20240911 SED definitief verslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Raadscommissieverslag, 11 september 2024

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering Vergaderdatum Woensdag 11 september 2023 van 13.30 tot 17.10 uur in de commissiezaal Verslag vastgesteld op: Woensdag 2 oktober 2024 Voorzitter: Igor Runderkamp Plaatsvervangende voorzitters Nadif, Noordzij Portefeuillehouders: wethouder Groot Wassink, wethouder Mbarki Commissiegriffier: Vos Commissieondersteuner: Hollander Verslaglegging: Van Vlodrop (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Belkasmi (PvdA), Keesman (PvdA), Namane (PvdA), IJmker (GroenLinks), Bentoumya (GroenLinks), Aslami (D66), Schmit (D66). Staartjes (VVD), Broersen (VOLT), Alberts (SP), Ahmadi (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen), Perdok (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen), Mangal (DENK), Badal (CDA), Bilgin (Forum voor Democratie), Kabamba ((Lijst Kabamba), Van Berkel (JA21), Afwezige commissieleden: Krom (Partij voor de Dieren), Bouali (GroenLinks), Brante (JA21) Overige aanwezigen: Abdi (PvdA), Van de Veen (GroenLinks), Von Gerhardt (VVD)

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent om 13.30 uur de vergadering en heet iedereen van harte welkom op deze openbare commissievergadering SED, speciaal de heren Bilgin en Staartjes, zij maken hun debuut in deze commissie. Hij bedankt het lid Von Gerhardt namens de gehele commissie voor zijn voorzitterschap in de afgelopen periode. Er zijn ruim voldoende fracties aanwezig. b. Mededelingen De leden Krom, Bouali en Brante hebben zich afgemeld. In de commissievergadering van 19 juni 2024 heeft het lid Bentoumya verzocht om een werkbezoek aan Pantar. Dat bezoek vindt plaats op donderdag 17 oktober 2024, van 10:00 uur tot 12:00 uur. Er zijn voldoende aanmeldingen. Wethouder MBARKI deelt mee dat op donderdagmorgen 12 september 2024 de paralympiërs en olympiërs worden gehuldigd. De AJA, de Amsterdamse jongerenwerk academie, trapt op 23 september 2024 af. De basisopleiding is inmiddels geaccrediteerd. De wethouder nodigt de commissieleden uit om bij de aftrap aanwezig te zijn. Wethouder GROOT WASSINK heeft in de commissie van 19 juni 2024 het lid IJmker toegezegd om met de wethouder Monumenten contact op te nemen over de

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

verduurzaming van monumenten. Het blijkt dat het afwegingskader van het Plan van aanpak uitvoeringsprogramma duurzaam gemeentelijk vastgoed (met versoepeling van de regelgeving en handreiking) voldoende mogelijkheden biedt om monumenten alsnog aan het Versnellingsprogramma toe te voegen. Daarmee is deze toezegging afgedaan. Het lid Krom heeft verzocht om energie die opgewekt is met zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed te delen met maatschappelijke organisaties. Dat past echter niet binnen de Nederlandse wet- en regelgeving. Het is dus niet mogelijk. Bovendien wordt op gemeentelijke panden niet veel stroom opgewekt. Er blijft niet veel stroom over om te delen. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER deelt mee dat de onderwerpen van wethouder Groot Wassink het eerst worden behandeld, dat zijn de agendapunten 6 tot en met 9. Daarna volgt behandeling van agendapunten 3 tot en met 5, de raadsvoordrachten en dan de overige bespreekpunten. Het lid Krom heeft verzocht om de behandeling van agendapunt 8 door te schuiven in verband met haar afwezigheid. Het lid Brandt heeft verzocht om behandeling van agendapunt 11 (over de standplaatsvergunningen) door te schuiven. Verder is het voorstel om de agendapunten 4 en 5 gevoegd te behandelen. De agenda wordt met deze aanpassingen vastgesteld. d.

Conceptverslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 10 juli 2024 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid IJMKER stelt voor om met de nieuwe minister het gesprek aan te gaan over de motie over de zorgbelasting van bijna twee jaar geleden. Wethouder MBARKI kondigt aan daar de commissie op korte termijn over te informeren. De termijnagenda wordt ter kennisgeving aangenomen. f. Tkn-lijst Tkn-2, tkn-4, tkn-6, tkn-7, tkn-11, tkn-16 en tkn-17 worden op verzoek geagendeerd voor de volgende vergadering. De motivaties staan in de dagmail. Tkn-20 wordt toegevoegd aan de lijst van de eerstvolgende commissie SE. Het lid PERDOK vraagt om tkn-10 te agenderen voor de volgende vergadering De lijst wordt met deze opmerkingen vastgesteld. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen ingekomen stukken bij dit onderwerp. 2, Inhoudelijk deel

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

a. Opening inhoudelijk gedeelte DE VOORZITTER opent het inhoudelijke deel van deze vergadering. b. Inspreekmoment publiek Er hebben zich geen insprekers gemeld c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten. d. Rondvraag Het lid BELKASMI merkt op dat atletiek een prachtige sport is die op verschillende plekken in de stad wordt georganiseerd. Hij heeft al meerdere keren zijn zorgen geuit over de ontwikkeling van Damen sportpark, specifiek over AV Fenix. De aanpak van het middenterrein wordt nu voor drie jaar uitgesteld. Het lid wil weten wat van AV Fenix wordt verwacht wat betreft het aantal leden en welke stappen de vereniging nog moet zetten? Wethouder MBARKI begrijpt het ongeduld van het lid Belkasmi. Voor de zomer zijn afspraken gemaakt over het te volgen proces. Met de vereniging worden afspraken gemaakt over realistische criteria. Het is zowel in het belang van de verenigingen als van de gemeente dat zoveel mogelijk inwoners uit Zuidoost kunnen sporten. Het proces is nu ingezet. Het stadsdeel overlegt nu met de vereniging. De wethouder zegt toe de commissie te informeren over de bereikte resultaten. Het lid BELKASMI heeft eerder een initiatiefvoorstel ingediend over de waarde van watertappunten bij sportvelden. Waternet geeft deze tappunten in het kader van Amsterdam 750 jaar cadeau aan de stad.

Neemt de wethouder dit mee in de afdoening van het initiatiefvoorstel? Vooral het NDSM-veld heeft een watertappunt hard nodig. Wethouder MBARKI is blij met het cadeau van het waternet en zegt toe dit mee te nemen in het initiatiefvoorstel. Hij zal het NDSM-veld speciale aandacht geven, maar kan geen garanties geven. Het lid SCHMIT deelt mee dat een delegatie van raadsleden voor het zomerreces een bezoek heeft gebracht aan stadsgebied Weesp. Het was een constructief bezoek met aandacht voor de overeenkomsten en de verschillen en de behoeften van Weesp. In het huidige stelsel is het niet mogelijk dat de bestuurscommissie van Weesp kan inspreken in deze commissie. Het lid vraagt de wethouder om deze problematiek mee te nemen in de evaluatie van het bestuurlijk stelsel, zodat ook Weesp kan inspreken in deze commissie. Wethouder GROOT WASSINK is bekend met deze omissie. Hij zet er vraagtekens bij of dit binnen het huidige stelsel niet mogelijk is. Hij kondigt aan hier met de voorzitter van het presidium over te spreken. Het is wellicht niet nodig om dit mee te nemen in de evaluatie van de bestuurlijk stelsel. Het lid BENTOUMYA vraagt aandacht voor zwembaden. Het zijn voor veel Amsterdammers plekken om te kunnen bewegen.

Zij stelt voor om vanaf 2025 alle zwembaden in september open te houden; wellicht kan een zwembad zelfs de hele winter openblijven (natuurlijk alleen als dat duurzaam kan).

