20240328 Verslag Gemeenteraad middag

Een gigantisch bedrag om energiearmoede tegen te gaan. Dus voor alle partijen die hier warmtenet een dure grap vinden zeg ik, wees eerlijk, gas is duur volatiel en slecht voor het klimaat. Voorzitter we kiezen voor warmtenetten omdat de bron duurzaam is, de uitstoot flink daalt en het betaalbaar wordt wanneer mensen zich meer aansluiten. Dus hoe meer Amsterdammers meedoen met het warmtenet, hoe goedkoper het is. En we hebben daarom gekozen om bij corporatiebezit juist te beginnen, in één keer aansluiten, veel gebruikers en we beloofden hen een huis met een betaalbare energierekening. En belofte maakt schuld. En door de gestegen kosten en het ontbreken van de Wet collectieve warmte is die betaalbaarheid nu in het geding. We zitten in limbo waar iedereen naar elkaar wijst en gesprekken zijn doodgebloed. Maar we moeten samen met een oplossing komen. Voorzitter, daarom dien ik een motie in die de wethouder verzoekt zich maximaal in te spannen om de betrokken partijen, namelijk Vattenfall voorheen Nuon, de

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

woningbouwcorporaties en het rijk weer aan tafel te brengen zodat Amsterdam aardgasvrij in 2040 in zicht blijft. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bakker. Het lid BAKKER: Dank u wel, voorzitter. Ja voorzitter, het is op z’n zachtst gezegd niet goed gegaan met de transitie aardgasvrij, het stokt aan alle kanten. En we hebben gezien dat corporaties zich terugtrekken en dat Vattenfall de prijs heeft verhoogd en zich ook terugtrekt en dat de rekening alsnog bij bewoners komt te liggen. We lazen zelfs dat corporaties nu weer teruggaan naar het installeren van cv-ketels bij isolatiewerkzaamheden, heel slecht nieuws. Nog steeds is het wel de bedoeling, als ik het goed begrijp, vanuit de gemeente dat er meer wijken worden aangesloten aan het collectieve warmtenet, bijvoorbeeld van Oost, terwijl we weten de biomassa die gaat niet door hopelijk, gelukkig. Maar wat dan wel? Welke warmtebron gaat daar dan nu voor gebruikt worden? Dan zitten we straks misschien toch weer met het aardgas van de Diemer Centrale. Er ligt nog steeds geen alternatief. Waarom blijven we dan uitbreiden? Want we zitten in een lock-in en dan vinden wij het niet verstandig om op die voet door te gaan. En de wethouder zegt gelukkig ook herbezinning is nu nodig, en dat lijkt me heel verstandig.

Dus ik wil ook vragen aan het college of ze dit punt meenemen, laten wij ook die focus op uitbreiding van warmtenet dan nu los. Wij steunen de motie Nadif 137 over een herijking, het lijkt me verstandig wat daarin staat, zij geeft wat meer richting mee. Maar ik mis dus nog wel hierin die stelling tegen het willen doorgaan met het aansluiten op warmtenetten. En ik ben heel benieuwd of de wethouder dus van plan is om dit mee te nemen. Ik heb in eerste instantie geen motie omdat ik toch hoop dat dit vanzelfsprekend is. Ook enigszins dan merkwaardig dat D66 dan met een motie komt om wel alles op alles te zetten om op deze voet door te gaan. Terwijl in onze ogen is dit wel duidelijk nu een doodlopende weg waarbij wij ons dan afvragen, gaat dit dan echt de energietransitie helpen? Moeten we niet andere keuzes maken of het helemaal radicaal anders aanpakken? En voordat de heer Hofland mij verwijt dat ik de ambitie aardgasvrij niet serieus neem, u vindt ons echt aan uw zijde. Die ambitie aardgasvrij moet wat ons betreft echt overeind blijven. Juist omdat we geen tijd te verspillen hebben moeten we wat ons betreft dan inzetten op wat zeker wel al echt kan. En we kunnen niet blijven wachten tot een bronnenstrategie, want de toekomst is onzeker.

Straks is het risico dat we in een nog grotere lock-in terecht zijn gekomen, terwijl dat geld altijd al misschien beter besteed was geweest, bijvoorbeeld aan isolatie. (Het lid HOFLAND: Voorzitter, ik waardeer het enorm dat lid Bakker wel uitspreekt die ambitie te delen en te onderstrepen. Nu zie je in een ander dossier, windmolens, een hoop over gedebatteerd en dan werd er ook vaak gezegd nee joh, doe ze maar op zee. Maar nu lezen we vanochtend weer op zee is misschien ook wel ingewikkeld. Dus wat je ziet bij zo'n ingewikkelde verbouwing is dat je niet meteen weet wat de beste oplossing is. Is mevrouw Bakker het dan met mij eens dat je alle mogelijke routes naar 2040, dat je je daarvoor moet inzetten? Dus ook deze.) Nee, op dit punt helaas dan niet. Want wij zien echt dat het uitbreiden van de warmtenetten ons alleen maar dieper in de shit brengt. En dan kan de heer Hofland zeggen wij hopen in de tussentijd dat er betere oplossingen zijn, maar als die dan niet komen dan heb je jezelf dus nog verder ingegraven. Daarnaast wil ik de vraag terugkaatsen, hoe wil de

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

heer Hofland dan massa gaan creëren en uit gaan breiden als niemand zich wil gaan aansluiten? (Het lid HOFLAND: Meteen even een antwoord op de laatste vraag, voorzitter. Dus bij heel veel projecten werd meer dan 70 procent gehaald. Dus dat is niet niemand, maar dat is een overgrote meerderheid. Dat ten eerste. En dan ten tweede, niet ik maar mevrouw Bakker zegt laten we maar even kijken naar wat andere oplossingen, misschien komt het dan goed. Het standpunt van mij, het standpunt van D66 is, doe er alles aan om 2040 te halen. Alles, aquathermie, echt wat je maar kan bedenken, doe het. En ook warmtenetten. En daar is lef voor nodig en er is eerst een investering voor nodig. En daar was tot voor kort draagvlak voor met partijen, Vattenfall corporaties, gemeente. En als we dan zo dichtbij waren, bij een oplossing die juist zoveel massa kan creëren, doe daar dan alles voor. Vind ik dan toch niet mevrouw Bakker aan mijn zijde?) Nee, want wij zien slechte massa. En je kan een euro maar één keer uitgeven. En wat we nu zeker weten, is dat als je investeert in het beter isoleren van woningen met dubbelglas, dat het sowieso aardgas bespaart. (Het lid HOFLAND: En daarom zetten we daar ook vol op in met een isolatieoffensief voor miljoenen, waarbij we tienduizenden huizen al langs zijn gegaan en nog veel meer langsgaan.

Maar waarom niet ook, op een klimaatbegroting waarvan het geld de afgelopen jaren niet op is gegaan. Waarom niet die volle inzet plegen op alles? Dus ook warmtenetten.) Omdat we nog een lange weg te gaan hebben met het isoleren. En als we dat eerst doen, dan halen we veel meer meters. En dat is dus verstandiger uitgeven van het geld en dus sneller minder aardgas. (Het lid NADIF: Voorzitter, de Partij voor de Dieren vindt GroenLinks aan haar zijde als het gaat over de klimaatambities, maar die moeten uitgevoerd worden en dat kan niet alleen door isolatie. Dat betekent dus ook als het gaat over het opwekken van energie, dat je daarin zult moeten investeren en iets moeten doen. Maar ik hoor geen enkel concreet voorstel vanuit de Partij voor de Dieren om daadwerkelijk daarin nu de stappen te maken. Want met alleen isolatie of eerste isolatie, gaan we het echt niet redden. En als 2040 of 2050 niet realistisch is, dan hebben we het over JA21, 2060.) Daarom sprak ik net ook mijn grote steun uit voor de motie van mevrouw Nadif waarin zij wat concreter is en ook geothermie en aquathermie aanstipt. En de hele geest van de motie, die steunen wij gewoon van harte. Volgens mij was ik ook al door mijn spreektijd heen. Nee, ik heb nog een vraag ook aan de wethouder.

