20250306 Verslag gemeenteraad middag

En dan nog heb ik u de ruimte gegeven om te zeggen als die investeringsnota daar ligt en de hele gemeenteraad zegt yes, we gaan dit doen er komt een Erotisch Centrum, de markt heeft belangstelling, enzovoort. Gaat u er dan eens over nadenken. Dan nog zal ik zeggen het is absurd om een risicovol project te maken van een project dat door de markt wordt uitgevoerd. Maar dat is in 2026 en nu is er niks, er is geen project. En dan is het ook gek om daar een risicovol project van te maken als er geen project is. (Het lid VAN BERKEL: Ja maar ontkent de burgemeester nu dat hier grote aanzienlijke risico's voor de gemeente aankleven uiteindelijk?) Ja. Er is geen enkele beslissing en u heeft alle tijd om die beslissing te nemen op het moment dat bekend is welke marktpartijen deel willen nemen, welke voorstellen zij daarbij doen voor de inrichting van het Erotisch Centrum, wat dat betekent voor de straten eromheen, voor de toegang tot het Erotisch Centrum, wat dat betekent voor de

35

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

aantrekkelijkheid. Dat zijn debatten die wij na de verkiezingen in 2026 met elkaar kunnen gaan voeren. Dan kan zichtbaar worden of er een risico is voor de gemeente. Nu is er geen risico want er is nog niks. (Het lid VAN BERKEL: Ik denk dat we dat risico ook vooral zo moeten houden, dat het er niet is. En dat is nou juist de reden waarom ik zeg merk het nu alvast aan als risicovol project. Want er gaan miljoenen in om en straks gaan daar miljoenen in om als dat investeringsbesluit in 26 er komt, dat is niet zo heel erg ver weg. En ga dan vanaf het begin af aan de gang met de mogelijke scenario's die een strop kunnen betekenen eventueel voor de gemeente. En dat is wat ik vraag en volgens mij kan ik dat initiatief gerust nemen. Want het is eerder zoals we weten niet gebeurd bij een aantal zaken en we weten ook hoe dat vervolgens is verlopen.) Deze gemeente neemt heel erg vaak investeringsbesluiten over grote projecten die door private partijen worden uitgevoerd, het bouwen van winkelcentra, het bouwen van woningblokken, het bouwen van I don’t know. En dat wilt u allemaal als risicovolle projecten gaan aanmerken? Dan wens ik u echt heel erg veel succes. En als u wilt dat het er niet komt moet u gewoon tegenstemmen, dat is veel ordelijker. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar voor een punt van orde. Het lid HAVELAAR: Ik heb het punt voor de administratie.

Ik wil graag de motie voor participatietraject Light intrekken omdat de burgemeester eigenlijk de tweede bullet van die motie helemaal gezegd heeft, dus ik mag dan maar hopen dat ik die eerste bullet later zelf zal concluderen. Bij de tweede vind ik dat de burgemeester echt een karikatuur maakt van het gebied wat we vragen, dus die laat ik staan en ik zal straks iedereen vragen om voor te stemmen. De motie-Havelaar inzake participatie Light, nr. 030, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De motie-Emmerik inzake meer openbaar groen in Amsterdam Nieuw-West bij het Dijkgraafplein, nr. 033, ingetrokken zijnde, maakt geen deel meer uit van de beraadslaging. De discussie wordt gesloten. Openbare Orde en Veiligheid 36. Kennisnemen van de noodverordening en de signalen in de media van excessief politiegeweld VN2025-01514 Gevoegd behandeld met 37. Kennisnemen van de afdoening toezegging evaluatie geweldstoepassing politie bij studentenprotesten VN2025-001343 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Wijnants

36

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid WIJNANTS: Voorzitter, dank u wel. In AZ op 23 januari waren we getuige van de totale ineenstorting van de politieke partij, beweging, fractie, actiegroep De Vonk. Jazie Veldhuyzen had de meest bizarre uitspraken gedaan over onze moedige Amsterdamse agenten maar was er in geen velden of huizen te bekennen. De vlam die uit De Vonk zou oplaaien, aldus hun partijstatuten, blijkt vooralsnog het daglicht niet te kunnen verdragen. Het kapitalisme viert hoogtij binnen De Vonk want de tijd van de raadsleden blijkt buiten dit gebouw waardevoller te kunnen worden besteed. Het lid Ahmadi die er tot haar credit wel was weigerde ook maar een van zijn schrijnende uitspraken te bevestigen of zelfs maar te ontkennen. Het was een vrij hallucinant tafereel, wat dat betreft wel passend bij de partijgeschiedenis van De Vonk en daarvoor BIJ1. Om het op z’n De Vonks te zeggen, een fuck up. (Het lid VELDHUYZEN: Ja, ik vind het toch wel weer leuk maar ik ga even serieus een vraag stellen aan het lid Wijnants. Want is de VVD van mening dat er sprake is van een racismeprobleem bij de politie?) Jeetje, wat een vraag. Nou ja ik heb een aantal ook onderzoeken gezien waarin dat wel een probleem is. En volgens mij hebben we dat ook wel inmiddels in het nieuws gezien dat dat zeker voor kan komen. Is het daarmee een structureel verhaal? Nee dat denk ik niet.

(Het lid VELDHUYZEN: Hoe beoordeelt de VVD dan de uitspraak van politiechef Martin Sitalsing op maandag 23 mei 2020 waarin hij stelde dat racisme en discriminatie binnen de politie een structureel probleem is?) Ja, ik weet niet helemaal wat dit precies te maken heeft met de afwezigheid van het lid Veldhuyzen bij het debat, maar dat het een probleem is binnen de politie zeker. Of het daarmee ook de Amsterdamse politie betreft, dat weet ik niet. Maar het komt voor. (Het lid VELDHUYZEN: We bespreken hier een rapport van Amnesty over het demonstratierecht en over het politieoptreden daaromtrent en de noodverordening en ook het politieoptreden daaromtrent. De politie geeft zelf toe dat er een structureel politieprobleem is, de VVD wil dat niet toegeven. Maar hoe zit het dan als we het over de Amsterdamse politie hebben met die vier agenten die recent nog zijn ontslagen vanwege racisme.) Voorzitter, ik kom daar zo meteen nog even op in mijn betoog, even dit stukje De Vonk afmaken. Laten we wel was, voorzitter, De Vonk nodigt niet alleen erkende haatpredikers uit op hun ledenvergadering maar zegt ook echt, en daar ben ik toch wel echt nog boos over, de volgende schandalige dingen over onze agenten.

Ze zouden allemaal cokesnuivers zijn, eenheden uit andere plekken van het land, en ik citeer, komen naar Amsterdam om lekker linkse mensen en pro-Palestijnse activisten, moslims en mensen van kleur te slaan. En dan de uitsmijter, zo gaat dat echt. (Het lid VELDHUYZEN: Ik wil als eerste even rechtzetten dat ik helemaal nooit heb gezegd dat alle agenten cokesnuivers zouden zijn. Zo heb ik dat niet gezegd. Maar ik wil het lid Wijnants hier even confronteren met een uitspraak die hij zelf heeft gedaan en dat gaat over het lol hebben in het geweldgebruik tegen politieagenten. En ik citeer hem hier uit een podcast van PowNed waarin hij zegt, ik stond naast een ME-busje waar de banden van werden leeggelopen, wij zeiden er wat van, die agent zei is het bij ons of bij eenheid Oost-Nederland? Ik zei geen idee. Bij Oost-Nederland, dus die gasten hebben er ook gewoon lol in onderling. Dat is een uitspraak van het lid Wijnants zelf waarin hij aangeeft dat op de dag dat er heftig politiegeweld werd gebruikt tegen studenten, tegen willekeurige

37

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Amsterdammers, dat de politieagenten daar ter plaatse er wel degelijk lol in hadden.) Ja voorzitter, ik kan me dit nog goed herinneren. Ik was daar inderdaad met een niet nader ander te noemen VVD-raadslid stonden we daar naast dat busje. En om de context te schetsen van dit verhaal, misschien moet het lid Veldhuyzen zich ook even voorstellen, dit zijn politie-eenheden inderdaad uit heel het land die dag en nacht keihard werken om hier onze openbare orde te handhaven, die onder grote druk staan. En dan mag je ze echt, het recht niet ontzeggen om ook gewoon een beetje lol te hebben met elkaar. Dat ze een beetje lachen naar elkaar van joh daar heb je die gasten uit Oost-Nederland weer, die moeten we niet zo serieus nemen. Dat is wat er aan de hand is en ik vind dat alleen maar een voorbeeld van ongelooflijke professionaliteit en toewijding van onze agenten. En dat het lid Veldhuyzen ook daar weer racisme en discriminatie wil zien zegt denk ik heel veel over zijn enigszins verdraaide wereldbeeld van de werkelijke situatie (Het lid VELDHUYZEN: Hoe beoordeelt de VVD dan de ooggetuigenverslagen over het politieoptreden op woensdag 13 november waarin tientallen mensen beschrijven hoe de politie vreedzame demonstranten opjaagde, hen in elkaar sloegen terwijl ze op de grond lagen en lachten terwijl ze dit deden?) Voorzitter, dat is inderdaad gewoon helemaal niet waar.