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Wethouder MBARKI verwijst voor een antwoord naar de brief die hij in september 2022 heeft gestuurd. Daarin geeft het college aan dat het openstaat voor een langere openstelling, mits dat (duurzaam en technisch) mogelijk is. Door de vernieuwing van het Mirandabad zijn extra mogelijkheden ontstaan. Voor openstelling het gehele jaar door moet het bad volledig overgaan op stroom. Daarvoor moet het bad worden aangesloten op het stroomnet. Dat is ingewikkeld. Het lid IJMKER gaat in op de brief bij tkn-5, over het Nieuw Amsterdams verbond. Er is een vervolgfase van de verkenning aangekondigd. Die fase is eind oktober 2024 afgerond. Het lid ziet uit naar een concreet plan van aanpak. Wethouder MBARKI legt uit dat in de vervolgfase ook onderzoek wordt gedaan naar de mogelijke vorm. Hij zegt toe de uitkomsten met de commissie te delen. Het lid AHMADI gaat in op het bericht over de demonstratie bij de COAopvanglocatie A&O Hostels. Er is een aantal mensen ziek geworden door eten. Daarna is een groot aantal mensen overgeplaatst in verband met onenigheden. Het COA verplaatst wel vaker mensen die zich uitspreken tegen het beleid. Daarna verdwijnen deze mensen uit zicht. Wethouder GROOT WASSINK beaamt dat er mensen ziek zijn geworden van eten. Daarover is contact opgenomen met de opvanglocatie. Daar is nu een andere cateraar actief.

Hij is niet bekend met gedoe over overplaatsingen naar aanleiding van kritiek op het beleid. Het is aan het COA om de afgesproken regels te volgen. De wethouder vraagt lid Ahmadi om concrete voorbeelden van mensen die vanwege de kritiek op het beleid zijn overgeplaatst. Hij zegt toe die cases met het COA te bespreken. Hij kent slechts voorbeelden van overplaatsingen na fikse overtredingen van de huisregels. BESPREEKPUNTEN Economische Zaken 6. Instemmen met het verlengen van de periode van afwijking van de Hoofdgroenstructuur als onderdeel van de Structuurvisie 2040 ten behoeve van de opvang in het gebouw gelegen aan de Prinses Irenestraat 19 van 2,5 jaar naar 5 jaar Het lid ALBERTS is het eens met de verlenging, maar wil weten wat met tijdelijk wordt bedoeld. Wethouder GROOT WASSINK had gewild dat de periode tijdelijk was, maar benadrukt dat er een toenemende druk is ontstaan op verschillende vormen van opvang, onder andere door de sluiting van de hub in Utrecht. De bezettingsgraad van de opvang van Oekraïners in Amsterdam is 99,9%. De stad wil die opvang langjarig blijven bieden. Het pand behoudt ook met deze verlenging de oorspronkelijke bestemming, namelijk opvang. Na de vijf jaar wordt het pand overgedragen aan Zuidas. Alle ideale en de suboptimale locaties zijn bezet.

De stad zoekt voortdurend naar nieuwe permanente plekken, maar is ook in afwachting van een kabinetsbesluit over onder andere de opvang van Oekraïners. Het lid ALBERTS is bang dat de locatie na het vertrek van de Oekraïners wordt ingezet voor de opvang van andere asielzoekers en dat daarmee de tijdelijkheid eeuwigheid wordt. Wethouder GROOT WASSINK is daar voorstander van, maar dat is niet afgesproken met Zuidas. Met de directie is nadrukkelijk een termijn van vijf jaar afgesproken.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Het lid ALBERTS is ook voorstander van opvang, maar benadrukt dat deze plek in het park problematisch is. Wethouder GROOT WASSINK legt uit dat de aanpassingen aan de locatie minimaal zijn. Het leidt ook niet tot een veel grotere druk op het park, de leefomgeving en de Hoofdgroenstructuur. Daarom heeft het college besloten om de periode te verlengen. Als de periode straks opnieuw verlengd moet worden, dan moeten daar opnieuw afspraken over worden gemaakt met Zuidas. Maar de wethouder acht dat onwaarschijnlijk. 7. Vaststellen van het beleidskader De Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden Het lid BROERSE ziet kansen, maar ook onzekerheden. Sommigen presenteren migratie als angstbeeld en gebruiken vluchtelingen als zondebok. Het is echter een plicht om mensen veilig op te vangen. VOLT staat volledig achter de doelstellingen in het beleidskader. De fractie wil weten wat er gebeurt als de Spreidingswet worden ingetrokken met als gevolg een onevenredig grote verantwoordelijkheid van de gemeente. Houdt de wethouder rekening met aantallen die boven de verdeelsleutel van de Spreidingswet uitstijgen? De adviezen van de klankbordgroepen bieden waardevolle inzichten. Het is dan ook goed dat hieraan in het beleidskader aandacht wordt besteed. De adviezen zijn echter niet openbaar.

Overweegt de wethouder om deze openbaar te maken? De oprichting van een Oekraïense klankbordgroep is een goed idee. In de klankbordgroep moet aandacht zijn voor toekomstperspectief, met name een mogelijke terugkeer. Hoe kunnen zij werkervaring opdoen die ook nuttig is voor de wederopbouw in Oekraïne? De fractie stelt voor om dit onderwerp op te nemen in het beleidskader. Het lid Broerse prijst het Utrechtse plan Einstein. Daarbij worden opvanglocaties geïntegreerd in wijken en worden bewoners erbij betrokken. Is de wethouder bereid om dit ook in Amsterdam toe te passen? Het lid AHMADI is blij met de doelstellingen in het beleidsstuk, met name de aandacht voor de kwaliteit van de opvang, maar heeft ook kritiek. Zo is de kwaliteit van noodopvang en AZC Willinklaan onvoldoende. Naast aandacht voor opvang, moet er ook aandacht zijn voor gezondheid en integratie, zodat ze na de uitstroom in de maatschappij iets kunnen opbouwen. Het lid sprak met een meisje dat onlangs de MS Galaxy getraumatiseerd heeft verlaten. Waarom zitten bijna alle asielzoekers in Amsterdam nog steeds in een crisisnoodopvang? In het stuk wordt gesproken over een zoektocht naar betere kwalitatieve opvanglocaties. Die zoektocht kan nog jaren duren.

Het lid stelt voor om in de tussentijd het idee van groepswoningen voor Oekraïners (met een betere kwaliteit van leven) over te nemen en ook in te zetten voor statushouders die al jaren in noodopvanglocaties moeten wonen waar aan van alles tekort is. Naast een goede opvang moeten deze mensen ook kansen krijgen om een volwaardig inwoner te zijn de stad, zo staat in het stuk. Hoe verhoudt zich dat met de locaties die ver weg liggen van het maatschappelijk leven in de stad? Het lid Ahmadi ziet uit naar de uitwerking van de motie om informele en formele organisaties inzichtelijk te maken. Daar ziet ze, nu na een jaar, nog maar weinig van. De eigen bijdragen is voor werkende vluchtelingen ontzettend hoog. Wat is daarvan de reden? Sommigen zitten met z’n vieren in een kamer en moeten soms de helft van hun inkomen aan eigen bijdrage betalen. Het is niet lonend als je het kleine beetje dat je verdient, moet afstaan. Het lid Ahmadi maakt zich ernstig zorgen over het voornemen van het kabinet om het asielbeleid uit te kleden en weg te bezuinigen. Kan Amsterdam dan nog de doelstellingen in dit stuk waarmaken? Het is belangrijk dat Amsterdam laat zien dat opvang wel humaan kan en dat er geen sprake is van een crisis.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Het lid ABDI stelt vast dat de commissie dit onderwerp bespreekt in een bijzondere context. Er is sprake van een verhard debat, verdergaande polarisatie en van beperkte financiële middelen vanuit het kabinet. Zij prijst de inspanningen van de wethouder en het college om de voorzieningen overeind te houden. Dat is ook de solidariteit die de stad moet tonen. Het is dan verstandig om op verschillende scenario’s voorbereid te zijn, zoals het schrappen van de Spreidingswet. De PvdA staat volledig achter de doelstellingen en de visie in het voorliggende stuk, dat de opvang goed moet worden geregeld zodat iedereen zich hier thuis kan voelen, mee kan doen en bijdragen. De fractie mist echter de positie van (ongedocumenteerde) kinderen. Uit onderzoek blijkt dat het gaat om tweeduizend tot vierduizend kinderen. Het lid heeft moeite met termen als ongedocumenteerd en illegaal. Dat zegt iets over wat de kinderen niet hebben. Maar kinderen zijn ook grappig, slim, ondeugend, creatief, verlegen, druk … zij hebben broertjes, een lieve juf; maar ze hebben ook rechten om op een veilige en gezonde manier op te groeien. Deze kinderen zijn vaak angstig. Zij moeten worden ondersteund. Een kind gaf al aan dat als zij geholpen wordt, zij vervolgens anderen kan helpen. Wellicht dat scholen daarbij een rol kunnen spelen. De PvdA vraagt de wethouder om dergelijke zaken op te nemen.