Want we hebben dus die subsidiepot warmtetransitie … De VOORZITTER: U moet inderdaad een beetje door uw spreektijd heen zijn, want ik word erop gewezen dat u in de min zit nu. Het lid BAKKER: Dan ga ik één vraag stellen. Wordt het niet tijd dat we die subsidiepot warmtetransitie gaan inzetten om ook daaruit isolatiewerkzaamheden te bekostigen en daarmee dus een pas op de plaats zetten voor het uitbreiden van collectieve warmtenetten? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nijssen.

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid NIJSSEN: Voorzitter, het hoge woord is eruit, Amsterdam Aardgasvrij 2040, de doelstelling is niet langer heilig, herbezinning is nodig. Donderdag of eergisteren kwam het in de brief. Een teken aan de wand was de problematiek met de woningcorporaties en met Vattenfall recent, maar eigenlijk is dit al veel langer aan de hand, Het is ook iets wat al veel langer hier in deze raad wordt geadresseerd door een aantal collega's. Want wat is er namelijk aan de hand? Als we even één niveautje hierboven gaan hangen, Aardgasvrij 2040, is eigenlijk heb je maar één ding nodig om te kijken van hoe haalbaar is dat en gaat dat nou eigenlijk wel lukken? En dat is een rekenmachine, voorzitter. Met die rekenmachine kan je dan eventjes gaan terugrekenen. Je zegt Aardgasvrij 2040, een ambitie door GroenLinks gezet in 2018 en nu al bijna de tweede periode ingeduwd. Dan kun je gewoon gaan rekenen. Dan kom je erachter dat er iets van 475.000 woningen, 500.000 woningen in Amsterdam van het gas af moeten. Nou dan kan je dat kijken hoeveel per jaar er van het gas moeten, dat zijn er 27, 28, 29.000. Dan bel je Liander een keertje en Liander vertelt je dan, in de afgelopen jaren dat er maar een paar duizend woningen van het gas afgegaan zijn. Dan zou je zeggen, de feiten laten dus wel heel duidelijk zien, het gaat niet zo goed. Daar heeft het college niks van willen weten.

Ook is er onderzoek geweest dat heeft laten zien dat 2050 aardgasvrij, zoals het Klimaatakkoord gewoon van je vraagt, 9 miljard euro goedkoper is dan de aardgasvrij-2040doelstelling. Dus het is ook nog eens een keer ongekend veel duurder en het is onduidelijk hoe de gemeente Amsterdam dit gaat betalen. Dat gezegd hebbende, voorzitter, ik wil graag, en dan vraag ik al jaren om, maar actueler dan ooit dien ik een motie in, onder andere met JA21 en het CDA, om te vragen eigenlijk naar wat een heleboel van de coalitiepartijen hier ook betogen, maar dan net even een stukje preciezer, is namelijk dat ik wil gaan zien hoe gaat die aardgasvrijtransitie er nou uitzien in Amsterdam? En daar bedoel ik dus mee, in 2028, 2029 gaat die en die straat van het aardgas af en dat doen we met die partner, dat doen we met deze middelen, betalen we zo, zo en zo, en daar wordt deze warmtebron voor gebruikt. Dat dan voor heel Amsterdam en dan met die rekenmachine. Op die manier hebben we een kaart van Amsterdam waarbij je kan zien hoe de aardgasvrijtransitie wel of niet gerealiseerd gaat worden. En ik denk dat dat actueler is dan ooit, gezien het feit van wat er nu in Noord gebeurt, dat de mensen, dus eigenlijk voorlopers, de eerste mensen die in aardgasvrije huizen zitten in Amsterdam worden geconfronteerd met veel hogere kosten. En het kan niet zo zijn dat dat vaker gaat gebeuren.

Dus we moeten echt gaan nadenken, we moeten een plan maken en we moeten het wat meer zakelijker aanpakken, voorzitter. (Het lid HOFLAND: Voorzitter eens, het kan niet zo zijn dat mensen met een kleine portemonnee juist met die hoge rekening komen te zitten. Daarom beginnen we bij corporatiewoningen. Daarom vinden we het belangrijk, allemaal, dat dat verschil gecompenseerd wordt. Maar stel we doen wat de heer Nijssen wil, we doen ze als allerlaatst, we laten het schieten met die warmtenetten. Dan zitten die mensen als allerlaatst aan het gas. Wat op dat moment dan peperduur zal zijn, want het zijn er maar een paar, dus het is duur. En nu in 2022 was het al zo dat we 1.200 euro moesten compenseren voor deze mensen. Wat zegt de heer Nijssen tegen die mensen die dan als allerlaatst van het gas afgehaald zouden worden?) Voorzitter, dat is ook helemaal niet wat ik gezegd heb. Ik zei namelijk, ik gaf geen uitspraak of een duiding over welke techniek ik beter of slechter vond. Ik zei dat ik duidelijk wil hebben welke technieken gebruikt gaan worden, waar en wanneer, en dat daar ook bij zit hoe dat betaald wordt. Dus dat is eigenlijk juist de vraag die ik hier, en de uitdaging, die ik hier consequent neerleg bij dit college en deze coalitie.

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid HOFLAND: Ja, dat hoor ik. Dus u vraagt om een uitvoeringsprogramma van een onderhandeling waar net allemaal partijen bij zijn weggelopen. Dat is een beetje hetzelfde als dat ik nu zou vragen om een uitvoeringsprogramma van het regeerakkoord van de landelijke partijen. Het akkoord moet nog komen en daarna pas een uitvoeringsprogramma, dat lijkt me een beetje gek. Maar is de heer Nijssen het niet met mij eens dat we moeten voorkomen dat mensen met een kleine beurs als allerlaatste van het gas afgehaald worden?) Voorzitter, wat ik een beetje gek vind is dat deze aardgasvrijtransitie is een soort van een paar weken geleden begonnen en het werd een beetje ingewikkeld met Vattenfall en de woningcorporaties. Dit is iets wat al jaren aan de orde is hier. En er worden hier jaren verloren omdat die analyse waar ik om vraag maar niet wordt gegeven. (Het lid HOFLAND: Ja, nee, maar dan wordt het wel duidelijk. Want de heer Nijssen kan heel duidelijk en scherp en hard zeggen tegen mensen die nu mogelijk meer zouden moeten betalen, dat mag niet. Dat ben ik met hem eens. Maar die duidelijkheid kan hij absoluut niet geven aan de mensen die over acht, negen jaar in die positie zouden zitten. Dat doet hij niet.

Dus wat de heer Nijssen doet is, hij bestelt allemaal rondjes in de kroeg, geeft de drank aan zijn vrienden, maar tegen de tijd dat er betaald moet worden is de heer Nijssen de kroeg uit.) Voorzitter, ik ben altijd heel royaal in de kroeg. Dat gezegd hebbend, deze weergave klopt natuurlijk helemaal niet. De vraag die ik juist stel is, breng ook die betaalbaarheid in beeld. En ik steun onder andere de motie van de heer Kreuger juist om die mijn mensen die nu zo getroffen, die nu gedupeerd zijn, om die te ondersteunen financieel met het verschil tussen die gasprijs en wat ze nu betalen. (Het lid HEINHUIS: Ja voorzitter, en gelukkig stond dat natuurlijk ook al in de brief dat dat gaat gebeuren, die compensatie. Maar ik heb eigenlijk een andere vraag want de heer Nijssen zegt hoe gedetailleerder het plan, hoe beter. En als we een heel gedetailleerd plan hadden gehad, dan had zich deze situatie niet voorgedaan. Is dat wat ik de heer Nijssen hoor zeggen?) Ja volgens mij stond, de compensatie is een paar maanden geleden door JA21, die credit moet ik geven, al aangekondigd in deze raad, niet in de raadsbrief van een paar dagen geleden. Maar wat ik hiermee vooral bedoel is dat als je een plan maakt, ik wil het zakelijk aanpakken, ik wil gewoon dat we over die aardgasvrijtransitie nadenken op een manier van we gaan het plannen.

