2023 09 28 Definitief verslag 28 10 2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Vergaderdatum Donderdag 28 september 2023 van 09.00 uur tot 12.31 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 18 oktober 2023 Voorzitter: het lid Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: D. Struijk Commissieondersteuner: N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Bakker (Partij voor de Dieren), Bilgin (Forum voor Democratie), Garmy (Volt), Haijen (SP), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), Kreuger (JA21), Krom (PvdD), Lust (D66), Nadif (GroenLinks), Noordzij (PvdA), Nijssen (VVD), Olivieira (Lijst Kabamba), Van Pijpen (GroenLinks) Afwezige commissieleden: Overige aanwezigen: A. Nicolaï, P. Denekamp, R. van der Veer, D. Drenth

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.04 uur en heet iedereen welkom. Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER doet de volgende mededelingen. • Dertig medewerkers van de directie Wonen zijn vandaag bij de vergadering aanwezig in het kader van hun inwerkprogramma. • Per WhatsApp wordt ieder uur met de commissieleden gedeeld hoeveel de spreektijden nog bedragen. • In de dagmail van dinsdag is een bericht opgenomen over de werkwijze van de bespreking van de begroting in de commissies en de raad. Besloten is dat de eerste en tweede termijn van de begroting op één dag plaatsvindt. Dat is dus anders dan vorig jaar. Voor deze commissie gebeurt dat op woensdagochtend 18 oktober 2023. • Leden kunnen zich aanmelden voor de technische sessie voor de begroting op 3 oktober 2023. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER verzoekt de leden ervoor te zorgen dat deze vergadering, die een drukke agenda heeft, afgerond kan worden in de ochtend.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 7 september 2023 De VOORZITTER meldt dat er een wijzigingsverzoek is binnengekomen van het lid Havelaar. Deze vraagt bij agendapunt 3, het inspreekmoment van het publiek, de naam van de inspreker te vervangen door “De Amsterdamse Hengelsportvereniging”. Hij constateert dat de commissie daarmee akkoord gaat. Met inachtneming van het voornoemde wordt het verslag conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Er worden geen opmerkingen gemaakt. De VOORZITTER roept de commissieleden op om de termijnagenda na te lopen om in de toekomst de achterstallige zaken af te kunnen ronden. Voor de termijnagenda portefeuille Afval en Reiniging stelt hij voor om de punten die betrekking hebben op de vorige bestuursperiode als afgehandeld te beschouwen. Bij de volgende commissievergadering zal hierover een besluit genomen worden. Bezwaren tegen dit voorstel kunnen deze week doorgegeven worden aan de commissiegriffier. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken tot agendering voor de commissievergadering van 1 november 2023. De motivatie heeft in de dagmail gestaan. • TKN-1 op verzoek van het lid Nijssen. • TKN-3 op verzoek van het lid Nijssen.

De VOORZITTER wijst erop dat recent door het Presidium benadrukt is dat het agenderen van TKN-stukken een dag vóór de vergadering, en uiterlijk om 13.00 uur, dient te geschieden. Het is niet de bedoeling dat dit tijdens de vergadering gebeurt. Het lid HOFLAND vraagt of het klopt dat hij het stuk ‘Onze stad van morgen’ heeft geagendeerd voor een volgende vergadering. Is dat goed doorgekomen? De VOORZITTER antwoordt dat hij daarop bij de volgende vergadering terug zal komen. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Bij agendapunt 3 A. NICOLAÏ spreekt in namens Bewonersinitiatief energiecoöperatie MeerEnergie U.A., waarvan zij voorzitter en oprichter is. Zij spreekt dus namens een coöperatie die duizend leden telt in de Watergraafsmeer. Ook in 2018 sprak zij hier in, bij de bespreking van de mogelijkheid om bij groot onderhoud in Middenmeer Noord, in overleg met de partners in de buurt, het gebied van het gas af te halen. Het positieve besluit van de raad daarover heeft geleid tot de start van de aanleg van het distributienet. Daarmee heeft de raad een gunstig uitgangspunt gecreëerd voor de aanleg van een warmtenet in de wijk. MeerEnergie heeft daar een plan voor: een coöperatief warmtebedrijf in handen van bewoners, waarbij de zeggenschap bij de bewoners blijft en de waarde in de buurt. Er is al jaren heel hard gewerkt en er is een gedegen projectplan gemaakt, zoals te zien is bij de stukken. Dat gebeurde in samenwerking met de gemeente en Firan. Het is pionieren en er zijn onzekerheden, maar er ligt een kansrijk plan voor een nieuwe route in de energietransitie. Bewonerscoöperaties die een warmtebedrijf willen oprichten zijn heel nieuw in Nederland. De bewoners hebben natuurlijk geen bedrijf achter zich staan dat investeringen in ontwikkeling mogelijk maakt. Er is dus geld nodig om het bedrijf op te richten. Op dit moment bestaan daar nog geen regelingen voor.

Op rijksniveau is wel een ontwikkelfonds in de maak, maar op dit moment is dat er nog niet. Voor ontwikkelgeld zijn warmteenergiecoöperaties nu nog aangewezen op moedige wethouders en doortastende, vooruitstrevende gemeenteraden die deze nieuwe ontwikkelingen ondersteunen. De lening waarvoor de instemming van de raad wordt gevraagd, kent risico’s. Maar de kans is groot dat er iets moois ontstaat en dat door betrokkenheid van de bewoners hierbij de energietransitie wordt versneld. Daarmee komt de democratie dichterbij de bewoners te staan. Als de raad hiermee instemt, maakt men iets prachtigs mogelijk. Dan staat de raad aan de basis van een nieuwe, belangrijke ontwikkeling. Het lid HOFLAND vraagt of de inspreker de hobbels die zij tegenkomt documenteert, dus hobbels die voor toekomstige initiatieven al weggenomen zouden moeten zijn voor ze van start gaan. A. NICOLAÏ antwoordt dat er een archief bestaat. Actief wordt informatie gedeeld met allerlei kennisnetwerken en samenkomsten over de energietransitie. Zij zit in allerlei teams, bij beleidsmakers in de gemeente. Bij agendapunt 4 P. DENEKAMP spreekt in namens de Vissenbescherming. Hij vraagt zijn naam in het vervolg goed te spellen, zoals de plaatsnaam. Drie weken geleden had hij ook willen inspreken, maar het aantal mogelijke insprekers zat al aan zijn maximum. Hij heeft toen wel een schriftelijke reactie gestuurd.