De fractie vraagt ook aandacht voor mondzorg en vrouwenzorg (onder andere van zwangere vrouwen). Vanuit de wetgeving kunnen zij daar geen aanspraak op maken. Hoe kan de gemeente ervoor zorgen dat ze toch rechten krijgen. De fractie mist aandacht voor veiligheid. Vrouwen en kinderen bevinden zich vaak in kwetsbare posities. Zij moeten weten dat ze veilig aangifte kunnen doen zonder dat ze bang moeten zijn om het land te worden uitgezet. Het lid BILGIN merkt op dat er voorheen slechts een opvanglocatie was voor (vijfhonderd) asielzoekers, in de Brinkenlaan. De wethouder stelt nu 4500 opvangplekken voor, terwijl de Spreidingswet wellicht binnenkort wordt ingetrokken. Bovendien zal, volgens de minister, de instroom dalen. Het nieuwe kabinet is verder van plan om de voorrang voor statushouders voor sociale woningen te verbieden. In het stuk staat dat het aantal statushouders in azc’s groeit. Dat zal met dit verbod nog sterker toenemen. Dat zorgt voor een stapeling van problemen. Verwacht de wethouder dat er straks überhaupt nog ruimte is voor opvang van asielzoekers? Het lid ASLAMI stelt vast dat het lid Bilgin pleit voor meer ruimte voor opvang. Het lid BILGIN bestrijdt dat. Hij vraagt zich slechts af hoe de wethouder de beschikbare plekken gaat inzetten en of de stad het grote aantal asielzoekers wel kan opvangen. Het lid ASLAMI deelt die zorgen.

Hij nodigt het lid Bilgin uit om met hem na te denken over mogelijke oplossingen voor nieuwe opvanglocaties voor vluchtelingen of ongedocumenteerden. Het lid BILGIN herhaalt zijn opmerking over de minister dat er straks minder asielzoekers naar Nederland komen. Als dat niet lukt, zal de minister een manier moeten bedenken om die vluchtelingen op te vangen. De wethouder kiest voor permanente faciliteiten in plaats van tijdelijke, maar iemand dertien jaar in een container laten wonen, is niet de beste oplossing. Onlangs is in de Houthavens een permanente faciliteit geopend. Die locatie zou de plek op de Willinklaan vervangen. Wat gaat er nu met die locatie gebeuren? Binnenkort worden gesprekken gevoerd met de stadsdelen over de spreiding. Spreker vraagt de wethouder om de uitkomsten met de commissie te delen. Het grootste deel ongedocumenteerden bestaat uit arbeidsmigranten. Worden deze mensen uitgebuit? Zo ja, wat gaat de gemeente daaraan doen? Het lid BADAL is positief over de verlenging van de LVV. De stad moet blijven voorzien in opvang en begeleiding van ongedocumenteerden. Het CDA vindt wel dat er een

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

duidelijke link blijven met de Dienst terugkeer en vertrek (DTV). De fractie heeft verder zorgen over de financiering als de rijksbijdrage straks stopt. Zij stelt voor om nu geen overhaaste beslissingen te nemen en te wachten op de rijksbegroting op Prinsjesdag. Dan zijn de plannen van het Rijk bekend en kan de stad goed geïnformeerd beslissingen nemen over de financiering. Welke andere dekkingsbronnen overweegt het college om de tekorten compenseren? Amsterdam moet de samenwerking met andere gemeenten en het Rijk intensiveren om te komen tot een structurele oplossing. Het CDA stelt voor om dit onderwerp verder in de raad te bespreken. Het lid AHMADI merkt op dat het perspectief van ongedocumenteerden niet altijd terugkeer en vertrek is. Mensen kunnen ook perspectief op verblijf hebben. Het lid BADAL vindt dat je realistisch moet zijn. Mensen die wel terug kunnen, moeten gaan; voor mensen die niet terug kunnen, moet een andere oplossing worden gezocht. Het lid BROERSEN merkt op dat de raadsvergadering een dag na Prinsjesdag is. Dus kan het onderwerp in die vergadering worden behandeld.. Het lid BADAL beaamt dat, mits goed voorbereid. Het lid VAN DER VEEN vindt dat de vraag moet zijn: welke stad wil Amsterdam zijn voor de meest kwetsbare inwoners? Asielzoekers en ongedocumenteerden zijn weerloos.

Zij hebben geen toegang tot regulier werk, sociale voorzieningen of reguliere zorg. Ze zijn altijd afhankelijk van anderen met het risico op uitbuiting, verwaarlozing en dakloosheid. Ze leven voortdurend in onzekerheid en hebben geen zicht op een veilige toekomst. Het lid geeft het landelijk bekende voorbeeld van een jongen van 11 jaar (Michaël) die hier geboren is en geen verblijfsvergunning heeft. Hij leeft in de schaduw van de samenleving en heeft nooit geweten hoe zorgeloos zijn is. Ook heeft hij nooit kunnen dromen over een toekomstige mogelijkheden. Het was tof te zien hoeveel Amsterdammers de straat voor hem op gingen. GroenLinks bedankt de wethouder voor de extra middelen om de opvang volgend jaar voort te zetten, en verder alle medewerkers, betrokken organisaties en activisten om deze kwetsbare mensen, op de vlucht voor oorlog en geweld, opvang te bieden. Maar de stad heeft ook het Rijk nodig. Hoe gaat Amsterdam, samen met andere steden en onder andere de VNG, om met de veranderende omstandigheden? Het mag niet zo zijn dat alles wat de stad heeft opgebouwd met de LVV, zoals kleinschalige opvang, kennis en expertise en aandacht voor veiligheid in wijken, nu moet weggooien.

Heeft de gemeente zelf nog vastgoed dat ingezet kan worden voor opvang? Op welke manier wordt aandacht besteed aan de verschillen in draaglast en draagkracht in de verschillende wijken? Er staat nu al veel in de steigers, een strategieplan, een ontwikkelplan. Het lid stelt vraagt het college om ieder jaar voor het zomerreces de voortgang te rapporteren. Die kan vervolgens in de commissie van september worden besproken. De organisatie Goedwerk foundation weet in contact te komen met asielzoekers die de overheid niet weet te bereiken. Spreker stelt voor om de samenwerking met die organisatie te herzien. Het lid ASLAMI stelt vast dat in het stuk ook een aantal aankondigingen staan, zoals verschillende beleidsstukken in de komende tijd en een pilot in oktober 2024. Het is waardevol om die, naast de jaarlijkse bespreking zoals GroenLinks voorstelt, met elkaar te bespreken. Het lid MANGAL weet dat het verhaal van de 11-jarige Michaël, geboren en getogen in Amsterdam, niemand onberoerd gelaten. Hij wordt uitgezet naar een land dat hij niet kent. Het gezin verkeerde jarenlang in onzekerheid. Mocht de jongen bijvoorbeeld wel of niet naar school en wel of niet dromen van een toekomst als chirurg? De manier waarop

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Nederland met ongedocumenteerden om gaat, staat haaks op de internationale kinderrechtenverdragen. Is de wethouder het daarmee eens? Het voorbeeld van Michaël en zijn lotgenoten benadrukt de noodzaak van een stevig beleidskader. Het lid Mangal complimenteert de wethouder met het voorliggende stuk. DENK steunt de visie en doelstellingen en kijkt uit naar de verdere concretisering. Veel partijen in het veld doen dagelijks hun uiterste best om nieuwkomers te helpen. Zij maken van Amsterdam die solidaire en barmhartige stad. DENK pleit voor een anoniem meldpunt voor ongedocumenteerden. Regelmatig verschijnen er berichten dat ze worden uitgebuit. Maar ze zijn bestuurlijk gezien rechteloos en bang dat ze hun inkomen en huisvesting verliezen. Uitbuiting mag nooit geaccepteerd worden. Met het meldpunt kan wellicht uitbuiting tegen worden gegaan. DENK vind het terecht dat ongedocumenteerden proberen werk te vinden. Het leven gaat ook voor hen gewoon door. Ook voor hen is zelfredzaamheid een groot goed. Is het mogelijk om ongedocumenteerden, zoals ook de verkopers van de daklozenkrant, aan het werk te helpen? Dat voorkomt veel ellende voor de persoon zelf, maar ook voor de maatschappij. DENK stelt daarom voor om het model van de daklozenkrant uit te breiden. Velen willen een bijdrage leveren en inkomsten genereren voor zichzelf en voor een familie in het land van hun herkomst.