Het is ook een beetje een project, het moet serieus projectmatig worden aangepakt met je partners waarbij die betaalbaarheid in beeld is. (Het lid HEINHUIS: Interessante woordkeuze, zakelijk aanpakken, want het is nu juist bij het grote bedrijf hier misgegaan, omdat die vooral financiële belangen voor ogen hadden en niet de belangen van de bewoners. Die wel bij de gemeente vooropstaan, en ook bij de corporaties vooropstaan. En daarom zijn ze er nu niet uitgekomen, omdat die betaalbaarheid van de bewoners onder druk kwam te staan. Ziet de heer Nijssen dat ook?) Ik zie vooral een gemeente die heeft een doelstelling gesteld. Ik vind je als gemeente sta je ook aan de lat voor het aardgasvrij maken van je stad, en dat moet trouwens per 2050, dat is de regierol die je als gemeente hebt. Dus ik zie het ook als de volledige verantwoordelijkheid voor de gemeente om die partners bij elkaar te hebben en een plan te hebben met elkaar op een zakelijke manier. En dat had, for the record, echt al jaren geleden gemoeten.

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

(Het lid HEINHUIS: Dan tot slot laatste keer, maar ik begrijp niet zo goed waarom dit plan waar de heer Nijssen naar verwijst had kunnen voorkomen wat zich nu heeft voorgedaan, namelijk dat Vattenfall veel te hoge extra lasten bij de bewoners neerlegt en dat zowel de gemeente als de corporaties daarvan hebben gezegd, dat kan niet, dat is onbestaanbaar, want we hebben altijd met elkaar afgesproken, dit mag niet ten koste gaan van de mensen met een kleine portemonnee.) Ja voorzitter, evident is gewoon dat de onderhandeling eigenlijk nu pas gestart is onder leiding van de gemeente. En dat had gewoon veel eerder moeten gebeuren. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bobeldijk. Het lid BOBELDIJK: Voorzitter, als ik vroeger door de, of nog steeds wel, door de stad fiets, maar vroeger zag ik weleens van die leuke stickertjes bij de verkeerslichten staan, het is moeilijk om groen te doen als ik rood sta. En dat heeft ook alles wel te maken met de warmtenetten en de prijzen die we nu zien en wat dat betreft is het ook heel voorstelbaar dat we wel betaalbare varianten daarvoor betalen, maar dat het tegelijkertijd ook klapt als dat niet lukt. Tegelijkertijd hebben we ook een ambitie in het kader van duurzaamheid, want als we niets doen wordt prijs alleen maar hoger voor volgende generaties. Dus er moet echt iets gebeuren.

Ik wil de bijdrage kort houden, maar ik heb wel wat vragen, met name aan het college. Ten eerste, hoe gaan we onze doelstellingen nu wel bereiken nu dit verhaal is geklapt? Ten tweede zien we dat een aantal mensen die wel al aangesloten zijn op het warmtenet, en daar hebben ook andere partijen op gerefereerd, wel al met een hoge rekening zitten. Daar zitten ook mensen bij die het amper kunnen betalen. Hoe wordt daar verder mee omgegaan? En we zien hier toch ook wel, met name de rol of het feit dat er veel zaken gewoon aan private partijen worden toegelaten om onze maatschappelijke doelstellingen te halen. En wordt het geen tijd om nu echt tempo te maken met een publiek verhaal voor die warmtenetten? Dus graag op deze drie punten antwoord van het college. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nadif. Het lid NADIF: Voorzitter, en het sluit eigenlijk heel goed aan op het verhaal van de SP. Want zoals de SP al eerder zei, publiek is toch echt wel beter. En ik kan me nog herinneren, in de vorige periode hebben we ook een motie ingediend over klimaatrechtvaardigheid, samen met de SP, dat dat het principe is, dat we ervoor zorgen dat de mensen met de kleinste portemonnee, dat we daarvoor staan en dat we daarvoor kunnen kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat zij niet de dupe zijn van de klimaatdoelstellingen en dat we ze juist daarin ondersteunen.

Dus ik ben ook blij met de brief van de gemeente, van het college, waarin wordt aangegeven dat bewoners hierin gecompenseerd worden. Dat gezegd hebbende, ik heb echt nog wel een, hoe zal ik het zeggen, een stevige mening over hoe dit proces is gegaan. Het feit dat ik via LinkedIn moet gaan lezen hoe Vattenfall en Ymere hierop reageren, vond ik eerlijk gezegd schaamteloos. Er zijn heel veel bewoners die al moeite hebben met de rekeningen te betalen, om dat dan vervolgens via het nieuws, via de pers en dus blijkbaar ook via social media op deze manier moeten lezen, dat komt niet betrouwbaar over. En dat komt niet over als dat de zaken dan goed geregeld zijn als het gaat over hun rekeningen. Want uiteindelijk zijn het de bewoners die de rekening moeten betalen. En ik vind er ook wat van dat er in zulke korte tijd, dat Vattenfall en de

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

woningcorporaties makkelijk weglopen van gesprekken, terwijl zij ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben. Want ik hoor de VVD inderdaad zeggen, we willen het zakelijk aanpakken, maar het is zakelijk aangepakt. Dat is juist het hele probleem, de maatschappelijke verantwoordelijkheid bij een Vattenfall, bij de woningcorporaties, die heb ik echt gemist de afgelopen weken. En dat moet echt van mijn hart. Dat betekent niet dat als het gaat over de doelstellingen, en ik zou geen GroenLinkser zijn als ik niet pal achter onze klimaatdoelstellingen zou staan, dat we zoveel mogelijk moeten proberen om deze ambities vast te houden. Dus ik steun ook de motie van D66 daarin. En ik vind het echt belangrijk dat we dit blijven uitspreken, ook al weet ik dat het moeilijk gaat worden de komende tijd. Met name omdat deze afspraken niet doorgaan. En ik ben ook heel erg benieuwd of we op korte termijn in gesprek kunnen gaan met het rijk, ook in navolging van de motie van D66, hopelijk voorafgaand aan het debat 10 april van de Tweede Kamer, om het te hebben over die onrendabele top als het gaat over investeringen in de warmtenetten.

(Het lid KREUGER: Voorzitter, waar ik even benieuwd naar ben is hoe GroenLinks ervoor gaat zorgen dat het betaalbaar wordt.) Zoals het college al eerder heeft aangekondigd, dat we dus vanuit het klimaatfonds gaan kijken hoe we bewoners daarin kunnen compenseren. Maar laat duidelijk zijn, de vorige periode maar ook deze periode is het principe van klimaatrechtvaardigheid, dus dat het betaalbaar moet zijn voor alle bewoners, altijd het uitgangspunt geweest van ons klimaatbeleid. En dat staat ook in alle stukken verantwoord dat we hiervoor staan. (Het lid KREUGER: Kijk dit is waar het gesprek of het debat eigenlijk altijd fout gaat. En dat is dat GroenLinks in een wereld leeft waarin zij denken dat iets wat onbetaalbaar is, dat je dat betaalbaar kan maken door potjes geld heen en weer te schuiven. Feit is gewoon dat de totale som van wat het kost een onrendabele top heeft van miljarden, 14 miljard. Dus het is in zijn totaliteit duurder en dan kan je wel zeggen ja, dan pakken we subsidie en dan geven we dat aan die bewoners. Maar die bewoner betaalt toch vervolgens weer belasting? En dan komt dat weer, dat is dan wel stukje circulariteit wat er in het beleid zit, maar dat komt dan toch gewoon weer bovenin de put terecht?) Ja voorzitter, zoals ik net ook verwees, er is inderdaad een onrendabele top. Dat heb ik ook nooit ontkend.

