20240410 WV definitief verslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting

WV

Raadscommissieverslag, 10 april 2024

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Vergaderdatum Woensdag 10 april 2024 van 09.00 tot 12.33 uur Verslag vastgesteld op: 15 mei 2024

Voorzitter: lid Van Renssen (agendapunt 1) Kabamba Portefeuillehouders: wethouders Van Dantzig en Pels Commissiegriffier: dhr. Van Loon Verslaglegging: mw. Vernooij (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Alberts (SP), Ahmadi (LAV), Aslami (D66), Bilgin (FvD), Broersen (Volt), Emmerik (PvdD), Von Gerhardt (VVD), Lochtenberg (CDA), Mangal (DENK), Minderhoud (PvdA), Molema (JA21), Van Renssen (GL) Afwezige commissieleden: Afwezige portefeuillehouders: wethouder Scholtes Overige aanwezigen:

Inhoudelijk 1.a. Opening inhoudelijke gedeelte De VOORZITTER (lid Van Renssen) opent de vergadering en heet iedereen welkom, in het bijzonder wethouder Pels die weer aanwezig is. 1.b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat er op woensdag 8 mei samen met de commissie SED een werkbezoek staat gepland aan een gemengdwonen-complex. Geïnteresseerde leden worden verzocht om hun aanwezigheid voor 17 april door te geven aan de commissiegriffier. Het presidium heeft besloten om een aangescherpte werkwijze te hanteren ten aanzien van technische sessies. Deze zullen in het vervolg alleen toegestaan worden als ze in de commissie worden aangekondigd en minimaal vier fracties aangeven dat zij aanwezig zullen zijn. Er is een afmelding ontvangen van wethouder Scholtes. 1.c. Vaststellen agenda De VOORZITTER deelt mee dat wethouder Pels het woord zal voeren bij agendapunten 9 en 10. Het voorstel is om deze agendapunten na agendapunt 3 te bespreken. De agenda wordt conform vastgesteld. [Tijdens de vergadering wordt besloten om agendapunt 8 door te schuiven naar de volgende vergadering]

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

1.d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie WV d.d. 13 maart 2024 Bij agendapunt 3 wordt CAK vervangen door CRK. Het verslag wordt met deze wijziging vastgesteld. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een voorzitterswissel. 1.e. Termijnagenda per portefeuille De VOORZITTER (lid Kabamba) heropent te vergadering. Er zijn geen opmerkingen over de termijnagenda. 1.f. TKN-lijst De VOORZITTER heeft geen verzoeken ter agendering voor de vergadering van 15 mei 2024 ontvangen. 1.g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Geen. Inhoudelijk 2.a. Opening inhoudelijk deel 2.b. Inspreekmoment publiek Er hebben zich geen insprekers aangemeld. 2.c. Actualiteiten Geen. 2.d. Rondvraag Lid BROERSEN heeft in de vorige vergadering geïnformeerd naar de kapotte lift van een appartementencomplex met rolstoelwoningen. De wethouder heeft toegezegd om binnen een week met een tijdpad te komen en in de volgende vergadering met een antwoord te komen. Wethouder VAN DANTZIG zegt hier later in de vergadering op terug te komen. [Dit onderwerp is niet meer aan de orde geweest]

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

Bespreekpunten Volkshuisvesting 3. Initiatiefvoorstel gelijkwaardige kansen op een vrij en welvarend leven: optoppen (deel 2) Nr. VN2024-002089 Lid VON GERHARDT deelt mee dat in de jaren vijftig en zestig woningen zijn gebouwd met een stevige constructie die nu veel achterstallig onderhoud en een verduurzaamheidsopgave hebben. De financiële middelen van de vve’s zijn niet altijd voldoende om aan de opgaven te kunnen voldoen. De VVD ziet hierin een kans om extra woningen toe te voegen en om de woningen te verduurzamen. Een van de grote uitdagingen is dat 70% van de vve moet instemmen met een initiatief. Dit blijkt lastig op het moment dat mensen onvoldoende het gevoel hebben dat het ook voor hen voordeel oplevert. Daarom wil de VVD de koppeling maken met het verduurzamen en het opknappen van de panden. Hiervoor worden drie voorstellen gedaan. Ten eerste om met een gemeentelijk kader te komen om processen voor de vve’s te stroomlijnen met een verantwoordelijke binnen de gemeente. Het tweede voorstel is om te bekijken of de fundering en de voorzieningen in de gebouwen in orde zijn. En als laatste om de bouwkosten van de verduurzaming en het opknappen mee te nemen in de erfpacht waarvan het college heeft aangegeven dat dit niet mogelijk is.

De financiën zijn de uitdaging om 70% instemming te verkrijgen en een ander idee is om de erfpachtgelden in een aparte reserve te stoppen en deze gelden aan te wenden voor andere optopprojecten. VVD is benieuwd hoe de commissie hier tegenover staat en nodigt iedereen uit om met andere ideeën te komen. lid VAN RENSSEN vraagt waarom de VVD juist de verduurzaming en het onderhoud wil aftrekken van de erfpacht. Lid VON GERHARDT ziet dat vve’s een groot tekort aan financiën te hebben om aan de opgaven te kunnen voldoen. Een ander probleem is dat de 70% instemming is vereist voor optopping. Met het geld dat hierdoor vrijkomt, krijgen bewoners een betere woning en lagere energielasten. Door deze koppeling zijn, zullen meer mensen meegaan in het idee. Lid VAN RENSSEN kent voorbeelden van toevoegingen zonder dat de erfpacht gekoppeld wordt aan het onderhoud en verduurzaming. Juist dit leidt tot voordelen voor de eigenaren in de vve’s. De Burmandwarsstraat is een voorbeeld waar het is gelukt om extra ruimte en sociale woningen toe te voegen als ook te verduurzamen. Heeft de VVD goed naar het integraal dakenplan gekeken? Hierin is een hoofdstuk opgenomen over paarse daken waarbij uit wordt gegaan van het makkelijker maken van verdichting. Lid ASLAMI vraagt of VVD voorbeelden heeft van plekken of gebieden waar het voorstel een succes zou kunnen zijn.

Lid LOCHTENBERG vraagt of VVD er voorstander van is dat de gemeente actief in kaart zal brengen welke vve’s goede funderingen hebben en welke geschikt zijn qua ligging en qua bestemmingsplan om op te kunnen toppen. Lid MANGAL meent dat het voorstel bij de verkeerde commissie is ingediend, omdat het over kansengelijkheid gaat. Hij hoort graag hoe een extra verdieping op een bestaande woning onderadvisering door leraren oplost of hoe dit kan zorgen voor een beter betaalde baan. De voordelen zullen naar de ontwikkelaar gaan in plaats van naar mensen die in een lagere economische klasse leven. Een uitleg is gewenst over hoe hun leefomgeving verbetert zonder dat dat deze klasse wordt uitgesloten om in de verbeterde leefomgeving te komen wonen en zonder de buurt te gentrificeren.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

Lid VON GERHARDT gelooft als liberaal dat de stad verantwoordelijkheid heeft voor iedereen. Hierbij horen ook sociale rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid en iedereen moet de ruimte en kansen hebben om het leven in te vullen op een manier om zo veel mogelijk te groeien en bloeien. Hiervoor zijn toegang tot onderwijs en werk belangrijk, maar ook de openbare en fysieke ruimte, het wonen in een plezierig huis om de ruimte te hebben voor verdere ontplooiing. Er is een groot woningtekort waardoor niet iedereen dezelfde kansen heeft op een huis. Het is daarom belangrijk om extra huizen te bouwen en in Amsterdam waar de ruimte schaars is, is verdichting en optopping nodig. Met de financiële middelen die optopping oplevert, kunnen portiekflats opgeknapt worden waardoor de woningkwaliteit kan worden verbeterd en een verduurzamingsslag kan worden gemaakt en de energiekosten omlaag kunnen. Veel van de portiekflats zijn gemengde, gespikkelde vve’s waar ook sociale woningen en corporaties in zitten. Het levert daarom iets op voor de hele stad, ook voor mensen in een sociale huurwoning. Voor het gewenste kader met de randvoorwaarden is het nodig dat in kaart wordt gebracht hoe de status van de funderingen is en wat mogelijk is, maar het vraagt ook om inzichtelijk te maken hoe de buurt eruitziet.