Ongedocumenteerden hebben ook vaak vakkennis. Het zou zonde zijn om daar geen gebruik van te maken. Heeft de wethouder ideeën om deze schat aan kennis te ontsluiten? DENK steunt de wethouder in zijn onderhandelingen met de huidige minister. De fractie roept op om vast te houden aan het Amsterdamse belang en aan de rechten van de nieuwkomers. De minister heeft geen afstand gedaan van haar xenofobe uitspraken. Zij biedt ook geen realistische oplossingen voor het land nu zij stopt met de financiering van het LVV. Dat raakt het minimum aan menswaardigheid van hulpbehoevenden. DENK ziet uit naar de uitkomst van de zoektocht van de wethouder naar alternatieve financiering. Tot slot, wat vindt de wethouder van de onlangs door de minister verplichte spreiding van asielzoekers over de huidige azc’s? En is er een alternatief voor Amsterdam om vluchtelingen te kunnen blijven opvangen als de Spreidingswet wordt ingetrokken? Het lid VON GERHARDT stelt vast dat er veel aandacht is voor samenwerking met andere gemeenten en internationaal, maar niet met het Rijk. Is dat bewust of is dat een fout? Ook de VVD vindt dat er altijd ruimte in Amsterdam en in Nederland moet zijn voor mensen die niet veilig zijn in hun eigen land. Met dit stuk neemt Amsterdam zijn verantwoordelijkheid om deze mensen op een goede manier op te vangen.

De VVD vindt het verstandig om in te zetten op vaste en langdurige locaties. Dat zorgt ook voor zekerheid en stabiliteit in de buurten. Daarvoor is niet per se de hulp van het Rijk nodig. De stad kan ook veel zelf. Als de straks eventueel locaties vrijkomen door minder vluchtelingen, kunnen ze ook voor andere zaken worden ingezet. Het lid ABDI merkt op dat de wethouder slechts anticipeert op prognoses van het Rijk. Hoe ziet het lid Von Gerhardt zijn rol als gemeenteraadslid? Waarop moet je voorbereid zijn? Hoe kun je de opvang goed regelen nu het Rijk eenzijdig afspraken opzegt? Het lid VON GERHARDT herhaalt zijn voorstel voor vaste locaties. Die kunnen worden gebruikt, als ze nodig zijn. Het lid ABDI merkt op dat de prognoses fors zijn. Er is in het verleden al te weinig gedaan om deze mensen op te vangen. Daardoor is er een crisis ontstaan. Amsterdam wordt gehinderd in het aanwijzen van vaste locaties, omdat het Rijk geen duidelijkheid geeft. Het lid VON GERHARDT herhaalt dat er langdurig vaste locaties moeten komen. Hij vindt dat Amsterdam het Rijk hier niet voor nodig heeft. Als de locaties niet meer nodig zijn voor de opvang, kunnen ze voor andere doelgroepen worden gebruikt.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Het lid BILGIN is het er niet mee eens dat Amsterdam de hulp van het Rijk niet nodig heeft. De stad heeft weliswaar veel vastgoed, maar heeft ook veel wensen zoals inloophuizen voor daklozen. Het lid VON GERHARDT heeft slechts gezegd dat de stad niet op hulp van het Rijk hoeft te wachten. De stad kan zelf zijn verantwoordelijkheid nemen. De VVD is minder enthousiast over het plan van de wethouder om voort te gaan met de LVV (om mensen op een rustige manier terug te laten keren naar hun land van herkomst, omdat ze in Nederland geen perspectief hebben). Van de 1200 mensen die afgelopen jaren opgevangen, zijn er uiteindelijk 68 teruggekeerd. 50% is alsnog in de illegaliteit beland. Dat zijn dramatische cijfers. Dat laat zien dat deze manier van opvang niet werkt. Het geeft ook een vals perspectief aan de mensen die geen bestaansrecht hebben in Nederland. Het lid AHMADI vind het stuitend dat er raadsleden zijn die niet weten wat de LVV inhoudt, zoals de sprekers van het CDA en de VVD. Het lid VON GERHARDT leest in de regeling dat het gaat om vreemdelingen die geen recht hebben op verblijf en niet zijn teruggekeerd naar hun land van herkomst. De LVV biedt hen onderdak en zorgt ervoor dat ze kunnen terugkeren naar hun land. Het lid AHMADI legt uit dat de praktijk anders is. Dat is overal terug te lezen.

Het lid VON GERHARDT benadrukt dat die andere praktijk niet de bedoeling is van de LVV. Het biedt deze mensen vals perspectief. Hij roept op om vast te houden aan de asielketen. Amsterdam doet met zijn eigen regels het rechtssysteem tekort. Het lid AHMADI legt uit dat de LVV ook bedoeld is voor mensen met perspectief op verblijf. Het lid ASLAMI kent de boute uitspraken van de VVD. Hij maakt zich daarbij zorgen over de feitelijke onwaarheden. Zo heeft 80% van de LVV-aanvragen geleid tot een verblijfsvergunning. Dat betekent dat de LVV in Amsterdam succesvol is. Het lid Von Gerhardt spreekt over grondwettelijkheid en democratie, maar met zijn opmerkingen ontneemt hij deze mensen - na een vervolgaanvraag - het recht op verblijf. Het lid VON GERHARDT verwijst het lid Aslami naar tkn-4. Daar staat dat er uiteindelijk 68 mensen zijn teruggekeerd. Daarmee is de LVV geen succes. De 80% die het lid Aslami noemt, is slechts een klein deel van de mensen in de LVV. Het lid VAN DER VEEN merkt op dat er sinds de VVD aan de macht is in dit land, geen sprake is van een sluitende asielketen waar het lid Von Gerhardt over sprak. Door de LVV is het voor mensen in de wijken veiliger geworden. Dat zal weer verdwijnen als de LVV wordt afgeschaft. Hoe gaat de VVD dat oplossen? Het lid VON GERHARDT deelt mee dat hooligans bij voetbalwedstrijden ook geen seizoenskaart krijgen, maar een stadionverbod.