Nu gaat het over een ander onderwerp, namelijk de pachtovereenkomst. Op pagina 3 van die overeenkomst staat dat inkomsten van viswedstrijden door de AHV ingezet worden voor educatieve doeleinden, bijvoorbeeld met betrekking tot dierenwelzijn. De AHV heeft eerder, bij de vorige ronde, een document ingebracht over haar visie. Opvallend daarbij is het aantal ernstige onjuistheden dat erin staat. Zo wordt er gezegd dat een klein fanatiek groepje hiervoor pleit. Vissenbescherming heeft met de Dierenbescherming een enquête georganiseerd onder Nederlanders waar hun opinie werd gevraagd over hengelen. Daaruit bleek dat er geen meerderheid is voor een verbod op hengelen, hoewel een aanzienlijk percentage daar wel voor is. Verder blijkt een meerderheid zich ernstig zorgen te maken over de consequenties van hengelen voor de vissen. Het gaat dus om een serieuze groep Nederlanders. Ernstiger is nog de manier waarop de wetenschap nadenkt over vissenwelzijn. Er wordt gezegd dat er twee visies zijn. Een ontkent, en de andere neemt het vissenwelzijnsprobleem serieus. Dat is niet waar. De conclusies van de wetenschap zijn

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

duidelijk: vissenwelzijn is een serieus probleem. Daarover bestaat uitvoerige documentatie in allerlei rapporten. Dat maakt het moeilijk voor te stellen dat de AHV op een goede manier voorlichting kan geven over dierenwelzijn. Daartoe is de AHV niet in staat. Ze geeft een gekleurd beeld en dat is dus misleidend. Hoe kan het dat de gemeente daaraan wil meewerken? Het lid KROM vraagt hoe de inspreker kijkt naar het gebruik van weerhaken in de hengelsport. Verder wil ze weten of de inspreker nog andere dingen opviel in het pachtcontract. P. DENEKAMP antwoordt dat het gebruik van weerhaken zou moeten stoppen. Hij kan niet beoordelen welke mogelijkheden de gemeente daarvoor heeft. Hij hoopt dat het gebruik van weerhaken zoveel mogelijk beperkt kan worden. Het valt hem op dat men in de gemeente vertrouwen heeft in de AHV. Afgaande op het eigen rapport van de AHV vraagt hij zich af waarop dat is gebaseerd. De manier waarop de AHV naar vissen kijkt is heel selectief. Vissen lijken een gebruiksvoorwerp en geen dieren met een eigen waarde en beleving. Vissen zijn heel goed in staat om stress, angst en pijn te ervaren. Of vissen daaronder lijden is wetenschappelijk niet vast te stellen. Bij agendapunt 5 R. VAN DER VEER spreekt in op persoonlijke titel en namens de meerderheid van de inwoners van Landsmeer via de groep Geen windmolens in Landsmeer.

In juli verscheen de nota van beantwoording voor de planMER Windenergie. Maar wie controleert of deze massale afwijzing van zienswijzen terecht is? Hij wil laten zien dat de afwijzing van zijn zienswijze en die van het college in Landsmeer onterecht is. Voor details verwijst hij naar zijn ingezonden inspreektekst van 7 september jl. In zijn zienswijze vraagt hij of het niet kan met wind op zee. In de nota staat daarover dat Nederland ook een doelstelling heeft voor wind op land. Maar er staat nergens dat Amsterdam die moet invullen. Sterker nog, Amsterdam is daarvoor de slechtste keuze. Het is er veel ter druk, het groen is schaars en er is geen ruimte. De noodzaak van wind op land bij Amsterdam is daarom niet onderbouwd door deze nota. Ook zegt Amsterdam verder te willen gaan dan de landelijk te behalen doelstelling die inmiddels in zicht is gekomen. Dat staat in de omgevingsvisie. Hij vraagt die visie bij te stellen, want de wereld verandert. Amsterdam beweert via deze nota dat het noodzakelijke draagvlak onder de burgers er is. Maar dat draagvlak is er niet bij de buurgemeenten. Landsmeerders zijn amper gehoord. Een gemeentelijke enquête in Landsmeer liet zien dat burgers in grote meerderheid tegen zijn. Ook bestuurlijk is Landsmeer, net zoals andere buurgemeenten, tegen. Landsmeer heeft de langste wachttijd voor woningen in Nederland en wil dolgraag bouwen.

Die plannen worden echter niet meegenomen in de planMER, of in de MER, want zij staan nog niet zwart op wit. Door de Amsterdamse windturbines zou dus een streep gaan door die bouwplannen. De zienswijze van hem kan niet worden afgewezen. Hij vraagt daarom de zoekgebieden langs de grens van Landsmeer te schrappen. In de planMER staat dat vooral gekeken wordt naar de toename van het aantal woningen dat ernstige geluidshinder heeft. Deze aanpak deugt niet. Waar al veel lawaai is, zitten woningen al boven de grens en is de toename nul. Met deze manier van rekenen gaan windturbines naar plekken waar al heel veel overlast is, zoals bij Landsmeer. De nota zegt daarover dat men op de vinger is getikt door de landelijke commissie-MER, want daarvoor wordt het aantal ernstig gehinderden in beeld gebracht. Maar dat ‘in beeld brengen’ is een loze belofte. Het moet onderdeel worden van de effectbeoordeling van de referentiesituatie en toekomstige woningbouw. Het lid BILGIN vraagt hoeveel woningen in Landsmeer hierdoor niet gebouwd kunnen worden in Landsmeer. R. VAN DER VEER antwoordt dat vele honderden woningen op deze manier niet door kunnen gaan.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Het lid HAIJEN merkt op dat het geval van de Noorder IJplas al in de commissie besproken is. Daar kreeg men een beeld van het aantal mensen dat nu al overlast ervaart, bijvoorbeeld door vaar- of wegverkeer. Zegt de inspreker dat door de voorliggende NRD de huidige situatie niet getoetst wordt? R. VAN DER VEER antwoordt dat de huidige overlast wel degelijk wordt getoetst. Die wordt cumulatief vastgesteld door te kijken hoeveel woningen met ernstige overlast erbij komen. Dat heeft tot gevolg dat de woningen die al zeer ernstige overlast hebben door vlieg- en wegverkeer volgens die rekenmethode niet nog meer overlast zullen hebben. Dat zou dan dus de beste plek zijn om een windturbine te plaatsen. Maar er is ’s nachts veel minder vliegverkeer, en de windturbines gaan wel door. D. DRENTH spreekt namens de Bewonersvereniging Gein 3. Gein 3 is een wijk in Zuidoost die grenst aan het natuurgebied Gaasperzoom en Gaasperplas. In dat natuurgebied ligt het zoekgebied Waternet, gelegen op slechts 300 m van de eerste huizen van Gein 3. Zij is bestuurslid van de Bewonersvereniging Gein 3. De woonwijk in kwestie telt 1300 woningen. Zij vertegenwoordigt circa 5000 bewoners. Door de bewoners van Amsterdam zijn meer dan 100 zienswijzen ingediend op deze planMER. De bewoners van Amsterdam hebben geen persoonlijke reactie ontvangen. Zij is nieuwsgierig wat de commissie ervan vond.