Lid Von Gerhardt kent een portiekflat in Buitenveldert met opgetopte woningen en hij denkt dat dit vaker moet gebeuren. In de Burmandwarsstraat is het inderdaad gelukt woningen toe te voegen, maar hier bleek de rol van de corporatie lastig te zijn. Door de gestegen bouwkosten is het optoppen ingewikkelder geworden en blijft er minder financiële ruimte over voor verduurzaming en het opknappen. De voorstellen van de VVD zouden kunnen bijdragen aan het verbeteren van het integraal dakenplan en aan het meekrijgen van bewoners in Amsterdam. Eerste termijn Lid VON GERHARDT heeft nog een aantal vragen voor de wethouder. Het college heeft aangegeven te kijken naar het gemeentelijke kader, maar heeft ook aangegeven dat dit maatwerk is. VVD denkt dat het vaststellen van een aantal normen belangrijk is. Hoe kijkt het college hiernaar? De reactie van het college op het aanstellen van één verantwoordelijke binnen de gemeente is dat het op dit moment meer bij de stadsdelen ligt. Het is voor de VVD niet per se noodzakelijk dat het om één persoon gaat, maar dat van elkaar kan worden geleerd en dat er een coördinator is. Is het college dit met lid Von Gerhardt eens? Bouwkosten via de erfpachtconstructie blijkt niet mogelijk, maar dit neemt niet weg dat er een financiële uitdaging blijft staan.

Heeft het college een idee over hoe de 70% instemming kan worden verkregen en kan de wethouder reageren op het nieuwe idee van de VVD over het aparte potje? Lid LOCHTENBERG stelt dat optoppen tot verdichting en tot verduurzaming leidt. De minister die is komen kijken naar een project, heeft gesteld dat verduurzaming als gevolg van optopping voldoende zou moeten zijn. Optoppen heeft veel nadelen voor vve’s. De bewoners van de bovenste verdiepingen krijgen minder privacy op hun balkon, er is een kans op geluidsoverlast en bewoners op de begane grond kunnen minder zon in hun tuin krijgen. Besluitvorming in vve’s wordt moeilijker als gevolg van meer stemmen. Optoppen leidt ook tot overlast door de werkzaamheden, tot extra kosten en tot financiële risico's. Lid ASLAMI vraagt of lid Lochtenberg ook voordelen ziet in optoppen. Lid LOCHTENBERG komt hier in zijn betoog op terug. Wat gebeurt er als de bouwkosten hoger uitvallen of de huizenprijzen dalen? Voordelen zijn er met name voor de gemeente: extra erfpachtinkomsten, extra OZB-inkomsten en geen risico, omdat dit bij de vve’s ligt. Lid VAN RENSSEN vindt dat lid Lochtenberg een schetsmatige weergave geeft. Volgens haar is het algemeen belang erbij gebaad als er meer woningen zijn in Amsterdam.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

De gemeente pleegt ook inzet door het helpen en stimuleren van mensen om maatregelen te nemen. Lid LOCHTENBERG kijkt vanuit de individuele leden in een vve en hij weet dat zij de voordelen niet direct zien waardoor de norm van 70% niet gehaald zal worden. Lid VAN RENSSEN denkt dat het de taak van de commissie is om mensen zo veel mogelijk de voordelen te laten zien. Lid LOCHTENBERG constateert dat optoppen overal in Nederland een moeizaam proces blijkt. Met name in Amsterdam is het lastig vanwege financiën en het voorstel van de VVD is om een deel van de erfpacht te gebruiken om in verduurzaming te investeren. Lid ASLAMI heeft het idee dat lid Lochtenberg de gemeente ziet als een bedrijf of als een businessmodel. De gemeente gebruikt haar middelen voor het algemeen belang in de stad. Is lid Lochtenberg dit met hem eens? Lid LOCHTENBERG wijst erop dat er altijd een grote financiële component en een groot financiële risico bestaat. Hij ondersteunt het idee van VVD voor een verduurzamingsfonds. Lid MINDERHOUD ziet ook dat de noodzaak om op te toppen groot is. Het vereist veel maatwerk om tot optoppen te komen en daarom is het lastig om generiek beleid op te stellen.

Hoe wil de wethouder ervoor zorgen dat voor alle verschillende casussen in de stad op een of andere manier beleid kan worden ontwikkeld dat aansluit bij de wensen van de bewoners en de stad om tot optoppen te komen? Voor de PvdA is het belangrijk dat dit zo inclusief mogelijk gebeurt. Lid VON GERHARDT vraagt of PvdA ook de voordelen ziet om optoppen te gebruiken om te verduurzamen en het opknappen van portiekflats. Lid MINDERHOUD denkt dat het altijd verstandig is om bij verbouwingen andere maatregelen te treffen. Of dit per se aan elkaar gekoppeld moet worden en met de verwijzing van de oplossing van VVD met betrekking tot erfpacht betwijfelt hij. Lid VON GERHARDT heeft zojuist ook een ander idee naar voren gebracht voor een potje van de erfpachtinkomsten van optoppen om dit te kunnen gebruiken voor andere projecten. Lid MINDERHOUD kan hier op dit moment niet op ingaan, omdat hij niet kan overzien wat dit financieel betekent. Lid LOCHTENBERG vraagt of PvdA er voorstander van zou zijn om te onderzoeken hoeveel meer vve’s door de voorstellen van VVD met betrekking tot erfpacht over de streep getrokken kunnen worden. Lid MINDERHOUD denkt dat de vve’s ook zelf een verantwoordelijkheid hebben om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om op te toppen. De erfpachtinkomsten worden gebruikt voor algemeen nut van de gemeente-uitgaven.

Hij is er geen voorstander van om deze inkomsten te gaan specificeren. Lid LOCHTENBERG stelt dat slechts 10% tot 20% van de vve’s zal overgaan tot optopping, omdat ze terugschrikken voor de complexiteit en alle risico's. Als financiële risico’s worden weggenomen, zou wellicht 80% van de doelstelling worden behaald. Als hier onderzoek naar wordt gedaan, kan hierover een geïnformeerde discussie gevoerd kunnen worden. Steunt PvdA het idee om hier onderzoek naar te laten doen onder vve’s?

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

Lid MINDERHOUD vraagt zich af waar het onderzoek zich precies op zou richten. Hij denkt dat de gemeente dit niet zou moeten doen. Lid ALBERTS vraagt hoe de liberale insteek van de VVD ervoor heeft gezorgd dat er betaalbare, goed onderhouden woningen zijn gekomen. Het optoppen wordt gezien als onderdeel van de ontwikkelstrategie. De SP vindt het heel belangrijk dat hiervoor gedegen participatie plaatsvindt en niet alleen participatie van de leden van de vve in een project, maar door de hele buurt. Lid Alberts sluit zich aan bij de vraag over maatwerk van de PvdA. Het zoeken van draagvlak binnen een vve is eigenlijk een risico van het particuliere woningbezit. Als dit collectief was aangepakt, dan hadden corporaties besloten tot uitbreiding. Lid VON GERHARDT stelt dat als een complex voor 100% in eigendom is van een corporatie nog steeds 70% moet instemmen. Lid ALBERTS zegt dat het bij een corporatie om een andere redenering gaat. Lid VON GERHARDT wijst erop dat de corporaties nu al problemen hebben met de 70%, zoals bij de aanleg van Warmtenet en bij verduurzaming. Zijn voorstel betreft niet alleen particulieren, maar ook gespikkelde vve’s waar corporaties in zitten.

