20230215 verslag Gemeenteraad middag

56

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

realiteit geleefd hebben. Want te vaak bekleden mensen deze positie of een positie als diversity officer, terwijl ze niet altijd in staat zijn om blinde vlekken te doorbreken of soms zelfs ervaringen van mensen van kleur of andere mensen die met uitsluiting, discriminatie te maken hebben, bevragen. Bewust of onbewust bemoeilijkt dit het proces van het toegankelijk maken van een organisatie voor de vele verschillende mensen die zij wil aantrekken. Dan mijn tweede vraag. (Het lid NANNINGA: Ja, dank, voorzitter. Hoor ik mevrouw Ahmadi van BIJ1 nou voorstellen om banen aan mensen toe te wijzen op basis van afkomst en huidskleur, en daarmee dus automatisch ook banen ontoegankelijk te maken voor bepaalde mensen op basis van afkomst en huidskleur?) Volgens mij heb ik dat nooit gezegd. (Het lid NANNINGA: Misschien wil mevrouw Ahmadi dan zo goed zijn om toe te lichten wat zij bedoelt met de diversiteitsbaantjes die zij wil optuigen, om die dan alleen toe te kennen aan mensen met bepaalde ervaringen? Wat bedoelt zij dan precies?) Volgens mij heb ik net heel duidelijk gezegd wat ik bedoelde. Ik laat me daarbij geen woorden in de mond leggen, want deze precieze bewoordingen heb ik nooit gebruikt. (Het lid NANNINGA: Ja, dank. Ik probeer een antwoord te krijgen, voorzitter, maar dat krijg ik niet.

Ik hoor mevrouw Ahmadi heel duidelijk zeggen – het zijn haar eigen woorden – om diversiteitsbaantjes, die moeten worden geïnstalleerd blijkbaar, toe te kennen aan mensen die, nou ja, onder het kopje ‘diversiteit’ zouden vallen. Laat ik hem even heel simpel maken. Zegt mevrouw Ahmadi nou dat een blanke, heteroseksuele man, afkomstig uit Nederland, eigenlijk beter geen diversiteitsbaantjes zou moeten hebben, zeker niet als daarvoor ook bijvoorbeeld een zwarte vrouw zich zou aanmelden? Vindt mevrouw Ahmadi van BIJ1 dat? Heb ik dat goed begrepen zo?) Als deze witte man inderdaad de ervaringen van de mensen waar het om gaat en het beleid niet goed kan toepassen en daarin tekortschiet, dan vind ik inderdaad dat die mevrouw die positie zou moeten bekleden. De VOORZITTER: Dank u wel. U bent aan het eind van uw betoog? O nee, u had een tweede. Ga uw gang. Het lid AHMADI: Ja, de tweede vraag was: welke maatregelen worden er genomen om de sociale veiligheid daadwerkelijk te waarborgen? Dus wat wordt er nou echt gedaan met meldingen van pesterijen en gedragingen waardoor mensen zich onveilig voelen? En wordt er ook naar hen teruggekoppeld dat er ook echt actie ondernomen wordt wanneer zij hier melding van doen? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Pijpen. Het lid VAN PIJPEN: Ja, voorzitter, dank u wel.

Ik wil beginnen met mevrouw Bouhassani ook het feliciteren met haar maidenspeech. Ik vond hem heel mooi. Vooral ook dus de verschillende stemmen van Amsterdam, waar u ook aan refereerde. En eigenlijk dacht ik ook, nou, ik hoef mijn verhaal eigenlijk niet meer te houden, want dat is precies waar het over gaat: dat we al die verschillende stemmen van Amsterdam ook zichtbaar

57

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

maken in de organisatie van de gemeente. Ik denk dat u dat ook uit eigen ervaring ook heel mooi heeft verwoord. Dus dank daarvoor. Ik ga toch ook mijn eigen verhaal nog houden. Want ook uit uw verhaal blijkt dat Amsterdam een superdiverse stad is. Daar zijn we als GroenLinks-fractie ook heel blij mee. Een diverse stad bruist en leeft en moet verwelkomend zijn. Want dat is wat we willen. We willen een stad die verwelkomend is. Overal. Dus ook in de gemeentelijke organisatie waar gewerkt wordt voor en met de stad en diversiteit dus eigenlijk ook vanzelfsprekend zou moeten zijn. Maar helaas is dat nog niet altijd het geval en onze organisatie is nog niet zo divers. We zien nog onvoldoende de veelkleurigheid en diversiteit van Amsterdam terug. Want voor een echt verwelkomende stad en gemeentelijke organisatie is inclusiviteit belangrijk, want inclusiviteit geeft ruimte aan diversiteit en geeft er ook waarde aan. En dat is goed voor de representatie dat we ook echt die gemeentelijke organisatie zijn die de stad representeert en daarmee ook voor de resultaten van het werk als gemeente. En dat betekent ook dat we in alle lagen van de organisatie die representativiteit zichtbaar moeten maken. En we zien ook nu dat dat nog niet altijd het geval is. Als GroenLinks-fractie steunen we dus ook deze bestuursopdracht en de opgestelde doelen dus volledig.

We zien ook dat de resultaten deels nog achterblijven en dat is natuurlijk teleurstellend. Het is dan ook zaak dat de wethouder vanuit haar rol alles op alles zet om de resultaten te gaan behalen en bij te sturen als blijkt dat er belemmeringen zijn. Daarbij is voor ons ook belangrijk – dat heeft de wethouder ook toegezegd in de commissie – dat dit niet een tijdelijk beleid of een tijdelijke inzet is, dat als de bestuursopdracht afloopt, de aandacht afneemt of de doelstellingen verwateren. Daar kan wat ons betreft geen sprake van zijn. Inclusiviteitsbeleid vraagt om een continue inzet en borging binnen de organisatie. Dat het programma een einddatum heeft, wil niet zeggen dat het beleid een einddatum moet hebben. Gezien ook de antwoorden daarop van de wethouder in de commissie ga ik ervan uit dat zij daar zorg voor draagt. Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Martens. Het lid MARTENS: Voorzitter, ik snap dat u mij graag hoort praten bij elk punt dat we agenderen, maar er is iets fout gegaan ergens in de aanmelding. Ik zou wel graag over het volgende punt iets willen zeggen, als dat mag. Dank u wel. De VOORZITTER: Dan schrijf ik u daar ook weer bij. Dan meld ik nog even dat er nog een motie is van mevrouw Ahmadi.

De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Ahmadi inzake trauma als onderdeel van inclusie en diversiteit (077.23). Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - Aanbod te ontwikkelen over hoe om te gaan met psychische problematiek (waaronder trauma) op de werkvloer. - Kennissessies te organiseren voor vertrouwenspersonen en leidinggevenden over psychische problematiek (waaronder trauma). Voorlichting over trauma o.a. onderdeel maken van de pijler inclusieve werkcultuur. Het verhogen van bewustzijn hiervan mee te nemen in de voorlichtingen en trainingen van vertrouwenspersonen, management en directie. De motie maakt deel uit van de beraadslaging.

58

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

De VOORZITTER: Dan is het woord aan mevrouw Nanninga. En de heer Khan heeft zich ook nog toegevoegd. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nanninga. Het lid NANNINGA: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, ten eerste wil ik de heer Boomsma danken voor het agenderen van dit punt. Ik kan me eigenlijk volledig aansluiten bij zijn betoog. Ik denk dat we hier in deze discussie twee dingen uit elkaar moeten halen. Dat is het bestrijden van achterstelling om persoonskenmerken, seksisme, racisme, et cetera. Daar zijn we het gewoon over eens. Dat is op de werkvloer ongeoorloofd. Moeten we niet willen. Moeten we ons tegen uitspreken als het ons overkomt. Ook als je het anderen ziet doen bij andere mensen. Lijkt me heel gezond. Ik heb het hier al heel vaak betoogd, ik ga het nog maar weer een keer zeggen: diversiteit en inclusie zijn voor JA21 totaal geen doelen op zich. Diversiteit is een gegeven hier in de raad, in de samenleving, in welke werkkring dan ook. Je hebt mensen van allerlei soorten en afkomsten en geloven en geaardheden en seksen en noem het allemaal met op. Dat is leuk. Dat is een gegeven. Het is natuurlijk geen doel op zich om een organisatie divers te maken. Evenmin is dat voor inclusie. We hebben omgangsvormen, we gaan fatsoenlijk met elkaar om. Lijkt me een goed idee.

