overhouden waar het niet goed leefbaar is. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Dus extreem weer is van alle tijden. Laten we het daarbij houden.) Het was geen vraag, maar extreem weer is van alle tijden en het komt de laatste tijd wel behoorlijk veel vaker voor en de statistieken liegen daarin niet. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van der Kamp. Het lid VAN DER KAMP Dank, voorzitter. Ik kon inderdaad niet wachten om te mogen spreken, want Amsterdam heeft grote klimaatambities en het Klimaatfonds is daar wellicht een cruciaal instrument. Maar als we echt resultaat willen boeken voor zowel het klimaat als de portemonnee van de Amsterdammers, dan moeten we wel scherp kiezen voor wat werkt. Daar kiezen we als VVD dan ook nadrukkelijk voor.

Want de gebouwde omgeving is natuurlijk verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van die CO 2-uitstoot, maar ook kosten om te verwarmen. Tegelijkertijd zijn er nog steeds tienduizenden woningen in de stad met enkelglas, slechte isolatie en dus ook hoge energielasten. Isolatie is hier de sleutel en een van de meest kosteneffectieve maatregelen om CO2 te reduceren en om energiearmoede tegen te gaan. In het huidige voorstel wordt echter slechts 10 miljoen euro gereserveerd voor isolatie, terwijl er 20 miljoen gaat naar bewoners en buurtinitiatieven. Die zijn waardevol maar mogen niet ten koste gaan van direct woninggebonden maatregelen die aantoonbaar effect hebben. Daarom dienen we een motie in en vragen het college om te kiezen voor de eerste en slimste stap, isoleren. Want elke kilowattuur die je niet hoeft te gebruiken is winst

7

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

voor het klimaat en ook voor de maandlasten van de Amsterdammers. En ook in de buurt zijn ze daar blij mee. Verder, gehoord de beraadslaging en de motie van de Partij voor de Dieren die we steunen zou ik de wethouder willen vragen om toe te zeggen dat ze gaat onderzoeken of er een gemeentelijke stimuleringsregeling kan komen waarmee woningbouwcorporaties kunnen worden aangespoord om actief mee te werken binnen VvE's waarin ze grooteigenaar zijn. De motie van het CDA steunen we, net als de motie van D66. Want we vinden het belangrijk om te weten wat er nodig is om de maakindustrie te verduurzamen en ook de belangrijke arbeidsplaatsen voor de Amsterdammers te behouden. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ik word toch een beetje edgy als de VVD inderdaad terecht zegt van isolatie, daar moet je voor gaan, dat zet zoden aan de dijk. Maar dan wordt er altijd weer aan toegevoegd, dat is ook goed voor het klimaat. Het heeft helemaal geen bal invloed op het veranderende klimaat op aarde zoals het altijd is geweest. Daar heeft het geen invloed op. Dus de VVD moet wat Bolkesteinser worden, dus onzinargumenten moet u achterwege laten. Bent u het daar eigenlijk niet toch diep in uw hart mee eens?) Dank voor deze mooie vraag. Hier moet ik heel lang over nadenken, maar nee daar ben ik het natuurlijk niet mee eens.

Maar als het nou allebei ten goede komt en het ene maakt u niet zoveel uit, dan zijn we toch nog steeds even blij. Dus laten we vooral dat geld uitgeven aan isoleren en dan zijn we toch ook prima vrienden? (Het lid VAN SCHIJNDEL: Dat is dus eigenlijk een flutverhaal, dat u komt met van het is toch ook goed voor dat klimaat. Dat betwist ik, maar dat is eigenlijk evident. Dus je moet je ogen niet voor feiten sluiten als politicus, zou ik menen.) Ik zou zeggen, volgens mij is dat juist precies hetgeen wat ik ook het lid Van Schijndel kan verwijten. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Moeskops. Het lid MOESKOPS: Eerst vanaf hier beterschap aan collega Norbruis wiens taak ik heb vandaag op dit onderwerp te vervangen, dus ik hoop dat ze er snel weer is. Het Klimaatfonds, 150 miljoen van Amsterdam zal de grachten boven en niet onder water komen te staan en we doen hele mooie dingen. En wie pioniert komt altijd tegenslag tegen, zoals op het warmtenet, maar dat maakt de urgentie niet minder. Juist omdat het zo belangrijk is voor ons als D66 en voor de stad zullen we er altijd bovenop zitten, want de urgentie lag gisteren en we moeten nu het fonds verlengen. En dan komen we aan bij dat huidige bestedingsperspectief.

We hebben daar even op moeten wachten en we zijn trots op de wethouder dat na het klappen van Warm Amsterdam zij niet alleen naar het rijk wijst, maar de scherven oppakt en gaat aanpakken. Beginnen met wat wel kan, zoals het richten op individuele oplossingen zoals warmtepompen. Dat is wat ons betreft leiderschap tonen. Het is een complexe puzzel. In de basis is het vanzelfsprekend, de grootste besparing eerst. We hebben haast, maar tegelijkertijd is het ook een opgave die juist in de tijd staat. Beginnetjes maken met belangrijke transities voor later is ook nodig en bij D66 borrelen heel veel ideeën. We weten dat we uiteindelijk alles moeten doen, en aardgasvrij, en duurzame industrie, en groene mobiliteit, en isolatie en alles wat er nog bij komt kijken.