Is de SP het met hem eens dat ook moet worden gekeken naar hoe het voor de huidige bewoners aantrekkelijker kan worden gemaakt om op te toppen? Lid ALBERTS noemt de huurverhoging als een van de problemen voor bewoners. Mensen kijken dan op een andere manier naar de waarde van de woning. Lid MANGAL leest in het initiatiefvoorstel over sociaaleconomische problemen en over de verkoop van woningen. Waarom zouden de woningen niet als sociale huurwoningen ingezet kunnen worden? De inkomsten kunnen ook gereserveerd worden voor emancipatie voor de genoemde groepen in het voorstel. Lid VON GERHARDT zegt dat de woningen in eerste instantie in eigendom van de vve’s zijn. Deze kunnen zowel aan particulieren als aan corporaties worden verkocht. Lid MANGAL ziet graag dat het financieren van optoppen eerst wordt gedaan voor sociale woningen. Lid VON GERHARDT wijst erop dat het om alle panden gaat die door de vve’s worden gebouwd. Aan wie ze verkocht worden, is een volgende stap. Lid MANGAL denkt dat woningcorporaties ook woningen kunnen optoppen en dit zou hij graag eerst zien. Lid VON GERHARDT denkt dat dit ondersteunend is aan het initiatiefvoorstel, omdat hij heeft aangegeven om overal op te toppen waar dit mogelijk is, dus ook op locaties waar corporaties bezit hebben. Lid MANGAL stelt voor om daarmee te beginnen.

Het reserveren van financiën zou niet gebruikt moeten worden voor het aanjagen van optoppen van woningen, maar voor emancipatie van achtergestelde groepen die worden genoemd in het initiatiefvoorstel. Ook is het belangrijk dat niet wordt gegentrificeerd en dat huurverhogingen hiermee worden gedempt. Lid BILGIN is ook van mening dat draagvlak de grootste hobbel kan zijn. Een voorstel daarom is om de opgetopte woningen op te laten kopen door bijvoorbeeld een corporatie en dat mensen in hetzelfde complex voorrang kunnen krijgen, zoals thuiswonende jongeren. Op deze manier zou meer draagvlak gecreëerd kunnen worden en

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

ontstaat iets wat lijkt op een generatiewoning. Graag hoort hij een reflectie van de wethouder. Lid EMMERIK vraagt zich af hoe het met sport, de groennorm en andere voorzieningen zit als er meer mensen bij komen. College Wethouder VAN DANTZIG stelt dat optoppen eigenlijk bij elk complex maatwerk is. Voor beleggers die één pand in bezit hebben, is het relatief makkelijk om zelf te besluiten om woningen toe te voegen. Met woningcorporaties wordt vooral ingezet op stedelijke vernieuwing waarbij sloop-nieuwbouw ook door erfpacht wordt aangejaagd. Met stadsdeel Zuid is een afspraak gemaakt om in Buitenveldert tot een pilot te komen die ook vooral door het stadsdeel zelf wordt gedaan. De commissie zal worden geïnformeerd over het verloop van de pilot. De onderzoeken over optoppen zullen nogmaals goed worden doorgenomen om de lessen eruit te halen en ook te kijken naar manieren om vve’s hierin te ondersteunen. Een stedelijk coördinator is op dit moment niet opportuun, omdat dit proces zich vaak in de stadsdelen afspeelt, maar wel zal worden bekeken hoe de communicatie zo duidelijk mogelijk kan zijn. Lid VON GERHARDT heeft met de coördinator beoogd dat stadsdelen niet allemaal een eigen eilandje worden.

Hij vraagt of er een gemeentelijke tafel is of is het een idee om deze in te stellen, zodat stadsdelen van elkaar kunnen leren? Wethouder VAN DANTZIG wijst erop dat stadsdelen het stedelijk beleid volgen binnen de eigen lokale afwegingsruimte. Hij zegt toe dat ambtelijk zal worden bekeken of stadsdelen in gelijke gevallen dezelfde werkwijze hanteren. In het portefeuillehoudersoverleg ruimtelijke ordening wordt bekeken op welke manier kleinschalige wijze woningen toegevoegd kunnen worden. Optoppen zal hierbij, voor zover dit nog niet wordt gedaan, worden meegenomen. Bij de samenwerkingsafspraken met de woningcorporaties is afgesproken dat de gemeente open staat voor elke casus waarin een corporatie wil optoppen of woningen wil toevoegen. Het gaat hierbij echt om kleinschalige toevoegingen waarbij groen- en sportnormen geen onderdeel vormen. Vanzelfsprekend wordt wel beoordeeld of het past. Lid EMMERIK begrijpt dat er niet per toegevoegde woning groen wordt toegevoegd. Maar als er via optopping veel mensen bij komen, denkt hij dat de groennorm moet worden aangepast. Wethouder VAN DANTZIG verwijst naar de commissie RO waar later vandaag de Ontwikkelstrategie wordt besproken. Deze heeft veel te maken met inbreiding in bestaande buurten. Ingeval van grotere projecten lopen de groen- en sportnorm mee.

Lid MANGAL stelt dat de achtergestelde positie van mensen verbeterd kan worden als de omgeving verbetert. Als optopping wordt gezien als een verbetering, moet de rest van de omgeving ook worden verbeterd. Hoe denkt de wethouder hieraan te kunnen voldoen? Wethouder VAN DANTZIG verwijst nogmaals naar de Ontwikkelstrategie waar dit in een breder kader wordt besproken. Lid MANGAL zegt dat in het initiatiefvoorstel wordt gesproken over het aanpakken van problemen waardoor de omgeving wordt verbeterd en de positie van mensen kan worden verbeterd. Wethouder VAN DANTZIG heeft zich naar aanleiding van het initiatiefvoorstel gericht op het optoppen.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

De erfpachtbaten van het optoppen komen ten goede aan het algemeen nut en lopen in principe in de algemene middelen mee. Als vakwethouder kan hij geen toezegging doen over een “optopfonds”. Dit onderwerp zal bij de voorjaarsnota of bij de begroting moeten worden behandeld. Lid VON GERHARDT denkt dat het ook een manier kan zijn om extra inkomsten te genereren. Op het moment dat optoppen niet lukt, zijn er geen inkomsten voor de gemeente. Als er met een aanjaagpotje voor kan worden gezorgd dat het wel lukt, krijgt de gemeente wel inkomsten. Wethouder VAN DANTZIG erkent dat meer erfpachtinkomsten meer geld in kas betekent waardoor meer kan worden gestimuleerd, maar of hier een solide businesscase voor te realiseren is, kan hij op dit moment niet bepalen. Lid VON GERHARDT verwijst naar het wonen boven winkels waarvoor ook een pot bestaat die kan worden gebruikt als achtervang. Dit zou ook bij optoppen op deze manier gedaan kunnen worden. Wethouder VAN DANTZIG zegt dat een subsidie of fonds altijd kan worden opgericht, maar om de begroting rond te krijgen en grootschalige woningbouw aan te jagen zou dit niet de eerste optie zijn voor de wethouder. Een dergelijke regeling zou eigenlijk vanuit het Rijk moeten komen. Voor de verdeling 40-40-20 geldt dat de beschikbare financiën vooral worden gebruikt voor betaalbare woningen.

Lid VON GERHARDT geeft als voorbeeld dat een portiekflat ongeveer 1,5 miljoen euro oplevert aan erfpachtinkomsten. Als wordt gestart met 100.000 euro, dan kan een portiekflat worden opgetopt. De 1,5 miljoen euro wordt in een pot gestopt om weer zes andere portiekflats te kunnen optoppen. Hiermee worden inkomsten voor de gemeente gegenereerd en de optopambitie wordt aangejaagd. Wethouder VAN DANTZIG heeft eerder aangegeven dat erfpachtgelden naar de algemene middelen gaan. Vanzelfsprekend kan een deel van de algemene middelen beschikbaar worden gesteld voor subsidie. Zijn eerste indruk is dat een dergelijk revolverend fonds erg ingewikkeld is om op te starten en hij denkt dat een soort subsidieregeling logischer zou zijn. Het geld kan volgens hem beter gebruikt worden voor het aanjagen van grootschalige gebiedsontwikkelingen. Een van de redenen dat Amsterdam in de bouwcrisis nog zoveel woningen weet te bouwen, is dat erfpacht vrij veel instrumenten heeft om de bouw aan te jagen. Een van de pijlers van het erfpachtstelsel is dat als de waarde van het vastgoed toeneemt, dit ten goede aan de gemeenschap komt. Optopping is vooral maatwerk. Wel is het idee interessant dat een deel van de inkomsten van de vve ten goede kunnen komen aan de reservering van de meerjarenplannen.