Maar zo'n, ja, hele ambtenarenkerstboom optuigen voor diversiteit en inclusie, daar beleid op te maken, daar allerlei programma’s aan te verbinden, ja, het is woke bezigheidstherapie. Het is echtHet kan ook schadelijk zijn. En het is discriminatoir, want je gaat toch kijken naar persoonskenmerken waarvan we juist met zijn allen vinden dat we daar gewoon niet naar moeten kijken. Je kijkt naar of iemand zijn werk goed doet, et cetera. Ik had net al even een interruptiedebatje met mevrouw Ahmadi over wie je dan zou moeten aanstellen voor zo’n diversiteitsbaantje, want er moet ook altijd heel veel geld naartoe, er moeten weer fte’tjes worden gecreëerd, dat we echt wel beter kunnen gebruiken in deze stad. Ja, en dan ga je dus kijken naar wie gaan we de voorkeur geven? Een dertig procent voorkeursbeleid is gewoon onderscheid maken op basis van sekse of ras of weet ik veel wat, afkomst. Noem het maar op. En dat is gewoon discriminatie waarvan we met zijn allen hebben vastgesteld dat het een slecht idee is, dat we dat niet moeten doen. Ik heb eigenlijk ook niet echt vragen aan de wethouder. Ik vind het hele plan, die hele beleidstak echt de grootst mogelijke onzin in een beschaafde samenleving als de onze.

Ik wil de Amsterdamse ambtenaren meegeven in de breedste zin des woords hier in het stadhuis, maar ook de vuilnismannen, de brandweer, de politie: jongens, jullie doen het goed, jullie zijn niet racistisch. Ook niet als je een witte man bent, ben je niet by default schuldig aan iets; wat hier weleens wordt geïmpliceerd. You’re okay. En als iemand zich misdraagt, laten we elkaar daarop aanspreken. En wat betreft de ambtenaren die mij in grote getalen bereiken met verschrikkelijke verhalen over diversiteitstrainingen wat al niet, en dingen die je niet meer kan en mag zeggen op de werkvloer, die daar zich over beklagen. Ja, die sensitiviteitscursussen en wat al niet, waar de heer Boomsma terecht een motie over heeft ingediend. Die mensen wil ik oproepen: doe het niet. Doe er niet aan mee, trek je mond open als je het hier niet mee eens bent. Je hoeft het niet te doen. Je bent niet intrinsiek fout. Er is geen erfzonde. En jullie, de ambtenaren van Amsterdam, het personeelsbeleid van Amsterdam is niet racistisch. Dat is alles wat ik wilde zeggen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Dank, voorzitter. Als fractie DENK staan we achter de doelen. Er is nog wel wat werk aan de winkel, maar het lijkt me heel erg goed om in te zetten op

59

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

diversiteitsbeleid, zodat het Amsterdamse gemeenteapparaat een weerspiegeling wordt van de Amsterdamse samenleving. Nog aanvullend daarop hebben wij een motie ingediend om ook diversiteit qua gebieden te realiseren. We willen ook dat bijvoorbeeld inwoners van buurten als Venserpolder, Vogelbuurt en Geuzenveld ook gaan solliciteren, zodat we ook een evenredige- Nou ja, dat we kunnen streven naar een evenredige verdeling als het gaat om de verschillende gebieden van Amsterdam. Daarvoor dienen wij een motie in om daar extra aandacht voor te hebben, geheel volgens de mantra van het college: ongelijk werven voor gelijke kansen. De VOORZITTER: Dank u wel. Daarmee hebben wij alle sprekers aan de kant van de raad gehad en is het woord aan de wethouder. Terwijl de wethouder naar de microfoon loopt, houd ik u even het volgende voor. Ik denk dat wij in staat zijn om de hele inhoudelijke agenda af te ronden, waarbij ik wel zelf moet aantekenen dat ik om 17.30 driehoek heb, die ik niet kan afzeggen. Dus ik zou u willen vragen, ik denk dat het mogelijk is om voor 17.15 uur, 17.10 uur wel te stemmen, even afhankelijk van de loop van dit debat. Dat betekent, als u daar geen bezwaar tegen hebt, dat u uw fractiegenoten eigenlijk moet waarschuwen. Is dat mogelijk? Of zijn er zoveel fractiegenoten nu nog aan het werk dat dat niet kan? [...] Er is nog één agendapunt.

Dus ik maak een enigszins optimistische inschatting. Ik zou zeggen: gereed staan. Het kan ook na de avondpauze worden. Maar het zou natuurlijk mooi meegenomen zijn als we het vanmiddag kunnen afronden. Dan is echt het woord- De heer Ernsting. Het lid ERNSTING: Maar ook voor de stemmingen moeten we natuurlijk de administratie nog even op orde hebben. Dus ik denk dat het wel kielekiele wordt. De VOORZITTER: Ja, dat realiseer ik me ook. Een mens mag hopen. We kijken hoe ver we komen. Waarschuwt u in ieder geval uw fractiegenoten dat ze mogelijk een vrije avond hebben, maar misschien ook niet. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Buren. Wethouder VAN BUREN: Ja, dank u wel. Ik zal mijn best doen in ieder geval. Ik hoop dat ik heldere antwoorden kan geven op de vragen die gesteld zijn. Ik wil toch eerst nog even toch benadrukken waarom wij werken aan inclusie en diversiteit. Wij zijn nog geen afspiegeling van de Amsterdamse beroepsbevolking. En hoe meer diversiteit in de organisatie en hoe beter de afspiegeling is, hoe meer vertrouwen er ook in de overheid is. Wat in de prachtige maidenspeech van lid Bouhassani ook naar voren kwam, is dat wij eigenlijk een afspiegeling moeten zijn van de maatschappij. Wij zijn de gemeente ook. Dus dat zijn we nog niet. En hoe scherper wij dan ook oog hebben voor wat er in de stad gebeurt en wat er in de stad nodig is.

En wij willen ook een betere werkgever worden voor een meer diverse groep medewerkers. En waar verschillen ook worden gehoord en gewaardeerd en waar niemand impliciet of expliciet wordt buitengesloten en waarin eerlijke kansen worden geboden voor iedereen. Dan om even terug te komen ook op de vraag van, waarom alles onder de term ‘sociale veiligheid’ wordt geschaard. Het gaat ook niet alleen over discriminatie. Het gaat over dat het belangrijk is dat iedereen zich veilig voelt op de werkvloer. Daarom moeten we elk signaal serieus nemen om daarmee aan de slag te gaan. Het gaat over cultuur en over gedragsverandering. En sociale onveiligheid, als je op je werk bent en we spreken van sociale onveiligheid, dat verlamt en dat beperkt. Dat uit zich bijvoorbeeld in geen fouten durven te maken of je durven uit te spreken of met nieuwe ideeën komen. Als je bijvoorbeeld

60

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

een – ik noem maar even – een bullebak van een baas hebt, dan is dat moeilijker uit te spreken. Het gaat dus ook over gedrag en houding en leiderschap binnen de organisatie. Dat hoort hier ook bij. En wat ik ook aan het eind hoorde: dat vergt ook een lange adem en voortdurende aandacht. En daarin moeten leiders ook gewoon de goede voorbeelden geven. (Het lid NANNINGA: Dank, voorzitter. Ja, een vraag aan de wethouder. Zij zegt dat diversiteit en afspiegeling een doel op zich is. Dat vind ik al een belachelijke uitspraak. Maar dan zou ik de wethouder wel willen vragen: wat zijn dan die criteria voor diversiteit en afspiegeling? Hoe weten we dat? Hoe meten we dat? Wat vinden we voldoende divers? En wat behelst die diversiteit dan volgens de wethouder?) Diversiteit is niet alleen afkomst en niet alleen achtergrond. Diversiteit is ook man, vrouw, leeftijd, jong, oud. Het heeft ook te maken met wat je kunt inbrengen. Ook karakters. Ik bedoel, en dat- Nee, maar je hebt verschillende soorten mensen. Het beste team- U kijkt nu verbaasd, maar iedereen weet toch dat het beste team samengesteld is uit diverse mensen, zodat je tot de beste oplossingen komt? En uiteindelijk meten we gewoon- Mensen hoeven- Daar was ook nog een vraag over, dat je je etniciteit moet opgeven bij je sollicitaties. Dat is niet ter zake doende. We meten het achteraf met CBS-cijfers.