Zijzelf vond de beantwoording onnavolgbaar. Welke afwegingen zijn er gemaakt? Het is geen transparant proces. Haar conclusie is dat alle 100 zienswijzen van de bewoners zijn afgewezen. Des te opvallender is het dat wel aanbevelingen van de commissie-MER zijn overgenomen. Dat lijkt een strategische keuze om de weg naar vergunningen te plaveien. Hoe kan de wethouder zeggen dat de zorgen van de bewoners serieus worden genomen, bijvoorbeeld met betrekking tot afstanden, gezondheid en natuur? Praktisch alle windturbines zijn geprojecteerd in de hoofdgroenstructuur en pal naast de woonwijken. De aanname dat er een groot draagvlak is voor windturbines in het groen en pal naast huizen bestrijdt zij. Er is geen onderbouwing voor. Wat betreft het participatieproces staat Amsterdam onderaan de ladder. c. Actualiteiten Er zijn geen onderwerpen aangemeld. d. Rondvraag Er wordt geen gebruikgemaakt van de rondvraag.

BESPREEKPUNTEN Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire economie 3. Beschikbaar stellen van krediet uit het Klimaatfonds voor een lening voor de ontwikkeling van bewonersinitiatief MeerEnergie voor een warmtenetwerk. (VN2023-017957) Het lid HOFLAND ziet hier iets groots en nieuws gebeuren waarvan de stad nog heel veel vruchten gaat plukken. In dit verband complimenteert hij ook de wethouder. Hij vraagt of de hobbels waartegen men aanloopt goed gedocumenteerd worden. Verder is er het risico van staatssteun. Dat risico moet je bereid zijn te nemen, anders kan je zoiets nooit doen. In de stukken staat dat daarover afspraken gemaakt worden. Hij vraagt welke dat zijn. Bij pionieren hoort ook dat je voorbereid bent op verrassingen.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Het lid NIJSSEN vindt dit een heel sympathiek plan. Het gaat hierbij om een project waarbij ongeveer 5000 woningen moeten worden aangesloten. 85% van die woningen moet eraan meedoen om de businesscase sluitend te krijgen. In iedere woning, van eigenaars, VvE’s of verhuurders zullen leidingen moeten komen. Er zal misschien een cv vervangen moeten worden. Het is dus niet zo makkelijk. De cruciale vraag is dus of die 85% gehaald zullen worden. Belandt de gemeente niet in een fuik waarbij er telkens geld bij moet? Als je de 85% niet haalt, zul je als gemeente steeds meer moeten subsidiëren, want de onrendabele top en de kosten worden hoger. Hij vraagt zich af hoe het eruit gaat zien. Waar eindigt dit? Belangrijk is dat de Amsterdamse beheerder van het klimaatfonds zegt dat er geen garantie is op terugbetaling van de lening die nu verstrekt wordt. Als die wordt terugbetaald, zal er voor eenzelfde bedrag hogere subsidies nodig zijn om de businesscase sluitend te krijgen. Die fuik bedoelde hij. Hij vraagt wat de onrendabele top per woning is. Verder vraagt hij waar men staat bij het streven naar 85% aansluitingen. In De Telegraaf stond een halfjaar geleden dat er nog 70 miljoen euro nodig was om alle huizen in Middenmeer Noord te bereiken.

Men wil in 2026 beginnen met de bouw, maar waar moet de 70 miljoen euro vandaan komen? Ten slotte vraagt hij of het geen is om professionele partijen in te schakelen om de planning voor de komende tien jaar wat strakker neer te zetten. Wethouder PELS antwoordt dat ervoor gekozen is om de rol van de gemeente te intensiveren. Zij wil niet langer aan de zijlijn staan bij dit soort bewonersinitiatieven. Zij wil meewerken aan deze planvorming, maar ook voor het WG-terrein. Zoals D66 aangeeft, moet ervan geleerd worden. Als dit een groot succes worden, en over drie jaar zijn er vijftig projecten, dan is er wel een groot probleem qua capaciteit. De gemeente kan dan nooit helpen zoals dat nu gebeurt. Daarom moet er goed gedocumenteerd worden, lessen getrokken worden etc. Dat wordt allemaal meegenomen in de herijking van de warmtestrategie, zodat de lessen direct toegepast kunnen worden als er een nieuw initiatief geboren wordt. De financiële risico’s moeten heel strak gemonitord worden. Daarover zijn afspraken gemaakt. De taakverdeling moet goed in de gaten gehouden en de overheid dient de risico’s te analyseren. Daarover zijn steeds gesprekken met de initiatiefnemers en Firan. Het is in verband met zorgen over staatssteun belangrijk steeds scherp te blijven op de gemeentelijke rol. De gemeente zal niet instappen om het over te nemen. Het blijft een initiatief van de bewoners.