En bovendien, het feit dat het lid Veldhuyzen dit soort onderzoeken kan citeren en dat er dus aan zo'n niveau van zelflerend vermogen wordt gedaan door de politie is misschien wel uniek in de wereld en is iets om ongelooflijk trots op te zijn op die agenten die ook bereid zijn om te leren van de fouten die zijn gemaakt. Ik noem bijvoorbeeld ook het verhaal van de ME-agent bij het Roeterseiland die inderdaad vrij stevig leek op te treden. Daar is uitgebreid onderzoek naar gedaan, met zo iemand wordt gesprekken mee gevoerd en als het nodig is wordt er ook door de politie in opgetreden. Dus ik vind dat alleen maar ongelooflijk de prijzen. En het feit dat het lid Veldhuyzen dus toegang heeft tot dit soort citaten laat zien dat we een cultuur van openheid hebben en transparantie van de politie in plaats van dingen verboezemen en verbloemen zoals dat bij heel veel andere politiekorpsen, bijvoorbeeld bij de Amerikaanse politiekorpsen waar dit soort zaken nog op een factor tien voorkomen, wel het geval is. (Het lid VELDHUYZEN: Dan moet ik het lid Wijnants er toch op wijzen dat dit geen citaten zijn die door de politie zelf zijn gepubliceerd maar door onafhankelijke onderzoekers zijn gepubliceerd. Want het is namelijk de politie die de politie onderzoekt wanneer er klachten worden ingediend tegen de politie, wanneer er aangiftes worden gedaan tegen de politie.

En ik kom zo meteen in mijn bijdrage wel even terug op het percentage van klachten waar daadwerkelijk iets mee wordt gedaan. Maar het is hier een situatie waarin de slager zijn eigen vlees keurt.) Nou voorzitter, ik prijs mij gelukkig om in een land te mogen leven waar niet alleen de politie haar eigen optreden onderzoekt maar dat ook inderdaad door zoveel andere clubs wordt gedaan. Ik vind dat een teken van de veerkracht van onze rechtsstaat waar we het hier al vaak over hebben gehad dat dat gebeurt. En volgens mij is dat iets om ontzettend trots op te zijn. (Het lid VELDHUYZEN: Ja dan tot slot, het hele probleem is juist dat er geen onafhankelijk klachtenbureau is over de politie waar daadwerkelijk juridische gevolgen aan kunnen worden verbonden. En ik wil hier toch ook nog wel een kritische vraag stellen. Want tijdens het commissiedebat over dit onderwerp heeft het lid Wijnants welgeteld nul kritische vragen gesteld over het politieoptreden, nul kritische vragen gesteld over de

38

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

noodverordening, nul kritische vragen gesteld over het recht op beperking dat volgens Amnesty International onder druk stond. Maar hij had wel acht kritische vragen naar mijn collega Ahmadi over een uitspraak die ik had gedaan bij een launch event. Dus ik vind het prima als het lid Wijnants kritisch op mij wil zijn, maar wat ik hier mis bij de VVD is een kritische houding tegenover het instituut waar het geweldsmonopolie belegd is.) Wat ik ook in AZ heb gezegd is dat we terughoudend moeten zijn met het bespreken van politieoptreden in detail in commissievergaderingen. Want ik vind het heel goed dat de politie dit soort onderzoeken doet maar het is niet alsof de politie door de gemeenteraad democratisch wordt gecontroleerd. Dus ik vond het mooi omdat dat zo'n maatschappelijk heftig moment was dat we dat toen hadden besproken, maar ik denk niet dat we daar een gewoonte van moeten maken om dat op die manier elke keer in detail zo te bespreken. En voorzitter, ik zou dan toch ook wel aan het lid Veldhuyzen, nu hij er dan toch wel is, ook wel willen vragen of hij dan afstand zou willen nemen van die suggesties die hij heeft gedaan en dat hij inderdaad straks niet met de motie komt om drugstesten af te nemen bij agenten. Of eigenlijk zou hij het voor de zuiverheid wel moeten doen zodat hij ook een man met een woord is en wij dan met z’n allen tegen kunnen stemmen.

Dus dat zou hem dan ook wel weer sieren als hij dat zo meteen in zijn bijdrage zou doen. Voorzitter, ik ben trots op onze politie. Vermoedelijk is er geen korps wereldwijd dat zoveel zelflerend vermogen toont. En dat vermogen kent ook een grote kracht. Inmiddels zijn we anderhalf jaar verder sinds 7 oktober 2023, de effecten van deze verschrikkelijke aanval op Israël zijn ook in onze stad nog steeds voelbaar. De demonstraties zijn daar natuurlijk ook een voorbeeld van. Ik heb de verwoestingen in de kibboetsen en in Gaza zelf van dichtbij gezien. En ik heb ook de inspanningen van velen gezien in onze stad om verbinding te blijven zoeken. En laat helder zijn, dat is een groot goed. Maar zoals al vaker gezegd, verbinding kan niet zonder normering bestaan. En sinds de afschuwelijke gebeurtenis op 7 november hier in Amsterdam zijn er ook forse celstraffen uitgedeeld. Er is normerend opgetreden door de burgemeester, bijvoorbeeld ook over de grenzen aan het demonstratierecht en wij verwachten dat in een instabiliteit de burgemeester verbinding zal blijven zoeken en de normen blijft bewaken zoals we ook van het bestuur mogen verwachten. En in dat licht zien we ook de komende tijd met vertrouwen tegemoet. Dank u wel (Het lid HOFLAND: Ik vind het eigenlijk een heel mooi betoog van het lid Wijnants.

Ik vind ook goed dat hij een punt maakt ook richting de nieuwe beweging, misschien wel een heel mooi moment om die ene term uit het faillissementsrecht die hier in de zaal niet thuis hoort voor nu achter ons te laten.) Voorzitter, ik heb denk ik gezegd dat ik ook vooruit wil kijken/ In dat licht, zeker. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Veldhuyzen. Het lid VELDHUYZEN: Voorzitter, wij bespreken hier het rapport van Amnesty International Demonstratierecht onder druk en de evaluatie geweldstoepassing politie bij studentenprotesten van 6 tot en met 13 mei. Laat ik vooropstellen dat ik het betreur dat mijn uitspraak bij ons launch event ervoor heeft gezorgd dat het debat over dit agendapunt in de commissie eigenlijk de aandacht heeft afgeleid van waar het eigenlijk over zou moeten gaan en ik zou daarom graag de aandacht willen vestigen op ten eerste de inhoud van het Amnesty-rapport. Ik citeer, een demonstratieverbod van meerdere dagen dat in principe geldt in heel Amsterdam is de slechtst mogelijke reactie op de onrust. Een dergelijke

39

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

maatregel voedt onrust en spanningen en zet ook in de toekomst de deur open voor verdere inperkingen van het demonstratierecht. Daarnaast wordt de samenleving hiermee de mogelijkheid ontnomen om op een vreedzame wijze uiting te geven aan zorgen die leven. Het is in dit licht dan ook uiterst zorgwekkend dat er vanuit de landelijke politiek wordt opgeroepen tot een beperking op het recht op betoging, maar ook dat de hoofdofficier van justitie De Beukelaer zei dat de grens is bereikt, naar aanleiding van de hoeveelheid demonstraties hier in Amsterdam. Maar ook onze eigen burgemeester heeft gezegd dat de politie te vaak wordt ingezet bij demonstraties. Hierover schreef Controle Alt Delete het volgende, dat de politie steeds vaker wordt ingezet bij demonstraties komt niet uit het niets, demonstraties ontstaan als reactie op politieke en bestuurlijke keuzes en de manier waarop de driehoek optreedt draagt bij aan verdere escalatie. De oplossing ligt niet in minder demonstraties maar in beter beleid, rechtvaardig politieoptreden en het serieus nemen van maatschappelijke onvrede. Amnesty schreef ook over de inzet van de wapenstok waarop de burgemeester op 3 oktober zei dat het slaan op hoofden met de wapenstok geen normaal politiegedrag is.

