2025 05 22 Definitief verslag DC

Het lid BAKKER is benieuwd of zij de PvdA aan haar zijde kan vinden bij ruimtelijke plannen om behoud en uitbreiding van het groen in ieder geval zwaarder mee te laten wegen. Het lid NOORDZIJ herhaalt dat het belangrijk is dat er buurten zijn waar mensen fijn kunnen leven. Dan gaat het inderdaad om klimaatadaptatie en meer groen in de buurt, maar dan gaat het ook om voorzieningen in een buurt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Kreuger.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief raadscommissieverslag, 22-05-2025

Het lid KREUGER vindt de raadsinformatiebrief een klassiek stukje vervreemding en een zelfgecreëerd monster dat nu als een vijandige macht op de stad afkomt. Dat is wat JA21 betreft heel problematisch. Het lid BAKKER vraagt of het lid Kreuger met dat monster rechtse partijen bedoelt die constant wegkijken en geen verantwoordelijkheid willen nemen voor een duurzame toekomst. Het lid KREUGER antwoordt dat hij daarmee doelt op de juridische poppenkast en op het systeem dat is opgetuigd waardoor niet-democratisch allerlei maatregelen kunnen worden afgedwongen. Het is ook problematisch dat het rapport openbaar is gemaakt. Hij vraagt aan de wethouder of het klopt dat het rapport eerst onder de pet werd gehouden. Dat zou hij enigszins kunnen begrijpen, mits het vervolgens vertrouwelijk met de raad was gedeeld. JA21 vreest dat het rapport een aanmoediging vormt voor klimaatwappies om rechtszaken tegen gemeenten en overheden te starten. Hij vraagt daarom waarom er niet voor is gekozen om het rapport in beslotenheid te bespreken. Het lid NOORDZIJ vraagt wat er niet-democratisch is aan een overheid verantwoordelijk houden voor bestaande internationale en Amsterdamse wet- en regelgeving. Het lid KREUGER antwoordt dat het volgens JA21 gaat om de democratische verankering. Er zijn op internationaal en EU-niveau allerlei regels opgesteld die lokaal niet democratisch zijn ingebed.

Die regels komen nu als een soort monster op de gemeente af. JA21 vindt dat problematisch omdat het wil dat de soevereiniteit bij de lokale bestuurslagen blijft, ook als het gaat om klimaatbeleid. Hij ziet steeds vaker dat alles wat praktisch mogelijk is wettelijk onmogelijk wordt gemaakt, terwijl alles wat praktisch niet mogelijk is juist verplicht wordt gesteld. Het lid NOORDZIJ vindt het vanzelfsprekend dat Amsterdam gehouden is aan Nederland wet- en regelgeving Het lid KREUGER antwoordt dat de regels niet-democratisch verankerd zijn in de gemeente die het beleid moet uitvoeren. Het lid NADIF vindt het een gevaarlijke ontwikkeling als de rechtsstaat en democratie tegenover elkaar worden gezet. Ook de Europese wet- en regelgeving is op democratische wijze tot stand gekomen. Het lid KREUGER antwoordt dat hij een opmerking maakt over de mate waarin beleid democratisch is verankerd en dat bepaalde mensen en zelfs het college zich niet meer herkennen in de regels waaraan zij indirect zelf hebben meegewerkt. Dat is wat hij bedoelt met vervreemding. Het lid NADIF vindt het belangrijk dat iedereen, ongeacht wat men vindt, zich houdt aan de rechtsstaat, dat de rechtsstatelijkheid wordt bewaakt en dat iedereen zich houdt aan wet- en regelgeving. Wat er in dit rapport staat is niet geheim. In een democratie zijn deze wetten en regels openbaar.

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL heeft drie vragen. Het rapport was gelekt, er is aangifte gedaan, is er al een verdachte in beeld? Wat is het bedrag van de declaratie van NautaDutilh? De wethouder wilde aan de slag met dit rapport in de Vereniging Nederlandse Gemeenten, wat heeft ze daarbij in de zin?