Al jaren wordt gewacht op een fonds vanuit het Rijk om dit soort dingen mogelijk te maken. Het is nu pionieren voor de stad. Er is inderdaad een onrendabele top die over de buurt genomen vergelijkbaar is met andere projecten in de stad. Het kan alleen niet gespecificeerd worden per woning, ook omdat er verschillen zijn in de technische staat van de woning en wat er gedaan moet worden. In de ontwikkelfase wordt wel gewerkt aan dat inzicht. Als de commissie daaraan behoefte krijgt en wil weten hoe dit geanonimiseerd kan worden, wil zij dat graag delen. Het lid NIJSSEN merkt op dat de onrendabele top voor een gemiddeld appartement ergens tussen de 8000 en 14.000 euro ligt. Komt dat in de buurt van waarover het hier gaat? Wethouder PELS antwoordt dat het inderdaad vergelijkbaar is, maar dat moet verder nog uitgewerkt worden in de ontwikkelfase. Voor de zomer is gesproken over de begroting. Het wachten is nu op het moment dat het Rijk gaat faciliteren. Er moet nu niet uit voorzichtigheid, vanwege die onrendabele top, gestopt worden. Dan komt het fonds er misschien ook niet. Je moet dus door en tegelijkertijd heel erg scherp zijn op de financiële risico’s. Zij antwoordt de VVD verder dat je toe moet werken naar die 85%. Dat is opgenomen in het plan voor de komende ontwikkelfase, waarin nog veel meer mensen zich moeten gaan aansluiten.

Dat wordt gemonitord, ook vanwege het vollooprisico.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Het lid NIJSSEN had niet per se een percentage verwacht, maar je gaat dus aan de gang en houdt het vollooprisico in de gaten. Dan blijkt het na twee jaar op 60% te zitten, want veel mensen hebben zelf een warmtepomp genomen. Je blijft dan wel geld verstrekken. De wethouder zegt dat er op een gegeven moment bekeken moet worden wat nog meer nodig is, maar dat betekent dat je straks nog meer de onrendabele top moet afdekken. Die wordt dan nog hoger. Wethouder PELS antwoordt dat het nu ongeveer op 20% zit; dat is die duizend. Er is dus nog 65% te gaan. Met ‘meer’ bedoelt zij niet dat er meer geld neergelegd moet worden, hoewel zij dat ook niet kan uitsluiten. Het ‘meer’ heeft ook betrekking op communicatie. Mensen weten vaak niet wat er gebeurt. Zij moeten anders gaan koken; er gebeurt iets in hun huis. 2026 komt rap dichterbij. Dat jaar is gekozen omdat er dan ook groot onderhoud wordt gedaan in die wijk. Er ligt dan een kans om geld en overlast te besparen door de zaken te combineren. Firan zit hierbij samen met de gemeente en de initiatiefnemers aan tafel. Ook wordt veel advies ingewonnen van verschillende bureaus opdat de businesscase en de technische kant goed gaat kloppen. Het lid NIJSSEN vraagt een halfjaarlijkse update over hoe het gaat met het vollopen etc. Wethouder PELS zegt dat toe. Het lid KREUGER hoort over een onrendabele top van 8000-14.000 euro per huis.

Eerder hoorde hij dat de totale onrendabele top voor het aardgasvrij maken van woningen 14 miljard euro bedraagt. Afgesproken is dat lage- en middeninkomens niet meer mogen betalen voor hun woonlasten als gevolg van de energietransitie. Hij vraagt hoe dat werkt, met deze cijfers. Wethouder PELS antwoordt dat de gemeente niet alleen voor deze opgave van 14 miljard euro staat. Het moet een samenspel worden van rijksoverheid, die moet investeren om de onrendabele top weg te nemen, maar ook van commerciële bedrijven. De gemeente moet kijken waar nog verder gefaciliteerd kan worden. Voorkomen moet worden dat de rekening bij de Amsterdammers zelf komt te liggen. De pensioenfondsen zijn erg geïnteresseerd, en ook de BNG wil meedoen. Hoe ziet het lid Kreuger dat? Het lid KREUGER vraagt wie precies wie betaalt. Wie betaalt de rijksoverheid? Wat doen commerciële partijen met hun prijzen als ze meer moeten afdragen? Die verhogen ze. Bij wie komt de rekening altijd te liggen? Als de wethouder wil dat de burgers het zelf gaan betalen, moet ze dat gewoon eerlijk zeggen. Wethouder PELS ziet veel kansen om wijzigingen aan te brengen in de belastingen van de rijksoverheid. Zij is ervoor om grondstoffen te belasten, veel meer dan nu de arbeid belast wordt. Ook is zij ervoor om grote bedrijven veel meer mee te laten betalen.

Daar zou de rekening voor de transitie moeten komen te liggen, in plaats van bij de inwoners van Amsterdam. Het lid KREUGER vindt precies dat zo oneerlijk. Mensen die pas in 2040 aan de beurt zijn, betalen via hun gasrekening rechtstreeks voor de warmtepomp van iemand op het KNSM-eiland. Wethouder PELS antwoordt dat het geel gesloten systeem is. Verder kan hetzelfde gezegd worden van de fossiele subsidies. Op dit moment betalen alle Nederlanders voor de fossiele subsidies, wat ook oneerlijk is. Het lid HAVELAAR merkt op dat er rapporten zijn geschreven over de fossiele subsidies. Wil de wethouder daarmee dan op zo’n korte termijn stoppen?

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Wethouder PELS antwoordt dat je niet met alles kan stoppen, want dan komt de rekening juist te liggen bij mensen met een laag- of middeninkomen. De minister zei gisteren nog te willen versnellen en dat andere partijen in het kabinet het tegenhouden. Er zijn dus zeker mogelijkheden om versneld af te bouwen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Dierenwelzijn 4. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief en de concept overeenkomst voor verhuur van het visrecht 2024-2030 (VN2023-019706) Het lid KROM is uitermate teleurgesteld dat nu het pachtcontract besproken wordt, na vorige week. Zij heeft een aantal voorstellen tot verbetering van het pachtcontract, met name om de controlefunctie op de AHV te verbeteren. De duur van het contract schijnt niet korter te kunnen zijn dan zes jaar. Zij vraagt na drie jaar een grondige evaluatie af te spreken, waarbij beëindiging van het pachtcontract een uitkomst van de evaluatie kan zijn. In het contract staat beschreven wat in de visstandbeheerplannen moet komen te staan, maar er staat niet wanneer en hoe vaak deze plannen moeten worden aangeleverd. Zij vindt dat dit regelmatig moet gebeuren om de vinger aan de pols te houden. De AHV wordt namelijk volledig verantwoordelijk gemaakt voor het waterbeheer. Zij wil dat deze afspraken bindend worden.