Maar heel de wereld heeft gezien hoe de politie de wapenstok heeft ingezet tegen bijvoorbeeld een winkelende moeder en weerloze demonstranten die op de grond lagen. Ik citeer, Amnesty heeft meerdere voorvallen gedocumenteerd waarbij de politie de wapenstok gebruikt op een wijze die in strijd is met de mensenrechten. De wapenstok mag alleen gebruikt worden ter zelfverdediging of de verdediging van andere personen of tegen mensen die zich gewelddadig verzetten of geweld gebruiken tegen derden. Amnesty schreef ook over de identificeerbaarheid van agenten waarover De Vonk eerder al een motie heeft ingediend die door deze raad werd weggestemd. Ik citeer, volgens internationale richtlijnen moeten politieagenten tijdens de inzet bij een demonstratie individueel identificeerbaar zijn om het afleggen van verantwoordelijkheid mogelijk te maken. Het geeft bovendien een belangrijke boodschap af, de politie is ook daadwerkelijk bereid verantwoordelijkheid te nemen voor haar optreden. In Nederland dragen agenten geen naam of identificatie waarmee de Nederlandse politie in strijd handelt met internationale richtlijnen. En ik ga door. Amnesty schreef ook over de afhandeling van klachten en aangiftes tegen de politie. Ik citeer, Amnesty heeft in de afgelopen jaren de behandeling van meerdere aangiftes en klachten over politiegeweld gevolgd. Veelal duurde de afhandeling lang.

Amnesty merkte daarnaast uit gesprekken met demonstranten op dat veel van hen de uitkomst van de procedure als onbevredigend ervaren. Ze hebben weinig vertrouwen in een onafhankelijk oordeel en hebben last van negatieve gevoelens die door de lengte van de procedure weer opgerakeld worden. Het probleem met klachten indienen of aangifte doen tegen de politie is dat de politie deze klachten en aangiften grotendeels zelf behandelt. In 2023 zijn er bijvoorbeeld 13.000 klachten ingediend bij de politie maar het is onbekend hoeveel mensen tevreden of ontevreden zijn over afhandeling, want dit wordt helemaal niet gemeten. Wat betreft aangiftes tegen de politie, alle aangiftes die burgers doen tegen de politie worden door de politie zelf onderzocht, grotendeels althans. Dus dat bedoel ik met de slager die keurt zijn eigen vlees. Controle Alt Delete schreef hierover het volgende. De rechtbanken en het OM publiceren geen informatie die inzicht geeft in het aantal agenten dat voor de rechter komt vanwege geweldsgebruik. We onderzochten in 2020 het aantal aangiften tegen agenten vanwege geweldsgebruik en de wijze van afhandeling. Dit onderzoek dat werd uitgevoerd in de G4 en in een aantal andere steden en daaruit bleek dat in de periode 2016 tot en met 2019 door 722 burgers aangifte werd gedaan vanwege

40

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

buitenproportioneel geweld of discriminatie door agenten. En minder dan 1 procent van de aangiften leidde uiteindelijk tot vervolging. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, ik zoek even waar het lid Veldhuyzen met dit enorm lange betoog over een rapport over nationale politie heen wil hier in Amsterdam, behalve dan datgene wat hij keer op keer doet en wat ik hem ook zeer kwalijk neem, namelijk het vertrouwen in onze politie ondermijnen.) Ik ben letterlijk aan het citeren uit het rapport wat is geagendeerd. Dus ik begrijp de vraag niet. (Het lid HEINHUIS: Maar het gaat hier over verschillende dingen, maar het gaat ook over het functioneren van de Amsterdamse politie tijdens spannende momenten. En wat het lid Veldhuyzen een keer op keer doet is het vertrouwen in de politie ondermijnen door te insinueren dat er alleen maar slechte intenties bij de politie zijn. Ik vind dat kwalijk en ik vind dat ook zorgelijk, want dat draagt namelijk helemaal niet bij aan een veiligere stad. Dus ik vraag opnieuw, wat is het doel van dit ellenlange betoog van het lid Veldhuyzen?) Ik ben simpelweg aan het citeren uit de rapporten die hier geagendeerd staan met het doel om te voorkomen dat er in de toekomst weer buitensporig politiegeweld wordt gebruikt. Wij hebben recent een initiatiefvoorstel ingediend waarin we bijvoorbeeld ook pleiten voor een onafhankelijk klachtenbureau.

Maar ik vraag me af waar lid Heinhuis erbij komt dat ik zou insinueren dat alle politieagenten slechte intenties zouden hebben. Want dat heb ik helemaal niet gezegd. Wat ik hier aan het doen ben is het aankaarten van een structureel probleem bij de politie, dat de politie zelf deels erkend heeft. Als het gaat over racisme en als het gaat over het geweldsgebruik door de politie, dan ben ik me hier aan het baseren op verschillende bronnen zoals Amnesty International en Controle Alt Delete. En als u dat in twijfel wilt trekken, dan is dat aan de PvdA, maar ik en De Vonk staan naast de mensen die slachtoffer zijn van politiegeweld of racisme door de politie. En het is mijn taak als volksvertegenwoordiger om hen te vertegenwoordigen en dat is wat ik hier aan het doen ben. (Het lid HEINHUIS: Voorzitter, het lid Veldhuyzen kan makkelijk zeggen dat hij nooit heeft gezegd alle uitspraken over alle politieagenten, en toch doet hij het keer op keer. Hij ondermijnt het vertrouwen in de politie door ongefundeerde uitspraken over cokegebruik, die heeft hij gewoon gezegd en nog altijd niet teruggenomen. Belachelijke uitspraken die nergens aan bijdragen. En dan de insinuatie dat iemand hier in deze zaal voor geweldgebruik is, dat is natuurlijk niet waar. En dat is ook de politie zelf niet. En dat is ook de rapporten waar u naar verwijst.

De rapporten die we vandaag ook hier bespreken laten juist zien dat de politie lerend vermogen toont en dit heel serieus neemt en dat ze heel serieus optreden als een agent buitensporig geweld vertoont en dat dat ook niet acceptabel is binnen de politie. Dus de insinuatie dat alleen De Vonk daarvoor op zou komen, die werp ik verre van me. Dat doet elke partij hier maar dat doet vooral ook de politie zelf.) Ik hoorde geen vraag. Maar ik heb helemaal niet geïnsinueerd dat wij de enige zijn die dit doen. Maar het lijkt er wel op dat ik de enige ben die hier in uitgebreide bijdrage is aan het doen op basis van deze rapporten. En die bijdragen die heb ik van jullie nog niet gehoord.