(Het lid NANNINGA: Dus we zijn het eens dat het enige wat je kunt meten is man-vrouw en leeftijd. Dat staat op de formuliertjes. Maar diversiteit- Je kan toch godsonmogelijk- We gaan toch geen huidskleur registreren? We gaan toch geen politieke voorkeuren registreren? Wat ook diversiteit is. We gaan toch geen religie registreren? Dus eigenlijk zegt de wethouder: we willen diversiteit, we willen een afspiegeling, maar de enige manier waarop dat meetbaar en selecteerbaar kan, is eigenlijk leeftijd en sekse. Of ziet de wethouder ook in huidskleur, geaardheid, politieke overtuiging en noem het maar, een diversiteitsdoel voor zich?) Nou, zeker niet. Zeker ook niet in politieke overtuiging, want daar heb je het ook niet over in sollicitatiegesprekken. Maar waar we wel op willen trainen ook bij het onbevooroordeeld sollicitatiegesprekken voeren, is dat je niet alleen maar een afspiegeling neemt van jezelf. Dat is in het verleden ook vaak gebeurd binnen organisaties, dat je alleen maar kijkt- Mensen om je heen verzamelt die een evenbeeld zijn van jezelf. Dus er wordt ook echt wel getraind op, op een andere manier je team samen te stellen. En over meten, dat doen we keurig met CBS-cijfers die bekend zijn. We gaan echt niet vragen van mensen wat hun geloofsovertuiging is of hun politieke voorkeur. (Het lid NANNINGA: Ik vind hem ingewikkeld, voorzitter.

Dus diversiteit is volgens de wethouder niet overtuiging en religie en weet ik veel, want dat dat weten we niet. Het is wel karakter, hoor ik haar net zeggen. Maar dat kan helemaal niet. Moet je een psychologische test doen of zo? En we trainen dan op mensen die op je lijken. Ja, dan komen we weer in een heel gevaarlijk gebied, waarin we kijken naar bijvoorbeeld huidskleur. Het lijkt me toch niet dat we daarop selecteren. Dus hoe- Ik blijf de vraag stellen. Die diversiteit en afspiegeling, je gaat dan toch selecteren op criteria die je of niet kunt weten of waarop je helemaal niet moet willen selecteren. Is de wethouder dat met mij eens?) Ja, dat selecteren, waar we het ook over hebben in dit rapport, waar we op sturen, is bij gelijke geschiktheid. En dan kijk je naar je team. Dus bij gelijke geschiktheid gaan de voorkeuren wel naar bepaalde groeperingen uit. Ik heb het over karakter. Iedereen weet dat je ook, als je die trainingen doet- Het gaat niet om dat we psychologische testen doen, maar het gaat wel om te kijken: wat is de juiste persoon bij de vacature die uitstaat; en wat

61

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

is de juiste persoon die iets aan een team kan toevoegen; en wat is ook een afspiegeling van onze maatschappij? (Het lid MARTENS: Ja, dank u wel, voorzitter. Heel toevallig is dit mijn vak, expertise. Dus ik zit redelijk goed in het selecteren zonder dat je selecteert op uiterlijke criteria. Terecht geeft de wethouder ook aan dat het ontzettend belangrijk is om teams divers samen te stellen in bijvoorbeeld voorkeurskleuren als het gaat om persoonlijkheden. Ik zie hier niets over terug in het beleidsdocument. Dus ik ben heel erg benieuwd of de wethouder misschien kan uitleggen welke tools zij wil gaan inzetten om te zorgen dat we breder selecteren dan alleen op uiterlijke criteria. Ik ben gewoon benieuwd.) Dat zijn onder andere de cursussen, die we overigens niet verplichten, maar vrijwillig aanbieden. Heb ik daar gelijk ook een antwoord op gegeven. Ik kan zelf nog uit eigen ervaring vertellen- Dit is misschien wel een mooie anekdote. In een andere baan, hiervoor, zat ik in de sollicitatiecommissie voor een directeur binnen de gemeente, omdat die directeur voor een masterplan geselecteerd zou worden. Toen kreeg ik een cursus aangeboden van onbevooroordeeld solliciteren en toen dacht ik, ja, dat hoef ik toch helemaal niet en helemaal niet nodig en dat doe ik helemaal niet.

En ik denk, nou, ik doe het toch uit nieuwsgierigheid en ik heb het ook gelijk geïmplementeerd eigenlijk bij mijn vorige organisatie waar ik werkte, want ik heb toch op een andere manier leren werven. Dat gaat niet alleen over afkomst – dat hoef ik u dan niet te vertellen – maar wel op een manier waarop je naar de sollicitanten kijkt en welke vragen je stelt. Dus het heeft mij persoonlijk ook veel gebracht. (Het lid MARTENS: Ja, dank, voorzitter. Ook fijn om te horen dat de wethouder dit zelf ook heeft geïmplementeerd. Er zit wel wat ruis op de antwoorden van de wethouder, want zoals waarschijnlijk u, net als ik weet, mag je deze tools niet inzetten aan de voorkant om daarop te selecteren. Dus het zal de gemeente waarschijnlijk ook niet doen. Als dat wel gebeurt, dan hoop ik nu dat alle beleidsmedewerkers daar heel snel mee stoppen. Maar dan is wel de vervolgvraag. U zegt: cursussen, vrijwillig. Wat doen wij dan daadwerkelijk om te zorgen dat we breder selecteren als de gemeente deze tools aan de voorkant niet inzet? Want met alle respect, de wethouder voert de sollicitatiegesprekken niet. Dat zijn wel de recruiters die ontzettend hard werken. Dus misschien kan de wethouder uitleggen welke tools we dan aan de voorkant inzetten om het eventueel te gebruiken als criterium.) Dat is ook op de manier waarop we werven.

En natuurlijk tijdens gesprekken, als met gelijke geschiktheid, dat mag wel. Als je met gelijke geschiktheid kandidaten hebt, dan kan de voorkeur uitgaan naar een kandidaat met een bepaalde achtergrond. Dat hebben we natuurlijk ook gezien in de man-vrouwverhoudingen, dat je toch bepaalde tools in moet zetten ook binnen besturen, binnen raden van bestuur en raden van commissarissen. Bij gelijke geschiktheid gaat bijvoorbeeld de voorkeur uit naar een vrouw, omdat het in de samenstelling voor een raad van commissarissen toch ook belangrijk is dat daar meer vrouwen inkomen. Als we dat niet hadden ingezet, dan waren de vrouwen misschien nog zeer ondervertegenwoordigd in raden van bestuur. (Het lid MARTENS: Ja, voorzitter, ik heb geen antwoord gekregen op mijn vraag. Wat de wethouder wel nog een keer heeft benadrukt, is dat bij gelijke geschiktheid – wat feitelijk gezien niet bestaat, kan elke recruiter bevestigen – er toch naar huidskleur wordt gekeken. Tot slot, ik heb een persoonlijke vraag via de burgemeester. Ik ben ooit afgewezen voor een traineeship bij een niet nader te noemen gemeente, omdat ik een witte

62

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

huidskleur had en daar zijn er al genoeg van. Ik ben gewoon heel erg benieuwd hoe de wethouder daar nu op reflecteert en of dat dan een, nou ja, wenselijk draagvlak is voor zo’n sollicitatieproces.) Ik vind het best ingewikkeld om daarop te reageren, want dat lijkt mij een heel vreemde afwijzing. Dus ik kan me niet- Ja, het lid heeft zelf meegemaakt. Ik kan er hier nu niet op reageren, maar het lijkt mij niet dat wij trainees met dat argument afwijzen. (Het lid BOOMSMA: Dank, voorzitter. Ik vraag me gewoon af, ik snap niet hoe dat dan in zijn werk gaat. Ik vroeg van, je hebt een voorkeursbeleid. Ga je dan vragen bij een sollicitatie naar iemands achtergrond? Dan zegt de wethouder: nee, dat doen we naderhand met CBS-gegevens. Maar als je dat pas naderhand gaat bepalen, hoe kun je dan een voorkeursbeleid voeren?) Je hebt natuurlijk selectiecriteria waar je een aantal zaken op aangeeft waar je voorkeur naar uitgaat. En je hebt gewoon een gesprek met een persoon. Je maakt ook kennis met een persoon. Het hoeft niet te zijn dat je je etniciteit hoeft aan te geven, maar je hebt wel een gesprek en je weet wel welke mensen je voor je hebt. Anders heb je ook een beetje een vreemd gesprek gevoerd. En achteraf kun je aan de cijfers zien waar het is geregistreerd. Dus ik zeg alleen maar dat wij niet zeggen dat mensen verplicht zijn om hun etniciteit op te geven.