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief raadscommissieverslag, 22-05-2025

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Moeskops. Het lid MOESKOPS merkt op dat de duiding van het college op het rapport ontbreekt en waardeert mederaadsleden die nu al input geven aan de wethouder om de raad beter van dienst te kunnen zijn. Tegelijkertijd benadrukt zij dat het rapport juist bedoeld is om het college scherp te houden op basis van een vraag aan zichzelf. Daarom is zij vooral benieuwd naar de reactie van het college. Volgens haar is dit niet de juiste manier om een stuk aan de raad voor te leggen. Ze spreekt haar steun uit voor de wethouder in haar reactie op het lek. Omdat zij zich enigszins ongemakkelijk voelt bij een inhoudelijke bespreking beperkt zij zich tot het algemene punt dat het voor D66 vanzelfsprekend is dat Amsterdam zich aan de juridische kaders houdt. Het lid NADIF vindt de manier waarop het rapport bij de raad is gekomen vervelend en steunt de inzet van het college om daar maatregelen tegen te nemen. Tegelijkertijd gaat het hier om algemeen bekende wet- en regelgeving en zij is verrast door de ontstane discussie. Ze wijst op een rapport van het Rode Kruis over toenemende armoede, mede veroorzaakt door de klimaatcrisis. Volgens haar ontstaan er extra problemen als het klimaatbeleid en de energietransitie niet op een rechtvaardige manier worden ingericht.

Het beleid moet zich daarom richten op de mensen die hulp het hardst nodig hebben Raadsleden zijn democratisch gekozen om alle Amsterdammers te ondersteunen en te vertegenwoordigen en dat betekent dat er voor sommige groepen extra stappen nodig zijn. Dat kost meer, maar GroenLinks vindt het belangrijk die extra stappen te zetten. Het is niet efficiënt om grote bedrijven met voldoende kapitaal evenveel ondersteuning te bieden als kwetsbare groepen. Zij hoopt dat bij toekomstige discussies over het Klimaatfonds en de energietransitie wordt nagedacht over wie er daadwerkelijk geholpen wordt met het beleid. Het mooie van lokaal beleid is dat men direct ziet wat maatregelen doen. Zij waardeert investeringen die mensen betrekken bij de energietransitie, ook als ze niet de meeste CO₂-reductie opleveren. Klimaatrechtvaardigheid is meer dan alleen meetbare uitstootvermindering. Tot slot wil zij het college meegeven dat niet iedereen gelijke toegang heeft tot juridische middelen. Zij vreest dat vooral groepen met geld en kennis hiervan profiteren terwijl juist ondervertegenwoordigde Amsterdammers ondersteund moeten worden. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Pels. Wethouder PELS bedankt de commissie voor haar inbreng. Op de vraag van de Partij voor de Dieren over met wie het rapport gedeeld is antwoordt ze dat dit binnen VNGverband is gebeurd.

Daarmee hebben alle Nederlandse gemeenten toegang tot het rapport en kunnen zij zelf bepalen wat zij ermee doen. Mogelijk wordt het rapport ook in de commissies daar besproken. Aan de vijf eisen uit het rapport wordt voldaan en in de begeleidende brief bij ‘Onze stad van Morgen’ zal hier verder op worden ingegaan. De bestaande routekaart naar klimaatneutraliteit wordt daarin overzichtelijk gepresenteerd zodat de commissie daarop kan terugkomen tijdens de bespreking. Het college heeft de scope-3-doelstellingen al vastgesteld en dit onderwerp wordt in juni 2025 in de commissie besproken. Er zijn al campagnes gestart, zoals Green Friday rondom Black Friday waarmee mensen worden aangemoedigd om bijvoorbeeld meer tweedehands te kopen. Minder toerisme en vooral minder vliegen zal tot minder CO₂-uitstoot leiden en in de standpuntnotitie van wethouder Van Buren staat dat er minder gevlogen zou moeten worden vanaf Schiphol. De discussie over een mogelijke verhoging van de toeristenbelasting is aan de raad en de wethouders Financiën en Toerisme. Wat betreft de onderwerpen groen, klimaatadaptatie en de Lutkemeerpolder verwijst ze naar wethouders Van der Horst en Van Weyenberg. Het college spreekt met een mond en daarom kan ze geen individuele toezeggingen doen.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief raadscommissieverslag, 22-05-2025