8

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Er is nu minder geld vrijgemaakt voor industrie en als het fruit laag hangt en rijp is, moet je het ook plukken. Maar hoe groot zijn de klappers die we daar kunnen maken nu eigenlijk? Daarom hebben wij een motie om inzichtelijk te maken wat haven en industrie nodig heeft, zodat we als stad ook kunnen oogsten als dat opportuun is. We investeren juist nu meer in buurtwarmtenetten, goed om initiatieven die lopen te ondersteunen als stad. We horen echter ook uit het veld dat er zonder tientallen miljoenen overheidssteun, waarbij landelijk helaas niks zal doen, dit soort projecten niet van de grond zullen komen. De investering is te groot, de onrendabele top van met name de aanleg is niet bij gebruikers neer te leggen. Dat roept de vraag op waarom we dan investeren in een gemeentelijke dienst oprichten die nieuwe initiatieven helpt, terwijl er eigenlijk geen geld is om de initiatieven ook daadwerkelijk van de grond te krijgen. (Het lid BAKKER: Voorzitter, ik hoor het lid Moeskops het hebben over de havenindustrie, maar in haar motie staat ook een andere industrie. Welke bedoelt ze daar dan mee?) Het gaat ons eigenlijk gewoon om de grote uitstoters in de stad waarbij ook de haven hoort, maar ook andere industrie en maakindustrie.

(Het lid BAKKER: Industrie waar wij dus geen aandeelhouder van zijn, vindt het lid Moeskops dan niet dat die industrie dat lekker zelf moet lappen en dat we met wetgeving ze daartoe moeten dwingen? Dat is toch best wel zonde dat we daar dan publieke middelen aan zouden uitgeven?) Ja daarom vragen we ook precies in die motie om het inzichtelijk te maken. Want ik denk wel dat als je met een stimulering kan helpen om te zorgen dat we en die arbeidsplekken behouden voor de stad, maar ook de verduurzaming kunnen versnellen, dat we dat niet moeten laten. Maar dat ligt wel aan de kosten-batenanalyse die ik nu op dit moment niet heb. (Het lid BAKKER: Even om het wat simpeler te maken en misschien plat te slaan, maar wil D66 nu wel of niet gemeentelijk geld aan die industrie geven?) Ja daarom dienen we die motie in. Dat weten we nog niet. Dat is de vraag die wij hebben. (Het lid BAKKER: Voorzitter, D66 houdt de deur open. Waarom ga je iets onderzoeken als je het niet wil? Dus volgens mij is D66 aan het voorsorteren om publiek geld, geld van iedereen, ook de mensen hier op de tribune aan vervuilende industrie te geven die het gewoon zelf zou moeten lappen.) Ik vind het ook belangrijk om arbeidsplekken te bewaren voor de stad en die industrie hebben we ook nodig, dat zien we nu ook wel weer met de dreiging die op ons afkomt dat we dat soort plekken moeten behouden.

Dus het gaat erom wat het kost en wat het oplevert. En als wij een steuntje in de rug kunnen geven aan een industrie die ook gewoon ondernemers bij ons in de stad zijn die het ook waard is voor volgende generaties, zullen we dat zeker doen. (Het lid HAVELAAR: Voorzitter, het lid Moeskops had het net over een kosten-batenanalyse en mijn vraag is, vindt het lid Moeskops ook niet dat er voor 101 miljoen euro wat nu uitgegeven is wel heel weinig duurzaamheid gerealiseerd is?) Volgens mij heb ik daar al wat over gezegd in mijn bijdrage. Ik denk dat als je pioniert je altijd tegenslagen tegenkomt. (Het lid HAVELAAR: Dat klopt. En nu is het nog 305 dagen tot de volgende verkiezingen. We gaan nu vandaag wensen en bedenkingen uitspreken

9

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

over die 48 miljoen euro die vrijkomt. En zou het ook van D66 een wens zijn dat we dan die laatste 48 miljoen euro die we nu vrijgeven, dat we daar wel even vol op het orgel gaan, om in CDA-termen te blijven, om daar CO2reductie mee te realiseren in plaats van allerlei pionieren? Zijn we niet een beetje uitgepionieerd nu?) Ik ben bang dat de tijd van pionieren nog niet achter ons ligt als het gaat om het klimaat. Daar is de urgentie te groot voor, de opgave te groot en te complex. We weten gewoon nog niet alles. Ik had geloof ik nog één zin. Ik weet niet meer zeker of ik de laatste had uitgesproken, misschien dubbel ik deze. Dat is dat roept de vraag op waarom we dan investeren in een gemeentelijke dienst oprichten die nieuwe initiatieven helpt, terwijl er geen geld is om de initiatieven ook daadwerkelijk van de grond te krijgen. We zijn benieuwd hoe de wethouder inzichtelijk gaat maken hoe hoeveel klimaatresultaat er wordt behaald bij buurtwarmtenetten en hoe dat zich verhoudt tot gemaakte investeringen van de gemeente. (Het lid BOBELDIJK: Dit gaat eigenlijk nog over het vorige punt, namelijk over die motie over het onderzoek naar het ondersteunen van industrie voor klimaatmaatregelen. Ik vraag me af, is D66 wel voor het principe de vervuiler betaalt?) Ja maar vanzelfsprekend.