41

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid WIJNANTS: Voorzitter, ik hoorde het lid Veldhuyzen eigenlijk net zeggen ik betreur de ophef over mijn uitspraken. Gesproken als een prachtige jaren zeventig achterkamertjespoliticus, weinig radicaal zou ik toch willen zeggen voor de linksradicale groep De Vonk. Maar nou even man en paard, neemt u nou die uitspraken terug over die cokesnuivende agenten en de eenheden uit andere plekken van het land die naar Amsterdam komen om lekker linkse mensen in elkaar te slaan?) Ik zal het even hebben over woensdag 13 november wanneer een politie-eenheid uit Rotterdam Amsterdamse studenten en antigenocide-demonstranten heeft opgejaagd in het Westelijk Havengebied, hen in elkaar sloegen terwijl ze aan het lachen waren. Ik weet niet of u weleens heeft gezien hoeveel nieuwsberichten er zijn over racismeproblemen binnen de politie-eenheid in Rotterdam. De eenheid Rotterdam was die avond in het Westelijk Havengebied. Dus waarom zou ik mijn woorden terugnemen als er letterlijk ooggetuigenverslagen zijn van mensen die wat ik zei onderstrepen? (Het lid WIJNANTS: Voorzitter, het lid Veldhuyzen staat er gewoon ongelooflijk omheen te dansen. Net als het lid Hofland bij het lid Havelaar op het vorige onderwerp bezig met ja-nee-vragen voor elkaar te krijgen, dit is ook een vraag die je gewoon met ja en nee kan beantwoorden.

Neemt u die uitspraken terug? Eigenlijk hoor ik het nu gewoon herhalen. En wees dan ook een man en zeg dan van ik vind inderdaad dat eenheden uit het hele land hier naar Amsterdam komen om, en ik citeer echt uit wat u heeft gezegd, pro-Palestijnse-activisten, moslims en mensen van kleur te slaan, zo gaat dat echt. Als u dat echt vindt dan moet u hier er ook niet eromheen gaan zitten dansen en zeggen inderdaad, dat is mijn beeld van de politie. Dat weten we ook waar we hier mee te maken hebben en wat voor elementen, om dan maar eens een linkse term te gebruiken, er hier in de raad zitten.) Ik wil hier wel duidelijk maken dat ik het niet had over alle agenten. Laat dat heel duidelijk zijn. Maar ik denk zeker wel dat wat ik heb gezegd, dat daar bij sommige agenten sprake van is. Een op de vier Nederlanders heeft op de PVV gestemd, er zijn talloze bronnen waaruit blijkt dat er ontzettend veel politieagenten zijn die op de PVV hebben gestemd. Bijvoorbeeld Lilian Helder heeft zelf gesteld dat 60 procent van de agenten op de PVV zou hebben gestemd. Dat is een partij, een extreemrechtse partij die al twee decennia lang specifiek moslims en Marokkanen aan het dehumaniseren is.

Wat denkt u dat er gebeurt als deze mensen binnen een organisatie werken die het geweldsmonopolie hebben en hier in Amsterdam via een noodverordening vrij spel krijgen om geweld te gebruiken tegen juist die mensen die door de PVV worden weggezet waar zij, waarschijnlijk een groot deel daarvan, zelf op zouden hebben gestemd? (Het lid WIJNANTS: Maar dit is misschien nog wel gewoon even een volgende bizarre uitspraak in het rijtje. Want het lid Veldhuyzen zegt dus eigenlijk dat mensen die op de PVV stemmen racisten zijn, fascisten zijn en gebruik maken van geweld. En omdat er agenten zijn die ook op de PVV hebben gestemd zouden die dat ook allemaal doen. Het wordt gewoon steeds gekker, het wordt gewoon echt steeds gekker. En het lid Veldhuyzen is een aardige gozer, doet hier altijd heel aardig en vriendelijk tegen iedereen. Maar het is ook wel goed om te markeren hoe radicaal het lid Veldhuyzen werkelijk is. En inderdaad het lid Heinhuis zei het heel goed, de manier waarop hij constant bezig is om het vertrouwen in agenten en instituties die de rechtsstaat beschermen, om dat te ondergraven. En het

42

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

zou u sieren als u daar gewoon echt afstand van zou nemen, daarmee zou stoppen en zich hier zoals het een ware democraat betaamt op een democratische manier in het spel meedoet.) Ik zou zeggen, ik vind dit een beetje de omgedraaide wereld. Alsof ik hier als Amsterdams raadslid van een kleine fractie de macht heeft of de invloed heeft die het lid Wijnants suggereert, dat ik er in mijn eentje helemaal voor zorg dat het vertrouwen in de politie verdwijnt. Nee, weet je waardoor het vertrouwen in de politie verdwijnt? Door de wijze waarop de politie optreedt, door etnisch profileren, door het feit dat mensen met een migratieachtergrond elf keer vaker de kans hebben om te overlijden onder verantwoordelijkheid van de politie dan verwacht mag worden op basis van hun aandeel in de bevolking. (Het lid WIJNANTS: Ik zal zeggen waarom het lid Veldhuyzen die invloed wel heeft, en ook oprecht meer dan ik. Hij staat in die zaaltjes, hij spreekt de mensen die naar demonstraties gaan, hij heeft contact met de groepering. Dat heb ik allemaal niet. Maar juist daarom heeft het zo'n invloed en zou het een enorme indruk maken en ook zo goed zijn als het lid Veldhuyzen zou zeggen, de agenten in Nederland staan er ook voor jullie veiligheid en ook voor jullie vrijheid, ze zijn niet allemaal racisten en fascisten en als het fout gaat wordt dat gewoon netjes onderzocht.

Maar niet dit soort bizarre uitspraken doen en die dan ook maar halfslachtig durven herhalen. Juist u heeft die invloed dus ik zou zeggen, pak die kans dan ook en de volgende keer bij een ledenvergadering van De Vonk, of hoe de partij dan ook heet, want dat wisselt nogal, dat hij dan op een normale manier dingen doet.) Ik weet niet of het lid Wijnants aanwezig was bij de expertmeeting over moslimdiscriminatie, maar daar werd aangegeven dat moslimjongeren zich niet beschermd voelen door de politie. En ik ga niet het tegenovergestelde beweren wanneer moslimjongeren dat zelf aangeven. (Het lid HOFLAND: Volgens mij vanaf het moment dat het lid Veldhuyzen en ik onze eerste stapjes in de Stopera zetten voeren wij samen de strijd tegen etnisch profileren en ook voor een kritische houding ten opzichte van politiegeweld. Mijn vraag aan het lid Veldhuyzen is, als hij een stevige uitspraak doet in een zaaltje en hij hoort zichzelf nu die uitspraak terug nuanceren met termen als ik zeg niet dat ze het allemaal doen, ze zijn niet allemaal zo. Gaat er dan niet een belletje rinkelen omdat dat heel erg klinkt als politici van een politieke stroming waar het lid Veldhuyzen en ik ons juist tegen verzetten?) Politieagenten kiezen er zelf voor om politieagent te worden, die worden niet geboren als politieagent. Ik weet niet wat het lid Hofland hier nu precies probeert te suggereren.

(Het lid HOFLAND: Ja, dus dan zegt het lid Veldhuyzen omdat je kiest voor het beroep van politieagent mag ik wel discriminatoire uitingen doen en dat mag je niet doen bij mensen vanwege een etnische achtergrond. Is dat wat het lid Veldhuyzen zegt?) Nee, wat ik zeg is dat de politie zelf toegeeft dat ze een structureel probleem hebben met racisme en discriminatie en dat ze ook toegeven dat een groot deel van de politie dat zelf niet erkent. (Het lid HOFLAND: Nee, is te makkelijk. U heeft een uitspraak gedaan over, en ik wil hem niet herhalen want dan herhaal ik een verdachtmaking, maar

43

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

over iets met cocaïne. En het lid Veldhuyzen weet heel goed dat ik het daarover heb en u staat hier hartstikke ferm die uitspraak te verdedigen en nuanceert hem een beetje terug, zoals dat dan gaat, in het zaaltje is het iets makkelijker, dan wordt er geklapt en hier zijn de kritische vragen. Alleen bij die terugnuancering hoor ik dan, nee ik zeg niet dat ze allemaal dat doen, ik zeg niet dat ze allemaal zo denken. En dat is natuurlijk precies de terugnuancering die we bij extreemrechts horen als zij in hun zaaltje staan en later weer in het parlement. Dus mijn vraag aan het lid Veldhuyzen is, hoort hij daar ergens een belletje rinkelen waarvan hij denkt, ik wil eigenlijk helemaal niet zo zijn?) Nou nee, want ik zou in datzelfde kleine zaaltje als iemand deze vraag zou stellen of deze kritiek zou uiten, dan zou ik net zo goed zeggen nee natuurlijk gaat dit niet om iedere agent. Het is niet alsof ik hier een ander persoon ben dan in welke andere zaal dan ik ook sta. Ik heb dezelfde politieke opvatting en die uit ik overal waar ik kom. (Het lid HOFLAND: Ik moedig het lid Veldhuyzen aan de nuance die hij zegt graag te betrachten in die zaaltjes, om dat aan ons te laten zien. The proof is in the pudding zegt mijn collega Schmit dan altijd.) Het was te verwachten gezien mijn uitspraak dat ik hier veel kritische vragen over zou krijgen.