Als uitgeprocedeerde asielzoekers rotzooi trappen, moeten ze in detentie om van daaruit terug te keren naar hun land in plaats van dat ze beloond worden met opvang. In detentie en met maatregelen die gericht zijn op terugkeer, kunnen deze mensen geen wijken onveilig maken. Het lid ABDI vindt het een principekwestie. De voorziening is in het leven geroepen vanwege de openbare orde. Dat vindt ook de VVD belangrijk. Het lid VON GERHARDT is van mening dat de LVV niet de enige oplossing is voor dit probleem. Mensen die geen perspectief hebben in Nederland, moeten zo snel mogelijk terugkeren naar het land van herkomst. Hun asielaanvraag is afgewezen. Er zijn al allerlei voorstellen gedaan om te voorkomen dat ze de openbare orde verstoren.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Het lid ABDI kent die voorstellen niet. Zij vraagt het lid Von Gerhardt naar voorbeelden. Zij herhaalt dat de LVV in het leven is geroepen vanwege de openbare orde en veiligheid. Meerdere gemeenten beamen dat. Het lid VON GERHARDT beaamt dat ook, maar ziet andere manieren om dit op te lossen. Bovendien kost het voortzetten van de LVV de Amsterdammers 10 miljoen euro per jaar. Hij herhaalt dat de regeling in het leven is geroepen om mensen terug te laten keren. Dat is in de afgelopen jaren slechts 68 keer gebeurd. De VVD maakt daarom duidelijk andere keuzes. Het lid BROERSE stelt vast dat de VVD aan het shoppen is in de feiten. 68 mensen zijn teruggestuurd, 118 hebben asiel gekregen na een herhaalde aanvraag en 86 hebben op andere gronden asiel ontvangen. Dat is populistisch. Daarnaast beweert de VVD dat het de Amsterdamse belastingbetaler 10 miljoen euro gaat kosten. Hoeveel kost het als mensen op straat belanden? Het lid VON GERHARDT benadrukt dat de 50% van de mensen die opgevangen zijn en Amsterdam 10 miljoen euro per jaar kosten, alsnog in de illegaliteit belanden. Dus de LVV kost veel geld en lost niets op. Het lid MANGAL vraagt zich af of de VVD ook de IND zou willen afschaffen, aangezien de LVV 70% van het werk van de IND corrigeert. Daarmee heeft de LVV meer bestaansrecht dan de IND. Verder is bed, bad en brood het minimum voor een menswaardige opvang.

Het lid VON GERHARDT wil voorkomen dat de mensen op straat gaan zwerven. Er moet gericht gewerkt worden aan terugkeer. Dat gebeurt echter niet met deze LVV. Het lid MANGAL vraagt het lid Von Gerhardt voor een oplossing voor de mensen die niet kunnen terugkeren. Als het niet lukt, hebben ze toch het recht op een minimaal menswaardig bestaan? Het lid VON GERHARDT herhaalt zijn vorige reactie. Het lid KABAMBA vindt het verwerpelijk dat personen die gevlucht zijn voor de oorlog door extreem rechts met termen als racisme gecriminaliseerd worden. Het lid VON GERHARDT kan zich niet vinden in deze reactie. Hij verwijst naar de asielprocedure Nederland. Mensen die recht hebben om hier te blijven, kunnen hier asiel krijgen. Maar er is ook een groep uitgeprocedeerde asielzoekers die hier geen bestaansrecht hebben. Zij moeten terug naar het land van herkomst. Dat verschil moet duidelijk blijven. Dat is in Amsterdam niet het geval. Daarmee neemt de stad het asielbeleid niet serieus. Het lid KABAMBA steunt het beleidskader, maar maakt zich zorgen over de dekking van de LVV. Hoe gaat de wethouder dat aanpakken? Zij pleit voor een technische sessie met aandacht voor de goede zaken van de LVV, onder andere de vele samenwerkingen en de professionalisering van de opvang, zodat die voor iedereen duidelijk zijn.

Het lid VAN BERKEL wil weten of de wethouder de telefoontjes van de minister heeft beantwoord. Of heeft hij zelf al getracht haar te bereiken in verband met het stopzetten van de financiering van de opvang van ongedocumenteerden? Als de stad doorgaat met vijfhonderd opvangplekken in 2025 is daar budget voor nodig. Waar haalt de wethouder dat vandaan? JA21 geeft er de voorkeur aan om dat geld in te zetten voor kwetsbare groepen die wel verblijfsrecht hebben in Nederland.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

JA21 is voorstander van het beëindigen van deze opvang. Deze mensen verblijven illegaal in Nederland. Hen perspectief geven, schept valse hoop. De fractie roept de wethouder dan ook op om het gemeentelijke budget te herzien. Het lid AHMADI hoort in deze commissie steeds meer onwaarheden. Met de LVV was het mogelijk om mensen die – uiteindelijk, na een nieuwe aanvraag - wel recht hebben om hier te blijven, perspectief te bieden. Het is de vraag waarom zij bij de eerste aanvraag geen asiel hebben gekregen. Het lid VAN BERKEL vindt dat de mensen die in de LVV zitten geen verblijfsrecht hebben. Dat is zo bepaald. De uitkomst is dan ook: terugkeer naar het land van herkomst. Het lid AHMADI stelt vast dat het lid Van Berken niet begrijpt waar de LVV voor staat. De mensen hebben met deze regeling wel een verblijfsrecht. ‘Dus als de LVV er niet meer is, dus niet meer’, aldus het lid VAN BERKEL. Het lid VAN DER VEEN stelt het lid Van Berkel voor om deze mensen te bezoeken. Velen kunnen, ook als er ze geen verblijfsrecht hebben, niet meer terug naar het land van herkomst. Het ontbreekt gewoon aan kennis bij JA21. Het lid VAN BERKEL begrijpt dat op dat gebied goed werk wordt geleverd, maar benadrukt dat ook de landelijke PvdA/GroenLinks pleit voor snelle procedures voor mensen die geen verblijfsrecht hebben in Nederland.

Het lid ABDI herhaalt dat de LVV in het leven is geroepen door meerdere gemeenten in verband met de openbare orde en veiligheid. Het lid VAN BERKEL stelt vast dat er vijfhonderd plekken zijn terwijl er een schatting is van 15.000 tot 30.000 ongedocumenteerden in Amsterdam. Het is dus een druppel op de groeiende plaat. Het lid ABDI stelt vast dat het lid Van Berkel meer kennis heeft van de openbare orde en veiligheid in de stad dan de burgemeester en de politie. Het lid VAN BERKEL vindt dat een vreemde veronderstelling. Het gaat nu om de politieke keuze over de opvang van ongedocumenteerden. JA21 wil de opvang sluiten en zeker geen geld van de gemeente meer inzetten voor dit soort opvang. Het lid ABDI stelt vast dat JA21 en de VVD niets geven om de openbare orde en veiligheid in de stad en geen voorstander zijn van een goede opvang van vluchtelingen, ongeacht hun status. Het lid VAN BERKEL ziet met zijn opvatting geen verband met de openbare orde en veiligheid. JA21 pleit voor duidelijkheid voor ongedocumenteerden. Met dit beleid worden verschillende signalen uitgezonden. Het lid MANGAL merkt op dat de organisaties met een normale procedure al geen goed werk afleveren, zoals de LVV aantoont. Die kwaliteit wordt nog minder met een versnelde procedure. Het lid VAN BERKEL merkt op dat deze ongedocumenteerden geen verblijfsrecht hebben.

Daarom moeten ze zo snel mogelijk terug naar het land van herkomst. Hij is verbaasd dat daar geen draagvlak voor is in deze raad. Volgens het lid MANGAL toont de LVV aan dat er fouten worden gemaakt in de procedure, waardoor mensen onterecht geen verblijfsrecht krijgen.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Het lid VAN BERKEL benadrukt dat het slechts gaat om een klein groepje mensen. Hij herhaalt dat er naar schatting 15.000 tot 30.000 ongedocumenteerden zijn in Amsterdam. Het lid MANGAL wil weten hoe groot de groep dan moet zijn, zodat hun toekomst zeker is. Het lid VAN BERKEL pleit voor een goed terugkeerbeleid. Het lid ASLAMI prijst deze wethouder en zijn beleid. Dat is in lijn met de geschiedenis van Amsterdam als barmhartig toevluchtsoord voor mensen op de vlucht. Het kabinet stopt met de financiering van de LVV. Hoe gaat de wethouder daarmee om? Niet alleen wat betreft de financiering, maar ook wat betreft de contacten met de IND en de Dienst terugkeer en vertrek. Die samenwerking moet in stand blijven. De LVV is ingevoerd om deze mensen perspectief te bieden. Daarvoor is die samenwerking belangrijk. Er zijn initiatieven genomen en moties ingediend voor Meedoen vanaf dag een. Daarvoor wordt nu een pilot uitgevoerd, conform de opvang van Oekraïners die kunnen werken en meedoen aan de maatschappij. Het lid ziet uit naar de resultaten van de proef. Er zijn allerlei convenanten afgesproken voor scholing van ongedocumenteerden, ook voor na hun 18e levensjaar. Ook universiteiten, bijvoorbeeld de OU, willen daarmee werken. D66 stelt voor om dat, naast nu al voor mbo, breder in te zetten voor de hogere opleidingen.