Alleen, er zijn nog andere dingen die niet altijd komen van vervuilende industrie en die ook nog bij innovatie en andere dingen komen waar ook andere mensen wat van hebben. (Het lid BOBELDIJK: Dus deze motie moet niet gaan leiden tot wij betalen de vervuiler, in de plaats van dat de vervuiler betaalt.) Ja, ik vind dat een iets de platte vertegenwoordiging van wat er staat. Want inderdaad we zijn gewoon op zoek naar hoe we zo slim mogelijk onze volgende generaties zo min mogelijk aan kunnen doen. En als dat betekent dat we moeten investeren in innovatie voor bedrijven die wellicht in het verleden dingen hebben gedaan waar we niet al te trots op kunnen zijn maar nu met een frisse blik de toekomst ingaan, dan staan wij daar wel voor open. (Het lid VAN DER KAMP Voorzitter, nog één puntje. Want ik meende toch dat D66 ook het met de VVD eens was dat geld investeren in isoleren wellicht nuttiger was dan in die buurtinitiatieven. En dan is mijn vraag, gaat D66 met ons mee?) Maar dat heeft u D66 niet horen zeggen. (Het lid VAN DER KAMP In het commissiedebat hebben we het daar wel wat over gehad. Maar dat is misschien niet heel aardig want het lid Norbruis is er niet.) Nee, dat weet ik inderdaad niet precies. Wat wij wel zeggen, isoleren is hartstikke belangrijk maar het gaat uiteindelijk ook om verhoudingen van wat je waarin investeert en wat je eruit haalt.

En u heeft een motie, want daar doelt u op, en waarom ik die nu niet wil steunen, want dat is ook zo, en waarbij u zegt we gaan nu 15 miljoen van het ene potje in het andere potje zetten. Ik ben niet overtuigd van dat bedrag, ik ben niet overtuigd van het effect. Wat ik met u deel is dat we kritisch moeten blijven kijken naar wat wat oplevert. (Het lid VAN DER KAMP Dus D66 is ook niet overtuigd dat isoleren het meeste oplevert.) Voorzitter, dat heb ik niet gezegd. Ik zeg alleen niet dat het per se de beste besteding is van die 15 miljoen en van de 15 miljoen weghalen waar u hem van weghaalt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger.

10

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid KREUGER: Dank u wel, voorzitter. De herijking van het Amsterdamse Klimaatfonds, ik was zelf niet bij de bespreking in de commissie. Ik heb wel meegekeken en ik heb echt met verbijstering zitten luisteren naar wat er allemaal door de zaal heen ging. En vooral ook het feit dat eigenlijk helemaal niemand in de raad, ja het lid Havelaar die was ook niet bij het commissiedebat, die deed het net hier wel goed. Maar dat niemand eigenlijk lijkt door te hebben op wat voor punt we hier staan, of wat dit agendapunt markeert. En dat is namelijk het totale faillissement van het Amsterdamse klimaatbeleid. We hebben het hier over een fonds wat in 2019 is opgezet om CO 2 te besparen. We zijn nu inmiddels zeven jaar verder en als we de oude begrotingen zouden moeten geloven, dan had de teller van dit potje op nul moeten staan op 1 januari 2025. En als we kijken wat er nu op dit moment in zit, het lid Havelaar zei net dat het een bedrag rond de 60 of 40 miljoen is wat er nog verdeeld kan worden, maar het is nog veel meer. Er staat nu op dit moment nog 109 miljoen euro in kas. Dat betekent dat wij de afgelopen zeven jaar gewoon hebben lopen debatteren, gewoon een praatclubje over 40 miljoen euro. Er is gewoon helemaal niks gebeurd.

En iedereen hier in de zaal omdat de raad, als ik het even mag zeggen, gewoon echt heel zwak opereert en gewoon heel slecht controleert, maar gewoon helemaal niet vraagt waar zijn nou die resultaten? Waarom is het geld niet op? Iedereen is meteen helemaal enthousiast, dan kunnen we nieuwe plannetjes maken en misschien kunnen vooral een paar persberichten eruit sturen, want dat is wel volop gebeurd. Iedere keer kwam er weer een nieuw initiatief wat vanuit het Klimaatfonds betaald moest worden, een duurzaam coronaherstelfonds, er moest wat geld naar het isolatieoffensief wat voor ook voor een gedeelte uit de algemene middelen kwam. Maar iedere keer waren er dat soort proefballonnetjes waarmee even de pers werd gehaald. Maar resultaten waren er uiteindelijk niet. En waar het lid Havelaar net ook terecht al op wees, dat als we kijken naar de effectiviteit hebben wij gewoon heel veel geld betaald per bespaarde ton CO 2. Shell kan het goedkoper dan GroenLinks. En dat is denk ik toch wel een vrij pijnlijke realiteit. En ik mis ook heel eerlijk gezegd vooral het vuur bij de linkse partijen, dat er eigenlijk meteen in de handen wordt gewreven van dan kunnen we weer een nieuw plannetje maken, ja misschien moeten we inderdaad het warmtebedrijf doen, of misschien moeten we nog iets meer isoleren.