De wethouder hoopt dat het voorstel wordt aangepast conform de suggesties van het college zodat het college positief kan adviseren. Lid VON GERHARDT vraagt of in de onderzoeken en pilots wordt meegenomen of er manieren zijn om makkelijker tot de 70% te kunnen komen. Wethouder VAN DANTZIG antwoordt dat dit niet wordt meegenomen, maar hij zegt toe om bij de pilot in Zuid te kijken wat de obstakels zijn en of het nodig is om maatregelen te treffen om tot de 70% te komen. GL heeft terecht aangegeven dat optoppen onderdeel is van het integrale dakenplan en dit wordt meegenomen in de deskundigenbijeenkomst. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken en dat lid Von Gerhardt het (aangepaste) initiatiefvoorstel eventueel agendeert voor de raad van 29 mei a.s.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

De VOORZITTER schorst de vergadering voor een korte pauze. 4. Voortgang nieuwe regionale woonruimteverdeling Nr. VN2024-003283 Agendapunt 4 wordt na agendapunt 10 behandeld. De VOORZITTER deelt mee dat lid Broersen (Volt) heeft verzocht om agendering, omdat er zorgen zijn over het hoge aantal afwijzingen, de dienstverlening, groepen die worden uitgesloten, afwijzing bij ernstige situaties en digitalisering. Lid BROERSEN stelt dat veel van de vragen van Volt ook technisch zijn gesteld en beantwoord. Ook lopen er nog onderzoeken en komen er evaluaties. Voor nu heeft zij twee vragen. Uit de beantwoording van vragen blijkt dat op basis van de uitkomst van eerder onderzoek de communicatie is aangepast met pop-ups en een online helpdesk. Feit is dat als iemand niet met een computer kan omgaan of het Nederlands niet voldoende beheerst, dit nog niet helpt. Inschrijving en reageren kan alleen digitaal. Lid Broersen vraagt waar mensen terecht kunnen, of het college weet hoeveel mensen nu buiten de boot vallen en of er bij stichting !WOON voldoende ruimte is om mensen te helpen. Iemand die dakloos is, heeft geen briefadres dat nodig is voor het zoeken naar een woning, omdat duidelijk moet zijn dat iemand daadwerkelijk in de regio verblijft. In de evaluatie 2026 wordt dit een belangrijk aandachtspunt.

Een onderzoek naar briefadressen is toegezegd, maar niet duidelijk is wanneer dit plaatsvindt. In de bezwaarfase kan ander bewijs worden aangeleverd, maar dit betekent dat mensen worden gestimuleerd om bezwaar te maken om stukken aan te kunnen leveren. Het zou wenselijk zijn om in een eerdere fase maatwerk te leveren om stukken aan te kunnen leveren. Lid ASLAMI sluit zich aan bij voorgaande spreker die is ingegaan op mensen die digitaal onvoldoende onderlegd zijn om mee te komen. Lid VAN RENSSEN stelt dat bepaalde groepen minder zoekpunten kunnen opbouwen. Dit zal worden geanalyseerd in het volgende regionale BO Volkshuisvesting in het voorjaar 2024. Is hier al een oplossing voor gevonden? Zij is blij dat wordt gekeken naar materiaal waarmee mensen kunnen bewijzen dat ze in de regio wonen. Wanneer wordt de raad hierover nader geïnformeerd? Lid EMMERIK roept op om waakzaam te blijven om de menselijkheid niet te verliezen in alle gestandaardiseerde systemen. Hij sluit zich aan bij de vragen van Volt over hoe ervoor kan worden gezorgd dat mensen niet ten onder gaan in de digitalisering en het systeem, omdat pas in 2026 conclusies verbonden kunnen worden aan het systeem van puntentelling.

PvdD wijst erop dat HVO Querido en de Ombudsman ook hebben gevraagd om de menselijke maat niet uit het oog te verliezen en het is de vraag of tot 2026 moet worden gewacht als de evaluaties er zijn. Wethouder VAN DANTZIG is ervan overtuigd dat het nieuwe systeem een verbetering is ten opzichte van het oude systeem, maar bij een nieuw systeem komen altijd zaken naar voren die opgepakt moeten worden. De echte evaluatie kan pas na drie jaar plaatsvinden, maar er wordt wel geprobeerd om tussentijds bij te sturen. Het punt van digitale vaardigheden wordt op dit moment onderzocht en dit onderzoek zit in een afrondende fase. Dit zal zo spoedig mogelijk na afronding naar de raad komen. Als dit aanleiding is om bij te sturen, zal dit regionaal worden besproken en wordt bekeken wat Amsterdam zelf kan doen. Het BO vindt vanmiddag plaats. De kwestie van de briefadressen is een ingewikkeld dilemma. Er moet een regionale binding worden aangetoond en vooralsnog is dit alleen mogelijk door een woonadres in de basisregistratie personen, maar het is duidelijk dat dit niet lukt voor iemand die dakloos is. Daarom is afgesproken dat op een andere manier mag worden aangetoond

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

dat iemand een regionale binding heeft. Er wordt geprobeerd om hiervoor de administratieve lasten zo laag mogelijk te houden, maar er zal wel aanvullend bewijs nodig blijven. In de brede evaluatie zal dit worden meegenomen. Lid BROERSEN heeft aangegeven dat de aanvullende bewijsstukken alleen in de bezwaarfase aangeleverd kunnen worden. Hiermee geeft de gemeente volgens haar een verkeerd signaal af. Zij verzoekt om te bekijken of dit bewijs al bij het indienen van de aanvraag kan worden aangeleverd. Wethouder VAN DANTZIG zegt dat er op dit moment aan wordt gewerkt om dit mogelijk te maken. Lid BROERSEN vraagt wanneer er meer informatie naar de raad komt. Wethouder VAN DANTZIG gaat er vanuit dat de bewijsvoering dit jaar wordt geregeld. Hij zegt toe om hier te zijner tijd in de commissie een mondelinge mededeling over te doen. Lid EMMERIK vraagt of de commissie schriftelijk geïnformeerd kan worden over de stand van zaken met betrekking tot de briefadressen. Wethouder VAN DANTZIG zegt dit toe. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 5. Raadsinformatiebrief stand van zaken herhuisvesting Johan Greivestraat en Piet Mondriaanstraat Nr. VN2024-003284 De VOORZITTER deelt mee dat lid Ahmadi (LAV) het onderwerp heeft geagendeerd, omdat zij heeft verzocht om de huidige stand van zaken.

Eerste termijn Lid AHMADI is benieuwd naar of de huurders in het gelijk zijn gesteld naar aanleiding van de rechtszaak en wat dit zegt over het feit dat De Key is overgegaan tot een dagvaarding voor de zittende huurders. Zij mist de informatie dat het om huurders gaat die al decennialang in schimmelwoningen hebben geleefd, uiteindelijk in een slooptraject terecht zijn gekomen en weer in een schimmelwoning geplaatst zouden worden. In beginsel waren er onvoldoende terugkeermogelijkheden en dit zijn lessen om lering uit te trekken. Huurders hebben aangegeven dat zij niet makkelijk in aanmerking kwamen voor woningen waarop zij reageerden. Ze hebben meermaals om hulp gevraagd, maar hier is geen respons op gekomen. Er ontbreekt een reflectie die noodzakelijk is om recht te doen aan de situatie waarin de bewoners verkeerden. Het lijkt erop dat zaken zijn geëscaleerd door een gebrek aan zorg, aandacht en erkenning die bewoners in deze situatie nodig hadden. Lid ALBERTS memoreert dat na de rechtszaak op 20 februari jl. een mediationtraject is voorgesteld, maar ook dit rammelde nog aan alle kanten. Hier is alleen een terugkeergarantie uit voortgekomen. De laatste bewoonster is opnieuw naar de rechtbank gegaan en zij heeft de tijd tot 1 april gekregen om te verhuizen, maar ze moest wel zelf de proceskosten betalen.