Wethouder GROOT WASSINK neemt graag de complimenten aan, maar benadrukt dat het beleid is vastgesteld door het college op aandringen van (een meerderheid van) de gemeenteraad van Amsterdam. Hij is blij dat het voorliggende beleidskader op grote instemming kan rekenen. Het is een Amsterdams beleidskader met daarin regels hoe de stad met vluchtelingen omgaat. Daardoor zijn er geen verwijzingen naar het Rijk opgenomen waar de VVD vragen over stelde. De wethouder beaamt dat de klankbordgroepen, waar het lid Broersen over sprak, belangrijk zijn. Hij zegt toe hun adviezen openbaar te maken. Hij heeft onlangs met een groep Oekraïners gesproken. Zij zijn dankbaar voor de opvang, maar gaven aan graag op hun eigen niveau te willen werken. Ook voor deze groep wordt een klankbordgroep opgericht. Ook wordt samen met het internationale Amsterdamse bedrijfsleven gekeken hoe zij sneller op hun niveau kunnen werken. Dat is ook goed voor hun eigenwaarde. Het lid VON GERHARDT verwijst naar pagina 17. Daar is sprake van allerlei samenwerkingsverbanden. Daarbij wordt het Rijk niet genoemd. Wethouder GROOT WASSINK deelt mee dat het Rijk niet bewust is weggelaten. Die samenwerking is van een evidente logica. De gemeente moet er altijd mee samenwerken, ongeacht de politieke kleuren van de verschillende kabinetten. Onlangs is ambtelijk een bezoek gebracht aan het Plan Einstein.

Het plan bevat interessante elementen, niet altijd gericht op de Amsterdamse situatie, maar die Amsterdam wel kan integreren in haar aanbod. De wethouder is ook voorstander van het vaststellen van kwaliteitsdoelen. Die zijn via de rechter vastgelegd, maar die zullen wellicht landelijk fors naar beneden worden bijgesteld. Daarnaast heeft Amsterdam er zelf ook opvattingen over. Hij benadrukt dat Amsterdam op dit moment geen crisisnoodopvang kent met stretchers in gymzalen, maar beaamt ook dat de opvang in deze stad niet optimaal is. De stad heeft wel groepswoningen en flexwoningen voor statushouders. Als er een verbod komt op voorrang voor statushouders, zal de asielketen verder verstopt raken. Hij bestrijdt dat asielzoekers worden opgevangen ver van het maatschappelijk leven. Het uitgangspunt bij de opvang van ongedocumenteerden is altijd geweest dat die verspreid over de stad zou plaatsvinden. Daarbij is geen enkel stadsdeel uitgezonderd. De huidige tijdelijke locaties liggen kort bij het stedelijk leven. De stad vangt op dit moment achtduizend mensen op. Daar merken inwoners in het algemeen weinig van. Dat kan deze stad aan.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

De Spreidingswet moet kijken naar draagkracht van de gemeenten. Je moet daarom niet in kleine gemeenten grote groepen mensen plaatsen. Tweeduizend mensen voor een gemeente als Westerwolde is teveel. Met de Spreidingswet worden de asielzoekers eerlijk verdeeld. De wethouder voorziet dat de wet niet op korte termijn worden ingetrokken, gezien de (eerdere) opvatting van de VVD hierover (met een grote delegatie in de Eerste Kamer). Bovendien is de wet nog niet ingetrokken en moeten de gemeenten zich daar nu aan houden. Verder heeft het college eerder uitgesproken zich te zullen blijven houden aan de regels van de Spreidingswet. Als Amsterdams ze niet opvangt, komen ze elders terecht. Dat is niet rechtvaardig. Maar daar zijn wel voorwaarden aan verbonden. Zo moet de stad bijvoorbeeld gebruik blijven mogen maken van boten. De nieuwe regeling van de minister, om gemeenten te verplichten om een of twee asielzoekers meer op te vangen, is alleen van toepassing op de gemeenten die al een azc hebben. De eigen bijdrage van asielzoekers die werken (gedwongen kostgeld), is de wethouder een doorn in het oog. De mensen moeten loon naar werken krijgen. Een pilot op dit gebied is in voorbereiding. Daarvoor worden gesprekken gevoerd met de VNG en het COA. De wethouder deelt mee dat het azc Houthavens nog niet open is.

De toekomstige inzet van de locatie aan de Willinklaan is daarvan afhankelijk, maar ook van de gesprekken met de omwonenden en de stadsdelen. Hij zegt toe op een later moment een kaart aan te leveren met de spreiding van de opvang over de verschillende stadsdelen. Waar dat mogelijk is, wordt eigen vastgoed ingezet. Maar er wordt ook onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor verwerving. Als er - later, wonderwel - (veel) minder asielzoekers naar Nederland komen, kunnen andere groepen in Amsterdam gebruik maken van die locaties. De wethouder is van mening dat er veel misverstanden zijn over het LVV. De regeling is ingevoerd omdat de asielketen niet sluitend is. Een rechter kan in eerste instantie zeggen dat de betrokkenen het pand moet verlaten, maar in een later stadium van mening kan veranderen. Ook is het mogelijk dat mensen niet terug kunnen vanwege gezondheidsproblemen of dat het land van herkomst niet meer bestaat of dat er nieuwe documenten opduiken (die eerder, door bombardementen in het land van herkomst niet beschikbaar waren). Uit humanitair oogpunt en uit het oogpunt van veiligheid hebben enkele grote steden in Nederland de LVV ontworpen. Het convenant bevat drie perspectieven voor de betrokkenen: doormigratie, terugkeer en herhaald verblijf. Terugkeer is dus nooit het enige perspectief geweest.

Het lid VON GERHARDT heeft begrepen dat voor 66% van de betrokkenen geen oplossing is. Vind de wethouder dat acceptabel? Wethouder GROOT WASSINK benadrukt dat het gaat om de afspraak. Het convenant is ook door de raad vastgesteld. De wethouder vindt de resultaten van de LVVpilot bemoedigend, zeker ook wat betreft de partners, vanuit zowel humanitair oogpunt als uit het oogpunt van veiligheid. Hij verwijst daarvoor naar de evaluatie van de WODC. Hij verwijst ook naar het aantal kraken dat na de invoering van de LVV is gedaald tot nul. De pilot is mede door een VVD-bewindvoerder geïnitieerd. De wethouder benadrukt dat Amsterdam altijd opereert binnen de landelijke afspraken en kaders. Het lid VAN BERKEL bestrijdt dat het aantal kraken is gedaald tot nul. Wethouder GROOT WASSINK legt uit dat er, sinds de start van het LVVprogramma, geen enkele kraak is toe te schrijven aan ongedocumenteerden. Voorheen waren dat 60 tot 65 kraken per jaar. Hij beaamt dat er nog steeds door anderen wordt gekraakt. Het lid VAN BERKEL wil weten hoe de wethouder aan die informatie komt. Het gaat per slot van rekening over ongedocumenteerden, waar geen informatie over is. Wethouder GROOT WASSINK legt uit dat de politie altijd de krakers bezoekt en dus inzicht heeft in de achtergrond van de krakers.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Het lid VAN BERKEL stelt vast dat de wethouder hiervoor geen enkel bewijs heeft. Wethouder GROOT WASSINK is het niet eens met deze conclusie. De wethouder is niet gebeld door minister, niet dat hij weet. Hij heeft ook niet zelf gebeld. Het college heeft besloten om de LVV ook in 2025 te continueren. Het is volstrekt onverantwoord om daar in januari 2025 mee te stoppen. Er is echter nu al sprake van een financieel tekort. De wethouder zegt toe dat op korte termijn op te lossen. Hij zegt ook toe ook in 2026 (een vorm van) de LVV de continueren. Dat is zijn persoonlijke doel. Amsterdam heeft in de afgelopen jaren zeer goed samengewerkt met de rijksdiensten. Het convenant is al opgezegd. Daardoor wordt gegevensuitwisseling met IND en DTNV ingewikkeld. De wethouder werkt nu aan nieuwe scenario’s voor een nieuwe vorm van dienstverlening aan deze groep. Hij hoopt de scenario’s dit najaar met de raad te kunnen bespreken. De eerdere bed-bad-broodvoorzienig ligt onder de humanitair grens. Het lid BILGIN vraagt naar de kosten van het voortzetten van de LVV in 2025 en (eventueel afgeslankt) in 2026. Wethouder GROOT WASSINK wil daar nog niet op vooruitlopen. Hij gaat er later graag met de raad over in gesprek. Het lid Von Gerhardt maakte een vergelijking met de hooligans. De wethouder heeft zelf geen ervaring met mensen in de LVV die rotzooi trappen.