Je moet deze wethouder controleren, je moet deze wethouder vragen waarom is het allemaal niet gelukt, waarom is het geld niet uitgegeven, waarom zijn er alleen maar persberichten verstuurd? En ik begrijp daar gewoon werkelijk waar helemaal niks van. Iets anders wat ik in dit commissiedebat heb gehoord en waar echt mijn oren van gaan klapperen, niet dat ik het niet met de persoon eens ben, maar goed, zij is van GroenLinks, is dat dus blijkbaar het doel van het Klimaatfonds niet meer zo veel mogelijk CO2 besparen is. Dat heb ik het lid Nadif van GroenLinks horen zeggen en dan denk ik echt van waar zijn we nou in terechtgekomen. Wat is dit nou voor discussie? Dat is niet het belangrijkste wat we hier doen. Ben ik het helemaal mee eens, van mij hoeft het allemaal ook niet, maar als je van GroenLinks bent moet je toch echt met een ander verhaal komen. Goed, het mag duidelijk zijn. Wij zullen niet voor deze voordracht stemmen. Wel zullen wij een aantal moties steunen, die zullen onder andere betrekking hebben op de isolatiemaatregelen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Noordzij. Het lid NOORDZIJ: We zien keer op keer dat de klimaatcrisis aan het ontsporen is. De gevolgen die steeds duidelijker zichtbaarder worden, ernstiger maar ook steeds vaker,

11

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

dat duurzaamheid tot iets verwordt voor wie geld heeft en dat er een groep is die achterblijft. En dat vraagt om een aanpak van alle kanten. En dat is toch hetgeen wat ik hier soms ook hoor, een eenzijdige blik op enkel uitstoot, maar ook een sociale investering die zorgt dat iedereen mee kan doen, waarbij de grote vervuilers hun verantwoordelijkheid pakken en verduurzamen. En in dat licht steun ik ook de motie van D66 die ook voortbouwt op grote vervuilers, waar met een deel ook al afspraken mee worden gemaakt. Het is ook goed om te kijken bij verduurzaming welke maatregelen hiervoor nodig zijn, maar laat daarbij ook duidelijk zijn dat deze partijen als grote vervuilers niet alleen een verantwoordelijkheid dragen voor het verduurzamen, maar ook een sociale transitie, samen met vakbonden en de werknemers. En ik dien ook graag samen met de Partij voor de Dieren de motie in voor het isoleren van woningen en samenwerken met corporaties. Het isoleren van woningen is echt een punt waar sociaal en duurzaam samenvalt. Het is niet de enige oplossing van het klimaatbeleid, maar legt wel een basis voor een rechtvaardige transitie. Dat moeten we niet alleen voortzetten, dat moeten we ook verdiepen en verbreden.

(Het lid KREUGER: Als het lid Noordzij hier zo'n vurig betoog houdt over dat het klimaatbeleid en duurzaamheidsbeleid zo belangrijk is, waarom heeft de Partij van de Arbeid daar de afgelopen zeven jaar dan niks aan gedaan?) Ik deel die conclusie niet, dat er niks aan is gedaan. (Het lid KREUGER: Er is 40 miljoen euro uitgegeven in zeven jaar tijd. Er was 150 miljoen begroot, er ligt nu nog steeds 110 miljoen op de plank. En dan zegt het lid Noordzij, ik deel die conclusie niet. Dan is er toch gewoon veel te weinig gebeurd als je nog steeds 110 miljoen euro op de plank hebt liggen?) En dat is een andere conclusie. En daar ben ik het met het lid Kreuger eens, dat er veel te weinig gebeurt en dat we er inderdaad nog lang niet zijn. Maar in plaats van wat het lid Kreuger keer op keer doet, zeggen nee we moeten niet geld in het klimaat investeren, zeg ik dat moeten we wel doen, daar moeten we op voortbouwen. Want we hebben inderdaad, dat ben ik met het lid Kreuger eens, nog een hele lange weg te gaan. (Het lid KREUGER: Ja voorzitter, dat klopt. Dat zegt hij, maar hij doet het niet. Want er ligt 110 miljoen euro op de plank. Dus waarom komt de Partij van de Arbeid nu na zeven jaar hier met dit soort moties aan terwijl er in de afgelopen zeven jaar maar 40 miljoen euro is uitgegeven? Dan ben je toch gewoon veel te laat?) Dat is echt totale onzin.

Maar als JA21 nu inziet inderdaad dat we moeten gaan investeren in het klimaat, dan zeg ik dat is veel te laat maar wel eindelijk. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nadif. Het lid NADIF: Voorzitter, ik heb eigenlijk een hele korte bijdrage die vooral gericht is op wat er allemaal gezegd is over GroenLinks en een aantal punten rondom dit Klimaatfonds. Er wordt gesproken over slim besteden van het geld en het moet zo effectief mogelijk, et cetera. We hebben de afgelopen jaren ook gepraat over hoe belangrijk het is om te investeren in bewoners, om te investeren in lokale initiatieven, om te investeren in systeemverandering. En dit mis ik echt in het debat. En ik vind dat zo zonde. We hebben nu de afgelopen jaren gezien hoe er verschillende initiatieven, koplopers, mensen uit verschillende buurten zich hebben ingezet voor de energietransitie. En ik vind het mooi dat wij als overheid daarin investeren. En dan gaan we eigenlijk terug in de tijd, want als ik dan