Hier heeft zij niet voor gekozen en daarom moest zij op 28 maart verhuizen, een dag waarop haar huis al onbereikbaar was voor de verhuiswagen. De Key heeft vervolgens gezorgd dat de hekken zijn verwijderd, maar mevrouw heeft een huis toegewezen gekregen dat niet passend was, omdat haar kinderen naar een andere school moeten. Deze informatie is niet meegenomen. Mensen krijgen 7000 euro voor de verhuizing, maar deze krijgen ze ook bij terugkeer. Twee keer verhuizen voor dit bedrag wordt heel moeilijk.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

Wethouder VAN DANTZIG zegt dat inmiddels alle huurders woonruimte hebben geaccepteerd en passend zijn geherhuisvest. De signalen van lid Alberts herkent hij niet. Vanuit de gemeente is er elke dag contact geweest met De Key om het in goede banen te leiden. Zelf heeft hij ook bestuurlijk telefoongesprekken gevoerd om vinger aan de pols te houden. Uit de casus zijn lessen te trekken, maar tegelijkertijd is dit ook het dilemma bij sloop/nieuwbouw. Een groep die redelijk voortvarend uitstroomt en terug wil keren, is erbij gebaat dat zo spoedig mogelijk met de sloop/nieuwbouw wordt begonnen. Dit is mede een van de redenen om bewoners te dagvaarden en gelukkig zijn De Key en bewoners er na de rechtszaak gezamenlijk uitgekomen. Lid AHMADI heeft gezien dat de huurders wel wilden verhuizen, maar dat zij steeds niet in aanmerking kwamen. Zij heeft signalen ontvangen dat de huurders in voorgaande jaren vaker aan de bel hadden getrokken dat ze op zoek waren naar een woning. Eerder heeft De Key hier niet goed in gehandeld. Wethouder VAN DANTZIG herkent deze uitspraken niet volledig. Bij dergelijke herhuisvestingstrajecten vallen altijd lessen te trekken. De gemeente heeft samen met De Key de les getrokken dat er in een veel eerder stadium met een passend aanbod moet worden gewerkt. Bij de kaderafspraken zal worden afgesproken om actief met een passend aanbod te gaan werken.

Ook bij sloop/nieuwbouwprojecten is de druk op de woningmarkt ingewikkeld en er zijn stevige regels voor passend aanbod. De Key heeft de wethouder verzekerd dat de alle woningen in acceptabele staat worden teruggebracht. Tweede termijn Lid MINDERHOUD begrijpt de zorgen van andere commissieleden en PvdA vindt het heel belangrijk om goed om te gaan met bewoners als het gaat om herhuisvesting bij sloop/nieuwbouw, vooral met de opgave die er ligt. Hij kondigt in dit kader een discussienota aan over de kaderafspraken, zodat de commissie hier in de volgende vergadering over kan spreken. Andere leden zijn welkom om hiervoor input te leveren. Lid AHMADI kijkt hiernaar uit. Mensen die heel lang in een schimmelwoning hebben gewoond, weten dat de schimmel niet valt te bestrijden als de onderliggende oorzaak niet wordt aangepakt. Zij hoopt dat het college de kant van de huurders in deze situatie iets meer meeneemt. Wethouder VAN DANTZIG zegt dat het college altijd aan de kant van de huurders staat. Huurders hebben soms echter wensen waaraan niet kan worden voldaan. Een groot aantal huurders wilde alleen naar nieuwbouw, maar deze is niet passend en niet in de buurt beschikbaar. Hij denkt dat de verhuisvergoeding voldoende moet zijn. Bij de kaderafspraken zal worden meegenomen hoe om te gaan met bewoners die lang in een schimmelwoning hebben gezeten.

Lid AHMADI plaatst de kanttekening dat de huurders niet alleen naar nieuwbouw wilden, maar dat ze schimmelwoningen aangeboden kregen waaruit geconcludeerd kan worden dat er geen passend aanbod werd gedaan. Wethouder VAN DANTZIG herhaalt dat hij dit signaal slechts ten dele herkent. Hij heeft zelf geen foto’s gezien van de woning waarop lid Ahmadi hint en hij vraagt om deze door te sturen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

6. Kennisnemen van Het Paroolartikel ”Vechtpartijen, drugsgebruik, vernielingen: op Startblok Elzenhagen, waar jongeren en statushouders samenleven, is het ‘ieder voor zich’” Nr. VN2024-004290 Lid VON GERHARDT stelt dat sinds het begin van deze woonvorm in 2016 gevallen van geweld, intimidatie, aanranding en drugsoverlast blijven bestaan. Het gaat vaak om jongeren die voor het eerst van huis gaan en een grote verantwoordelijkheid krijgen, namelijk het zorgen voor statushouders die vaak psychische problemen hebben. Lid BROERSEN kent ook heel veel positieve verhalen en zij is benieuwd of deze lid Von Gerhardt hebben bereikt. Lid VON GERHARDT zegt dat zijn voorbeelden voornamelijk voorkomen bij grote complexen. Bij de kleine complexen werkt het wel en zijn er geen problemen. Adviseurs hebben daarom voorgesteld om terug te gaan naar maximaal 150 bewoners met een verdeling van 80/20 of 75/25. VVD steunt dit advies omdat het om grote incidenten gaat. Lid BROERSEN wijst erop dat er ook een grote locatie is waar het in het begin erg goed ging en pas in de coronatijd fout is gegaan. Zij bestrijdt dat het op grote locaties structureel fout gaat. Lid VON GERHARDT stelt dat dit wel het geval is. Sinds 2016 gaat het op Elzenhagen, Riekerhaven en op Stek Oost structureel mis en de incidenten blijven ook plaatsvinden. De gemeente moet hier verantwoordelijkheid voor nemen.

Ook bewoners vragen al langer om de aanpassing van de verhouding. Lid BROERSEN zegt dat het college heeft erkend dat er incidenten zijn, maar het is niet waar dat het op Stek Oost vanaf het begin mis is gegaan. Lid VON GERHARDT erkent dat het op sommige gangen goed ging. Hij heeft echter verhalen gehoord dat op Stek Oost ook voor corona al problemen waren. Het blijkt dat het in de huidige verhoudingen bij grote complexen niet werkt. Hij vraagt zich af waarom het risico wordt genomen voor zowel jongeren als statushouders om op dezelfde manier door te gaan. Lid AHMADI hoort lid Von Gerhardt veel problemen benoemen zonder dat hij met een oplossing komt. Hij geeft een voorbeeld om een groep te demoniseren. Een oplossing zou een reflectie op het VVD-beleid kunnen zijn waardoor de woningmarkt is verziekt en statushouders überhaupt psychische problemen hebben. Lid VON GERHARDT vindt het een interessant gegeven dat statushouders psychische problemen krijgen vanwege de Nederlandse woonproblematiek. Volgens hem is de oorzaak dat ze uit oorlogsgebieden komen. Deze mensen moeten goed worden opgevangen en de grote complexen helpen hier niet bij, omdat Nederlandse jongeren niet verantwoordelijk gemaakt kunnen worden voor de psychische problemen van statushouders. Lid ASLAMI is benieuwd naar het doel van de VVD om dit onderwerp te agenderen.

Hij hoort geen concrete oplossingen voor een probleem dat door iedereen wordt erkend. Hij sluit zich aan bij lid Ahmadi dat heeft gesteld dat het de VVD er eigenlijk alleen om gaat groepen te demoniseren. Lid VAN RENSSEN stelt dat waar mensen samenwonen zich soms problemen voordoen. Het gaat erom dat zorg nabij is en dat er altijd hulp is voor mensen die deze het meest nodig hebben. De bewoners van gemengde complexen zijn allemaal nieuw in Amsterdam en kunnen elkaar juist versterken. Het feit dat er incidenten zijn, is geen reden om complexen op te doeken. Zij vraagt het college vooral om ervoor te zorgen dat er zorg

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

nabij is. Eerder is toegezegd dat deze geïntensiveerd zou worden en het pleidooi is om dit vooral te doen. Wat is hiervan de huidige stand van zaken en hoe zit het met de samenwerking met de corporaties? Lid BILGIN constateert dat er alleen maar meer van dergelijke complexen zullen komen en hij maakt zich er zorgen over of zich dan meer incidenten zullen voordoen. In de discussie over Riekerhaven is naar voren gekomen dat er onvoldoende middelen waren om bewoners te ondersteunen. 20% van de statushouders schijnt te maken te hebben PTSS en het feit dat veel statushouders bij elkaar worden gehuisvest, kan tot problemen leiden. Lid Bilgin is benieuwd hoe het inmiddels staat met begeleiding en professionele hulp. Hoe snel kan hulp worden ingeschakeld als een buddy te maken krijgt met problemen van statushouders? In het stuk wordt gesteld dat het om incidenten in het verleden ging en dat het nu beter zou gaan. Heeft de wethouder er vertrouwen in dat de incidenten uit het verleden niet meer plaats zullen vinden? Soms gaat het om een persoon die lange tijd meerdere problemen veroorzaakt. Kan in dit soort gevallen niet sneller worden ingegrepen? Er zijn ook voorbeelden van studenten die hebben geleden onder overlast en zelf inmiddels hulp nodig hebben. Hoe worden zij geholpen? Criminelen richten zich vaak op kwetsbare buurten en het is denkbaar dat de complexen ook benaderd worden.