Zij hebben in het algemeen tragische verhalen en willen niets liever dan een perspectief. De wethouder is in gesprek met de OU over het aanhaken aan de onderwijspilot. Hij vindt een anoniem meldpunt voor ongedocumenteerden ingewikkeld. Bij uitbuiting moet de Arbeidsinspectie ingrijpen, maar de inspectie kan geen mensen oppakken. Er zijn opmerkingen gemaakt over de positie van ongedocumenteerde kinderen. De wethouder verwijst daarvoor naar een brief van 2021 naar aanleiding van een initiatief van de ChristenUnie en naar tkn-17. De positie van deze kinderen is nadrukkelijk gemarkeerd. De wethouder merkt op dat kinderen in het algemeen meer toegang hebben tot voorzieningen als onderwijs en zorg dan ouderen (boven 18). Dokters van de wereld, Kruispost en onder andere het netwerk van tandartsen worden zoveel mogelijk ondersteund. In Zuidoost is een pilot gestart voor hulp aan zwangere vrouwen en de politie hanteert het free-in free-outprincipe. Maar het grote probleem is dat je niet iedereen kunt bereiken die niet gevonden willen worden. 100% is onmogelijk. Het lid ABDI miste in dit beleidskader een specifieke nadere uitwerking voor kinderen en jongeren, ook na de leeftijd van 18 jaar. Uit recent onderzoek van de kinderombudsvrouw blijkt dat deze kinderen nog onvoldoende in beeld zijn. Zij vraagt dan ook om dit te nadrukkelijker in het stuk op te nemen.

Er wordt gewerkt aan een integraal passend zorgaanbod, maar ongedocumenteerden weten niet goed hoe om te gaan met de kosten. Ook dat zou in dit beleidskader moeten worden opgenomen. Wethouder GROOT WASSINK benadrukt dat het voorliggende gaat om een integraal kader. De verdere en nadere uitwerking vindt later plaats met allerlei initiatieven en (subsidie) regelingen. De wethouder is in gesprek met de Goed Werk Foundation. Hij heeft geen signalen zoals het lid Van der Veen noemde. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken. Het onderwerp zal middellang in de raad worden besproken. Democratisering (inclusief Bestuurlijk stelsel) 9. Bespreken van de raadsinformatiebrief over de evaluatie buurtbudgetten

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Het lid STAARTJES begrijpt uit de evaluatie dat er nog veel schort aan de buurtbudgetten. Het is niet inclusief en het is een complex instrument geworden. Bewoners hebben er moeite mee. De inspanningen wegen iet op tegen dat wat het de buurt oplevert. Het instrument is nodeloos complex. Wil de stad doorgaan met deze buurtbudgetten? De VVD is daar geen voorstander van Het lid BROERSE is fan van de buurtbudgetten. Daarmee kunnen buurtbewoners samen van onderop plannen uitvoeren voor hun hele buurt. Het instrument kan nog verder worden verfijnd en kan nog verder groeien. Het lid kijkt daarom uit naar de uitwerking van de aanbevelingen. Een belangrijk punt is inclusie; hoe bereik je juist de bewoners die je niet zo vaak hoort of eerder al zijn afgehaakt? Dat moet een speerpunt worden. Stadsdelen moeten van elkaar kunnen leren bijvoorbeeld met fysieke en digitale plekken en gebruik maken van de buurtplatformen en scholen. Het moet laagdrempelig worden met aandacht voor de ondervertegenwoordigde groepen. Sommige initiatieven kunnen niet worden uitgevoerd door miscommunicatie tussen de verschillende ambtelijke teams. Dat moet in de toekomst voorkomen worden. De buurtbudgetten leveren een belangrijke bijdrage aan sociale cohesie, aan de stad en aan de democratie. Maar dat is niet voldoende. Daarom stelt VOLT voor om niet alleen te begroten op buurtniveau, maar ook op stadsniveau.

De fractie heeft een initiatiefvoorstel voorbereid waarmee de Amsterdammers in staat worden gesteld om te beslissen over een deel van de stadsbegroting. In andere steden heeft participatief begroten en plannen de gemeente transparanter, daadkrachtiger en inclusiver gemaakt. Het brengt verschillende groepen samen. Dat kan zorgen voor structurele veranderingen en er kan een breder publiek mee worden aangetrokken. Daarmee geeft Amsterdam de stad terug aan de inwoners. Het lid KEESMAN herkent de negatieve invalshoek van de VVD niet. In Weesp is het al een groot succes. Het lid STAARTJES wijst op de negatieve signalen in de evaluatie. Het lid KEESMAN beaamt dat er negatieve beoordelingen in staan, maar weet uit eigen ervaringen dat het in Weesp een groot succes is. De PvdA stelt voor om de mogelijkheden te verkennen voor het sturen op inclusiviteit. Aspecten als laagdrempeligheid, onbekendheid met de bureaucratische processen en een beperkt netwerk mogen nooit een belemmering zijn om een buurtbudget te verkrijgen voor een goed initiatief. Ook moet er een balans komen tussen budgetten voor sociale initiatieven en groene initiatieven. Er wordt gespeculeerd over een uniformering van de modellen, maar in de achterliggende stukken staat dat de stadsdelen ook hun eigen accenten moeten kunnen leggen. Dat laatste lijkt gepast en ligt in lijn met de voorkeur voor initiatieven van onderop.

Succesvolle initiatieven moeten in het zonnetje worden gezet. Dat zal anderen inspireren. Verder spreekt het de fractie aan om de naam te veranderen in buurtgeld. Het lid SCHMIT vindt het een mooi instrument. Daarmee kunnen bewoners ideeën uitwerken om hun buurt te verbeteren. Hij heeft de laatste jaren al een groot aantal leuke ideeën gezien en stelt dan ook voor om daarmee door te gaan. De aanvraag en de uitvoering zijn vaak complex, waardoor initiatiefnemers soms afhaken. Dat blijkt ook uit het jaarverslag. Het geld blijkt ook later te worden uitgegeven dan het jaar waarin de aanvraag wordt ingediend. Dat is een indicatie. Iedereen moet gelijke kansen krijgen om een aanvraag voor een buurtbudget in te dienen. Bij de modellen b en c is het aan de stadsdelen om buurtbudgetten toe te kennen aan buurten of organisaties. Dat is niet eerlijk. Daarmee hebben anderen een kleinere kans. D66 pleit voor gelijke kansen voor iedereen.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Het lid IJMKER deelt mee dat ook model a, met stemmen, ook juist voor ongelijkheid kan zorgen; wie het grootste netwerk heeft, heeft dan de meeste kans. Het lid SCHMIT vindt dat bij model a iedereen een gelijke kans heeft. Hij is geen voorstander van om, zoals bij de andere modellen, geld te alloceren voor een bepaalde buurt of voor een bepaalde organisatie. Het indienen van een aanvraag moeten daarom eenvoudiger worden. Daarmee heeft iedereen een gelijke kans. Het lid IJMKER vindt dat geen oplossing voor het probleem met model a. Een groot netwerk kan zorgen voor meer stemmen. Het lid SCHMIT herhaalt dat je met de modellen b en c mensen van tevoren uitsluit. Het lid IJMKER vindt het een mooi instrument waar natuurlijk constant aan gesleuteld en constant verbeterd moet worden om het zo inclusief mogelijk en zo toegankelijk mogelijk te maken. Zij ziet uit naar voorstellen voor het vervolg naar aanleiding van de aanbevelingen. Uit de evaluatie blijkt dat buurten hun aanvraag ieder jaar moeten indienen. Wellicht is dit dan ook niet het beste instrument voor sommige initiatieven en zijn er betere andere financieringsmogelijkheden. Met het Uitdaagrecht erkent de gemeente dat bewoners sommige dingen beter kunnen. Wellicht dat sommige - doorlopende - initiatieven als Lokaal groenbeheer, beter onder dit recht kunnen vallen.