(Het lid BOOMSMA: Ja, nu zegt de wethouder: mensen zijn niet verplicht om hun etniciteit op te geven. Maar de vraag was: wordt er dan wel naar gevraagd of naar gekeken in een sollicitatiegesprek? En dat is dus wel zo.) Ja, er worden heel veel zaken meegenomen in een sollicitatiegesprek. En je mag inderdaad zeggen, als er meerdere mensen zijn en je hebt twee kandidaten en je hebt gelijke geschiktheid, dan mag je bepalen dat je voorkeur uitgaat naar één kandidaat. (Het lid BOOMSMA: Ja, maar kijk, ik kan me heel goed voorstellen dat er ook mensen zijn die helemaal niet willen worden aangesproken op hun eventuele migratieachtergrond of niet. Dus hoe ga je daar dan mee om in een sollicitatiegesprek? Als mensen zeggen van nee, ik wil graag deze baan, maar ik wil niet dat er een voorkeur aan mij wordt gegeven, omdat ik toevallig een bepaalde migratieachtergrond heb.) Ja, dank u, voorzitter. Nogmaals, het gaat om geschiktheid van kandidaten. Het gaat er niet om, als iemand een bepaalde achtergrond of een etniciteit heeft, dat die die baan krijgt. Het gaat om geschiktheid. En als je geschikt bent – dus het is niet een onderwerp van gesprek – kan de voorkeur wel uitgaan naar die kandidaat.

Ik vind het een beetje- Ik moet eerlijk zeggen, ik vind het wel een beetje een rare discussie, want het is toch volkomen duidelijk dat het nodig is dat we op een andere manier sollicitatiegesprekken gaan voeren om juist ook die afspiegeling van de maatschappij te krijgen. Hebben we gezien bij man-vrouwverhoudingen, hebben we gezien in andere- En waar we het net ook over hebben gehad, hoe belangrijk het is dat je dat je binnen Amsterdam ook een afspiegeling hebt van een bevolking. Ik begrijp de bezwaren niet. (Het lid AHMADI: Ja, is de wethouder het met mij eens dat die voorkeur eigenlijk impliciet al heel lang bestaat en dat vaak, als er twee geschikte kandidaten zijn, de persoon van kleur of met een beperking degene is die het spit moet delven? En dat dit beleid eigenlijk gericht is op het gelijktrekken van mensen hun kansen in de samenleving?) Ja, voorzitter, u neemt me de woorden uit de mond. Dat is inderdaad- Dat ben ik met u eens. Daarom. En daarom moeten we daar extra op sturen en daarvoor is dit beleid ook in gang gezet.

63

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

(Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, de wethouder schermt een beetje met CBS-cijfers. Nou, de twee grootste migrantengroepen, de Turkse mensen en de Marokkaanse Nederlanders, die- We zijn nu bij de vierde generatie. Ik vraag me dus af of het CBS dat allemaal tot de vierde, vijfde en zesde generatie bijhoudt. Volgens mij is dat helemaal niet zo. Ze stoppen bij de tweede.) Wij doen het met de cijfers die we krijgen. Dus hoe het is geregistreerd- Maar ik scherm daar niet mee. Ik geef alleen aan waar wij mee rekenen. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja, dank u, voorzitter. Een ander puntje is natuurlijk dat in Amerika er oorspronkelijk was affirmative action. En uiteindelijk is dus, ja, de rechtsontwikkeling geweest van, dit is echt heel gevaarlijk. Dus dat werd verboden. Kan de wethouder zich dat standpunt eigenlijk wel voorstellen?) Ja, we zijn hier natuurlijk niet in Amerika. We zijn in Nederland. Maar dat gaat over bij ongelijke geschiktheid, dat dan nog de voorkeur uitgaat naar de kandidaat die misschien minder geschikt is. En dat hanteren wij niet. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja, dank u, voorzitter. Ja, dus dat schermen- Of sorry, dat woord wil ik even niet gebruiken. Maar gelijke geschiktheid, dat is toch heel- Mevrouw Martens wees er al op. Echt gelijke geschiktheid is er niet. Je zoekt de beste kandidaat.) Ik kan beamen dat we de beste kandidaat zoeken.

Daarom is het ook goed om te kijken naar diversiteit, want vaak is dat dan de beste kandidaat om een goede teamsamenstelling te hebben. Dus dan is dat ook de beste kandidaat. De VOORZITTER: Mevrouw Nanninga, ik zie u klaarstaan, maar we zijn nog steeds in dezelfde interruptieronde bezig over hetzelfde onderwerp, waarbij u begon. Dus ik wil even de wethouder de gelegenheid geven om haar we toch verder te vervolgen. Wethouder VAN BUREN: Ja, ik was volgens mij nog bezig met het beantwoorden waarom we het begrip ‘sociale onveiligheid’ gebruiken en niet ‘een onprettige werkomgeving’. Dat gaat ook met dat je wordt geraakt in je identiteit en dat je niks durft te zeggen. En dat gaat ook, wat ik zei met grens- Het gaat ook over grensoverschrijdend gedrag. Nou, ik hoef volgens mij niet uit te leggen dat er nogal wat incidenten zijn geweest, ook binnen bedrijven, binnen gemeenten, binnen overheden, en dat dat naar boven komt, terwijl mensen daar zich niet over durven uiten. Dat is sociale onveiligheid. En dat is misschien geen fysieke onveiligheid, dat het fysiek gevaarlijk is, maar dat heeft wel impact op iemands identiteit en welzijn. En dat vind ik, als wethouder P&O, ook heel erg belangrijk dat iedereen zich binnen de gemeente echt veilig kan voelen. De VOORZITTER: Mevrouw Nanninga, ga uw gang. Ik neem aan dat u een heel ander punt gaat aansnijden.

(Het lid NANNINGA: Een heel nieuw punt. Nee, ik kan hier echt de hele dag nog over debatteren. Dat gaan we niet doen. Maar er wordt zoveel onzin hier verteld dat ik over een heel ander punt ook alweer een interruptie heb. Wat is volgens de wethouder een microagressie?) Wethouder VAN BUREN: Microagressie. Het gaat om agressies die- Ja, hoe moet ik dat uitleggen? Nee, volgens mij weten we dat allemaal wel. Als je sociaal- Als je in een team zit of waar dan ook, misschien hebben mensen dat vroeger op school meegemaakt. Het gaat ook over pestgedrag, over stiekem pestgedrag. Dat uiteindelijk iemand daar echt

64

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

zich niet prettig voelt. Mensen op school die worden gepest, dan heb je continu kleine steken onder water. Dat kan ook op je werk gebeuren, zodat je je niet veilig voelt. Dat moeten we hier toch niet tolereren? Volgens mij bent u dat- Mevrouw Nanninga zegt dat ze veel onzin hoort, maar ik kan me toch niet voorstellen dat u het hier niet mee eens bent. (Het lid NANNINGA: Dank, voorzitter. Nee, kijk, pestgedrag- Hallo. Absoluut. Nee, tuurlijk. Maar wat is nou de definitie van de term microagressie? Er wordt hier beleid uitgerold, gestoeld op de critical race theory-leest, een schadelijke, racistische leer overgewaaid uit Amerika. De term ‘microagressie’ wordt hier gewoon in ons beleid verwerkt. De wethouder kan maar geen scherpe definitie geven van het begrip. Het is wat anders dan pestgedrag. Dus ik herhaal mijn vraag: wat is dan precies een microagressie? Geef anders een voorbeeld als de wethouder geen sluitende definitie weet. Het is wat anders dan pesten, dat kan ik u wel vertellen.) Ik kan hier wel voorbeelden gaan noemen, maar volgens mij, microagressie betekent dat iemand of met een andere etnische achtergrond, dat het- Ik zeg net hetzelfde. De steek onder water.