Wordt hiervoor ingezet op veiligheidsmaatregelen en handhaving? De oproep om te stoppen met de verhouding 50/50 wordt steeds luider. Lid Bilgin is benieuwd wat hier de mogelijke consequenties van zouden zijn voor de woningmarkt. Lid AHMADI vindt het verwerpelijk dat men naar De Telegraaf is gestapt om een groep kwetsbare huurders te demoniseren terwijl juist deze partijen niets hebben gedaan om te voorkomen dat onder deze groep mentale problematiek verergert door het asielsysteem in Nederland. De rijksoverheid wil een grote groep mensen niet bieden wat zij nodig hebben om veilig te aarden in Nederland. Daklozen die naar binnen gaan om te slapen, gebeurt overal in Amsterdam en ook dit is onder andere een consequentie van VVD-beleid dat de sociale voorzieningen heeft uitgekleed. Lid Ahmadi hoort graag waarom deze partijen dit onderwerp agenderen maar niet met oplossingen komen. Lid MOLEMA wijst erop dat het niet de eerste keer dat woningzoekenden in een sociaal experiment van de wethouder worden gedreven. In het artikel van Het Parool wordt melding gemaakt van het gebruik van lachgas en de overlast die dit veroorzaakt. In de gemeenschappelijke ruimten slapen geregeld mensen die niet in het complex thuishoren. Bewoners voelen zich aan hun lot overgelaten en voelen zich permanent onveilig.

Het onderwerp is eerder besproken en de wethouder is gevraagd om de problemen op te lossen, maar deze lijken alleen maar verder uit de hand te lopen. Startblok Elzenhagen is een wooncomplex waar 540 statushouders en Nederlandse jongeren samenwonen in een verhouding van 50/50. Voor jongeren is dit vaak de enige kans om eindelijk het ouderlijk huis te verlaten. Vindt de wethouder dit ethisch verantwoord? JA21 stelt voor om te stoppen met de gemengde woonvorm in Amsterdam. Lid VAN RENSSEN heeft het gevoel dat lid Molema niet reflecteert op het debat dat zojuist is gevoerd. De vraag die lid Ahmadi heeft gesteld over wat de partijen die dit onderwerp hebben geagendeerd, hebben gedaan om de leefsituatie van statushouders te verbeteren, is nog niet beantwoord. Lid MOLEMA wil graag dat problemen worden opgelost en JA21 pleit voor minder opvang in Nederland, omdat er al tekorten zijn. Lid VAN RENSSEN begrijpt dat JA21 helemaal niets heeft gedaan aan opvang en dat de partij helemaal geen voorstander is van opvang. Is het dan eigenlijk niet de schuld van partijen als JA21 dat dit soort situaties ontstaan en dat daklozen een slaapplek zoeken? Lid MOLEMA deelt deze mening niet.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

Lid BROERSEN hoort lid Molema pleiten om helemaal te stoppen met deze woonvorm terwijl er ook complexen zijn waar het heel goed gaat. Wil zij ook met deze complexen stoppen? Lid MOLEMA ziet duidelijk dat er problemen zijn en JA21 wil dat de problemen worden opgelost als deze zich aandienen. Lid BROERSEN is het met lid Molema eens dat problemen opgelost moeten worden. Deze worden volgens haar echter niet opgelost door volledig te stoppen met dit soort complexen. Lid MOLEMA zegt dat JA21 al meerdere keren heeft aangekaart dat er problemen zijn in gemengde woonvormen. Omdat goede oplossingen uitblijven, pleit JA21 voor het stoppen met dit experiment. Lid BROERSEN wijst erop dat er geld is vrijgemaakt om begin volgend jaar te starten met betere psychosociale ondersteuning. Er wordt een psychische screening ingevoerd om mensen beter te kunnen begeleiden. Waarom wil JA21 hier niet op wachten? Lid MOLEMA hoopt dat deze maatregelen helpen om de problemen te voorkomen, maar vooralsnog denkt zij niet dat dit gebeurt. De problemen doen zich al heel lang en heel vaak voor. Lid BILGIN kan de oproep om de instroom te beperken steunen. Wel stelt hij dat het om statushouders gaat die een verblijfstatus hebben. Als de complexen worden opgeheven, moeten zij alternatieve woonruimte krijgen.

Welke zal dit zijn volgens JA21? Lid MOLEMA erkent dat dit geen makkelijke opgave is gezien het tekort aan woningen. Vanzelfsprekend moeten statushouders goed opgevangen worden. Daarom wil JA21 kijken naar de hele ketenbenadering en ervoor te zorgen dat er meer plek is om statushouders op te vangen. Lid ASLAMI hoort JA21 alleen zeggen dat er veel problemen zijn. Hij heeft nog geen enkele keer een oplossing gehoord. Ook in eerdere discussies over gemengde woonvormen heeft JA21 geen bijdrage gedaan in de vorm van een oplossing. Welke oplossingen heeft JA21 voor de incidenten? Door de woonvormen op te heffen, worden nog meer problemen gecreëerd. Lid Aslami constateert dat JA21 problemen creëert over de hele keten vanaf dat mensen binnenkomen tot aan opvang. Lid MOLEMA heeft zojuist erkend dat het geen makkelijke opgave is, maar dat JA21 voor een ketenbenadering pleit. De gemengde woonvormen blijken in ieder geval niet te werken en veel problemen te veroorzaken. Het actuele beeld schijnt rustig te zijn. Betekent dit dat het verhaal in Het Parool is verzonnen of zien instanties zaken over het hoofd? In het vorige debat heeft de wethouder aangegeven dat hij opnieuw in gesprek zou gaan met instanties.

Is dit inmiddels gebeurd en wat is hier uitgekomen? Wanneer vindt het college het aan de orde om de verdeelsleutel aan te passen en wat zijn de criteria hiervoor? Lid VAN RENSSEN constateert dat JA21 veel problemen ziet en een artikel over incidenten volledig politiek heeft gemaakt. Nog altijd is er geen antwoord gekomen op de vraag aan welke oplossing kan worden gedacht. In feite wil JA21 geen oplossingen, omdat het politieke verhaal is teren op het onleefbaar maken van omstandigheden van vluchtelingen. Lid MOLEMA heeft een aantal zaken benoemd, maar zij denkt dat dit niet is wat lid Van Renssen wil horen. Een woonvorm moet niet een beetje goed gaan, maar het moet altijd goed werken.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

Wat gaat de wethouder doen in de begeleiding van getroffen bewoners? Zitten er nog andere vergelijkbare projecten in de pijplijn met een identieke verdeling tussen statushouders en jongeren? Lid BROERSEN heeft het beeld dat het op het moment beter gaat. Volgend jaar wordt begonnen met een betere screening en psychosociale ondersteuning. Als het fout gaat bij grote complexen, wordt er dan eerder ingegrepen als mensen aan de bel trekken? Waar ligt de verantwoordelijkheid van de woningcorporaties om het complex leefbaar te houden? Lid MANGAL vraagt wat wordt gedaan met jongeren die overlast, rommel veroorzaken en niet opruimen en met studenten die experimenteren met drugs en later als vaste gebruikers op de Zuidas gaan werken? Er wordt voorgesteld alsof alleen statushouders problemen veroorzaken. Zijn inmiddels lessen getrokken uit het verleden? Zou een andere verhouding echt helpen? In dat geval is lid Mangal benieuwd naar de verhouding bewoners/overlastgevers. Als dit niet werkt, zou gedacht kunnen worden aan een verhouding van 75% statushouders. College Wethouder VAN DANTZIG wijst erop dat zich in een grote stad altijd incidenten voordoen en het is verwerpelijk dat partijen als VVD, JA21 en CDA het laten lijken alsof dit de schuld is van statushouders. Deze insinuatie werpt hij verre van zich.