Het lid ALBERTS stelt vast dat inwoners gevraagd wordt om ideeën. Maar als ze ideeën indienen, worden ze stante pede tot ambtenaar gebombardeerd en worden ze geconfronteerd met ingewikkelde procedures. De ambtelijke molens ontmoedigen. Mensen moeten een begroting opstellen en aan allerlei regels voldoen. Het gaat vaak om ideeën met een looptijd van meerdere jaren. Zo moet de buurt bij een idee voor bijvoorbeeld een fontein in de buurt ook zorgen voor een beheerder. Het lid ziet dan ook uit naar de aangekondigde variant. Vooralsnog is het zonde van het geld en worden mensen niet méér betrokken bij de buurt. Het lid KABAMBA beaamt dat er mensen zijn die moeite hebben met het ingewikkelde proces. Zij geeft de voorkeur aan model c met elementen van model b met een laagdrempelige input en informatie laagdrempelig beschikbaar houden en met de inzet van sociale media. Ook moet er aandacht zijn voor training en hulp bij het managen van de (aanvraag van) budgetten. De fractie is voorstander van de buurtbudgetten en hoopt dat in de toekomst meer geld beschikbaar komt voor initiatieven vanuit de buurt. Wethouder GROOT WASSINK is blij met de aangegeven denkrichtingen. De VVD was al voor de evaluatie tegen de buurtbudgetten. De wethouder prijst de nuanceringen in de evaluatie.

De wethouder zegt toe verder aandacht te besteden aan inclusiviteit, een vereenvoudiging van de procedures en het uitdaagrecht. Hij is voorstander van verdere harmonisering, maar dan met de stadsdelen samen. De fracties hebben verschillende meningen over de verschillende modellen. Model c is eerder de prelude geweest van het Buurtplatformrecht. De wethouder gaat in op de bijdrage van de SP. Hij beaamt dat er soms sprake is van een verantwoordingsplicht, maar het lid Alberts maakt er nu een karikatuur van. Hij beaamt dat de verantwoording simpeler moet. Voorkomen moet worden dat mensen verdwalen in een bureaucratisch labyrint. Het lid ALBERTS gaf slechts een ervaring uit de praktijk. Wethouder GROOT WASSINK betwist dat voorbeeld niet (hij zegt toe daar aandacht aan te schenken), maar benadrukt dat er ook andere ervaringen zijn. Het lid Broerse sprak over een stedelijk budget. De wethouder is daar voorstander van. Daarvan zijn internationaal mooie voorbeelden. Maar daarvoor is substantieel geld

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

nodig. De wethouder blijft het belangrijk vinden dat burgers zelf de besluiten moeten nemen over de inzet van belastinggeld om hen zo vroeg mogelijk in het proces de werking van de democratie te laten ervaren. Hij prijst het voorstel van VOLT. Het lid SCHMIT herhaalt zijn vraag over zijn voorkeur voor model a. Wethouder GROOT WASSINK is geen voorstander van de mythe van gelijke kansen. Kansen zijn nooit gelijk. De uitkomsten moeten gelijk zijn. Hij herhaalt zijn (toenemende) problemen met model c en verwijst naar de problemen met Hart voor de Kbuurt. Model c heeft niet zijn voorkeur. Hij is voorstander van harmonisatie met gelijke keuzen. Over de verdere doorontwikkeling overlegt hij met de stadsdelen. Met het Buurtplatformrecht heeft model c een andere invulling gekregen. Het zou gek zijn om dat model naast het Buurtplatformrecht te handhaven. Het lid SCHMIT geeft de wethouder mee dat het participatiebudget het buurtplatformrecht kan ondersteunen en dat dit niet uit het buurtbudget hoeft, en dat de stad investeert in gelijke kansen via de masterplannen en het sociaal domein. Het buurtbudget heeft dat doel niet. Met model A krijgt iedereen een gelijke kans. Wethouder GROOT WASSINK herhaalt dat het niet om gelijke kansen gaat, maar om gelijke keuzes. Iedere burger moet mee kunnen beslissen over de besteding van gelden in de buurt. Model a en b kunnen dat mogelijk maken.

Model c kan dat ook, maar die bevat een dubbeling. De wethouder zegt toe dit met de stadsdelen te bespreken. Tweede termijn Het lid KEESMAN wil weten wat de wethouder gaat doen met de aandachtspunten die de fracties hebben meegegeven. Hij vraagt opnieuw naar de balans tussen sociale en groene initiatieven. Sociale initiatieven zijn heel belangrijk. Het gaat om het bestrijden van eenzaamheid en armoede en over ontmoeting tussen jongeren. De PvdA ziet dat graag terug in de buurtbudgetten. Wethouder GROOT WASSINK benadrukt dat hij alle suggesties van de fracties zal meenemen in de bespreking met de stadsdelen. De suggesties van de PvdA komen tegemoet aan zijn persoonlijk opvattingen. De VOORZITTER stelt vast dat het onderwerp voldoende besproken. Het hoeft niet verder besproken worden in de raadsvergadering.

Sport en Bewegen 3. Visie Amsterdamse Sportparken: gastvrij & verbonden (VN2024-011118) Het lid BELKASMI vindt dat zich in Nederland een beweegramp voltrekt. Nederlander is kampioen thuis zitten. Iedere euro investering in sport levert twee euro op. Het lid ziet in de visie een spanning tussen sport en groen en ziet uit naar de doorwerking van deze visie. Het lid BADAL hecht belang aan de aanbevelingen van de Sportraad. Bij de ontwikkeling van een gebied wordt simpelweg naar de hoogste bieder gekeken zonder oog te hebben voor essentiële maatschappelijke functies voor de buurt, zoals sport- en speelvoorzieningen. Het CDA vraagt de wethouder de mogelijkheden te verkennen voor een hoofdsportstructuur, de inrichting van de sportparken af te stemmen op de buurtfunctie en aandacht voor de professionalisering van de verenigingen.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 11 september 2024

Spreker ziet uit naar de successen met nieuwe modellen en multifunctioneel gebruik van sportaccommodaties. Het lid BENTOUMYA prijst het uitgangspunt: investeren in sociaal, met name de aandacht voor de toegankelijkheid. De Sportraad spreekt specifiek over sporters met een beperking, maar toegankelijkheid is meer. Zo gaan meisjes vanaf de middelbare schoolleeftijd minder sporten. De fractie vraagt ook aandacht voor genderdiversiteit. Op welke manier wordt de eerder uitgevoerde Genderscan sport hierbij betrokken? In het stuk is ook aandacht voor fysieke en sociale veiligheid. Hoe wordt invulling gegeven aan de sociale veiligheid op de sportvelden? Het lid verwijst daarbij naar het incident op de voetbalclub waar een non-binaire amateursporter werd geschorst door de KNVB. Er wordt gesproken over ervaringsdeskundigen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In hoeverre wordt deze visie betrokken bij het nieuwe Beleidskader participatie? Dat biedt kansen. GroenLinks is verder benieuwd hoe het gebruik van de fiets wordt gestimuleerd en het collectief vervoer bij uitwedstrijden. Het lid MANGAL heeft eerder gevraagd naar cricketvelden in de stad. Dat komt ten goede aan verbinding. En er zijn meer mensen die graag cricket willen spelen dan menigeen denkt.