Vorige keer waren er ook duidelijke afspraken, maar die werden toen tussentijds gewijzigd. In Amersfoort heeft men afgesproken met de hengelsportvereniging om een einde te maken aan het gebruik van weerhaken. Zij wil dat ook in Amsterdam doen. Hetzelfde geldt voor het vissen met vislood. Zij wil met de AHV afspreken dat er niet meer met lood gevist mag worden. In het contract staat dat bij herhaaldelijke klachten de verhuurder het recht heeft om vissen te verbieden. Zij vraagt een duidelijk handelingskader in dat verband. Welke klachten maken dat het recht om te vissen ingetrokken wordt? Hoeveel klachten zijn daarvoor nodig? Het lid BILGIN merkt op dat volgens het pachtcontract het gebruik van weerhaken wordt tegengegaan, maar ook dat het soms effectiever en minder schadelijk voor de vissen is. Het gaat dan vooral om de micro bar. Hoe ziet het lid Krom dat? Ziet zij het voordeel van de micro bar in? Het lid KROM antwoordt dat zij geen voordelen ziet in de micro bar. Zij wil die verbieden. Het lid LUST vroeg in maart, bij een eerdere bespreking van dit onderwerp, aandacht voor het feit dat ook andere dieren regelmatig gewond raken door vistuig. De Dierenambulance Amsterdam sprak in dit verband van een structureel probleem. De wethouder is in haar bestuurlijke reactie niet ingegaan op dit neveneffect van sportvissen.

Zij vroeg destijds de wethouder dit mee te nemen in de besprekingen over aanvullende afspraken die moeten bijdragen aan dierenwelzijn. De reactie van de wethouder op dat verzoek was dat het meegenomen zou worden in de te voeren gesprekken. Zij heeft er in de conceptovereenkomst echter niets over gelezen. Hoe heeft dit onderwerp aandacht gekregen tijdens de overleggen? Wethouder PELS antwoordt het lid Krom dat de gemeente de termijn niet kan wijzigen, want die staat vastgelegd in de wet. Bij herhaaldelijke klachten wil de gemeente kunnen ingrijpen. Maar wanneer is iets een klacht? Het zal vermoedelijk vooral gaan om klachten met betrekking tot vergaand dierenleed. Zij is benieuwd of het lid Krom doelt op een kader in verband met klachten over dat onderwerp. Het gebruik van weerhaken is landelijk niet verboden, maar zij zal graag nog eens het gesprek met de AHV aangaan om te kijken of het mogelijk is vergaande maatregelen of zelfs een verbod op het gebruik van weerhaken.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Het lid KROM is blij dat te horen. Misschien kan het gebruik van weerhaken gebruikt worden als breekpunt voor het contract. Zij kan zich verder voorstellen dat de hinder die andere dieren ondervinden van vistuig onderdeel van het kader wordt. Bij het IJ staan ook vaak vissers die geen matten bij zich hebben om de haken eruit te halen. Al deze zaken die in het contract terugkomen, zouden onderdeel van een handelingskader kunnen zijn. Wethouder PELS merkt op dat een aantal zaken met betrekking tot dierenwelzijn opgenomen staat in het pachtcontract. Je zou die eruit kunnen halen om er een kader voor te maken. Het zal wel even duren, want de capaciteit is beperkt. Het moet ook met de AHV besproken worden. Zij zal daarmee aan de slag gaan. Een breekpunt is lastig, want het gebruik van weerhaken is niet wettelijk verboden. Wel zal zij aan de AHV overbrengen dat in de commissie de wens bestaat dat hierover vergaande afspraken te maken. Het vistuig is een terechte zorg. Van de visser heeft de commissie vorige keer gehoord dat dit probleem steeds beter onder controle lijkt te zijn, ook bij de AHV die er zelf afspraken over maakt. De AHV heeft het opgenomen in de vergunningen om ervoor te zorgen dat leden van de AHV er aandacht aan besteden. Ook heeft de AHV afspraken gemaakt met de Dierenambulance, zodat beter samengewerkt kan worden.

Ook op dat punt zal vinger aan de pols moeten worden gehouden in de komende jaren. Het lid KROM vraagt nog terug te komen op de visstandbeheerplannen, met name op de vraag wanneer de plannen aangeleverd worden. Vorige keer zijn in het lopende pachtcontract de plannen veranderd. De AHV hoefde zich niet meer aan de gemaakte afspraken te houden. Hoe kan dat deze keer voorkomen worden? Wethouder PELS antwoordt dat iedereen daarvan geleerd heeft. Afgesproken is dat ten minste een keer per termijn een visstandbeheerplan aangeleverd zal worden. Zij stelt voor dat zo te houden. In artikel 4 is het aangescherpt voor een mogelijke tussentijdse opzegging. Ook op dat punt zal zij blijven controleren. Het lid KROM houdt voor dat met één visstandbeheerplan in de zes jaar pas in 2030 aangeleverd hoeft te worden om zich aan de afspraak te houden. Zij vraagt het aantal beheerplannen dat aangeleverd moet worden te verhogen, zodat je kunt zien waar men mee bezig is. Wethouder PELS antwoordt dat begin volgend jaar het laatste plan aangeleverd wordt. Haar voorstel is om het hele setje dan te delen met de commissie. Er kan daarna gemonitord worden hoe het zich ontwikkeld gedurende de jaren van de overeenkomst. Het lid KROM wijst erop dat de plannen van begin volgend jaar betrekking hebben op de afgelopen zes jaar. Pas in 2030 komen er dan plannen van 2024-2030.