Statushouders vluchten voor oorlog en geweld en er wordt geprobeerd om ze menswaardig op te vangen. Mensen met problemen moeten worden begeleid en hier zit het college stevig bovenop. Er is gekozen voor een flexibele woonvorm in verband met de woningkrapte. Het samenwonen tussen studenten en statushouders gaat niet altijd goed en de raad heeft hierover een uitgebreide brief ontvangen. Lid LOCHTENBERG stelt dat CDA niet heeft ingesproken en sluit zich niet aan bij alle inhoudelijke punten die zijn ingebracht. Wethouder VAN DANTZIG zegt dat de drie door hem genoemde partijen in De Telegraaf staan en hij neemt er aanstoot aan dat CDA nu stelt niets gezegd te hebben. Als CDA andere nuances had willen toevoegen, had dit in een bijdrage gekund. In de politiek problemen duiden zonder met een oplossing te komen, wordt populisme genoemd. De brief is een samenvatting van de incidenten van de afgelopen tijd en op dit moment zijn geen nieuwe incidenten bekend, maar bij alle complexen wordt opgevraagd wat de stand van zaken is. Het betreft een woonvorm die goed moet worden gemonitord. Wethouder Pels gaat binnenkort op bezoek om in gesprek te gaan met de corporaties en bewoners om zaken te verbeteren.

In nieuwe complexen worden de verhoudingen aangepast en is veel meer aandacht voor het matchen van de juiste bewoners om te voorkomen dat teveel bewoners met complexe problematiek bij elkaar zitten. Dit geldt overigens niet alleen voor statushouders, maar ook voor studenten. In coronatijd zijn de problemen enorm uitvergroot voor alle groepen. Het is niet de bedoeling dat studenten die buddy zijn ook zorgtaken vervullen. Er wordt voor gezorgd dat voor de community managers veel duidelijker is met wie zij contact kunnen opnemen en dat sneller wordt gezorgd voor de juiste ambulante begeleiding. Binnenkort volgt een nieuw overzicht met de actuele stand van zaken. Lid MOLEMA concludeert dat de wethouder niet overweegt om met de woonvormen te stoppen. Wethouder VAN DANTZIG bevestigt dit. Lid MOLEMA heeft ook geen plan van aanpak gehoord bij Elzenhagen als problemen groter worden en wanneer de wethouder het aan de orde vindt om de verhouding 50/50 aan te passen.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

Wethouder VAN DANTZIG verwijst naar de beantwoording in de raad van twee weken. Lid MOLEMA heeft het antwoord op de vraag in dit debat niet gehoord. Zij heeft alleen gehoord dat de verhouding wordt aangepast als het aan de orde is. Zij heeft gevraagd wanneer dit aan de orde is. Wethouder VAN DANTZIG zegt dat het op dit moment niet aan de orde is. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Zij schorst de vergadering voor een korte pauze. 7. Kennisnemen van het Ortec-rapport over de mogelijkheden van geborgde leningen voor middenhuur en het pleidooi van Aedes-baas Van Rijn over dit onderwerp in Stadszaken Nr. VN2024-004343 De VOORZITTER heropent de vergadering en deelt mee dat de meeste partijen geen spreektijd meer hebben. Lid MINDERHOUD stelt dat het niet alleen direct belangrijk is om voor middenhuur te bouwen, maar ook indirect voor de doorstroming vanuit de sociale sector. De directeur van Aedes doet een oproep om bouw te stimuleren, maar hier wordt in Amsterdam al van alles voor gedaan. Financiering blijft een groot probleem, omdat financierders vaak meer heil zien in het bouwen van vrijesectorwoningen dan in middenhuurwoningen. De vrije markt werkt niet en de enige mogelijkheid is een sterke en sturende overheid.

Corporaties moeten zo goed mogelijk gepositioneerd worden om middenhuur te bouwen als een eeuwig gereguleerd segment als onderdeel van de volkshuisvesting. Op dit moment wordt de doelstelling voor de bouw van middenhuur niet gehaald en dit is met name een financieringsprobleem. Lid MANGAL verwijst naar de motie van CDA om een aanpassing te doen voor de sociale huurwoningen. Lid MINDERHOUD weet niet op welke motie lid Mangal doelt. Lid MANGAL licht toe dat het over de WSW-motie ging. Lid MINDERHOUD weet nog steeds niet waar deze over ging en hij stelt voor om zijn betoog te vervolgen. Corporaties geven aan dat eeuwigdurende middenhuur als voorwaarde bij tenders en erfpachtovereenkomsten zou helpen en wanneer marktpartijen zich terugtrekken uit een middenhuurproject, zij dit graag overnemen mits de erfpachtvoorwaarden worden aangepast van 25 jaar middenhuur naar eeuwigdurend. Hoe vaak wordt aangevraagd en zou dit in bepaalde gevallen vaker gehonoreerd kunnen worden indien de impact voor het vereveningsfonds niet te negatief is? Ook speelt de invoering van de uitbreiding van het woningwaarderingsstelsel (WWS) een rol bij de aanpassing van de grondprijzen.

Hoe gaat de gemeente onder de hopelijke aankomende uitbreiding van de WWS de grondprijs aanpassen op een manier waardoor zo spoedig mogelijk, zo veel mogelijk goede middenhuurwoningen gebouwd kunnen worden? De PvdA is van mening dat uitbreiding van WWS en van de borgstelling van de WSW zo snel mogelijk doorgevoerd zou moeten worden. Lid MOLEMA dankt PvdA voor agendering van het onderwerp, omdat ook voor JA21 de Amsterdamse middenhuur een belangrijk onderwerp is. Als woningcorporaties voor middenhuur gebruik kunnen maken van het onderlinge WWS, in hoeverre is de

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

wethouder dan van mening dat gelet op het rapport de doelstellingen van het college worden behaald? Lid ASLAMI vraagt hoe de wethouder naar de drie door minister De Jonge voorgestelde opties voor het stimuleren van het middensegment kijkt. Het lijkt hem evident dat het WSW wordt uitgebreid naar middenhuur. Wethouder VAN DANTZIG denkt dat er niet genoeg aandacht kan zijn voor de ingewikkelde positie van de middenhuur die voornamelijk een afnemersprobleem is. Er is voldoende planvoorraad, er zijn voldoende ontwikkelaars, maar de woningen moeten wel worden afgenomen. Een middenhuurfonds zou hierbij kunnen helpen, maar dit staat en valt wel bij een gevuld fonds. Eeuwigdurende middenhuur betekent dat iets aan de opbrengstkant gerealiseerd moet worden. Het aanpassen van het WSW is goed nieuws, maar het zal wel een lange weg worden en er zullen extra middelen voor beschikbaar moeten komen, omdat het anders ten koste gaat van de sociale sector. Bij de nieuwe Wet betaalbare huur kan de definitieve omzetting van het actieplan middenhuur pas plaatsvinden na het passeren van de Eerste Kamer en Tweede Kamer. De wethouder gaat er vanuit dat als alles doorgang zou vinden, de gemeentelijke doelstellingen voor middenhuur in Amsterdam dichterbij zouden komen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Woningbouw 8.