12

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

kijk naar de debatten die we hebben gevoerd, er wordt altijd gezegd wat goed, de energiecoöperaties daar moeten we in investeren. En dan vervolgens, nu gaan we eigenlijk terug. En ik vind het zo zonde. We hebben hartstikke mooie mensen en mooie organisaties in deze stad die echt veel meer doen dan alleen maar de CO 2-uitstoot beperken. Ze zorgen ervoor dat mensen bewust zijn van de klimaatcrisis, dat ze bewust zijn over hoe gaan we samen die energietransitie aan. En dat is iets waar wij als gemeente Amsterdam in moeten blijven investeren. (Het lid KREUGER: Voorzitter, bedoelt het lid Nadif dan weer dat het dus niet gaat om CO2-besparing. Want dat is waarvoor dit fonds gewoon is opgericht, het ging om de CO2-besparing. Maar dat laat GroenLinks hier dus officieel gewoon helemaal los. Het wordt gewoon een reclamekaravaan.) Ik vind het zo grappig. Want ik heb gewoon altijd gezegd dat wij uitgaan van een rechtvaardige energietransitie. En we hebben destijds met het Klimaatfonds met de SP een motie ingediend van wij gaan voor klimaatrechtvaardigheid. Dat betekent dus dat het niet alleen gaat over CO2-uitstoot, maar ook om wie profiteert ervan, bij wie komt het terecht en hoe gaat dat zich vertalen in de samenleving? Want er zijn veel meer dingen die erbij komen op het moment dat je investeert in deze initiatieven. En daar ben ik het gewoon niet mee eens met JA21.

(Het lid KREUGER: Voorzitter, dat zegt het lid Nadif heel goed. Waar komt het terecht? Het is dus helemaal nergens terecht gekomen. Dat is juist het hele punt. En ik begrijp ook vanuit GroenLinks in dit geval niet dat als je weet dat je 150 miljoen te besteden hebt en er ligt nu nog steeds 110 miljoen plank, dat je dan nog steeds aankomt met grote praatjes dat het allemaal zo goed is gegaan en dat dit het allergroenste college en de allergroenste coalitie ooit is. Dan heb je toch gewoon hartstikke gefaald?) Ik denk dat er in die evaluatie Klimaatfonds, in de stukken en alles eigenlijk heel duidelijk staat hoe wij gaan investeren in deze stad en wat het allemaal heeft gekost aan voorbereidingen, ervoor zorgen dat je überhaupt personeel, materialen, et cetera hebt. We hebben hier jaar in jaar uit gezien dat we hier tegenaan lopen. En toch blijven we doorgaan. Dus ja, ik blijf nog steeds achter mijn woorden staan. (Het lid KREUGER: Het was de hele tijd in deze zaal, zeven jaar lang, het moet nu gebeuren, de klimaatcrisis is nu, we gaan geen plannen meer maken, we gaan actie, actie, actie. En het is nu 2025 en we zijn nog steeds plannen aan het maken Ik vind het heel slecht.) Dat verbaast me. Want het lid Kreuger noemde juist hele goede initiatieven die wij allemaal aan het doen zijn en gewoon aan het werk zijn met die energietransitie.

En hij noemt dat proefballonnen, maar ik noem dat juist stappen richting een klimaatneutrale stad. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja voorzitter, dit is waarachtig zo'n groot onderwerp, ik weet eigenlijk niet waar ik moet beginnen. Isolatie, hartstikke goed, moeten we al het geld aan besteden. Een ander puntje, adaptatie, klimaatadaptatie, er is af en toe gewoon extreem weer. Dat komt voor en daar kun je als stad op voorbereiden met waterbergingen en bomenrijen tegen de hittestress en ga maar door. Dat is prima. Ja, wat behelst de controle van de burgemeester? Eigenlijk zou die ook de wethouder wat meer achter de vodden moeten zitten. Wat behelst de controle van de wethouder Pels in deze? Nou wat mij betreft toch ook het behoeden voor grote

13

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

beleidsvergissingen. En wat lees ik in de krant? Eerst het Parool, 7 mei, we moeten een publiek warmtebedrijf in elkaar gaan zetten, dan hebben we meer grip en controle als overheid. En lagere kosten, want het wordt grootschaliger, lagere kosten, stabielere en transparante tarieven. En je hebt dus niet dat winstaandeel wat je bij die vervelende kapitalisten van Vattenfall, dan moet er winst worden gemaakt, dat hebben we helemaal niet nodig. Ik voorzie al dit wordt een absolute financiële ramp. Het kan veel erger worden dan AEB in de toekomst. Want de wethouder zegt het zelf, 7,6 miljard is eigenlijk nodig om dus dat hele aardgasvrij of dat warmtenet voor Amsterdam in elkaar te zetten. Ik lees dan in de NRC dezelfde dag, hartstikke leuk, daar bestaat WarmtelinQ. Dat is dus warmte uit de Rotterdamse haven naar Den Haag, Leiden en Delft, het project loopt al zes jaar, men is drie jaar geleden gaan bouwen. Er is nu al een kostenverdubbeling van 600 miljoen naar 1.1 miljard. Zo snel gaan dus die kostenoverschrijdingen. Dus daar moeten we gewoon maar niet aan beginnen. Maar de wethouder voorziet dat ze wat moet doen en dus, dat vind ik echt heel aardig, dus zij vuurt nu af op de gemeenteraad van Amsterdam, de gemeenteraad van de hoofdstad van Nederland, de visie van wat Nauta Dutilh in elkaar zet. Dat is eigenlijk een verschansing, een juridische verschansing van dat klimaatbeleid.