Ik heb hier geen letterlijk voorbeeld, maar het gaat om- We kunnen het hier heel lang over definities hebben, maar waar het mij om gaat, is dat we gewoon geen sociale onveiligheid tolereren, dat we geen bullebakgedrag tolereren binnen de gemeente Amsterdam, dat we vinden dat iedereen die hier werkt zich moet zijn wie hij is of wie zij is, die gewoon op een manier werk goed kan doen. Daar gaat het om. (Het lid NANNINGA: Ben ik volkomen met de wethouder eens. Maar juist om dat voor elkaar te krijgen, moeten we met elkaar dus definiëren wat onwenselijk gedrag is. Ik lees hier allemaal verhalen over microagressie. Ik zal de wethouder een beetje helpen. Wat geldt als micro agressie is bijvoorbeeld de vraag aan iemand die niet blank is: waar kom je vandaan? Dat geldt als een microagressie. Is de wethouder van mening dat dit soort dingen het op de werkvloer onveilig maken of dat dat een microagressie is, de vraag: waar kom je vandaan? Ongeacht de misschien heel onschuldige intentie van de vrager. Dat is wat microagressie is. Dat is wat we willen aanpakken met dit beleid. Vindt de wethouder dat nou een wenselijk en veilig werkklimaat?) Het gaat ook over bewustzijn en met elkaar in gesprek gaan. Ja en ja.

Het kan heel vervelend zijn dat, elke keer als je ergens komt, aan je wordt gevraagd waar je vandaan komt en dat je dan bijvoorbeeld zegt ‘ik kom uit Lutjebroek’, maar dat iemand zegt ‘nee, dat bedoel ik niet, maar waar kom je écht vandaan?’. Dat kunnen wij misschien niet voorstellen, maar dat kan wel heel erg vervelend zijn. Daar hebben wij ook de gesprekken over, de cursussen over en de bijeenkomsten over om dat ook aan te geven. Dat doen mensen misschien onwelwillend en onbedoeld, maar het is wel goed om je er bewust van te zijn dat dat als vervelend kan worden ervaren. Dan moet ik even kijken. Over voorkeursbeleid hebben we het gehad. Gelijke geschiktheid. We verplichten dus mensen niet om etniciteit mee te geven bij de procedure. Er was nog een motie. Dan moet ik even kijken. Dat ging over de cursussen. Die heb ik eigenlijk impliciet ook al beantwoord. Motie van de heer Boomsma om cursussen niet verplicht te stellen. Die motie raad ik af, omdat de cursussen niet verplicht zijn. Dus dat heeft geen zin. Verder kijk ik nog even wat er nog- Volgens mij was er nog een motie van de heer Boomsma. Klopt dat? [...] Over de sociale veiligheid. Ja, o, die heb ik eigenlijk- Die motie kwam net onder mijn ogen.

65

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

De VOORZITTER: Motie 075.23. Wethouder VAN BUREN: Ja, motie 075.23. Die heb ik nog niet gezien, maar ik heb gehoord dat die werd ingediend. Ik wil hem wel ontraden, omdat de term geen recht doet aan de zwaarte en het gewicht wat wij, het college, hechten aan de problematiek op de werkvloer. (Het lid BOOMSMA: Dank, voorzitter. Kan de wethouder dan bevestigen dat er op geen enkele manier druk wordt uitgeoefend op mensen om dergelijke cursussen, die beschreven staan in die bestuursopdracht, te volgen?) De VOORZITTER: En ik meld de heer Boomsma dat hij door zijn spreektijd heen is. De wethouder. Wethouder VAN BUREN: Ik kan hier beamen dat op geen enkele manier mensen onder druk worden gezet om de cursussen te volgen, maar het wordt ze wel gevraagd. [...] Nee, precies. Dat zouden we ook niet willen. We zouden niemand een sociaal onveilig gevoel willen geven. Goed. Dan nog een aantal vragen van het lid Bouhassani, voorzitter. Dat ging overWe hebben het in de commissie gehad over mensen met een niet-westerse achtergrond, dat zij minder vaker vast dienstverband zouden krijgen. Nou, ik heb toen ook al aangegeven dat ik dat ook niet wist waarom dat was en dat we daar onderzoek voor gaan starten. Ik kan melden dat het onderzoek nog niet is gestart, maar dat willen we inderdaad gaan onderzoeken. En dat we hopelijk in Q2, dat ik hiermee terug kan komen met de uitkomsten van dat onderzoek.

Verder was er nog een vraag over de top-down, dat we eerst de directeuren, het gemeentelijk managementteam trainen. En toch ook wel de opmerking dat het belangrijk is dat de hele organisatie getraind wordt. Dat gaan we niet verplichten. Maar waarom we beginnen met de leidinggevenden en het leidinggevend kader is omdat, nou ja, wat ik al eerder aangaf: leidinggevenden moeten ook het goede voorbeeld geven. Die hebben juist ook veel van die gesprekken. Maar we willen eigenlijk- De trainingen zijn voor iedereen beschikbaar en elke directie of stadsdeel maakt een eigen plan. En hier is leren, ontwikkelen en trainen een onderdeel van. Dus iedereen kan deze opleidingen ook volgen. Dan hadden wij de motie van het lid Ahmadi. Die ging over, ja, of wij inclusie en diversiteit ook bij onze deelnemingen zouden kunnen gaan implementeren. Nou, ik vind dat eigenlijk een aanbeveling ook. Ook fijn omdat, ja, ons diversiteitsbeleid op die manier ook wordt gewaardeerd. Ik heb geen bezwaar om die motie aan te nemen. Dan nog een motie. Ja, die kan ik ook- Dat gaat over- Welke was dat? Trauma. Ja, sorry. Ja. Daar heb ik ook geen bezwaar tegen. Dit kunnen we ook meenemen in de trainingen. Dus dat klopt. Dus ook geen bezwaar tegen. Van het lid Ahmadi hadden we nog vragen over hoe we die sociale veiligheid kunnen waarborgen en of er ook punten waar gemeld kan worden. Nou, dat is er.

Als er een melding wordt gedaan- We hebben natuurlijk Bureau Integriteit, we hebben ook vertrouwenspersonen. Mensen kunnen daar meldingen doen. De melder wordt ook op de hoogte gehouden, heeft ook de regie over het proces en wordt ook bij het proces betrokken. Dat kan ik hier melden. En dan nog een vraag over mensen die voorlichting geven, die diversiteit promoten of mensen die dit programma ook leiden. Nou, het programmateam zelf, kan ik u melden, is zeer divers. En er wordt ook natuurlijk in het programma geadviseerd door

66

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

inclusieadviseurs met diverse achtergronden. Bij het geven van trainingen wordt natuurlijk ook altijd opgelet wie de trainers zijn, ook hoe ze aansluiten bij de groep in diversiteit. Ja. Dan heb ik volgens mij niet meer echt vragen. Nog wel opmerkingen ook van het lid Van Pijpen. Nogmaals, even ook benadrukken, kan ik nog steeds beamen dat dit programma niet eindig is. Uiteindelijk moet het natuurlijk wel uit het programma in de hele organisatie ingebed zijn. Dit zal nooit stoppen. Het blijft een continu proces. En het is ook, dat kan ik hier ook toch wel zeggen, een kwestie van een lange adem. Dat kost altijd tijd. De VOORZITTER: Dank u wel. Meneer Khan, heeft u een vraag van de orde? Daar moest u zelf even over nadenken. Ga uw gang. [...] Ik denk dat ik weet wat u gaat zeggen: uw motie is niet beoordeeld. Klopt, hè? Het lid KHAN: Klopt. De VOORZITTER: Dat gaat over motie 074.23 inzake ongelijk werven voor gelijke kansen. Ga uw gang. Wethouder VAN BUREN: Mijn excuses, voorzitter, dat ik deze motie niet heb behandeld. Ik kan zeggen, geen bezwaar. Dus wij hebben geen bezwaar tegen het aannemen van deze motie. De VOORZITTER: Dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. Dan is dit onderwerp voldoende besproken. De discussie wordt gesloten. De VOORZITTER: Dan kunnen we door naar het laatste onderwerp.