Tot slot gaat ze in op de belangrijkste vraag van de Partij voor de Dieren: doet Amsterdam genoeg? Juridisch gezien loopt de gemeente momenteel weinig tot geen risico als gevolg van het gevoerde klimaatbeleid. Maar naast de juridische beoordeling ziet ze ook een morele kwestie. Wereldwijd, nationaal en in de stad wordt nog te weinig bereikt en er moet alles aan gedaan worden om sneller te handelen. Zelf probeert ze dagelijks binnen de mogelijkheden van de gemeente meer te doen. Pas wanneer de klimaatdoelen zijn gerealiseerd kan gesteld worden dat er genoeg is gedaan. Dat is niet een juridisch maar een moreel oordeel. Het lid BAKKER vraagt of de scope-3-uitwerking zich beperkt tot een gemeentelijke organisatie of dat het de Amsterdammers daar ook breder bij betrekt. Wethouder PELS antwoordt dat het gaat over de gemeentelijke organisatie. Het lid BAKKER vindt het ingewikkeld dat de wethouder voor de Lutkemeer verwijst naar een andere portefeuillehouder. Ze ziet deze wethouder als overkoepelende duurzaamheidshoeder en het is heel relevant dat ze met haar verantwoordelijkheden gaat staan voor het belang van het behoud van de Lutkemeerpolder als een groene, gezonde landbouwhub. Wethouder PELS antwoordt dat ze een procedureel antwoord heeft gegeven.

Het lid Bakker moet het doen met de inschatting hoe zij zich zal gedragen op het moment dat dit onderwerp voorbijkomt en daar kan ze hier geen uitspraken over doen. Het lid BAKKER merkt op dat de wethouder nu kan aangeven hoe belangrijk de Lutkemeerpolder is. Dan is dat een gedragen standpunt en dan kan zij ook aangeven dat zij daar een tandje extra gaat zetten. Ze vindt dat de wethouder zich er op dit punt iets te makkelijk van afmaakt. Wethouder PELS antwoordt dat zij deel uitmaakt van een college en dat maakt gezamenlijk de afweging. Ze erkent dat ze zich soms moet inhouden om niet zelfstandig nieuw gemeentelijk beleid te verkondigen, want dat zou haar wel goed uitkomen. Het lid GARMY merkt op dat Amsterdam grotere doelstellingen heeft gesteld dan de wettelijke verplichtingen en dat brengt een groter juridisch risico met zich mee. Hij vraagt of de gemeente bij eventuele rechtszaken kan waarmaken dat ze voldoet aan de ambities die ze zelf heeft gesteld. Wethouder PELS antwoordt dat uit de rapportages blijkt dat de strijd tegen klimaatverandering er een is van vallen, opstaan en leren. Doelstellingen worden niet vanzelf gehaald omdat de stad geen eiland is en afhankelijk blijft van regelgeving en financiering vanuit het Rijk. Dit zal een van de grootste vraagstukken zijn voor de volgende coalitieperiode omdat er dan nog vier jaar resten tot 2030.

De partijen zullen zich dan moeten buigen over de opdracht die zij zichzelf stellen en over welke harde keuzes zij bereid zijn te maken. De gemeente doet er op dit moment alles aan om de transitie soepel en eerlijk te laten verlopen. Het advies van Juridische Zaken sluit daarbij aan maar naast de juridische kant ligt er ook een grote morele verantwoordelijkheid om de klimaatdoelen in de komende periode dichterbij te brengen. Het lid GARMY vraagt of het college bereid is de doelstellingen pragmatisch aan te passen wanneer blijkt dat de juridische risico’s groter zijn. Wethouder PELS antwoordt dat het college het coalitieakkoord uitvoert en daarom niet bereid is om de doelstellingen aan te passen, zeker niet naar beneden. Het is aan politieke partijen om zich hierover uit te spreken in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen en eventueel een nieuw coalitieakkoord te vormen.

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief raadscommissieverslag, 22-05-2025

Op de vraag van Volt of dit onderwerp inmiddels in het college is besproken geeft ze aan dat zij het direct na het lekken van het rapport heeft geagendeerd voor de eerstvolgende collegevergadering. Tijdens die vergadering is kort stilgestaan bij het grote effect dat het lek heeft op de vertrouwensrelatie tussen het ambtelijk apparaat en het bestuur. De inhoud van het rapport is herkenbaar voor de collegeleden, het betreft bekende problematiek waar dagelijks aan wordt gewerkt. Een inhoudelijke appreciatie volgt later, bij voorkeur in het kader van de bespreking van ‘Onze stad van morgen’ zodat alles gebundeld kan worden. Daar is op dit moment nog geen tijd voor geweest. De opmerking van het CDA dat het rapport kritisch zou zijn op de uitvoering gaat voorbij aan de toetsvraag die zich richtte op de mogelijke juridische gevolgen bij het indienen van een rechtszaak. Ze geeft het CDA de tip om bij de volgende gelegenheid voor windmolens te stemmen. Deze zijn namelijk superefficiënt, leveren veel energie op tegen lage kosten en zijn rendabel. Het lid VAN DER KAMP merkt op dat bewoners en omstanders in Zuidoost juridische procedures zullen gaan voeren op die windmolens. Dat kost de gemeente alleen maar meer geld. Hij vraagt de wethouder zich te richten op nuttige maatregelen.