Het is ook belangrijk dat wij kunnen kijken in hoeverre wij daarin kunnen compenseren. Daar hebben we het rijk maar ook Vattenfall en de woningcorporaties nodig, want we hebben allemaal een maatschappelijke verantwoordelijkheid naar de mensen toe. En dat is iets wat ik echt wel gemist heb in die gesprekken, of in ieder geval de berichtgeving die ik heb gezien vanuit Vattenfall en de woningcorporaties de afgelopen weken. Omdat ik echt van belang vind dat zij begrijpen dat zij ook een verantwoordelijkheid hebben naar de bewoners toe. (Het lid KREUGER: Nogmaals, de enige manier waarop je dit betaalbaar kan krijgen, is de totale som, gewoon van al het geld dat het kost, om die kleiner te maken. Dat is de enige mogelijkheid om het betaalbaar te maken. Het schuiven met potjes, wat hier nu weer wordt aangehaald, is zo'n grote denkfout. Begrijpt GroenLinks dat?) Voorzitter, er wordt niet geschoven met geld. Er wordt duidelijk gemaakt dat voor die energietransitie een onrendabele top is. Tegelijkertijd is het nu eenmaal zo dat we die energietransitie, of je nou links, rechts, conservatief, progressief, we zullen eraan moeten geloven. En dat betekent dus dat we die investering moeten maken, ongeacht. En ja dat gaat geld kosten. Maar die investering moeten we maken en dan moeten we absoluut niet

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

willen dat we juist de mensen in sociale huurwoningen met de kleine portemonnee, dat we die als laatste gaan helpen en dat we die laten zitten. Dat is onacceptabel. En daarom vind ik het belangrijk dat we daarvoor compenseren. Voorzitter, ik ga verder met mijn betoog. Ik heb twee moties ingediend. De ene gaat over herijking, het betekent vanwege deze onderhandelingen en hoe dit is gegaan, dat we opnieuw moeten gaan kijken naar onze doelstellingen, maar ook naar hoe we die gaan uitvoeren. De Partij voor de Dieren stelde dat ook heel erg terecht. En het lijkt me goed om daar opnieuw naar te kijken, maar dan niet de activiteiten op te schorten, en dat we ook gaan kijken hoe we ervoor kunnen zorgen als het gaat over bijvoorbeeld het publiek warmtebedrijf, om dat proces te gaan versnellen, om te kijken of we dat naar voren kunnen halen. Want we hebben gezien, als we maar één partner hebben dat dat echt onvoldoende is en dat we moeten gaan kijken naar meer diversiteit als het gaat over de aanbieders van warmte en warmtenetten. (Het lid KREUGER: Met dat publieke warmtebedrijf, leg eens uit hoe dat dan gaat werken.) Ja voorzitter, vanwege de spreektijd kan ik geen college geven over een publiek warmtebedrijf. Maar weet u wat, ik wil het volgende voorstellen. Laten we daar, want deze motie wordt aangenomen, want er staat een meerderheid onder, dus dat is heel erg fijn.

Laten we dan ook in dit proces ervoor zorgen, want ik zie de behoefte van JA21, om daar een technische sessie over te organiseren zodat we daar dieper op in kunnen gaan, maar dat we ook kunnen kijken wie heeft er belangen in het publiek warmtebedrijf. Omdat het van belang is dat het ook echt daadwerkelijk publiek is. Want we hebben gezien hoe belangrijk dat is en de SP heeft daar ook terecht naar verwezen, dat we hierin moeten investeren. (Het lid KREUGER: Kijk, als we het hebben over een publiek belang in een dergelijke nutsvoorziening, zo noem ik het maar eventjes. Een van de belangrijkste redenen waarom wij bijvoorbeeld Westpoort Warmte voor een deel hebben gekocht, is dat we zeggen ja, nee, we moeten het publieke belang dienen. En nu zit de gemeente daarbij de aandeelhoudersvergadering van Westpoort Warmte, waar ze gewoon eigenaar van zijn, en ze komen er niet uit. Dus welk publiek belang gaat er nou gediend worden als we zeggen ja, nee, we gaan het gewoon in het publieke houden. Dat hebben we toch allang geprobeerd?) Voorzitter, dat wij aandeelhouder voor 50 procent zijn van Westpoort Warmte is belangrijk.

Stelt u voor dat alleen Vattenfall daar had gezeten? Stel u voor wat dan was gebeurd met die prijzen? Ik kan u vertellen dat ik juist blij ben dat de gemeente Amsterdam daar aanzit en dat juist van belang is dat we daarin enigszins, voor zover dat mogelijk, is controle in houden. En dat gezegd hebbende als laatste, JA21 stelt mij terecht deze vraag. Want dit is een publieke voorziening, dit is iets wat iedereen nodig heeft, warmte, en we hebben gezien dat de markt hierin weer gefaald heeft. En daar moeten we echt kritisch op zijn. En daarom is het ook echt van belang om zoveel mogelijk te investeren dat het zoveel mogelijk in publieke handen komt en dat we ook echt kunnen kijken hoe gaan we dit probleem oplossen. Want die energietransitie is noodzakelijk. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Veldhuyzen. Het lid VELDHUYZEN: Dank voorzitter, ja, moeilijke situatie als de wethouder Duurzaamheid hardop aan het twijfelen is of de ambitie nog wel gehaald kan worden om per 2040 de stad gasvrij te maken. En ik denk dat er heel wat argumenten zijn waarom we

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

misschien nog wel veel sneller fossielvrij zouden moeten zijn. Maar natuurlijk kan Amsterdam dat niet zonder de steun van het rijk. Maar tegelijkertijd is het natuurlijk wel de vraag waar die rekening terechtkomt voor die klimaattransitie. En dat is natuurlijk precies waar klimaatrechtvaardigheid over gaat, wat het lid Nadif al zei en natuurlijk ook de SP en waarschijnlijk ook de Partij voor de Dieren net op hebben gehamerd. En ik vind die motie van JA21 dus ook wel terecht. Maar het wordt gelukkig ook benoemd in de brief van het college, dat de mensen die dus onevenredig hard zijn geraakt door stijgende kosten, dat die gecompenseerd worden. En dat lijkt mij heel erg belangrijk, want als we dat niet doen dan verliezen die mensen het vertrouwen in niet alleen de overheid maar ook de noodzaak om iets te doen aan die klimaattransitie. En ik zou eigenlijk wat willen vertellen over mensen die ik sprak in Van der Pekbuurt, want het lijkt nu een beetje op alsof nu alles pas misgaat maar er kwamen, dat is volgens mij twee commissies geleden, kwamen er al mensen uit de Van der Pekbuurt bij de commissie langs. En zij zijn daar in de buurt hevig aan het protesteren, waren hevig aan het protesteren, tegen de komst van warmtenet.

Wat die mensen onder andere tegen mij zeiden is dat energielabels eigenlijk nietszeggend zijn, want het meet niet werkelijk hoe goed een woning is geïsoleerd en dat een label bijvoorbeeld omhoog gaat als je aangesloten bent op warmtenet, maar zolang je niet isoleert alle warmte nog steeds tussen alle kieren en noem het maar ook verdwijnt. En mensen stelden ook, voor woningcorporaties is het goedkoper om woningen via Vattenfall op het warmtenet aan te sluiten dan woningen tot een hoger niveau te isoleren. Warmtenet wordt daarom gebruikt als reden om niet te isoleren. En dat mensen dit denken, dat ze natuurlijk best wel zorgwekkend. En ik denk ook dat het goed is dat we onszelf gaan afvragen van is dit wel de beste manier om onze ambities en de doelen die wij hebben als het gaat om de klimaattransitie te bereiken. Want het gaat er niet alleen om dat de energieleveranciers en de woningcorporaties met elkaar overhoopliggen, maar ook dat er gewoon echt een gebrek aan vertrouwen is bij de mensen om die het gaat in de gekozen strategie. En dat lijkt me wel een kwestie die hier ook geadresseerd mag worden. En ik was overigens buitengewoon positief, of ja positief verrast over de mate van kennis die de bewoners in de Van der Pekbuurt hadden over bijvoorbeeld warmtenet. Ze wisten de veel meer dan ik over, ik doe deze commissie natuurlijk ook pas net sinds ik terug ben.