Kansen voor extra woningen door vrijgekomen kantoorruimte Nr. VN2024-003423 Lid ASLAMI merkt op dat veel van de fracties geen spreektijd meer hebben. Hij stelt daarom voor om het onderwerp door te schuiven naar de volgende vergadering. Op dat moment kan wellicht ook de schriftelijke beantwoording van de gestelde vragen worden meegenomen. De VOORZITTER concludeert dat de commissie met het voorstel instemt. Als de schriftelijke vragen zijn beantwoord, wordt het onderwerp geagendeerd voor 15 mei. TOEGEVOEGDE AGENDAPUNTEN Bespreekpunten Volkshuisvesting 9. De staat van de huurder 2023 Nr. VN2024-004801 Agendapunt 9 wordt na agendapunt 3 behandeld. De VOORZITTER heropent de vergadering. Lid VAN RENSSEN heeft het onderwerp geagendeerd, omdat het belangrijk is dat er een duidelijk overzicht is van alle meldingen, klachten en acties die !WOON heeft ingezet. Zij benadrukt haar waardering voor deze stichting. Het blijkt dat er veel meldingen zijn over slecht onderhoud. Wat is met deze meldingen gedaan? Herkent de gemeente dit beeld? Welke acties zijn behalve de aanpak schimmel nog mogelijk? Nog steeds is bij 13% van de controles lood geconstateerd en het wordt eigenlijk wel tijd om hierop te handhaven. Lid EMMERIK constateert dat klachten als schimmel en vocht de boventoon voeren.

Schimmelwoningen zijn schadelijk voor bewoners en het college erkent dit gelukkig ook en heeft in november 2023 een gezamenlijke aanpak schimmelwoningen gelanceerd.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

Hoe reflecteert het college op het aantal meldingen bij !WOON en is dit overzicht volledig? Hoe staan deze meldingen in verhouding tot de inzet om schimmelwoningen te beperken? Hoe functioneert de aanpak tot nu toe? Wanneer wordt de eerste evaluatie van de aanpak verwacht? Lid ALBERTS concludeert dat stichting !WOON hard nodig is en goed werk doet. Ook de gemeente moet iets doen en de wethouder wordt gevraagd of zij voornemens is om de regels aan te scherpen. Lid ASLAMI sluit zich aan bij de waardering voor !WOON. Bij het meldpunt ongewenst verhuurgedrag zijn 545 meldingen van ernstige problemen ontvangen door !WOON en 98% betreft Amsterdam. Hoe worden deze meldingen opgevolgd? Wordt daadwerkelijk gehandhaafd op basis van de Wet goed verhuurderschap? Lid MINDERHOUD denkt ook dat !WOON zeer hard nodig is om aan te kunnen tonen dat zoveel Amsterdammers in slechte woningen wonen. Hij wordt graag op de hoogte gehouden van de door de gemeente uitgezette acties en de cijfers die beschikbaar zijn. Lid BROERSEN hoopt dat met de ingang Wet vaste huurcontracten veel mensen aan de bel durven trekken. Het rapport legt vragen bij het college neer. Wat is de reactie? Welke signalen ontvangt het college zelf? Een verzoek is om in het vervolg bij dit jaarlijkse rapport een reactie van het college en van de meldingen bij het gemeentelijk meldpunt toe te voegen.

Lid AHMADI vraagt zich af hoe serieus verhuurders de klachten nemen die al jaren worden aangekaart. Schimmel is echt onaanvaardbaar en zij vraagt wat de nieuwe werkwijze van de corporaties is en of deze ook doorgezet kan worden naar particuliere verhuurders. Isolatiemaatregelen leveren uiteindelijk winst op voor de verhuurder en de huurder betaalt hier dubbel voor. Kan het college hier iets aan doen? Lid MANGAL sluit zich aan bij voorgaande vragen en voegt hieraan toe wat ervoor nodig is om een eigenaar te onteigenen? College Wethouder PELS deelt de complimenten voor stichting !WOON. Er zijn effecten die de nieuwe Wet goed verhuurderschap moet tegengaan. Het rapport komt eerder dan de resultaten vanuit deze wet en daarom stelt zij voor om te wachten tot 1 juli a.s. als de wet een jaar in werking is en in het derde kwartaal terug te komen met een reflectie. Met betrekking tot lood worden verhuurders blijvend aangeschreven en desnoods wordt tot handhaving overgegaan. Een voorstel is om een technische sessie te organiseren over de stand van zaken met betrekking tot lood. Ook kan het schriftelijk uiteengezet worden als de commissie dit wenst. Om schimmelwoningen tegen te gaan, is een nieuw plan met de corporaties gemaakt. Dit wordt binnenkort geëvalueerd en deze evaluatie zal met de raad worden gedeeld.

Er bestaan geen afspraken met particulieren en hiervoor is ook geen wettelijke grond. Na de samenwerkingsafspraken wordt bekeken of deze afspraken gemaakt kunnen worden. Hierbij zal schimmel zeker worden meegenomen. De toename van het aantal meldingen laat enerzijds zien hoe groot het probleem is, anderzijds denkt de wethouder dat mensen meer meldingsbereid zijn, omdat ze weten dat ze hiermee naar buiten kunnen komen. Lid VAN RENSSEN stelt dat schimmel ook een landelijk probleem is. Worden woningen ook qua beheer en onderhoud bekeken? Kan de schimmelproblematiek niet worden aangepakt in het kader van de verplichting om een veilige woning te verhuren?

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief raadscommissieverslag, 10 april 2024

WV

Wethouder PELS zegt dat de randen worden opgezocht om te kunnen handhaven. Bij de toegezegde brief zal zij ingaan op de mogelijkheden voor de gemeente. Met de corporaties is een vorm van APK afgesproken. Hopelijk leidt dit in corporatiewoningen in ieder geval tot een sterke verbetering. Als gebreken worden geconstateerd, blijken deze vaak binnen de gestelde termijn opgelost te worden. Ook wordt vol ingezet op campagnes om ze te voorkomen. Bij woningverbetering mag de verhuurder een andere prijs vragen, maar deze is wel gelimiteerd. Mensen kunnen eventueel naar de huurcommissie stappen. De wethouder zal schriftelijk uiteenzetten wat er gebeurt op het moment dat een woning wordt verbeterd en wat de mogelijkheden voor een huurder zijn. Indien gewenst, kan ook het proces worden geschetst voor een verhuurder die gebreken niet oplost. Lid MANGAL wil graag weten welk gedrag leidt tot onteigening. Wethouder PELS noemt aanschrijven en een last onder dwangsom als instrumenten die ingezet kunnen worden op basis van de Wet goed verhuurderschap. Het moment dat wordt overgegaan tot indeplaatsstelling of onteigening is heel ver in het proces en meestal worden zaken opgelost op het moment dat een last onder dwangsom wordt opgelegd. Het is belangrijk dat huurders problemen aangeven, zodat de stappen doorlopen kunnen worden.

Lid ASLAMI heeft geïnformeerd naar de effecten van de meldingen op basis van de Wet goed verhuurderschap. De wethouder geeft aan dat het effect in feite al inzichtelijk is, namelijk op het moment dat een last onder dwangsom wordt opgelegd, heeft dit al effect op de verhuurder. Tegelijkertijd is ook aangegeven dat het soms tijd kost om tot een beeld te komen van wat een effect is. Veel huurders hebben al jaren problemen met verhuurders en zij weten willen weten waar zij aan toe zijn. Wethouder PELS wijst erop dat het college jaren heeft gepleit voor de Wet goed verhuurderschap en vergaand ingrijpen. Helaas gaat het om casussen van na 1 juli 2023, omdat voor de periode hiervoor de wet nog niet van toepassing is. Het is daarom belangrijk dat mensen problemen melden, ook als deze al langer spelen. Lid BROERSEN vraagt of er jaarlijks een korte bestuurlijke reactie bij het stuk komt. Wethouder PELS memoreert dat vorig jaar is afgesproken om dit niet te doen. !WOON zou het rapport direct aan de raad leveren zonder tussenkomst van het college en dit is nu gebeurd. Omdat dit jaar bijzonder is, worden zaken samengepakt, zodat een gezamenlijk beeld gecreëerd kan worden. Lid EMMERIK vraagt wanneer de evaluatie van de schimmelaanpak is. Wethouder PELS antwoordt dat deze zomer met de corporaties wordt bekeken wat de aanpak tot nu toe heeft opgeleverd en welke lessen hieruit te leren zijn.