Ik kan nu niet meer mijn hele bijdrage afmaken, dat is mijn eigen schuld, so be it. Maar ik wil dan toch afronden met wat vragen aan de burgemeester. Want recent is bekend geworden dat er een Israëlische Nederlander is opgepakt op Schiphol met wapens waaronder een geladen pistool tijdens de noodverordening. En ook is bekend geworden heel recent dat het OM op zoek is naar negen Maccabi-hooligans voor mishandelingen en vernielingen. En ik vraag me af hoe komt het dat dit nu pas bekend is geworden en was de burgemeester hier al eerder over op de hoogte en zo ja, waarom is de raad er niet gewoon over geïnformeerd. En tot slot, het OM heeft een feitenonderzoek ingesteld naar het handelen van de politie op 13 november, dat wordt uitgevoerd door het Team Veiligheid, Integriteit en Klachten van de eenheid Amsterdam zelf. Maar klopt het dat tot op heden geen enkele agent op non-actief is gesteld vanwege het geweldsgebruik en loopt er naast dit onderzoek door de politie zelf ook een onafhankelijk onderzoek? En zo niet, is de burgemeester bereid om hier een toezegging over te doen. Dank u wel, voorzitter. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nadif. Het lid NADIF: Voorzitter dank u wel, een hele korte bijdrage. Ik wil even een aantal dingen rechtzetten want er werd net gezegd dat er geen kritische vragen gesteld zouden zijn door andere politieke partijen.

We hebben gewoon een commissiedebat gehad waarin we best wel veel technische vragen zowel aan de politie als de burgemeester gesteld hebben over wat er is gebeurd, over de gebeurtenissen. (Het lid VELDHUYZEN: Dat wil ik gelijk even rechtzetten. Want ik had het specifiek over de VVD die geen enkele kritische vraag had gesteld. Ik had het natuurlijk niet over andere partijen die wel degelijk kritische vragen hebben gesteld die ik ook heb gehoord. En wat ik zonde vind aan hoe het debat nu is verlopen, er zijn best wel ernstige dingen gebeurd en mensen hadden heel veel angst rondom de beelden of de dingen die ze zelf hebben meegemaakt gedurende die demonstraties en rondom de noodverordening. En dan vind ik het zonde dat we nu hier een debat aan het voeren zijn, eigenlijk geen debat want het was gewoon echt lelijk, ook rondom de uitspraken die zijn gedaan waarbij we

44

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

eigenlijk niet stilstaan bij het feit dat onze democratische rechtsstaat in gevaar is, dat het demonstratierecht extreem onder druk staat. En dan denk ik bij mezelf, wat voor toegevoegde waarde heeft dit. Op wat voor manier gaat dit constructief bijdragen aan een veiligere stad, aan het demonstratierecht, aan het beschermen daarvan. Ik zie het niet voor me. In ieder geval wat ik ook hierbij wil benadrukken is dat het echt van belang is dat dat vertrouwen hersteld wordt. (Het lid VELDHUYZEN: Ik hoor het lid Nadif en ik betreur het ook dat dat zo is gegaan. Maar ik denk dat het lid Nadif het toch met mij eens moet zijn dat op basis van mijn bijdrage van net dat ik wel degelijk die kritische vragen heb gesteld over het demonstratierecht die onder druk staat door uitvoerig te citeren uit het rapport van Amnesty International hierover.) Ja, en wat ik zonde vind is, ik vind het een hartstikke belangrijk rapport, ik ben ook blij dat het rapport is opgesteld, het gaat niet over de Amsterdamse context. Dus wat er gevaarlijk is dat er nu een debat wordt gevoerd op basis van data en informatie die gaan over heel Nederland waardoor eigenlijk de basis en ook de informatiepositie die we hier allemaal hebben helemaal niet van belang is als het gaat over wat betekent dit voor Amsterdam. En dat is zonde want dan krijg je dus een vertekend beeld van wat de situatie hier is.

We hebben hier, wat is het, meer dan drieduizend demonstraties gehad waarvan het overgrote deel hartstikke goed zijn gegaan. Er zijn wel degelijk dingen gebeurd, daar hebben we kritische vragen over gesteld, gekeken hoe we de positie van demonstranten kunnen verbeteren, hoe we het vertrouwen kunnen herstellen. Maar nogmaals, ik denk niet dat de manier waarop we dit nu allemaal hebben gedaan bijdraagt aan een betere positie voor iedereen en ook het versterken van het demonstratierecht. Voorzitter, tijdens de commissie zijn er verschillende vragen geweest van verschillende partijen, Partij voor de Dieren, Volt en andere politieke partijen over het herstellen van vertrouwen en hoe zorgen we voor dat we dat verder verstevigen. Daar hebben we ook antwoord over gehad. Ik ben ook wel benieuwd of er in de tussentijd nog verdere ontwikkelingen zijn geweest en ik vind het ook goed dat we hier in deze raad, ook samen met politie, want dat hebben we gedaan in de commissie, ook het debat hebben kunnen voeren. Ik vind dat juist bijzonder en ik hoop ook in de toekomst, mochten er situaties zijn of evaluaties of iets dergelijks, dat we dat ook kunnen continueren. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Je kunt dit wel telkens blijven herhalen van het demonstratierecht staat enorm onder druk, onder druk, onder druk. Maar volgens mij staat het als een huis.

Ik denk dat het wel van belang is dat de bescherming van het demonstratierecht vergt dat als er echt hard misbruik van wordt gemaakt, daar zijn voorbeelden van, dat er dan wordt opgetreden door de politie en eventueel door het OM. Daar is het lid Nadif het toch mee eens?) Het staat wel degelijk onder de druk. Want ik maak me zorgen als coalitiepartijen die op dit moment de macht hebben in Den Haag uitspraken doen en voorstellen doen die het demonstratierecht verder inperken. En daar maak ik me ernstig zorgen over en dat is ook wat ik daarmee bedoel. En ik vind ook jammer dat er een vertekend beeld naar buiten toe is over hoe het demonstratierecht wordt gebruikt. Want ik heb talloze demonstraties bijgewoond en wat ik heb gezien is dat het vaak vreedzaam verloopt. En daar ben ik trots op, ik ben er blij om dat Amsterdam, want Amsterdam is echt uitzonderlijk, dat doet, dat wij dat hier hebben, dat ook vrijheid van meningsuiting op deze manier geuit kan worden. En daar sta ik ook bij. En tegelijkertijd zie ik ook wel degelijk de ontwikkelingen die er in het

45

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

politieke debat zijn rondom het demonstratierecht, dingen waar ik me ernstig zorgen over maak. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja ik vind het toch een schimäre, of hoe zeg je dat? Een mirage. Er wordt een beeld geschetst van wij zijn links en wij gaan dus pal staan voor dat demonstratierecht terwijl ik nog geen enkel voorstel heb gezien van de minister van Justitie om Wet openbare manifestaties, fors in te perken of aan te passen. Niks van gezien.) Voorzitter, ik verwees duidelijk naar de politieke partijen die op dit moment de coalitie vormen in Den Haag. Ik wil ook erbij zeggen, het demonstratierecht is niet iets links of rechts, het is een mensenrecht. Dus dat is iets wat we allemaal belangrijk zouden moeten vinden. Demonstraties worden ook niet altijd door linkse mensen georganiseerd, dat is aan alle kanten. Dus ik denk dat het ook van belang is dat we daar ook echt zicht op hebben dat we het niet per definitie op een politieke manier bestempelen en zeggen dat demonstreren per definitie links is. Alhoewel linkse mensen er wel wat van kunnen. De VOORZITTER geeft het woord aan burgemeester Halsema. Burgemeester HALSEMA: Dank u wel, voorzitter. En voorzitter, ik wil me als eerste bij u excuseren.