Maar werd ook bijvoorbeeld gezegd dat warmtenet eigenlijk niet duurzaam is, want 30 procent van de warmte gaat verloren voordat het in de wijk komt en dat je dus veel beter warmte uit het IJ zou kunnen halen als het gaat om bijvoorbeeld de Van der Pekbuurt. Maar er werd ook gezegd dat het aanleggen van al die systemen voor warmtenet niet goed voorbereid zijn op de toekomst, omdat het bijvoorbeeld niet geschikt is voor laagwarmtetemperatuur. Dat zijn allemaal dingen die spelen daar in de buurt en die ik hier toch ook wel even neer wil leggen, want het gaat hier volgens mij niet alleen om de hoge piefen van de energieleveranciers en de woningcorporaties die met elkaar overhoopliggen. Maar uiteindelijk gaat dit over mensen in de wijken die teveel betalen en we moeten hun vertrouwen behouden. Dus ik zou graag de wethouder om een reflectie willen vragen daarover. Daar laat ik het bij, dank u. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Havelaar. Het lid HAVELAAR: Voorzitter, dank u wel. En als corporaties en energieleveranciers rollebollend met elkaar over straat gaan en coalitiepartijen ter elfde uren nog allerlei moties rondsturen, dan weet je dat het goed mis is. We zijn hier getuige van een behoorlijk bedrijfsongeval rondom aardgasvrij. Beloftes zijn gebroken en bewoners

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

worden de dupe. Toch bekruipt mij tijdens dit debat een beetje het gevoel, en dat heb je wel vaker bij het familiediner, dat ik heb zitten kijken naar een overeenkomst tussen partijen dat zich verkleed heeft als een verschil. En dan doen we net alsof we het oneens zijn, maar iedereen vindt dat dit niet kan, iedereen vindt dat er gecompenseerd moet worden en in verschillende bewoordingen zeggen we dat we moeten herbezinnen. En ik steun daarin het betoog van JA21 en de VVD die de herbezinning wat fundamenteler maakt. En de reden dat ik dat doe, is dat mensen behoefte hebben aan duidelijkheid. Het enige juiste wat deze wethouder kan doen is als een soort EO-presentator duidelijkheid geven over het proces. Namelijk een pas op de plaats, we gaan even helemaal nietsdoen tot er voor iedereen duidelijkheid is, en een garantie dat iedereen gecompenseerd wordt. Want alleen op die manier behouden we een draagvlak en ook alleen op die manier kun je in de toekomst tempo vasthouden. En door nu toch de suggestie te wekken dat, terwijl er nog geen duidelijkheid is, als een soort paniekvoetbal door te gaan omdat je bang bent dat je een deadline mist, is het domste wat je nu kunt doen. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u wel, voorzitter.

Nu de onderhandelingen met Vattenfall zijn geklapt heeft de realiteit onze linkse klimaatpartijen ingehaald, keihard, de wal keert nu het schip. First things first, het is eigenlijk wel mooi dat het gewoon niet lukt. Want het is een enorme kostenbesparing, een blessing in disguise. Voorzitter, veel armste inwoners van Amsterdam betalen nu astronomische rekeningen van wel achthonderd euro per maand, besef de gevolgen. Ouders die hun kinderen niet meer naar de bioscoop kunnen laten gaan, lege koelkasten, uitgezette verwarmingen en enorme financiële stress. Het is een schande, voorzitter, dat onze kritiek op het aardgasvrijmaken van de stad jarenlang is genegeerd. Ik zou menen dat ook de VVD op dit punt toch eens bij zichzelf te rade moet gaan, want onder Bolkestein was dit zeker niet gebeurd, een oud Shell-man trouwens. Ik hoor hier betogen, we zullen eraan moeten geloven. Nee, aardgasvrij überhaupt in 2040 of 2050 is ontstaan uit misplaatst naïef idealisme. Een bijdrage aan minder CO2uitstoot wereldwijd levert het niet op. Overigens is CO 2 dus niet de enige factor die opwarming veroorzaakt, er is een reeks natuurlijke oorzaken. Voorzitter, ik kom binnenkort met een notitie inzake klimaatrecht, dit vergezelt door een juridisch advies van een of twee hoogleraren, waarin een en ander wordt onderbouwd.

Voorzitter, ook de corporaties hebben nooit geloofd in 2040, ze gaven aan dat 2050 ook wellicht onmogelijk zou zijn. Die nuchterheid valt te waarderen. In 2020, voorzitter, was het GroenLinks wethouder mevrouw Van Doorninck die beloofde dat huurders niet meer zullen gaan betalen. Er verscheen toen al in de Telegraaf een artikel dat aardgasvrij in 2040 de stad 9 miljard euro extra kost, met inflatie erbij is dat bedrag nu nog veel hoger. Met alle andere opgaven in de stad kunnen we die vermaledijde transitie, transitie, transitie, gewoon niet aan. Conclusie, het is de hoogste tijd om 2040 en 2050 vaarwel te zeggen. Daarenboven dienen we onmiddellijk met een oplossing te komen voor de gedupeerden. We zien graag dat de slachtoffers van Vattenfall en de gemeente en het funeste gemeentebeleid met terugwerkende kracht worden gecompenseerd. Wat gaat het college doen om hen schadeloos te stellen? De wethouder. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Garmy.

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid GARMY: Dank, voorzitter. Het klappen van de deal met Warm Amsterdam is zeer teleurstellend, niet alleen voor Amsterdammers die nu met gestegen kosten zitten maar ook voor de belangrijke ambitie om Amsterdam in 2040 aardgasvrij te krijgen. Dit doel staat nu op losse schroeven. We zijn blij dat het college aangeeft huishoudens die nu voor verhoogde kosten staan te willen compenseren. Dat is belangrijk. Niet alleen omdat deze mensen hun rekeningen moeten kunnen blijven betalen, maar ook omdat hen beloofd is dat de kosten niet zouden toenemen. Die belofte niet nakomen leidt tot wantrouwen en afkeer van de juist zo belangrijke verduurzamingsopgave. Als mensen minder of slechter krijgen dan op voorhand afgesproken, wordt het tenslotte onmogelijk om mensen nog warm te krijgen en mee te krijgen in de verduurzamingsopgave die voor ons ligt. We hopen dan ook spoedig van de wethouder te horen hoe hij deze compensatie wil gaan vormgeven. Tegelijkertijd is compensatie voor deze groep geen oplossing om tot een aardgasvrij Amsterdam te komen. We er hebben begrip voor dat de ontwikkelingen nog ver zijn, maar hopen toch dat de wethouder alvast een voorschot kan nemen op de vraag wat nu. De raadsinformatiebrief blijft hier namelijk grotendeels van de weg. Wacht het college op meer informatie vanuit het rijk.

Zo ja, wat is er nodig en is er enig zicht op of en wanneer we dit kunnen verwachten? Hoe heeft de wethouder bijvoorbeeld gekeken naar het debat dat gisteren hierover plaatsvond in de Kamer? En is hier al iets te zeggen over de gevolgen voor Amsterdam? Tot slot, we hebben het college gesteund in haar ambitie om Amsterdam in 2040 aardgasvrij te hebben. Hoewel we nog steeds het belang van deze opgave zien, vinden we het net zo belangrijk dat we eerlijk en realistisch zijn naar Amsterdammers toe. Hoge doelen en ambities zijn goed, maar als de praktijk laat zien dat die niet haalbaar zijn, dan moeten we hier transparant en eerlijk over zijn. We blijven de ambitie steunen om zo snel als mogelijk en op een betaalbare sociale manier tot een aardgasvrij Amsterdam te komen. Daarom dienen op initiatief van een aantal partijen meerdere moties in. Tot zover. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden Heinhuis, Nadif, Hofland, Garmy en Veldhuyzen inzake het betaalbaar houden voor huurders met stadswarmte, nr.

139.24 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: in samenwerking met de corporaties zekerheid te bieden aan de huurders om de energierekening betaalbaar te houden; corporaties op te roepen indien nodig te blijven compenseren om de energierekening van de bewoners betaalbaar te houden; verder in gesprek te gaan met de corporaties over een structurele oplossing en hun rol daarin; hierbij ook Vattenfall te betrekken en nadrukkelijk aanspreken op hun verantwoordelijkheid met betrekking tot betaalbare energie. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Dank u wel, voorzitter. En ook ik spreek hier vandaag allereerst mijn teleurstelling uit over wat zich heeft voorgedaan. Ik denk dat het heel droevig is om te zien hoe de onderhandelingen de afgelopen weken zijn gegaan. Maar nog veel droeviger is het dat de bewoners nu geconfronteerd zijn geweest met deze gigantische stijging in hun

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

energierekening en dat dat voor heel veel mensen gewoon niet betaalbaar is. En de Partij van de Arbeid heeft altijd gezegd, de energietransitie kan alleen slagen als het ook een sociale transitie is. Klimaatrechtvaardigheid staat daarbij voorop en klimaatrechtvaardigheid betekent dus dat de mensen met de laagste portemonnee juist erop vooruit moeten gaan en niet achteruit. En ook daarom vinden wij het heel belangrijk dat het college direct heeft toegezegd dat die mensen gecompenseerd gaan worden. Want wat ons betreft is dat ook echt een voorwaarde voor het slagen van die energietransitie. En dat zie je ook, want ik denk dat het draagvlak onder druk komt te staan door dit soort situaties en dat het steeds moeilijker wordt om mensen dan te enthousiasmeren om over te stappen op een warmtenet als we niet kunnen zorgen dat hun kosten niet onredelijk stijgen. Dus daar ben ik blij mee. Maar tegelijkertijd vind ik het ook zorgelijk, als ik denk aan de bewoners hoeveel verschillende berichten zij de afgelopen tijd hebben ontvangen van allerlei kanten. Veel is erover in de media gezegd. En ik ben daarom ook benieuwd of de wethouder kan reflecteren hoe de communicatie met de bewoners zal gaan verlopen, hoe zal worden gezorgd dat bewoners duidelijkheid krijgen over wat er gaat gebeuren.