Daar mag niemand aan komen. En dat kan dus ook leiden tot grote financiële aansprakelijkheden van de stad Amsterdam als dus niet wordt gewerkt aan dat klimaatbeleid. Het betekent eigenlijk dat links geen verhaal meer heeft als het gaat om klimaat. Ze hebben geen verhaal meer, daarom was ik een beetje boos op het lid Bobeldijk van de SP, er is geen verhaal meer en dan verschans je je achter juridische argumentjes. Echt heel treurig. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels. Wethouder PELS: Dank, voorzitter, en dank aan alle raadsleden voor de input en het goede gesprek over het Klimaatfonds. Want we weten allemaal dat klimaatverandering gewoon een van de grootste opgaven zijn maar wij als mensheid voor staan. En dat we tegelijkertijd, en dat hoor ik ook duidelijk terug in het debat hier, niet alleen ervoor staan om te zorgen dat we een leefbare planeet hebben straks ook nog, maar ook ervoor staan om te zorgen dat dit een moment is van systeemverandering. En dat we ook zorgen dat mensen die het nu moeilijk hebben, dat die meekomen. En ik denk dat daar ook meteen een groot verschil tussen het college en het CDA te vinden is. Want het CDA gaf aan van investeer dat nou in Shell.

En ik denk eigenlijk, moeten we Shell niet de rekening sturen in plaats van dat we ze geld gaan geven? Want ze kunnen toch moeilijk zeggen dat mensen die nu in een slecht geïsoleerde corporatiewoning zitten, dat die klimaatverandering hebben veroorzaakt. Ik zou dan toch eerder graag naar de grote uitstoters van deze wereld willen kijken. (Het lid HAVELAAR: Ik nodig de wethouder vooral uit om wat praktischer te kijken en wat minder moralistisch. En mijn voorbeeld over Shell was natuurlijk overdrachtelijk. Maar moet wel te denken geven dat een ton CO 2 besparen op andere plekken veel makkelijker gaat dan in Amsterdam. En het is hier minimaal vier keer zo duur in het Klimaatfonds. Mijn vraag aan de wethouder is, de wethouder gaf aan ook mensen die niet meekomen moeten geholpen worden. Dat klinkt voor mij, en op zich kan dat legitiem zijn, maar toch een beetje als verkapt armoedebeleid in de oren en niet als klimaatbeleid. Hoe ziet de wethouder dat?) Dat zie ik gewoon als een andere kijk op de wereld. Dus dat wij zeggen we gaan het niet hebben alleen maar over de meeste CO 2-uitsoot en die reduceren, want laten we

14

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

dan wel zijn, als we ons focussen op de meeste CO2-uitstoot, dan hebben we het over mensen. Ja, dan moeten we morgen een subsidieregeling gaan maken om privévliegtuigen te elektrificeren. Want daar zit veel CO2-uitstoot. Het zijn natuurlijk mensen met geld, met veel geld, die de meeste uitstoot veroorzaken. En wat wij hier zeggen als college is we gaan én CO2-uitstoot reduceren én we gaan ervoor zorgen dat de mensen die zeker niet de oorzaak van het probleem zijn, maar wel nu vaak de rekening krijgen, dat zijn de mensen met de laagste inkomens, dat die meekomen en een voordeel hebben aan wat wij investeren in deze stad. (Het lid HAVELAAR: Nee voorzitter, nu gaat de wethouder mij te ver. Ik vind niet dat we mensen met privévliegtuigen subsidies moeten geven. Ik denk dat ze genoeg geld hebben om dat zelf te kunnen doen en daar zou ik ook wel meer in wetgeving denken. Maar ik probeer wel te ontrafelen, en dat is bijna technisch maar het is ook politiek, we hebben dat Klimaatfonds enerzijds om CO2 te reduceren en anderzijds om mensen die financieel niet mee kunnen komen, en welke woorden je eraan geeft dat maakt me niet zoveel uit, maar dat noem ik dan maar even financiële ondersteuning die niet zoveel met klimaatbeleid te maken heeft. En als CDA zijn we ook wel bezig om te kijken hoe zit het nou al die verschillende armoederegelingen in Amsterdam in elkaar.

We weten dat het bij afval speelt. En ik wil daar een overzichtje van maken en nu zou mijn vraag zijn, als ik nu een overzicht maak over de barmhartige stad Amsterdam, wat doen wij voor sociale minima, zou dan dat Klimaatfonds wel of niet ook in dat lijstje moeten?) Ik hoop van harte dat een groot deel van het Klimaatfonds dan ook terug te vinden is op het lijstje. Omdat ik erin geloof dat het mes aan twee kanten snijdt, én CO 2-reductie én het ondersteunen van de laagste inkomens. Dan ga ik verder met de beantwoording. Ik denk een hele belangrijke vraag ook, natuurlijk ook voor de raad zodat ze het goed kunnen volgen, is vanuit de Partij voor de Dieren van wanneer weten wij hoeveel CO 2-reductie bij de maatregelen nu werkelijk gerealiseerd gaat worden. En wij zijn voornemens om dat steeds bij de uitwerking van de concrete maatregelen inzichtelijk te maken zodat u dat ook kunt zien en daar uw mening over kunt geven. En ook met betrekking tot de besteding, ik weet dat er vragen zijn over hoe vullen we nu uiteindelijk het beleid maar ook het potje voor de coöperaties. En daarvan kan ik ook toezeggen dat ik de raad op de hoogte zal houden van hoe dat zal verlopen.