Dat is toch veel te laat? Wethouder PELS antwoordt dat de visbeheerplannen allemaal vrij recent zijn gemaakt. Men heeft er de afgelopen twee jaar aan gewerkt en het wachten is op de laatste van de reeks. Tegen het einde van de termijn van de nieuwe overeenkomst kan weer bekeken worden wat er moet gebeuren. Mocht in de tussentijd blijken dat zo’n beheerplan niet meer voldoet omdat de stand van een bepaalde soort vissen afneemt, moet daarover sowieso het gesprek aangegaan worden. Haar indruk is dat de AHV daar helemaal open voor staat. Het lid KROM vraagt het punt te agenderen voor een korte behandeling in de raad.

De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Het is gereed voor een korte behandeling in de raad.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 5. Kennisnemen van de Nota van Beantwoording (NvB) van zienswijzen en adviezen over de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor het ‘PlanMER Programma Windenergie Amsterdam.’ (VN2023-019709) De VOORZITTER licht toe dat dit punt geagendeerd is op verzoek van het lid Nijssen. Het lid NIJSSEN merkt op dat alle ingediende zienswijzen van tafel geveegd zijn. Ze gingen over angst voor schade aan de natuur, aan de gezondheid in de omgeving van omwonenden, de vrees dat er geen nieuwbouw meer kan worden gerealiseerd. Hij vraagt of de wethouder, gezien de uitspraak van de commissie-MER, of het wegtellen van ander achtergrondgeluid en de discussies over geluidsnormen goed onderzocht zijn. Verder vraagt hij of de bedenkingen en afwegingen van buurgemeenten goed geland zijn in de keuzes die in Amsterdam worden gemaakt. Ten slotte vraagt hij of de wethouder vindt dat de hinder voor geplande nieuwbouw goed genoeg in kaart is gebracht. Het lid HAIJEN vond het indertijd, toen de Noorder IJplas behandeld werd, prettig dat er een raadsinformatiebrief gestuurd werd met daarin informatie over het aantal mensen dat in de huidige situatie ernstige overlast ondervond. Dat kon dan ook ander geluid zijn dan windturbines, zoals weg- en vaarverkeer. Dat gaat, zoals hij de NRD begrijpt, ook straks gebeuren.

Ook dan zal de huidige situatie worden getoetst. Ook het aantal ernstig gehinderden dat erbij komt bij de plaatsing van windturbines zal getoetst worden. Hij vraagt hoe het zit met de toekomstige woningbouw. In het geval van de Noorder IJplas werden tabellen op tafel gelegd, met bijvoorbeeld het extra aantal ernstig gehinderden als er in Zaanstad of Landsmeer gebouwd zou worden. Hij verwacht dat ook voor de nieuwe plekken die getoetst worden. Hij vraagt dat op dezelfde manier te toetsen zoals bij de Noorder IJplas. Hoe zit het met die toekomstige woningbouw? Het streven is om zoveel mogelijk in lokaal eigendom neer te zetten, maar er zullen ook situaties zijn waarin dat niet lukt en waarbij het eigenaarschap bij de ontwikkelaar ligt. Op voortouw van de SP is indertijd gezegd dat, voor het geval die situatie zich zou voordoen, omwonenden altijd mee zouden moeten profiteren van die windmolens. Dat zou bijvoorbeeld via een omgevingsfonds kunnen. Drie jaar geleden is een dergelijke motie aangenomen. Hij vraagt waar dat dan zit. Hij neemt aan in het einde van het proces. Er moeten in ieder geval afspraken vastgelegd worden in een omgevingsovereenkomst. Het lid GARMY merkte uit de gesprekken die met bewoners zijn gevoerd dat er nog veel onduidelijkheid bestaat over de mitigerende maatregelen die genomen gaan worden. In de beantwoording werd daarover niet veel gezegd.

Hij vraagt in welk stadium de bewoners een overzicht ontvangen van alle mitigerende maatregelen die genomen worden. Mag een escalatieladder van ervaren overlast verwacht worden? Welke acties worden ondernomen als die niet effectief blijken? Verder geeft het college aan dat er ten tijde van de vergunningsverlening mogelijk stillere windturbines bestaan. Hij vraagt wat dat betreft meer duidelijkheid. In hoeverre heeft de gemeente er controle op? Ten slotte leest hij dat het college voor het vervolgtraject van de MER en de PWA wil zorgen voor goede en toegankelijke participatie. Daar is zijn fractie ook voor. Hij vraagt wat de wethouder heeft geleerd van de participatie uit het verleden. Kan ze iets concreets noemen wat het college in het vervolg anders gaat doen? Het is begrijpelijk dat draagvlak niet in de MER wordt onderzocht. Hoe wil de wethouder ervoor zorgen dat het draagvlak zo groot mogelijk wordt? Het lid HOFLAND merkt op dat voor het afgeven van een vergunning bij de initiatiefnemers van projecten het belangrijk is te laten zien hoe goed mitigerende maatregelen kunnen werken en hoe stille keuzes er zijn. Na het proces van

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

vergunningverlening draait het belang iets om. Je moet dan bijvoorbeeld ook de businesscase rendabel maken. Hij vraagt hoe prikkels ingebouwd kunnen worden die maken dat initiatiefnemers tot aan de bouw zo stil mogelijk zijn en zo min mogelijk overlast veroorzaken. Wethouder PELS antwoordt het lid Nijssen dat de adviezen van de commissieMER over gezondheid overgenomen zijn. Dat wordt goed onderzocht. De commissie-MER is gevraagd om feedback, en vervolgens wordt die verwerkt. Het advies was om de ernstig gehinderden ook nog apart weer te geven voor het geluid van windturbines. Er worden heel vaak gesprekken gevoerd met de buurgemeenten, die dus goed betrokken zijn. Maar als buurgemeenten in hun coalitieprogramma hebben staan dat ze geen windmolens willen, zal de bestuurlijke reactie ondanks het goede contact toch steeds hetzelfde blijven. Zij heeft vorige week nog contact gehad met de bestuurder in Landsmeer en daarbij ging het over dat onderwerp. Het standpunt daar blijft onveranderd en men zal zienswijzen blijven indienen. Toch heeft Landsmeer ook begrip voor de reactie van Amsterdam. Met betrekking tot de nieuwbouw zal zij zeker rekening houden met de verschillende ontwikkelingen, ook in de buurgemeenten. Dat wordt meegenomen in de stadsontwikkelingen.