En ik hoop ook dat we zo snel mogelijk duidelijkheid krijgen over die financiële regeling die het college voorstelt, want dat is voor ons van het grootste belang op dit moment, dat die bewoners die compensatie krijgen die zij verdienen en alleen dan kunnen we verder ook met die energietransitie waar we ook niet omheen kunnen. Maar daarvoor hebben we wel steun ook van bewoners nodig en daarvoor moeten we ook zorgen dat bewoners niet in onredelijke situaties terechtkomen, zoals we nu wel hebben gezien. En tot slot zou ik willen zeggen, dat wat ik ook een mooie oplossing in de toekomst vind is toch echt ook dat publieke warmtebedrijf. Dus ik ben heel blij ook met de motie van GroenLinks daartoe. Ik denk dat het goed is dat wij ook oog hebben voor warmtecoöperaties die nu in de stad ook al worden opgericht door bewoners, dat we daar aandacht voor blijven geven, maar dat het uiteindelijk weer meer in publieke handen houden van nutsvoorzieningen heel belangrijk is. (Het lid KREUGER: Voorzitter, als Vattenfall zo meteen gewoon blijft vasthouden aan het feit dat zij niet gaan betalen. Wie gaat het dan betalen voor die bewoners?) Een goede vraag. En daar zit natuurlijk ook wel de crux van dit probleem, namelijk het enorme marktfalen wat zich hier heeft voorgedaan. We kunnen grote bedrijven uiteindelijk niet vertrouwen dat ze ook echt het belang van de bewoners vooropstellen.

Daarvoor zijn afspraken nodig en die afspraken moeten ook gemaakt worden. Ook met Vattenfall. (Het lid KREUGER: Ik vroeg wie het gaat betalen.) Ja voorzitter, ik kan wel herhalen wat in de brief staat maar de gemeente gaat een deel van de compensatie voor haar rekening nemen en ik denk dat dat heel goed is. (Het lid KREUGER: Ja, maar als zo meteen nou Vattenfall zegt wij betalen niet, dan blijft er gewoon een bonnetje liggen. Dan is het toch heel redelijk dat de gemeente als grote aanjager van dit alles gewoon zegt wij gaan dat betalen. Want nu gebeurt het weer, zeggen dat het college dat voorstelt. Twee maanden geleden heeft JA21 in de commissie gezegd dat dit betaald moet worden uit het klimaatfonds. En dan hier gaat weer de Partij van de Arbeid, GroenLinks en iedereen hier de redder spelen van die mensen, want het college gaat het allemaal oplossen. Gaat de Partij van de Arbeid zo meteen de motie, het voorstel wat wij hebben gedaan om die mensen te helpen, steunen?)

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Nee voorzitter, want ik word ook een beetje moe van de claim van JA21, alsof JA21 de enige partij in deze gemeenteraad is die iets geeft om de portemonnee van bewoners. Volgens mij zijn er heel veel partijen die dat doen. Zoals ik net al zei zijn er heel veel partijen die altijd hebben gezegd, deze transitie kan alleen slagen als het ook een sociale transitie is. Er zijn echter ook partijen die daar serieuze voorstellen al jaren voor doen, niet nu op het laatste moment met een voorstel komen. En er zijn ook partijen die wel inzien dat dit niet zomaar een keuze is van de gemeente om iets te doen aan klimaatverandering, maar gewoon pure noodzaak. En de heer Kreuger kan wel denken dat we meer tijd hebben en dat we de luxe hebben om allerlei andere alternatieven te gaan onderzoeken, maar die luxe hebben we niet. Klimaatverandering is een heel groot probleem en daar moet nu iets aan gedaan worden en dat is niet zomaar een keuze van deze gemeente omdat we dat leuk vinden, dat is pure noodzaak. (Het lid BOBELDIJK: Ja, ik ben het helemaal met mevrouw Heinhuis eens dat we nutsvoorzieningen in publieke handen moeten houden. Maar ik vraag me wel af wat er in twee maanden veranderd is sinds het Afval Energie Bedrijf.) Voorzitter, een terechte vraag denk ik. En dat is natuurlijk ook ingewikkeld, laten we dat debat niet herhalen vandaag.

Ik denk wel dat het belangrijk is om vooruit te kijken en hoe we kunnen kijken dat we die warmtenetten die ook nu worden aangelegd nog, hoe we daar kunnen zorgen dat we als gemeente daar veel meer controle over krijgen. (Het lid BOBELDIJK: Ja, ik wil dit debat wel een beetje herhalen. Of niet helemaal herhalen, ik vind het prima als de PvdA tot een nieuw inzicht is gekomen, dat lijkt me heel goed. Maar doe dan ook boter bij de vis en draai dan dat andere besluit terug, zou ik ook zeggen.) Voorzitter, daar gaat dit debat vandaag niet over en dat voorstel ligt ook niet voor. Dus daarom ga ik daar verder ook niet op in. (Het lid BOBELDIJK: Ja, toch ben ik wel geïnteresseerd of als we dat debat nu zouden voeren, of daar een andere conclusie uit zou zijn gekomen of dat u dan weer tot dezelfde conclusie komt.) Ja voorzitter, ook dat is een als-dan-vraag die ik voor vandaag op dit moment voor dit debat niet relevant vind. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Groot Wassink. Wethouder GROOT WASSINK: Dank, voorzitter. En dank aan de leden voor een denk ik heel goed en mooi debat over waar wij nu precies staan met ook onze ambities op het gebied van Aardgasvrij Amsterdam. Kijk, het college heeft altijd gezegd, en ik hoorde net het lid Heinhuis het ook zeggen, de energietransitie zal sociaal zijn of hij zal niet zijn.

We hebben altijd gezegd dat je kosten nooit kunt afwentelen op mensen met de laagste inkomens. Dat moet altijd het uitgangspunt zijn. En dat is nu natuurlijk ook weer aan de hand. En tegelijkertijd zien we dat de doelstelling zoals we die eerder hebben geformuleerd natuurlijk niet in een vacuüm zijn gedaan. Ik geloof dat het de heer Nijssen was die ook verwees, die zei doelstellingen niet langer heilig. Nou is er niets in deze wereld dat ik heilig beschouw, maar dat terzijde. Maar deze doelstellingen zijn natuurlijk in 2018 geformuleerd ook in een andere context. En we hebben natuurlijk ook gezien dat bijvoorbeeld de discussie over de Warmtewet en dergelijke al eigenlijk sinds 2014 stilligt. Dus het is ook niet zo dat je dat in een vacuüm doet zonder dat daar omheen van alles

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

beweegt. En dat vind ik toch wel belangrijk om dat ook te herhalen, dat wij in hoge mate natuurlijk afhankelijk zijn van externe factoren in het welslagen van onder andere deze aansluiting op warmte. Wij zien nu dat inderdaad in de projecten op het moment dat wij ook die signalen krijgen dat er huurders waren in de met name Van der Pek, Gentiaan, geconfronteerd werden met hoger vastrecht. Want ook even als we goed kijken naar de kostenstijging, waar die nou door komt, zijn er natuurlijk verschillende elementen in. Enerzijds is het denk ik terecht dat we ons ook druk maken over de koppeling met de gasprijs, maar zie je hier dat het met name de vastrechtcomponent was waar wij ook, en dat heb ik ook eerder in deze raad gezegd voorzitter, wel geschokt van hebben kennisgenomen in de aandeelhoudervergadering. Dus in die zin in de aandeelhoudervergadering die nog wordt vervolgd zullen wij ook in blijven zetten op een lager vastrecht. Omdat, hoewel die binnen de bandbreedte van de ACM valt, wij ontevreden zijn over de hoogte daarvan, omdat dat maakt dat mensen op kosten worden gejaagd. Ook dit is iets wat in Den Haag natuurlijk moet worden besproken en moet worden besloten, want ik vind de bandbreedte die de ACM hanteert daarin gewoon te ruim.