En op het moment dat daar ontwikkelingen zijn, dat we met meerdere coöperaties in gesprek zijn, dan zal ik die op het geschikte moment delen met de raad zodat u daar kennis van kunt nemen in hoe het bestedingsritme daarvan verloopt. Dan kom ik bij de vragen en opmerkingen vanuit de SP en de VVD. Want volgens mij kunnen we ons hier in de raad allemaal vinden in isoleren, isoleren, isoleren en daar zetten we vol op in. En ik ben ook blij dat we dat voor mijn gevoel in grote gezamenlijkheid doen als raad en college met het isolatieoffensief. En gelukkig, want die indruk leek een beetje te ontstaan net, vond ik in ieder geval door de bijdrage van de VVD, is dit natuurlijk niet het enige geld wat we te besteden hebben. Tot 2033 hebben we ervoor gezorgd dat er 172 miljoen te besteden is of besteed is aan het isolatieoffensief en alles wat met isoleren te maken heeft. Volgens mij moeten we daar vol mee verder gaan. (Het lid KREUGER: Als het over die bedragen gaat, dan komt dat ook grotendeels van het rijk dat hier heel vaak de schuld krijgt van allerlei zaken. Maar goed, die betalen daar dus echt zeer ruimhartig aan mee. Wat ik verder wel even wil doen is de wethouder meenemen naar 2022 en toen

15

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

zei de wethouder namelijk, de tijd van plannen maken is nu echt voorbij, we gaan vanaf nu alleen nog maar uitvoeren, uitvoeren, uitvoeren. En dan ben ik even benieuwd, wat zijn we hier nu precies aan het doen? Zijn we plannen aan het maken of zijn we aan het uitvoeren?) We zijn allebei aan het doen. Want we zien natuurlijk in het Klimaatfonds is het meeste geld geoormerkt. Dus dat betekent dat we vol in de uitvoering zitten. En een deel, en dat is ook de realiteit als je grote plannen durft te maken, een deel is niet tot besteding gekomen door alle ontwikkelingen rondom warmte. Dat hebben we allemaal al ruim besproken, hebben we ook een alternatief tegenover gezet wat al net is besproken, het gemeentelijk warmtebedrijf. En dan is het belangrijk dat als het onderweg dus anders blijkt te gaan, dat je dan dat evalueert, nadenkt wat zijn goede volgende stappen om te zetten, hoe kunnen we alsnog die warmtetransitie zo snel mogelijk vlottrekken. En dan daar een plan voor maken, volledig gericht op de uitvoering. Onze nieuwe warmteplannen zijn erop gericht, we kunnen meteen op de korte termijn zo snel mogelijk aan de slag om mensen te helpen om veel CO2 te reduceren. (Het lid KREUGER: De wethouder zegt we zitten vol op de uitvoering.

Maar ik heb net aangehaald wat er in de begrotingen staat uit het verleden en dan er staat er dat er op 1 januari 2025 nul euro in het Klimaatfonds zou moeten zitten. En de stand op dit moment is bijna 110 miljoen. Dan kan de wethouder hier toch niet serieus beweren dat ze aan het uitvoeren is? Dat klopt dan toch gewoon niet?) Zoals ik net al zei, we zijn er druk mee bezig, we zitten vol in de uitvoering. Soms gaan dingen anders of dingen lopen vertraging op, plannen waar we wel vol achter staan, staan er ook nu nog steeds in opgenomen. En bijvoorbeeld rondom de warmtenetten is het echt anders gelopen dan wij hoopten omdat het aan regelgeving en middelen vanuit het rijk ontbrak. En dan is het aan ons om daarover na te denken en dan daar nieuwe plannen tegenover te zetten, en daar weer net zo hard vol voor in de uitvoering te gaan. En dat is wat we doen. (Het lid KREUGER: Nu doet de wethouder het weer. Weer naar het rijk wijzen. Dat het aan het rijk ligt en aan de regelgeving. Maar het is dit college zelf dat een doelstelling stelt van we willen aardgasvrij zijn in 2040. Dat deze gemeente sneller wil dan Den Haag, die 2050 volgens mij nog steeds heeft staan, dat ligt dan toch niet aan Den Haag of aan de regering, dat is toch gewoon puur en alleen een tekortkoming van je eigen plan? Dat dat gewoon overambitieus is of iets anders.

Maar dat het daaraan ligt dat het niet werkt.) Dat is ook al uitgebreid besproken in de commissie en het is heel helder. Toen Amsterdam haar plannen maakte voor de warmtevisie en voor de warmtetransitie werden er twee dingen beloofd vanuit het rijk, wetten die ons mogelijkheden zouden geven om het daadwerkelijk te realiseren en een tweede was het geld om het echt te realiseren. Op dat moment was 2040 haalbaar. En we hebben nu gezegd doordat het zoveel vertraging heeft opgelopen wordt het steeds moeilijker. Maar als de minister nu vol aan de bak gaat en zorgt dat die wetgeving er komt, ik hoop echt dat de Kamer die snel aanneemt, de wet die binnenkort voor ligt, en het geld komt erbij. Dan ga ik vol aan de slag om alsnog dat allemaal te halen. Dus volgens mij gaat het er ook om, er wordt steeds maar gewezen op wat er niet is gedaan, we moeten niet naar het rijk wijzen. Maar wat wij hier vooral aan het doen zijn is vol in de uitvoering, onze nek uitsteken en het wel durven doen. En als het tegenvalt, dan heeft u altijd van mij als raad het eerlijke verhaal gehad. Altijd. En dan zeggen we ook dan