Alleen moet ik daarbij echt melden met excuus dat ik iets voor 17.30 uur zelf weg moet vanwege driehoeksverplichtingen. Mijn voorstel zou zijn te kijken hoe ver we komen. De stemmingen kunnen natuurlijk ook in mijn afwezigheid plaatsvinden op het moment dat het onderwerp is afgerond. Is het onderwerp niet afgerond, dan zou ik belet willen vragen om het dan om 19.30 uur af te kunnen maken. Ja? Dan schors ik heel even alleen voor een voorzitterswissel. En dan neem ik aan dat mevrouw Van Renssen het van mij overneemt. Mevrouw Abdi neemt het van mij over. De VOORZITTER schorst de vergadering. Voorzitter: het lid Abdi. De VOORZITTER heropent de vergadering. 19. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief opkomstbevordering verkiezingen VN2023-003236 De VOORZITTER: Dan heropen ik de vergadering. Nu agendapunt 19, kennisnemen van de raadsinformatiebrief opkomstbevordering verkiezingen. Zal ik de moties ook maar even meteen voorlezen? De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen:

67

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

Motie van de leden de Bons, Heinhuis, Rooderkerk en Yemane inzake de toegankelijkheid van verkiezingen (070.23). Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - Om de raad te informeren over de inzet van de extra middelen die de gemeente Amsterdam heeft gekregen voor het toegankelijk maken van de Provinciale Statenverkiezingen; - De raad na de verkiezingen te informeren over de resultaten van de aanpak en de wijze waarop mensen met een beperking en hun vertegenwoordigende organisaties duurzaam betrokken blijven bij het organiseren van toegankelijke verkiezingen. Motie van de leden Yemane, Ernsting, Broersen, Khan, Rooderkerk, Bons en Heinhuis inzake Opkomstbevordering verkiezingen: bevorderen democratisch burgerschap (078.23). Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: Ook in te zetten op een langjarig traject van bevorderen van democratisch burgerschap conform stappen 1 en 3 uit het onderzoek, met name in wijken en onder groepen waar de opkomst structureel lager is, daarvoor voorstellen te doen bij de ontwikkeling van het nieuwe plan van aanpak op- komstbevordering en daarbij in te gaan op bijvoorbeeld de volgende mogelijkheden: - Het (mede) organiseren van minimaal een dialoog per kwartaal in de stadsdelen Nieuw West, Zuidoost en Noord over lokale politiek, waarbij lokale politici aanschuiven om de dialoog te voeren met bewoners.

- Deze dialogen te laten organiseren door formele en informele organisaties vanuit de sociale basis zoals bijvoorbeeld buurtplatforms, cultuurverenigingen, religieuze instellingen en opbouwwerk. - Informele organisaties en buurtplatforms helpen om democratische vaardigheden van bewoners te versterken door ze te ondersteunen bij het opzetten van communicatiekanalen om hetgeen wat speelt in de stadsdeelcommissies en centrale raad op een toegankelijke manier over te brengen aan de bewoners. Motie van de leden Rooderkerk, Schmit, Heinhuis, Yemane, Martens, Khan en Bons inzake gemeentelijk campagnemateriaal op scholen (079.23). Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - Campagne- en lesmateriaal in eigendom van de gemeente beschikbaar te stellen aan middelbare en Mbo-scholen in Amsterdam; - Het campagne-en lesmateriaal dat nog ontwikkeld wordt met oog op toekomstige verkiezingen ook actief kenbaar maken en beschikbaar te stellen aan het middelbare en Mbo- scholen in Amsterdam; - Contact te zoeken met Mbo-instellingen om in het kader van burgerschapsonderwijs te stimuleren dat studenten kunnen tellen of lid zijn van het stembureau tijdens de verkiezingsdag en te zorgen dat ze hierbij begeleid worden en onderwijs krijgen.

68

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

Motie van de leden Heinhuis, Rooderkerk, Broersen, Khan, Yemane, Bons en Nanninga inzake Amsterdammers op bezoek op het Stadhuis (080.23). Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - Middels een gewogen loting bij elke raadsvergadering een groep Amsterdammers uit te nodigen om kennis te maken met de gemeenteraad en het huis van de lokale democratie; - Hierbij een voorbeeld te nemen aan hoe de motie ‘Alle klassen bezoeken het huis van democratie’2 (november 2017) wordt uitgevoerd; - Hierbij oog te houden voor diversiteit onder deelnemers en continu te onderzoeken hoe een zo representatief mogelijke groep Amsterdammers kan meedoen; - Hierbij te beginnen met de Amsterdamse wijken en bevolkingsgroepen die volgens het onderzoeksrapport gemiddeld laag scoorden qua opkomstcijfers. Motie van de leden Heinhuis, Rooderkerk, Broersen, Khan, Martens, Yemane, Bons en Nanninga inzake in gesprek met Amsterdamse werkgevers over opkomstbevordering (081.23).

Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - Grote werkgevers in de stad en koepelorganisaties die veel kleine werkgevers vertegenwoordigen te benaderen over het belang van verkiezingen en te verzoeken of zij bereid zijn informatie te verschaffen en hierover met hun werknemers in gesprek te gaan; - Hierbij de mogelijkheid te bespreken om werknemers op de dag van verkiezingen een uur vrij te geven of een flexibel rooster te hanteren zodat zij optimaal in de gelegenheid gesteld worden om te gaan stemmen; - Dit gesprek ook te voeren in de eigen organisatie, in het bijzonder in de directies waaronder veel praktische functies vallen. De moties maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: Dat zijn alle moties die tot nu toe bij ons bekend zijn. O, er is er nog eentje binnengekomen. Moment. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van het lid Van Schijndel inzake Vervoerregio-verkiezingen samen houden met gemeenteraadsverkiezingen (062.23). Verzoekt het college van burgemeester en wethouders: - Onderzoek te doen naar de juridische mogelijkheden en eventuele belemmeringen (bijv. landelijke wet- en regelgeving) voor het invoeren van verkiezingen voor de Vervoerregio Amsterdam, zulks in de gemeenten die aan de Vervoerregio deelnemen, welke verkiezingen gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen zouden moeten plaatsvinden.

De motie maakt deel uit van de beraadslaging.

69

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

De VOORZITTER: Ik heb de volgende sprekers voor dit agendapunt: Rooderkerk, Broersen, Heinhuis, Ahmadi, Ernsting, Martens, Koyuncu. Zijn nog andere sprekers? Ik geef het woord even aan lid Bons. Het lid BONS: Ik heb een motie ingebracht. Dus ik ga ook de inbreng doen. Het lid ERNSTING: En voor GroenLinks, voorzitter, zal mevrouw Yemane het woord voeren. De VOORZITTER: Oké, helder. Dan staat dat genoteerd. En Van Schijndel wil ook het woord voeren zie ik nu. Het lid KHAN: Ja, en ik voer het woord in plaats van collega Koyuncu. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Rooderkerk. De VOORZITTER: Helder. Even wat wisselingen, maar dat staat allemaal nu goed genoteerd. Het lid ROODERKERK: Dank u wel, voorzitter. De opkomst bij de afgelopen verkiezingen van de gemeenteraad waren historisch laag. Daarom is het van belang dat wij hier met elkaar het debat over voeren, want het is belangrijk dat de stemming voor de gemeenteraadsverkiezingen en de opkomst een afspiegeling vormt van de stemmen die ook hier vertegenwoordigd zijn in de gemeenteraad. En daarnaast moeten we natuurlijk zorgen voor een groter politiek vertrouwen. Onlangs is een nieuw onderzoek uitgekomen van Eefje Steenvoorden. Zij is onder vier verschillende groepen het politieke vertrouwen gaan onderzoeken.

En zij vond daarbij dat opleidingsniveau de belangrijkste scheidslijn was, maar ook dat volgens de belevingswereld van Zuidas-advocaten bijvoorbeeld het politiek wel goed geregeld is en dat Nederland het zelfs internationaal gezien wel goed doet. Maar als je kijkt naar de belevingswereld van ROC-studenten, dan geven zij aan dat tussen hen en de politiek een grote muur staat en als zij willen proberen om daar overheen te klimmen, dan lukt dat niet. Nou, dit laat denk ik pijnlijk zien wat het verschil is tussen de groepen in onze stad en onze samenleving van politiek vertrouwen. Daarom is het ook van belang dat de burgemeester met voorstellen hiervoor is gekomen, voorstellen die wij ook steunen. We hebben ook in de commissie al een debat beslecht over het beschikbaar stellen, het doen van een campagne door de gemeente, dat dat een campagne zal zijn die wel over onderwerpen gaat, maar niet over opvattingen. Wat D66 betreft, begint alles met onderwijs. Als we kijken naar de groepen die ondervertegenwoordigd zijn, dan zijn dat vooral ook jongeren en praktisch opgeleiden. En daar wil ik dan ook een motie voor indienen. Die motie vraagt om campagnemateriaal van de gemeente beschikbaar te stellen op middelbare en mbo-scholen om daar onderwijs mee te geven als lesmateriaal.