Wij hebben op het moment dat we die signalen kregen eigenlijk gelijk contact gezocht met zowel de corporaties als Vattenfall met het doel om eigenlijk zoveel meer projecten als mogelijk is, onder wat dan technisch heet tranche 1 Warm Amsterdam, te krijgen. Want zoals u weet is er in deze transitie, zijn er al afspraken die langjarig huurders juist garanties geven over een betaalbare warmtevoorziening. Er zijn verschillende buurten, verschillende projecten, die daaronder vallen en die al tot 2032 gewoon die garanties hebben. Onze inzet is steeds geweest om een veel groter aantal huizen, ik meen dat het uiteindelijk tegen de 8.000, 10.000 huizen ging die we voor tien jaar juist die garantie wilde geven. En dan waren we ook bereid als gemeente om daar de portemonnee voor te trekken. En natuurlijk moeten we dat niet alleen doen want het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid, het is een ambitie die ook de corporaties ondersteunen, dat staat ook in samenwerkingsafspraak. Het is een ambitie die vanuit Vattenfall ondersteunt werd, het is een gemeentelijke ambitie. Maar laten we ook niet vergeten, het is natuurlijk ook met name een rijksambitie. Want het is gewoon het Klimaatakkoord dat ook vanuit rijkswege is afgesproken.

(Het lid KREUGER: Voorzitter, de wethouders zegt dat de woningcorporaties de ambitie ondersteunen, maar ze hebben juist in de NRC gezegd dat het onhaalbaar is.) Maar voorzitter, ik verwijs in dit verband toch ook naar de samenwerkingsafspraken en ook naar de gesprekken die ik de afgelopen tijd met hen heb gevoerd, waarin zij aangeven dat, natuurlijk onder voorwaarden en dat geldt ook voor de gemeente, de verdere intensivering van stadswarmte voor hen een belangrijke doelstelling is. Voorzitter, ik denk dat er een paar dingen te zeggen zijn. Onder andere de heer Havelaar zei, de bewoners worden de dupe. Alles is er natuurlijk op gericht dat bewoners niet de dupe worden. Ook in de brief hebben we natuurlijk heel nadrukkelijk aangegeven dat zelfs nu vooralsnog de gesprekken met de corporaties en Vattenfall niet tot direct succes hebben geleid, wij als gemeente op korte termijn, zo snel als mogelijk, een voorstel uit zullen werken dat bewoners in de Van der Pek, Gentiaan en ook de Molenwijk tegemoet zal komen. Omdat wij vinden dat dat belangrijk is. Overigens, ik weet niet meer, ik meen dat het de heer Veldhuyzen was die het had over de bewoners bij Van der Pek, en laten we ook eerlijk zijn dat in behoorlijk wat complexen in Van der Pek de instemmingsplicht van 70 procent die wettelijk is vastgelegd, wel degelijk was gehaald. Dus het is ook zo dat mensen er ook voor kiezen.

En dat is

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

natuurlijk ook waar de woningbouwcorporaties het belang inzien, want wij vinden net als zij dat het betaalbaar moet zijn. Want als het niet betaalbaar is, is het ook voor woningbouwcorporaties natuurlijk onmogelijk om die instemming van 70 procent te halen. (Het lid VELDHUYZEN: Nee, dat kan natuurlijk kloppen, maar er zijn aan de andere kant ook mensen die de voor hebben gekozen en er achteraf spijt van hebben. En waarom ik dit aanhaalde was dat het belangrijk is dat we dat draagvlak behouden. En dus dan is het volgens mij wel ook belangrijk om te erkennen dat mensen die keuze hebben gemaakt en daar achteraf spijt van hebben en hoe gaan we hen tegemoetkomen, naast compenseren.) Nee, maar daar ben ik het helemaal mee eens. En waarom hebben mensen er spijt van? Omdat er natuurlijk een grote fluctuatie is ontstaan in de prijs die ze uiteindelijk moeten betalen. Waar je natuurlijk wil dat kosten transparant en eigenlijk helder zijn voor een langere periode, is hier natuurlijk juist door, en u weet die fluctuaties kunnen onder andere door de koppeling aan de gasprijs zitten, maar ook door dat vastrecht, daar zit natuurlijk een probleem in. En ik meen dat het lid Garmy was, voorzitter, die zei, compensatie is natuurlijk nooit een oplossing. Nee, dat ben ik volstrekt eens. In die zin hebben we heel veel nodig ook vanuit rijkszijde.

Niet alleen in regelgeving, ik heb al gezegd sinds 2010 zijn we eigenlijk al bezig met die Warmtewet. Als het gaat over de component van de koppeling aan de gasprijs hebben van overheidswege iets nodig, als het gaat over het maximeren van het vastrecht. Tegelijkertijd is er nu gisteren, er is eerder een spoedwet aangekondigd, gisteren was er ook weer een debat over. Dus ik zie wel dat daar stappen gezet worden. Maar ik ben natuurlijk ook wel benieuwd hoe dat de komende tijd gaat. Ik verwijs ook nog naar het onderzoek van de Universiteit Utrecht die eigenlijk zeiden, ja natuurlijk is dit een grote opgave die heel duur zal zijn. En tegelijkertijd is niks doen nog veel duurder. Ik verwijs ook naar het onderzoek van de Raad voor het Openbaar Bestuur, gisterochtend uitgebracht. Die zeiden, ja gemeenten hebben echt miljarden nodig het komende decennium om die onrendabele toppen te betalen. En dat is namelijk ook gewoon de feitelijke situatie. Denken dat je dit als Amsterdam alleen kunt, is natuurlijk volstrekt onhaalbaar. Dit is ook geen Amsterdams probleem. Dit speelt in talloze steden, in Rotterdam, eigenlijk overal. En dat betekent vooral dat we warmte, en warmte als een van de bronnen om in de transitie naar aardgasvrij, ik denk overigens dat het een belangrijke bron is, ik kom zo nog op de vragen ook van het lid Bakker.

Maar als je warmte in wil zetten en van het gas af wil, ja dan is dat dus niet iets wat je zomaar een-op-een aan consumenten door kunt berekenen. Dat betekent dat je per definitie veel moet investeren. En de vraag hoeveel genoeg is, die zullen wij misschien allemaal anders beantwoorden, maar voor deze transitie zijn investeringen, zoals de Raad voor het Openbaar Bestuur ook stelt, zeer noodzakelijk. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Voorzitter, ik heb de Raad voor het Openbaar Bestuur natuurlijk zeer hoog. De wethouder refereerde aan dat niksdoen, dan wordt het allemaal nog veel duurder. Kunt u dat toelichten?) Ik verwijs daarbij naar een studie van de Universiteit Utrecht die ik u best kan doen toekomen, hoor. Maar als je alleen maar, ik heb me buitengewoon voorgenomen om dit heel vriendelijk te houden. Zoals het lid Van Schijndel stelt dat van het gas af eigenlijk überhaupt niet nodig zou zijn, dan is uiteindelijk in de projecties die zij gemaakt hebben, kom je op een veel hoger kostenplaatje uit. Ik kan u de link vanzelfsprekend … (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja, een verhelderende of verduidelijkende vraag. Dus dat kostenplaatje dat dan hoger uitkomt, zit hem dat in dat de