16

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

komen we met een nieuw plan, we veranderen van koers en wij zorgen dat we alsnog op de korte termijn zo veel mogelijk CO2-reductie weten te halen. (Het lid VAN DER KAMP Voorzitter maar toch, als deze wethouder het niet lukt om dat geld uitgegeven te krijgen en ze krijgt concrete voorstellen en dan zegt ze ja maar we doen al zoveel aan isoleren. Maar het kan nog meer. Waarom zouden we niet gewoon binnen dat budget kunnen verschuiven? Dus we krijgen het toch niet op aan het andere, maak het dan op aan isoleren. Want de wethouder zegt het zelf ook, ja dat zet zoden aan de dijk. Nou doe dit dan ook.) Ja voorzitter, dan komen we denk ik ook al meteen bij de bespreking van de moties. Dat wilde ik eigenlijk even op het einde doen, maar ik zal in ieder geval dit deel vast toelichten. Het is natuurlijk zo dat we vol moeten inzetten op isoleren maar als we kijken naar de opgave van de woningbouwcorporaties dan komen we ook met een extra 15 miljoen er niet. Dat is zo'n ontzettend groot bedrag wat zij denken nodig te hebben, dat moeten we goed uitzoeken wat er nodig is. Daar hebben we echt nog veel meer middelen voor nodig. En daarom ook eigenlijk steeds mijn pleidooi, mijn oproep naar het rijk, maak nu geld vrij voor die volkshuisvesting zodat we die huizen weer op orde kunnen brengen.

(Het lid VAN DER KAMP Ja maar voorzitter, de wethouder heeft hier toch zelf geld en elke euro telt toch? Waarom wacht ze daarmee?) Ik denk wat hier ook wel meespeelt is dat ik zeg, waar we een breed draagvlak voor hebben in de raad is het isoleren. Iedereen staat daarachter. Alleen wat dan volgt is dat isoleren niet genoeg is. Dat is niet het enige wat we kunnen doen. We moeten ook andere dingen doen en dat vind ik jammer, dat mist geregeld in het debat, dat het bijvoorbeeld vanuit de VVD alleen maar gaat over maatregelen waar toch iedereen al voor staat te applaudisseren maar dat als het moeilijk wordt, we hebben het over een windmolen, een warmtenet, dan is de VVD niet thuis om ook steun te geven als het even ingewikkeld wordt. (Het lid VAN DER KAMP De VVD geeft wel thuis als het moeilijk wordt. Want wij durven dus wel een keus te maken. Geef het niet uit aan een buurtinitiatief, geef het nou eens uit aan het isoleren. Dat is toch een hele heldere keuze?) Besturen is meer dan dat en ik verwacht ook eigenlijk meer van de VVD daarin. U heeft genoeg ervaring als partij, u weet dat moeilijke beslissingen erbij horen en dan kan de VVD niet steeds blijven wijzen naar alleen één oplossing waar allang iedereen voor staat te juichen en waar wij als college al keihard aan werken en ontzettend veel geld in steken.

(Het lid HAVELAAR: Voorzitter, ik voelde me indirect aangesproken omdat ik vrij goed optrek met de VVD waar het gaat over windturbines, onder andere omdat ze vlakbij woningen komen te staan. Maar goed, ik hoor ook de uitnodiging van de wethouder om mee te denken, ook als je het oneens bent met elkaar. En dan breng ik de wethouder toch ook maar de kansrijke oplossing onder andere voor de maritieme industrie in herinnering, kernenergie. Zou nu de wethouder dezelfde houding die zich graag van het lid Van der Kamp wil ook eens kunnen laten zien op dat dossier?) Ik ben wethouder van Amsterdam en volgens mij heeft niet alleen Amsterdam maar ook de provincie en het rijk vastgesteld dat er geen kerncentrale in Amsterdam past. En om die maar gelijk aan te vullen, want die komt ook vaak in dit debat naar voren, we hebben ook geen zee dus we kunnen ook geen windmolens op zee zetten in Amsterdam. (Het lid HAVELAAR: Dus als het daar even moeilijk wordt en innovatieve technologie rondom kleine kerncentrales, microkerncentrales vergelijkbaar

17

Jaar

2025

Vergaderdatum 14 mei 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

met wat er in onderzeeërs zit, dan zegt de wethouder ineens niet laten we gaan pionieren. Maar dan zegt ze ineens ik ben daar principieel op tegen.) Nee voorzitter, ik heb gezegd waar wij hier in Amsterdam over gaan en er past hier geen kerncentrale in Amsterdam. En dat weet het CDA ook heel erg goed. (Het lid HAVELAAR: Daar ben ik nog niet helemaal van overtuigd. Want via de provincie krijg ik ook interessante rapporten over ontwikkelingen in Denemarken dat juist die microkerncentrales, volgens mij heeft JA21 weleens geopperd om dat bij de Hemweg te doen. Dus ik ben nog niet zover. Ik vind het wel heel moeilijk, maar als het moeilijk wordt moeten we niet afhaken.) Als het moeilijk wordt moeten we zeker niet afhaken. Maar ik denk, zoals het lid Kreuger net zei, moeten we ons nu focussen op uitvoeren, uitvoeren, uitvoeren. En een plan wat ooit misschien kan en waarschijnlijk niet in Amsterdam en dan wordt het moeilijk, laten we het alsjeblieft hebben over wat er nu gedaan kan worden aan klimaatverandering. Dan de laatste vraag vanuit D66 en daarna doe ik de moties. Vanuit D66 kwam de vraag van hoe kijken we nu naar de opbrengst van buurtwarmtenetten, ook in relatie tot de CO2-uitstoot die bespaard wordt. En ik denk dat we bij buurtwarmtenetten twee dingen doen.