Ik merk dat ik bij dit onderwerp af en toe last heb van emoties waardoor ik me iets te veel uit en beweeg terwijl ik juist zou moeten weten dat ik daarmee het leven voor u niet makkelijker maak. Goed, ik zou een paar algemene dingen willen zeggen. Laat ik als eerste de raad bedanken voor het goede debat dat wij in de commissie hebben gehad waarbij niet alleen ik maar ook de politiecommissaris heel veel waardering heeft gehad voor de wijze waarop het onderzoek dat de politie zelf heeft gedaan, maar onafhankelijk heeft laten toetsen, is besproken en volgens mij ook door de raad is gewaardeerd. Mijn indruk is dat de raad, maar corrigeer me als het niet klopt, maar dat is dat de raad bij grote meerderheid eigenlijk instemt met de wijze waarop wij onze eigen politieoptreden hebben geëvalueerd. En dat lijkt mij toch van belang om hier vast te stellen. Want er zou weleens een indruk kunnen ontstaan dat de politie niet goed zijn eigen gedrag en zijn eigen optreden evalueert en dat is volgens mij wel gebeurd. Waar wij het volgens mij allemaal over eens zijn is dat de politie vanwege het bezit van het geweldsmonopolie stevig gecontroleerd moet worden, dat zij ook haar geweldsinstructie heeft te volgen en heeft na te leven en dat bij overtreding daarvan de politie onderzocht dient te worden. En dat is ook precies wat er is gebeurd en dat is ook van groot belang.

Zowel bij de bezettingen van de universiteit en het optreden daar, daar is grondig onderzoek gedaan. En anders dan gesuggereerd wordt door De Vonk is dat onderzoek niet alleen door de politie gedaan maar is dat onderzoek meegelezen door twee onafhankelijke wetenschappers die, voordat het gepubliceerd is, daar ook een oordeel over hebben gegeven. En dat is meegestuurd. Dus ik vind echt de suggestie dat het alleen maar de slager is die zijn eigen vlees keurt gewoon beneden peil. Dat is 1. Dan worden vervolgens, want we kijken natuurlijk terug op een hartstikke moeilijk jaar en er zijn meerdere incidenten geweest, ook bij een tweetal verboden demonstraties terwijl de noodverordening van kracht was, op 10 december en 13 december, op zondag en op woensdag. En op zondag is er een incident geweest in het centrum van de stad, dat wordt onderzocht door de rijksrecherche, meld ik er maar even bij. Het incident dat op woensdag heeft plaatsgevonden, en ik verwijs toch maar even naar de lezing die een handhaver heeft gegeven die in een bus op het industrieterrein aanwezig is geweest en

46

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

voor zijn leven gevreesd heeft door het gedrag van demonstranten, dat incident wordt onderzocht. Dat wordt onderzocht. Want ik verzet me er zo tegen, het zijn commissies die dat onderzoek doen, waarop ik meelees, waarop anderen meelezen, en de suggestie dat de slager zijn eigen vlees keurt en dat die onderzoeken niet te vertrouwen zijn, werp ik echt verre van me. Ik vind het beneden peil en komt u maar met voorbeelden waar die onderzoeken eigenlijk niet deugen. Dan hebben we een gesprek. En anders hebben we geen gesprek. U spreekt over racisme bij de politie, niemand die het ontkent. Het is nota bene een politiecommissaris die dit zelf bespreekt, die zelf zegt dat het problemen is. Er wordt onderzoek gedaan naar racistische uitingen bij de Amsterdamse politie, dat leidt tot ontslag van politiemensen. Dat betekent dus dat de politie zelf reageert. Dat betekent dus dat de controlemechanismes bij de politie op orde zijn, dat onze Amsterdamse politie buitengewoon reflectief is en kritisch is op het eigen functioneren. Gaat alles goed? Nee, niet alles gaat goed. Ik wil het lid Wijnants bedanken voor zijn inbreng ik heb dat gewaardeerd en goed beluisterd. Dan het lid Veldhuyzen, ik vind het eerlijkheidshalve een soort Jekyll-en-Hydeachtige benadering waar ik in toenemende mate moeite mee heb.

Buiten deze raad doet uitspraken die echt heel vergaand zijn en beschadigend zijn voor agenten en in de raad betreurt de ophef die daarover is ontstaan. Ja het spijt me zeer, daar is geen agent mee geholpen. U kondigt op Instagram aan dat u met een motie komt over onderzoek naar cokegebruik onder agenten, volgens mij is er niks binnengekomen. Ja het spijt me, maar ik heb daar grote bezwaren tegen. Want in mijn vocabulaire geldt, 's ochtends een vent, 's avonds een vent. En dat hoort u uit mijn mond goed en dat betekent dat als je vindt dat er cokegebruik is onder agenten, dan zeg je het hier in de raad, want dat betekent dat ik dat hier kan corrigeren. En als je een onderzoek wil naar cokegebruik onder agenten, dan zeg je dat hier in de raad want dan kan ik het beoordelen. En ik heb er hier niks over gehoord en dat vind ik beneden peil. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Veldhuyzen voor een punt van orde. Het lid VELDHUYZEN: Er wordt een feit gemaakt en wij hebben er bewust voor gekozen om die motie niet hier in te dienen maar te agenderen bij AZ zodat de burgemeester ook volop de ruimte heeft om daarop te reageren en het vervolgens te piepen naar de raad om er dan een motie over in te dienen. Burgemeester HALSEMA: Voorzitter, er is helemaal niet gesproken over een motie in de commissie AZ. Er is helemaal niet gesproken.

Er is gesproken over politiegeweld, daar was uw collega bij aanwezig, die wilde helemaal niet ingaan op de uitspraken die u daarvoor heeft gedaan. En simultaan tijdens de commissie AZ kwam u via Instagram met de aankondiging van een motie. Dan is het toch niet gek dat ik daar op reageer? Ik bedoel u houdt een heel betoog over politiegeweld waarbij u miskent dat er in Amsterdam onderzoek is gedaan, dat er in Amsterdam ontslagen zijn gevallen na racisme. U verwijst naar een onderzoek van Amnesty dat een landelijk onderzoek is waarin Amsterdam een mineure rol speelt en waar bij de aanbevelingen Amsterdam expliciet wordt vermeld als voorbeeldig waar het gaat om de vredeseenheden. Ik zou zeggen, noemt u dat eens. Strafonderzoek Maccabi ga ik niet over. Dat mensen aangehouden zijn op Schiphol, daar ga ik niet over dus daar kan ik u geen antwoord op geven. Onafhankelijk onderzoek, er is uitgebreid onderzoek gedaan naar het optreden van de politie bij de

47

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ontruimingen van de UvA en daar is, voordat het de raad bereikte, controle op uitgeoefend door twee onafhankelijke wetenschappers en hun opmerkingen zijn meegestuurd naar de raad. Dank u wel. De discussie wordt gesloten. De VOORZITTER schorst de vergadering. Voorzitter: burgemeester Halsema De VOORZITTER heropent de vergadering. Lucht- en Zeehaven (incl. Schiphol) 38. Kennisnemen van de brief aan Schiphol over onderhoudswerkzaamheden aan het banenstelsel van Schiphol in 2025 VN2025-001140 Gevoegd behandeld met 39. Kennisnemen van een rapport en berichten omtrent schadelijke uitstoot door vliegverkeer en bespreken van juridische stappen rond Schiphol VN2024-018761 De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER: Dank u wel, voorzitter. Ik ken geen enkele collega of oud-collega met een andere doodsoorzaak dan kanker. Deze uitspraak is zo gruwelijk en toch is het de situatie waar platformmedewerkers van Schiphol tot op de dag van vandaag mee te maken hebben. Dat is een uitspraak die een platformmedewerker deed tegen Zembla. En voorzitter, dit is onacceptabel en de Partij voor de Dieren eist een urgente aanpak om dit te stoppen. En er ligt ook al lang een akkoord dat in 2030 het klaar moet zijn met die giftige uitstoot op de platforms.