In het geval van Landsmeer is doorslaggevend of het geluidscherm aan de zijde van Landsmeer en Oostzaan er wel of niet komt, want daarbij het gaat het om de grootste geluidshinder die voorkomt dat er gebouwd kan worden. Landsmeer heeft ook al jaren een verschil van inzicht met de provincie over de vraag of je al dan niet in beschermd landschap mag bouwen. Daar zit een grotere hobbel voor Landsmeer dan een eventuele windmolen van Amsterdam. Toch zal zij er rekening mee houden, want het is niet de bedoeling dat de wooncrisis verdiept. Zij antwoordt de SP-fractie dat het inzicht heel belangrijk is. Als het op het niveau komt van de Noorder IJplas zal zij de raad daarbij zeker op diezelfde manier meenemen. In het PWA, dat aangeleverd wordt door het college zal zichtbaar worden hoe straks de resultaten van de planMER, de sociale kant en de participatie meegenomen worden. De punten die de SP aangaf zullen inzichtelijk worden gemaakt voor de raad. Ook zal zij laten zien op welk moment voor de zoekgebieden, als die daadwerkelijk projecten worden, welk inzicht geboden wordt. Zij is zich ervan bewust dat het allemaal heel technisch is, wat het lastig maakt voor Amsterdammers om zienswijzen in te dienen. Zij wil ook de mitigerende maatregelen waar Volt naar vroeg inzichtelijk maken. Er zullen daarvoor opties gegeven worden in het PWA.

Het is heel afhankelijk van de plaatsing, zoals ook duidelijk werd bij de Noorder IJplas. Als het zoekgebied met de planMER straks kleiner wordt, kan het zijn dat mitigerende maatregelen heel erg afhankelijk worden van waar je de windmolens plaatst. Die plaatsing kan ook worden bepaald door TenneT of het ILT in verband met vliegverkeer. Zij zal dus inzichtelijk proberen te maken wanneer de mitigerende maatregelen bij de projecten in kaart worden gebracht. De stillere windmolens zijn een heel mooie ontwikkeling. Er worden strenge normen gesteld. Als enige in Nederland stuurt Amsterdam aan op 42 dB voor de Noorder IJplas. 45 dB is het maximum, maar waar mogelijk gaat het dus naar 42 dB. Ook in andere steden vormt zoiets een uitdaging. Zij gaat nog steeds op bezoek, zoals nu een ronde langs alle stadsdelen waar zij kennis heeft genomen van de verschillende perspectieven. Morgen is de laatste in Zuidoost. Dit is niet bedoeld als een officieel participatiemoment, maar gewoon om te luisteren en elkaar te leren kennen. Zij gaat daarmee door in de komende tijd, en zeker rondom de publicatie van het PWA. Er is voor gekozen dat het college dit eerst goed zal bestuderen, zonder direct met allerlei alternatieven te komen. Het komt dan met een voorkeursalternatief dat besproken zal worden met de stad. Het moet laagdrempelig inzichtelijk worden, online en offline.

Mensen zullen geholpen worden met het indienen van zienswijzen. In de tussentijd zal zij de kwartaalrapportages en rapporten delen met de raad. Voor haar zijn eerlijkheid en duidelijkheid het belangrijkste. Daarom zegt zij dat de ambities gerealiseerd zullen worden als het past, dus als er geen onaanvaardbare schade is aan mens of natuur. Voor het draagvlak zijn eerlijkheid en duidelijkheid belangrijk, maar

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

ook het samenwerken, bijvoorbeeld met de coöperaties en de buurten daar. Er is net onderzoek gedaan naar de mogelijke financiële participatie. Dat zal meegestuurd worden met de volgende kwartaalrapportage aan de raad. Zij antwoordt de D66-fractie dat aan de Omgevingsdienst is gevraagd om na plaatsing te gaan handhaven. Als er een overschrijding is van de norm, moeten er ook maatregelen volgen. Dat advies heeft het college aan de Omgevingsdienst gegeven. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. Hij schorst de vergadering van 10.15-10.25 uur. 6. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de uitvoeringsagenda warmtetransitie (VN2023-019708) 7. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief met een update over onderzoeksboringen naar aardwarmte (VN2023-019711) De VOORZITTER licht toe dat agendering plaatsvond op verzoek van het lid Nadif. Het lid NADIF maakt zich in dit verband om twee dingen zorgen. Er zijn heel veel huizen die verduurzaamd moeten worden. Zij maakt zich zorgen over de hoeveelheid duurzame bronnen die er zijn om al deze woningen en bedrijven van warmte te kunnen voorzien, en of het tempo goed is. Het zal op een goede manier gemonitord moeten worden. Zij vraagt op wat voor manier ingegrepen kan worden.

Zij er andere mogelijkheden die gebruikt kunnen worden om het tempo rondom het Isolatieoffensief, dus bij bestaande woningen en nieuwbouw, goed te houden? Het lid NIJSSEN vraagt wat de ideeën van het lid Nadif zijn voor een versnelling van de aardgasvrijtransitie. Het lid NADIF antwoordt dat er allerlei nieuwe technieken zijn. Er zijn onderzoeksboringen naar aardwarmte, er zijn warmtepompen, riothermie, aquathermie etc. Er wordt veel ontwikkeld. Al die mogelijkheden moeten goed inzichtelijk zijn en zo snel mogelijk toegepast worden. Het lid NIJSSEN leest in de brief dat er iets van 4000 woningen in de afgelopen vier jaar van het gas af zijn gegaan. Dat zouden er volgens de Amsterdamse ambities ongeveer 27.000-28.000 per jaar moeten zijn. Hoe wil GroenLinks, een partij die op dit thema al zes jaar aan de knoppen zit, dit gaan versnellen? Het lid NADIF verwijst naar haar eerdere antwoord. Hoe je ervoor zorgt dat het gewenste tempo ook werkelijk behaald wordt, is een vraag voor het college. Zij wil zelf ook graag weten hoe de raad daarbij kan helpen. Het lid NIJSSEN vindt het een heel goed idee om een planning te maken. Je zou misschien kunnen zeggen dat in 2028 er 30.000 woningen samen met Ymere en De Alliantie van het gas afgehaald worden, bijvoorbeeld in Osdorp, Nieuw-Sloten en de Rivierenbuurt. Een dergelijke planning verwacht hij.