En daarnaast ook in het kader van burgerschapsonderwijs mboinstellingen te stimuleren om studenten lid te laten zijn van een stembureau of te laten tellen tijdens de verkiezingsdag, uiteraard tegen de gebruikelijke vergoeding, en hierbij ook van onderwijs te voorzien. Daarnaast dienen we ook moties in met verschillende andere partijen om te zorgen dat we in die delen van de stad waar de opkomst het allerlaagst was – soms zelfs een zorgwekkende twintig procent – het schoolvoorbeeld te zijn van participatie en daar echt ons best te doen om het gesprek en de dialoog tussen mensen mogelijk te maken en de gemeente.

70

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

Dan heb ik nog een vraag aan de burgemeester. Als ik het aantal stembureaus van de laatste verkiezingen optel, dan zie ik dat Zuid er bijna twee keer zoveel heeft als Zuidoost. Namelijk, in Zuidoost zijn er 34 en in Zuid bijna het tweevoudige. Dat zegt mij dat het van belang is dat wij ook kijken naar natuurlijk, kunnen mensen gaan stemmen? En zorgen we ook dat we alle drempels wegnemen die zij daar mogelijk bij ervaren? Ik ben benieuwd hoe de burgemeester hiernaar kijkt. Tot slot. Laten we er samen voor zorgen- Ik vind het ook heel mooi om te zien dat er verschillende moties zijn ingediend door de fracties hier en dat het dus echt serieus wordt genomen door onszelf. Ik denk dat het daarbij begint: onze houding, als politiek, richting Amsterdammers. En dan hoop ik ook dat wij ervoor kunnen zorgen dat het politiek vertrouwen vergroot wordt en dat we ook laten zien dat wij dat van belang vinden, dat mensen de volgende verkiezingen, die zijn al heel snel, allemaal komen stemmen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Broersen. Het lid BROERSEN: Ja, dank, voorzitter. Ik wil de burgemeester bedanken voor de brief. We zijn erg blij dat Amsterdam de lage opkomstcijfers zo serieus neemt en dat we hiermee aan de slag gaan. Het plan dat nu voor ons ligt, biedt een allereerste stap. We zien nog veel kansen voor het uitbreiden en het aanscherpen hiervan.

We zijn benieuwd welke aanbevelingen uit het UvA-rapport worden overgenomen en op welke manier. We begrijpen echt wel dat er bij de komende verkiezingen haast geboden was en hebben er vertrouwen in dat het college na 15 maart met een uitgebreid plan komt. Daarover meteen mijn eerste vraag; wanneer kunnen wij dit plan verwachten? De eerstvolgende verkiezingen vinden plaats in 2024, namelijk de Europese verkiezingen. Helaas zijn dit de verkiezingen die ook absoluut niet kunnen rekenen op een hoge opkomst. Is het college voornemens het plan al voor deze verkiezingen aan te scherpen, zodat het meteen kan worden toegepast. Om bij Europa te blijven, zou ik ook graag de burgemeester willen vragen of ze eraan hebben gedacht om te kijken naar steden en landen waarin de opkomst voor de verkiezingen in het algemeen vaak hoger liggen. We kunnen eventueel van deze landen leren wat zij eraan doen om inwoners beter te betrekken bij de politiek en bij de verkiezingen. Is ze bereid om dit te doen? Om dan de inhoud in te duiken. We zijn groot voorstander van het inzetten op bewonersgroepen en het betrekken van stadsdelen voor dit plan. Daarom dienen wij op initiatief van GroenLinks een motie mede in om de doelgroepencampagnes en lokale bewonersgroepen te betrekken.

Daarnaast, op initiatief van de Partij van de Arbeid, een motie om Amsterdammers door middel van een loting uit te nodigen op de Stopera, om die ook mede in te dienen. We zullen onze eigen concrete voorstellen in moties schieten tegen de tijd dat er een daadwerkelijk plan ligt, maar wil me tenslotte uitspreken over de aanbeveling in het UvA-rapport gericht op politici en politieke partijen door mij te richten tot mijn collega’s in de raad en mijzelf. Laten we kritisch zijn op het aankomende plan. Laten we met goede toevoegingen komen en scherp kijken naar de rol die de gemeente pakt. Maar laten we ook kijken naar onze eigen rol als politici en politieke partijen. We ondersteunen de motie Amsterdam naar de Stopera natuurlijk van harte. We zouden aan iedereen hier ook graag de vraag willen stellen: wat denken we eigenlijk van ‘de Stopera naar Amsterdam’? Het UvA-rapport richt zich voornamelijk specifiek op politici en politieke partijen zelf om maar een aantal punten te noemen. Respondenten geven aan dat ze willen dat de politiek meer haar gezicht laat zien buiten de verkiezingen om. Ook geven mensen aan dat ze een terugkoppeling van politici richting de kiezers willen. Wat gebeurt er met de wensen van kiezers na de verkiezingen? Partijen zouden meer rekening mee moeten houden met de taalachterstand of de taalvaardigheid van sommige kiezersgroepen. En ik

71

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

weet absoluut dat mijn collega's zich hier keihard inzetten voor de stad. Commissievergaderingen, raadsvergaderingen, werkbezoeken, technische sessies en voor velen ook gewoon nog een normale baan ernaast. Dat is echt niet niks. Ook ik ben als nieuw raadslid in hetzelfde circus gevallen. Onze agenda’s zitten echt propvol. Het Presidium komt binnenkort met concrete voorstellen om de werkdruk te verminderen. En ik zou het belang van de Stopera naar Amsterdam willen benadrukken. Hier moet tijd en ruimte voor zijn in onze ogen. Ik ben benieuwd of mijn collega-raadsleden hierop reflecteren en zou ook iedereen willen uitnodigen om bij het nieuwe plan van aanpak deze reflectie mee te nemen. Laten we oog hebben voor elkaar en de werkdruk, en tegelijkertijd kritisch blijven op welke rol wij hebben in het bevorderen van de verkiezingsopkomst. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Nog even, nogmaals, benadrukt ik, de burgemeester moet echt om 17.30 uur weg. Dus als het kan, houd daarmee rekening in uw bijdragen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik wil graag beginnen met een stukje voorlezen. “Het werd geen lang gesprek met de voorzitter van stembureau nummer 14. Ik maak me ernstige zorgen. Er is hier echt iets vreemds aan de hand. Tot op dit moment is er nog niet één kiezer verschenen om te stemmen.

We zijn al ruim een uur open, maar er is geen kip te bekennen. Zeker natuurlijk, aan dit noodweer doe je niks. Regen, wind, overstromingen, zeker. We blijven geduldig op onze post. Natuurlijk. Daarvoor zijn we hier. Dat spreekt voor zich.” Einde citaat. Deze zin komt uit een boek van José Saramago, een bekende Nobelprijs winnende schrijver die het boek schreef De stad der zienden. En het boek is eigenlijk een waarschuwing. Het is een waarschuwing aan alle politici denk ik hier in de zaal. Ik kan het ook iedereen aanraden om het te lezen. Het boek gaat over een stad waar op een moment niemand meer een stem uitbrengt. Althans, de mensen zijn verplicht om te stemmen. Ze stemmen allemaal blanco. En de raad van die stad, die gemeenteraad, weet vervolgens niet wat ze daarmee aan moeten. Die schrikken ervan. Er gebeuren verder verschrikkelijke dingen. Daar zal ik u nu niet mee belasten, want we hebben nog maar weinig tijd. Maar toch vond ik het belangrijk om dit voorbeeld aan te halen, omdat de extremiteit in dit boek en het extreme geval van dit boek en de gevolgen daarvan eigenlijk niet zo heel ondenkbaar meer zijn als je weet dat in Osdorp-midden slechts 18 procent is komen stemmen de vorige gemeenteraadsverkiezingen, in Bijlmer Centrum 22 procent, Slotervaart 25 procent. Dat zijn zulke lage cijfers, dat geeft enorm veel reden voor zorg.