En dat vinden wij eigenlijk al veel te lang duren maar nu staat er in de brief over elektrisch taxiën dat het Schiphol maar gaat lukken om tot 2030 om ongeveer 30 procent van de vluchten daar elektrisch taxiën toe te passen, 30 procent. Dat betekent dat in 70 procent van de gevallen de platformmedewerkers nog steeds die kankerverwekkende troep inademen. Dat is echt schandalig. En deze kwestie wordt de komende commissie opnieuw besproken maar er was nog een los eindje waar ik nu alvast op in wil gaan. En dat is, wij hebben gepleit voor juridische stappen maar de wethouder benadrukte toen dat er gedegen onderzoek moest komen naar de omstandigheden van medewerkers. En zij zou intern overleggen of wij als gemeente opdracht aan het RIVM willen geven om hier onderzoek naar te doen. En voorzitter, ik wil heel graag horen van de wethouder of zij hier inmiddels al een besluit over heeft genomen. Want het lijkt ons een goede weg om te bewandelen. En niet alleen de platformmedewerkers van Schiphol hebben te maken met grove misstanden door de luchthaven. Ook vele omwonenden hebben ernstige geluidsoverlast en nu het baanonderhoud van de Buitenveldertbaan dit jaar doorgaat betekent dit extra herrie ook, in de nacht in zowat heel Amsterdam. En de wethouder heeft in de commissie gezegd dat zij juridisch de stappen nu niet passend vindt. Maar ze zei tegen het Parool 23

48

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

februari over de aanvliegroute dat Amsterdam geen toename van de hinder zal accepteren. Ze zei, wij verwachten dat de herindeling van het luchtruim zo wordt ingericht dat de leefomgeving nergens achteruitgaat. Dat liet de wethouder toen weten. Ze zei, ook in Amsterdam niet. En ze zei, om geluidshinder en de negatieve effecten voor bewoners tegen te gaan is krimp van Schiphol naar 400.000 vliegbewegingen en een nachtsluiting noodzakelijk. Maar zo ziet het er niet naar uit, voorzitter. Dus mijn vraag is, blijft de wethouder nu bij dit standpunt of heroverweegt ze dit standpunt over juridische stappen naar alle recente ontwikkelingen die we nu hebben gezien? Want het rijk zal de nodige maatregelen niet nemen, zoveel is wel duidelijk. Het enige dat wij hebben om op te komen voor het publieke belang, dat is het recht. Dus wij roepen de wethouder op, neem de vlucht naar voren, zoek de rechtspraak op. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Pijpen. Het lid VAN PIJPEN: Voorzitter, dank u wel. En eigenlijk is er op dit moment elke dag wel nieuws over Schiphol en gisteren was het nieuws dat de krimp door de Europese Unie wordt toegestaan. Een krimp die voor ons veel te weinig is, maar het is in ieder geval een beweging naar krimp maar die beweging moet nog veel verder voortgezet worden.

En deze strijd die van ons is, is gelukkig ook die van dit college, dus daar zullen we ook zeker mee doorgaan. En ik las ook in een ander nieuwsbericht dat het aanleggen van zonnepanelen blijkt tegenwoordig ook te werken voor de krimp van het aantal vluchten, dus ik zie kansen, dubbelwinst voor het klimaat, meer duurzame energie en minder vluchten. Maar voorzitter, deze agendapunten gaan over juridische stappen en over het baanonderhoud van de komende zomer. En dit is het zoveelste hoofdstuk in de strijd tegen overlast van het vliegverkeer. Ons position paper geeft daarvoor de goede lijn weer maar ik wil ook op die twee punten nog even specifiek ingaan. Allereerste juridische stappen. Het is geen geheim dat vanuit GroenLinks de optie om zelf als gemeente, hetzij in aansluiting op zaken die bewoners hebben aangespannen, juridische stappen te ondernemen om Schiphol en de luchtvaart aan te klagen voor de overlast die zij veroorzaken. En ik snap ook best de positie van de wethouder dat het lastig is om als aandeelhouder tegen jezelf als Schiphol dan te gaan procederen. Maar ik zou zelf nog misschien wel mogelijkheden zien om ik aan te sluiten bij rechtszaken van bewoners.

Maar goed, ik wil daar niet de strijd over maken met de wethouder want ik denk dat we juist ook in die gezamenlijke strijd zitten, ook voor de strijd op de inhoud, krimp van het aantal vluchten en meer, veel meer aandacht voor bewoners, voor gezondheid, voor natuur en voor ruimte. Maar wel wil ik nadrukkelijk vragen, en ik sluit daar eigenlijk ook een beetje aan op wat het lid Bakker daar zojuist al vroeg, om alle juridische ontwikkelingen, uitspraken, rechtspraken en ook vooral de gebrekkige naleving die daarvan vaak plaatsvindt, te blijven volgen, te analyseren en ons ook als raad te doen toekomen en op die manier ook mogelijk op een ander moment toch nog ook eens een heroverweging te maken of die juridische stappen wel of niet mogelijk zijn. Dan het baanonderhoud, het andere onderwerp van dit agendapunt. De minister heeft nu toestemming gegeven om dit baanonderhoud te doen. Dat dit kabinet en deze PVV-minister geen enkel oog hebben voor andere belangen dan het grootkapitaal en de zomers van vele Amsterdammers wordt verpest met lawaai en uitstoot is eigenlijk niet echt een verrassing. En de brief van de wethouder was ook klip en klaar en daar was ik ook heel blij mee. En zoals ik ook in de commissie heb aangegeven vond ik het antwoord van Schiphol ver onder de maat. Het wordt vooral gedaan alsof het hen allemaal overkomt terwijl er echt sprake is ook van een keuze.

En op communicatie wordt een aantal dingen

49

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

aangegeven, maar laat staan dat het nogal empathisch, is iets waar we vorig jaar natuurlijk ook al tegenaan liepen, het totale gebrek aan empathie en de communicatie van Schiphol. De gemeente werd gevraagd om tips, dan denk ik nou goed, misschien moeten we dat dan toch maar doen, laten we die handschoen dan maar oppakken. Maar laat Schiphol wel betalen dan voor dat behoorlijk communicatieoffensief waarin ook duidelijk is en wordt dat het de keuze is van Schiphol om het baanonderhoud in deze zomer te doen waardoor mensen daar nog meer last van hebben dan ze al zouden hebben als het in de winter is. Dus mijn vraag aan de wethouder is, wat gaat Schiphol bijdragen, financieel of anderszins, om bewoners, Amsterdammers, te informeren dat zij de keuze maken om hen in de zomer in de herrie te laten zitten? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy. Het lid GARMY: Dank, voorzitter. Het jaarlijks proces rondom het baanonderhoud op Schiphol verloopt al jaren moeizaam en roept nog steeds opnieuw frustratie op. In een brief naar de Kamer deze week erkenden zowel het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat als Schiphol dat het proces beter kan en beter moet. De huidige werkwijze kost veel tijd en inzet terwijl bijsturing in de praktijk nauwelijks mogelijk blijkt. Omwonenden krijgen pas laat duidelijkheid over de impact.

En ondertussen staat vast dat Amsterdammers deze zomer flink geraakt worden door het grootonderhoud aan de Buitenveldertbaan, extra overlast voor zo'n 400.000 Amsterdammers. We hebben ons hier al eerder samen met de wethouder en ook een groot deel van de commissie fel tegen uitgesproken. Het is onacceptabel dat er geen toereikende mitigerende maatregelen worden genomen maar dat de overlast simpelweg wordt verplaatst. En het gebrek aan empathie is schrijnend. Daarom heb ik de volgende vragen aan de wethouder. Hoe staat het momenteel met de plannen voor communicatie richting omwonenden? Is het al bekend wat Schiphol hierin wil gaan doen en gaat de gemeente hier ook een rol spelen? We moeten voorkomen dat de communicatie vanuit Schiphol ondermaats blijkt en mensen niet op de hoogte zijn of denken dat de overlast met toestemming van de gemeente wordt veroorzaakt. En ten tweede, ziet de wethouder mogelijkheden om namens de gemeente te pleiten voor een structurele verandering van het proces rondom baanonderhoud? De Maatschappelijke Raad Schiphol heeft aangegeven dat er binnen de huidige procedure nauwelijks tijd is voor politieke besluitvorming waardoor omwonenden te laat duidelijkheid krijgen en nauwelijks worden betrokken. Kan Amsterdam hier een actieve rol spelen? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Schmit.