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gasprijzen de afgelopen twee jaar inderdaad heel fors zijn gestegen? Is dat de reden?) Onder andere, maar het gaat ook met name over de wat langere termijn waardoor fossiele brandstoffen die opraken en tegelijkertijd de kosten die je hebt door de effecten van klimaatverandering bij elkaar opgeteld. Maar dat is wel simplificatie, ik zorg dat u die informatie krijgt. (Het lid NIJSSEN: Voorzitter, de wethouder zei een tweetal heel wijze dingen. Namelijk dat de doelstelling aardgasvrij 2040 niet in een vacuüm gemaakt is ergens in 2018 en aan de andere kant zei hij ook dat de andere steden eigenlijk eenzelfde soort uitdaging hebben in het kader van aardgasvrij, zoals Rotterdam, Den Haag, et cetera. Waarom is het zo dat Amsterdam dan blijft vasthouden aan 2040, tien jaar eerder dan alle andere?) Kijk, ik vind inderdaad dat wij vast zouden moeten houden aan deze doelstelling. En tegelijkertijd zien we dat de wereld om ons heen veranderd is en de werkelijkheid natuurlijk buitengewoon wispelturig is. Daarom stellen wij ook voor om onze ambitie opnieuw, goed te kijken hoe dat dan kan en daar ook een mix van verschillende warmtebronnen in mee te nemen. Dus ik vind niet dat wij nu moeten zeggen we laten de ambitie los, want die ambitie blijft natuurlijk onverminderd hoog.

Tegelijkertijd zien we, en dat is ook waarom het nu misgaat, omdat er externe factoren zijn zowel in laten we zeggen gebrekkige regelgeving of onvoldoende regelgeving, als in dat we in een transitie zijn van eigenlijk particuliere warmtesystemen die collectiever zouden moeten worden. Dat maakt het allemaal wel ingewikkelder. Dus ik vind het ook niet meer dan terecht dat we met elkaar goed kijken, hoe komen we daar dan. (Het lid NIJSSEN: Ja dat is helder. Dus uit deze herijking, om het zo maar te noemen, zou dus ook een van de uitkomsten kunnen zijn dat 2040 niet gehaald wordt.) Voorzitter, het is altijd buitengewoon onverstandig om vooruit te lopen op een conclusie. Ik denk dat wij zien dat de wereld om ons heen nogal in beweging is en ik ga niet vooruitlopen op conclusies. (Het lid NIJSSEN: Ja voorzitter, dan geef ik de wethouder mee dat er dus een kleine half miljoen woningen in Amsterdam van het gas af moeten voor 2040. Het zijn er een paar duizend geweest in de afgelopen jaren. Dus dan ben ik heel nieuwsgierig naar de onderbouwing van het college hoe dat in de komende zestien jaar gaat lukken.) Voorzitter, en ik begrijp de nieuwsgierigheid wel en in die zin begrijp ik de motie van het lid Nijssen cum suis eigenlijk ook wel. En tegelijkertijd vind ik het ook een beetje een ingewikkelde omdat de motie zegt, stippel nou per jaar uit tot 2040 wat, waar, op blokniveau.

En ik heb juist aangegeven dat de grote afhankelijkheid die we hebben ook van externe factoren maakt dat je niet die projectie helemaal tot aan 2040 kunt doen. In die zin moet ik ook daarbij zeggen, we hebben de Transitievisie Warmte eerder, en in 2026 komt daar weer de volgende versie van, waarin je die bandbreedte eigenlijk steeds in blokken ziet tot aan 2040. Want het is, als ik nu zou zeggen dat ik een blauwdruk maak tot aan 2040, dan weet ik nu al dat over tien jaar niet vooruit kan kijken. Omdat, kijk zelf terug de afgelopen tien jaar, voorzitter, of sterker nog de afgelopen zes jaar, in de periode dat ik wethouder ben, wie had gedacht dat we A een coronacrisis hadden, wie had gedacht dat we twee een oorlog op het Europees continent hadden, die ook van invloed is geweest op warmte. Dus ik snap uw behoefte wel. En ik vind overigens het tweede dictum over die rapportage en

Jaar

2024

Vergaderdatum 28 maart 2024

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

monitoring, dat doen wij al. Maar de blauwdruk die u vraagt vind ik in die zin onverantwoord en daarom ontraad ik ook de motie. Voorzitter, ik heb nog een paar vragen te beantwoorden. Ik zou het maar niet al te persoonlijk opnemen dat de heer Havelaar mij met een EO-presentator wenst te vergelijken. En het enige juiste dat deze wethouder kan doen, dat vind ik dan ook ingewikkeld. Want dat bepaal ik dan allemaal zelf wel wat het enige juiste is. Ik weet niet of de heer Havelaar en ik daar dezelfde opvatting over hebben. En tegelijkertijd begrijp ik ook heel goed zijn oproep om bewoners niet de dupe te laten zijn. Want dat heb ik eigenlijk in de raad iedereen horen zeggen en is volgens mij ook een thema dat we in deze raad vaak met elkaar bespreken. Dan nog even de heer Bobeldijk, die zei van hoe gaan we onze doelstellingen bereiken? Ik heb aangegeven dat wij gaan kijken in die herijking hoe we daar kunnen komen. Ik denk nog steeds dat het kan, maar ik denk dat de afhankelijkheid van externe partijen zoals het rijk alleen maar is toegenomen. Dus dat is in randvoorwaardelijke zin natuurlijk een belangrijke.

Tegelijkertijd vroeg de heer Bobeldijk ook, en hoe zit het nou met mensen die er al mee te maken hebben? Dat is natuurlijk ook een hele belangrijke punt van de lobby die wij onder andere richting ACM en de wetgever hebben, over zowel die koppeling met de gasprijs als de ontwikkeling van het vastrecht. Want ik vind eigenlijk de ontwikkeling van het vastrecht zorgwekkend en ook, en ik verwijs naar de aandeelhoudersvergadering die er nog aan zit te komen, ja daar moeten we echt nog wel een hartig woordje spreken omdat wij afgesproken hadden dat we bij de 25 procent goedkoopste zaten en dat is op dit moment niet zo. Dus dat gesprek is echt nog niet afgelopen. Dan het derde over die private partijen en moet dit niet veel publieker zijn. Ik heb daar veel meer mensen over gehoord. Het lid Nadif, Heinhuis, spraken ook uit, dit zou eigenlijk natuurlijk gewoon in publieke handen moeten zijn. Kijk, u snapt dat het mij natuurlijk buitengewoon veel plezier doet dat ook de VVD in de Tweede Kamer, of in het kabinet moet ik zeggen, en D66 voor het collectiviseren van deze voorziening zijn. Ik vind dat we veel te weinig praten over het collectiviseren van voorzieningen. Dat zouden we meer moeten doen. Ik weet er nog wel een paar. Maar dat moeten we nu niet doen, maar ik denk dat dat heel verstandig zou zijn dat we die weg opgaan.

En tegelijkertijd zitten we natuurlijk nog in de transitie daarnaartoe. Ik zie een minister die hard zijn best doet om daar stappen in te zetten, maar we zijn daar nog niet. (Het lid BOBELDIJK: Ja, ik had nog een aanvullende vraag over dat tweede punt. Namelijk over die mensen die nu met hogere kosten zitten, want die krijgen wel de rekening maandelijks of jaarlijks of periodiek moet ik dan zeggen. En sommigen zullen gewoon moeten stoeien hoe ze überhaupt die rekening moeten betalen omdat ze iets anders hebben verwacht. Zijn daar regelingen voor binnen de gemeente om die mensen op de een of andere manier te helpen, totdat? Want ik begrijp dat het ook een conflict is, dat het niet conform afspraken is. Maar in de tussentijd loopt die rekening door. Dus hoe gaan we die mensen ondersteunen?) Ja voorzitter, dat is ook best een ingewikkelde, omdat dat ook om bijvoorbeeld gespikkeld bezit gaat. Het is niet alleen huurders, het is ook eigenaren die met hoger vastrecht worden geconfronteerd. En het lid Bobeldijk gaf zelf ook aan, sommige mensen kunnen dat betalen en andere mensen niet. Dus ja, dat is echt iets waar we nog goed over na moeten denken, want het is best een hele ingewikkelde, want dan kom je eigenlijk aan een soort lokale energietoeslag, als je kunt betalen dat het vastrecht bij jou tot problemen leidt. Dus dat is echt nog wel een puzzel.