Wethouder PELS antwoordt dat het CDA niet bepleit om klimaatbeleid te baseren op de vraag waar de minste procedures op volgen maar op maatregelen die het meest effectief zijn in het verminderen van CO₂. Daarom wijst zij op windmolens als een goedkope en rendabele manier om CO₂-uitstoot te beperken. Inmiddels zijn windmolens zo rendabel dat omwonenden er zelfs financieel van kunnen profiteren. Op de vraag van de SP over de wijkuitvoeringsplannen geeft ze aan dat daar momenteel weer aan wordt gewerkt in samenhang met de geüpdatete Warmtevisie. Deze visie wordt in het eerste kwartaal van volgend jaar met de raad gedeeld. Er zijn al verschillende participatiestappen gezet en eerder gedeelde informatie hierover kan opnieuw worden toegestuurd. Met betrekking tot de Omgevingswet en participatie merkt ze op dat dit onderwerp buiten haar portefeuille valt. Voor inhoudelijke beantwoording verwijst ze naar wethouder Groot Wassink en wat de Omgevingswet betreft naar wethouder Van Weyenberg. Wel onderstreept ze dat het college in de afgelopen jaren het belang van goede participatie heeft ervaren en daar ook veel aandacht aan besteedt, zeker bij duurzaamheidsvraagstukken die mensen direct raken. Het is belangrijk om goed te luisteren naar zorgen uit de samenleving en deze te adresseren, ook al leidt dat niet altijd tot een andere uitkomst.

Ten slotte reageert ze op de vraag van JA21 over het delen van informatie. Het college heeft de afweging gemaakt om het rapport openbaar te maken zodra bleek dat een partij er al over beschikte zodat alle raadsleden over dezelfde informatie beschikken. Het lijkt haar hoe dan ook verstandig om zich te houden aan de wetten die zijn vastgesteld door de democratisch gekozen Tweede Kamer. Het lid VAN DER KAMP merkt op dat het dan ook in het kabinet gedeeld had kunnen worden. Wethouder PELS antwoordt dat dat tot een rare situatie zou hebben geleid. Dan zou de raad er alleen in geheimhouding over kunnen spreken en raadsleden zouden dan geen verantwoording aan hun achterban kunnen afleggen over hun visie op het rapport. Het college heeft besloten het juridische risico te nemen omdat het de informatieplicht richting de raad zwaarder heeft laten wegen. Op de vraag van Forum voor Democratie of er aangifte is gedaan, bevestigt ze dat dit het geval is. De aangifte is gedaan bij de Rijksrecherche die het in behandeling heeft genomen en momenteel onderzoek doet. De kosten van het rapport bedragen 60.000 euro en zijn binnen het ambtelijk mandaat gebleven. Tot slot gaat ze in op de opmerking van GroenLinks. Rechtvaardigheid is vanaf het begin een van de belangrijkste thema’s geweest binnen deze klimaattransitie.

Volgens het college is dat ook noodzakelijk omdat het niet alleen gaat om een duurzame oplossing te vinden maar ook om ervoor te zorgen dat mensen die nu worden benadeeld in het systeem

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief raadscommissieverslag, 22-05-2025

niet opnieuw achterblijven in een systeem waarin ze ontzettend worden benadeeld. Het doel is een rechtvaardiger systeem te creëren waarin zowel de wereld als de mensen beter worden beschermd. Het lid VAN SCHIJNDEL vraagt of NautaDutilh nog verzocht kan worden om een onderbouwing te geven van de conclusie dat er interbestuurlijke actie door het Rijk kan worden ondernomen tegen de gemeente omdat dit indruist tegen het gemeenterecht. Daarnaast meent hij dat het adresseren van regels van internationaal recht primair een taak is van het Rijk en niet van de gemeente. Wethouder PELS antwoordt dat er geen aanpassingen meer komen op het rapport. Het lid VAN SCHIJNDEL geeft aan dat hij nog met een notitie en een juridisch advies komt. Wethouder VAN DER PELS ziet deze graag tegemoet. De discussie wordt gesloten. De VOORZITTER meldt nog dat agendapunt 6, bespreken van het bestuurlijk akkoord Netcongestie en OV, op verzoek van het lid Van der Kamp voor een korte bespreking wordt geagendeerd in de gemeenteraad van 9 en 10 juli 2025. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 12:03 uur.

24