Het lid SCHMIT: Voorzitter, hoe vaak hebben we het in deze raad niet over de geluidsoverlast en de uitstoot die Schiphol over ons uitstort? Vooral over de inwoners van Amsterdam uitstort en de levenskwaliteit beïnvloedt. En dan zitten we hier als raad en we zetten eigenlijk zoveel instrumenten in, de position paper, we hebben formeel bezwaar gemaakt, we zijn aandeelhouder, we zijn activistische aandeelhouder en dan, ik ging een heel slecht woord in mijn hoofd krijgen, dan gaat Schiphol dus toch besluiten om de Buitenveldertbaan te openen. En toen zat ik dit weekend dit voor te bereiden en dacht hoe kunnen we nog meer invloed nemen. En toen dacht ik als Europeaan, we moeten gewoon meer naar Brussel. En het schetst mijn verbazing gisteren dus dat de Europese Commissie zei van ja, het aantal vluchten moeten we minder gaan doen. Nog niet zoveel krimp als wat

50

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

wij willen, maar ieder geval besluiten ze om minder vluchten toe te staan. Dus toen dacht ik, waarom gaan we niet samen met de grootste Europese luchthavensteden Madrid, Parijs en Frankfurt samen die lobby voeren en samen naar Brussel om aan te geven dat we echt vanuit Europa moeten gaan zorgen dat we minder geluidsoverlast en uitstoot hebben in onze mooie hoofdsteden? En de vraag aan de wethouder hoe zij daartegenaan kijkt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u wel, voorzitter. Ik wil het niet over de herrie deze zomer hebben. Wel het punt van het lid Bakker, dat is heel belangrijk, dus gezondheidsschade voor medewerkers, vaak Amsterdammers, die moeten werken in de giftige dampen op de platforms. Ja juridische stappen lijkt mij niet zo eenvoudig, er moet een toezichthouder zijn in Nederland meen ik die kijkt of de arbeidsomstandighedenwet, dus die zorgt voor een veilige werkomgeving, wordt nageleefd. Wil de wethouder ook daar nadrukkelijk naar kijken, wat die toezichthouder kan doen? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Namane. Het lid NAMANE: Ja dank, voorzitter. En volgens mij is het duidelijk dat wij hier met de meeste partijen in ieder geval staan om de belangen en de gezondheid van de omwonenden en de werknemers van Schiphol meer centraal te zetten en voor minder impact op natuur en klimaat.

Wij zien de wethouder als activistische aandeelhouder hier ook duidelijk voor kiezen, maar helaas zien we het opkomen voor deze belangen veel te weinig terug bij andere betrokken partijen. En ook rond het baanonderhoud is dat zo na die herriezomer in Buitenveldert en Amstelveen waar vaak elke minuut meerdere vliegtuigen overkwamen hebben mensen daar een zomertje rust nu door het onderhoud. En dat is die bewoners natuurlijk van harte gegund maar delen van Noord, Centrum en Zuid krijgen dit jaar hun portie. De wethouder heeft de zorgen van bewoners overgebracht en sinds de bespreking in de commissie is er weer enorm veel nieuws geweest over dit baanonderhoud maar ook over de krimp en het tegengaan van hinder. Het ging er net ook al even over. En inderdaad een kleine greep, Schiphol mag van Brussel krimpen en het kabinet moet de hinder inperken rond Schiphol. Maar tegelijkertijd lezen we ook rond het onderhoud, de minister geeft dispensatie van de geluidsregels en 's nachts mogen vliegtuigen niet over de stad vliegen, maar toch ook weer wel in bepaalde gevallen. En bewoners weten daardoor eigenlijk ook helemaal niet waar ze aan toe zijn de komende tijd. Ik ben heel erg benieuwd, wat kan de wethouder nu zeggen over komende zomer en over de periode ook daarna. En ik ben heel erg benieuwd welke acties er richting Schiphol maar ook richting het rijk nu op stapel staan.

De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Buren. Wethouder VAN BUREN: Bedankt, voorzitter. De vragen lopen een beetje door elkaar heen want er zijn ook twee agendapunten gevoegd. Dus ik stel voor dat ik eerst vooral de vragen even over het baanonderhoud beantwoord en daarna inga op de juridische procedures. Wij hebben onze zienswijze op de conceptregeling banenonderhoud banenstelsel Schiphol in 2025 bij het ministerie van I&W ingediend en het belangrijke punt is dat we vinden dat het ministerie totaal geen rekening houdt met het perspectief van de omwonenden en het pakket van de mitigerende maatregel schiet wat ons betreft duidelijk

51

Jaar

2025

Vergaderdatum 6 maart 2025

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

tekort. Even voor de duidelijkheid, we hebben nog geen reactie gekregen op onze zienswijze dus zodra we die binnenkrijgen zal ik die ook met de raad delen. Ondertussen is 3 maart wel de ontheffing verleend voor baanonderhoud. Het ministerie zegt wel een aantal nieuwe maatregelen te nemen maar in de praktijk leiden die niet tot verbetering voor omwonenden. Ik vind het ontzettend teleurstellend, dat heb ik ook al gezegd, en in de eerste plaats voor de omwonenden die deze zomer met de gevolgen zitten. Ik blijf me daarvoor inzetten maar ik zeg er meteen maar bij voor de duidelijkheid, wij kunnen niet in bezwaar tegen deze ontheffing. In onze rol als aandeelhouder hebben we aangegeven bij Schiphol dat wij eerder bij het traject betrokken moeten worden, hebben we de vorige zomer ook al aangegeven, en we blijven aan de bel trekken. En dat doen we ook samen met de gemeenten rondom Schiphol die vergelijkbare zorgen delen omtrent het baanonderhoud en de maatregelen. Een maatregel die wij bijvoorbeeld hebben voorgesteld is een nachtsluiting, die is niet overgenomen. Maar ik wil wel zeggen dat I&W wel heeft aangekondigd dat zij de procedure voor baanonderhoud ook willen aanpassen en dan worden de eerste gesprekken gestart ook vanuit I&W en wij hebben al aangegeven als Amsterdam natuurlijk graag die gesprekken aan te gaan. En dat gaan we ook doen om te voorkomen dat dat dit weer gebeurt.

Over de communicatie, ik ben zelf vorige week vrijdag gebeld door de CEO van Schiphol met dat er werd aangekondigd dat afgelopen maandag waarschijnlijk naar buiten zou komen dat het baanonderhoud deze zomer zou kunnen plaatsvinden. Toen heb ik in het gesprek ook al aangegeven dat het een enorme teleurstelling is en dat natuurlijk Amsterdam en onze bewoners weer een herriezomer tegemoet gaan. En we zullen ook daar heel erg op blijven aandringen dat de communicatie niet vanuit ons maar vanuit Schiphol ook zou moeten zijn wat er deze zomer te wachten staat, dat ze dat ook goed uitleggen. De vorige keer ging het vanuit de luchtverkeersleiding en heb ik toen ook aangegeven dat er weinig empathie uitsprak voor de Amsterdammers. Wij hebben aangekondigd dat daar wel meer empathie in moet zitten en dat er ook goede uitleg moet zijn. En daar zal ik ook echt op blijven toezien in mijn rol als aandeelhouder, maar ook als inhoudelijk wethouder Schiphol. En ook in de BRS, dat is het bestuurlijk overleg van alle omliggende gemeenten, gaan we daar natuurlijk in gesprek om dat ook gezamenlijk te doen. (Het lid VAN PIJPEN: Alle vertrouwen dat de wethouder daarbovenop zit ook in die communicatie. Maar het gaat natuurlijk allemaal best snel.