Ik ben daarom blij dat we dit gesprek met elkaar voeren en dat er ook een goed onderzoek is uitgevoerd. Dat onderzoek laat zien, wat we helaas al langer weten, dat er reden is tot zorg. Mensen die praktisch opgeleid zijn, mensen met een migratieachtergrond en jongeren, allen waren zij ondervertegenwoordigd bij het stemmen. Het is daarom belangrijk dat we ons allemaal inzetten om dat vertrouwen bij mensen terug te verdienen, vertrouwen terug te winnen en meer mensen naar die stembureaus te krijgen op de momenten dat dat ertoe doet. En wij doen daarom een aantal voorstellen. Het werd net al door mijn collega genoemd. Het eerste voorstel is om via een loting, te beginnen ook wel in die wijken waar de opkomst zo ontzettend laag was, Amsterdammers uit te nodigen bij onze raadsvergadering. Laten we ze hier in het huis van democratie ontmoeten. Dat ontslaat ons niet van de plicht ook naar Amsterdammers toe te gaan. Uiteraard niet. En dat doen we hier ook volgens mij bijna elke dag. Dus daar gaan we zeker mee door. Maar ik vind het wel belangrijk om mensen ook hier uit te nodigen. Want er zijn nog veel te veel Amsterdammers die werkelijk geen idee hebben, wat hier gebeurt. Het zou goed zijn als zij daarmee

72

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

kennismaken. Dat doen we al met de schoolklassen. Studenten komen hier langs. Onze eigen nieuwe stagiair was een van die studenten. Zo zie je maar waar dat toe kan leiden. En dat is mooi. Dat is belangrijk. Daarom wil ik graag dat we ook een bredere groep Amsterdammers via een loting gaan uitnodigen voor een gesprek voor een kennismaking hier in dit huis. En daarnaast heb ik een voorstel om in gesprek te gaan met werkgevers om te kijken wat zij kunnen betekenen om juist ook mensen die praktisch opgeleid zijn en in beroepen zitten die vaak strakke werktijden hebben of daar enige ruimte geboden kan worden, bijvoorbeeld door een extra uur vrij te geven op de dag van de verkiezingen. Dat zijn kleine dingen die een groot verschil kunnen maken. (Het lid KROM: Dank u wel, voorzitter. Ik had twee vragen naar aanleiding van de moties, die natuurlijk hartstikke sympathiek zijn. De eerste is over het halen van bewoners naar de Stopera toe om kennis met ons te maken. We hebben bij klassen gezien dat het lastig is om raadsleden daarvoor te porren en om ervoor te zorgen dat er genoeg zijn om met de klassen in gesprek te gaan. Dus ik vroeg me af of de PvdA daar een idee voor had hoe dat op te lossen is.

Mag ik ook meteen mijn tweede vraag stellen of moet ik die bewaren?) De VOORZITTER: Ik zal mevrouw Heinhuis gelegenheid geven om eerst hier op te reageren en dan kunt u de tweede vraag stellen. Mevrouw Heinhuis. Het lid HEINHUIS: Ja, een terecht punt. Een terecht, praktisch punt. Ik zou me bijvoorbeeld kunnen voorstellen dat in de dinerpauze, dat die mensen dan komen, dat ze een soepje met ons eten als de mensen er toch al zijn. De uitnodiging zou ook wat mij betreft zijn om op de publieke tribune plaats te nemen, juist omdat ik het belangrijk vind dat er ook mensen komen die niet vanuit zichzelf dat al doen, die niet al de weg hierheen weten te vinden. En daarom denk ik dat het kan bijdragen als zij een officiële uitnodiging krijgen om te komen. Ja, daarom vind ik dat belangrijk. (Het lid KROM: Ja, helder. Een goede uitwerking denk ik. En nog een andere vraag over de andere motie, vooral het uur vrij geven wat in het dictum stond. Ik vroeg me af hoe dat moet met bijvoorbeeld zorgverleners of leraren op school. Werk je zo niet ook een bepaalde bevoorrechting in de hand dat kantoormensen makkelijker weg kunnen bijvoorbeeld?) Ja, dank, voorzitter. Ik denk dat mevrouw Krom nou juist het probleem aanstipt. Het is nou juist zo dat veel mensen met een kantoorbaan flexibelere uren hebben en dus makkelijker de gelegenheid hebben om te gaan stemmen.

Wat ik wil, is dat werkgevers heel bewust gaan nadenken over hun rol om ook hun werknemers zo goed mogelijk in de gelegenheid te stellen om te gaan stemmen. En als het bijvoorbeeld een leraar betreft, dan zou een school erover kunnen nadenken of ze misschien op de dag van de verkiezingen – ik bedoel, het is niet dat we elke week verkiezingen hebben – een uur later beginnen, zodat juist ook alle leraren en alle ouders in dat ene uur kunnen gaan stemmen. Dus het is juist om een beetje creatief na te denken, je verplaatsen in werknemers, om hen op die manier echt de gelegenheid te bieden en alle mogelijkheid te geven om wel te gaan stemmen juist omdat die opkomst echt veel te laag is, zeker ook onder bepaalde beroepsgroepen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Bons.

73

Jaar 2023 Gemeente Amsterdam Vergaderdatum 15 februari 2023 Gemeenteraad

R

Het lid BONS: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, na het, laten we zeggen, het debat wat zich hiervoor afspeelde, om daar een aansluiting op te maken naar wat we nu aan het doen zijn. Ik denk dat dat ook iets is wat de buitenwereld ziet. Als we hier met elkaar praten over groepen en er gewoon een beetje om gaan zitten lachen of het een beetje- Weet je, dat zijn de dingen die denk ik ook gewoon burgers afstoten en denken van, daar ga ik gewoon niet- Daar heb ik geen vertrouwen in. Dus het is ook aan het elan en hoe wij met elkaar omgaan, hoe buiten gekeken wordt naar wat politiek inhoud. En ik dacht misschien voor meneer- Voorzitter, het CDA, want daar was ik nogal verbaasd over. Ik denk dat het ook in dit stuk belangrijk is dat we met elkaar kijken naar die meest kwetsbaren en of daar wel echt iets aan gedaan wordt. Dus ik dacht zelf aan Bijbelteksten. Mijn grootvader was dominee. Dus ik dacht, ik gooi er even iets in. Misschien vangt meneer Boomsma dat op. Johannes 3 vers 17. Dat is eigenlijk iets wat gaat over: kijk gewoon ook naar degene die het niet zo goed heeft als jij. Als je bijvoorbeeld een beperking hebt en jij hebt het zelf niet, probeer dan wel te zorgen dat je dus iets doet voor die persoon met die beperking. Ik denk ook, hoe makkelijker en hoe mooier we het maken met de gemeente om te kunnen gaan stemmen, hoe positiever dat eruitziet.

Bijvoorbeeld, heel simpel, je deur is te klein. Dus je breekt de muur eruit en zorgt dat iedereen makkelijk naar binnen komt. Dat zijn van die simpele oplossingen, maar daarmee maak je wel een vervlechting en een betere cohesie als het gaat over die inclusie. De VOORZITTER: Mevrouw Bons, heel kort. Ik merkte op in uw bijdrage dat u refereert aan een heel ander onderwerp, maar we hebben het nu over de opkomstbevordering voor de verkiezingen. Dus ik wil u erop wijzen om daar toch echt bij te blijven in uw bijdrage. Het lid BONS: Ik ga daar naartoe. Het gaat er dus om dat wij een motie hebben geschreven om ook echt zorg te dragen voor mensen met een handicap en een beperking, om te kijken of daar goed beleid voor is, zodat mensen ook daar zien van hé, de gemeente denkt aan heel veel mensen. En ik ben zelf misschien niet gehandicapt, maar als ze daaraan denken, dan heb ik wel het gevoel van goh, ik ga eens naar die stembus, want daar wordt iets gedaan voor mij. Dank u. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Yemane. Het lid YEMANE: Dank u, voorzitter. Ik moet bekennen dat ik het, naast een goed rapport, ook echt een pijnlijk rapport vond om te lezen. Dat er gewoon zoveel Amsterdammers zijn die zich niet gerepresenteerd of gehoord voelen in de politiek.