Als zijn fractie met een motie komt waarin om zo’n planning gevraagd wordt, steunt GroenLinks die dan? Het lid NADIF antwoordt dat je voor een dergelijk plan instemming nodig hebt van een bepaald percentage van de buurt. Betekent dit dat de VVD wil dat je dit gaan afdwingen bij de bewoners om het tempo te behalen? Zij weet zelf nog niet wat zij van een dergelijk motie vindt. Zij ziet die graag tegemoet. Een andere vraag is hoe je de bewoners die het het hardste nodig hebben hierbij betrekt. Wat kan de gemeente doen om ervoor te zorgen dat alle bewoners profiteren van deze warmtebron?

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Het lid HAIJEN is blij dat de energie, met een publiek warmtebedrijf, misschien weer deels in publieke handen komt. Natuurlijk moet ook de Splitsingswet van tafel, maar het is goed dat de wethouder de beschikbare ruimte gebruikt. Hij las dat Vattenfall niet meer overal in wil investeren. Daarbij gaat het vooral om warmtenetten die ook een hybride component hebben, dus met een warmte-koudeopslag. Hij vraagt de wethouder een schatting te geven hoe lang dit gaat duren, met het oog op het gevallen kabinet. Het lid HEINHUIS is blij te lezen dat er een toets wordt ingevoerd waarmee gekeken wordt wat de impact is voor mensen met een laag inkomen. Haar fractie wil dat de transitie ook voordelen biedt voor mensen. Er ontstaan steeds nieuwe buurtinitiatieven waarbij woningen aardgasvrij worden gemaakt. Zij kan zich voorstellen dat buurtinitiatieven vaak ontstaan in buurten waar mensen leven die veel tijd hebben, en kennis hebben van de energietransitie. Dat komt niet altijd overeen met de gewenste extra inzet om mensen met een laag inkomen de voordelen van de transitie te kunnen bieden. Hoe ziet de wethouder dat? Het lid KREUGER vraagt of de PvdA van mening is dat er, zoals toch is afgesproken, ook voor middeninkomens zo’n toets moet zijn. Het lid HEINHUIS antwoordt dat ook aandacht voor de middeninkomens nodig is.

In eerste instantie moeten de middelen echter vooral ingezet worden voor de laagste inkomens. Het gaat om ongelijk investeren voor gelijke kansen. Je moet daar beginnen waar de grootste uitdagingen liggen. Het lid GARMY is positief over de brede aanpak en de aandacht voor participatie. Tot nu toe scoorde de gemeente slecht op het gebied van participatie en communicatie. 89% van de Amsterdammers geeft aan niet op de hoogte te zijn van het huidige ondersteuningsaanbod van de gemeente. Hij hoort graag een reactie van de wethouder. Gelukkig worden er wel acties ondernomen om hiermee aan de slag te gaan. Hij vraagt hoe dit in het vervolg gemonitord gaat worden. Staat er een vervolgonderzoek gepland om te controleren in hoeverre de voorgestelde acties effect hebben, zodat bijgestuurd kan worden als dat nodig is? Ongeveer 220 ondernemers en organisaties hebben in het afgelopen jaar gebruikgemaakt van de energiescan. Hij vraagt hoe die scan meer bij ondernemers en organisaties onder de aandacht gebracht kan worden. Er wordt een passend ondersteuningsaanbod ontwikkelt om bewonersinitiatieven goed te ondersteunen. Hij vraagt de wethouder te schatten wanneer dit ondersteuningsaanbod gereed is en hoe dit toegankelijk wordt gemaakt voor alle inwoners die initiatieven willen starten. Ook vraagt hij dit aanbod actief te delen met andere gemeenten.

Ten slotte vraagt hij hoe Amsterdam leert van andere steden. Amsterdam is niet de enige gemeente die voor deze opgave staat. In de raadsinformatiebrief ontbreekt er een reflectie op. Hoe gaat men elders om met communicatie, participatie en initiatieven van bewoners? Het lid BAKKER vindt het niet te verkroppen dat mensen in slecht geïsoleerde huizen voor de mussen stoken en daarna ook nog te kampen krijgen met heel hoge energierekeningen. Het blijkt niet eenvoudig om van het aardgas af te komen. Er komen onderzoeksmaatregelen voor het aardgasvrij maken en er komt een toets, in afwachting van een nieuw wet. Er komt nog een nieuwe bronnenstrategie en een vervolg op de isolatieaanpak. En dinsdag kwam dan nog het overkoepelende plan ‘Onze stad van morgen’, waarin ook nog wat nieuws stond over warmtenetten. Dit plan komt in oktober op de agenda. Dat lijkt haar een goed moment om integraal naar de toekomst te kijken. Het lid KREUGER veronderstelt dat men de mening van zijn fractie kent op dit punt. Een medewerker van zijn fractie vond een verband tussen het aantal aardgasvrije woningen in een wijk en het percentage GroenLinksers dat daar woont. In het binnenste gedeelte van de stad blijken de minste aardgasvrije woningen te zijn. En daar wonen ook

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

heel veel GroenLinksers. Hij vraagt de wethouder waarom de GroenLinksers zo massaal aan het gas blijven zitten. Waarom is wat door GroenLinks bedacht wordt altijd voor een ander bedoeld? Een ander moet van het gas af, en de GroenLinkser kan lekker doorstoken. Het lid HEINHUIS vraagt of het lid Kreuger ook een verband ziet tussen de nieuwbouw in de stad en het aantal woningen dat aardgasvrij is. Het lid KREUGER hoort van GroenLinks altijd dat als je het echt wilt, het ook kan. Het is ook mogelijk met de oudbouw! Het moet nú gebeuren, zegt mevrouw Pels. Waarom doen die GroenLinksers het dan zelf niet? Ten slotte vraagt hij waar de doelstellingen blijven. Wanneer worden de woningen van het gas gehaald? Het lid BILGIN denkt dat de toekomst, als je het over warmtenetten hebt, ligt bij aardwarmte. Maar of het daarmee in Amsterdam echt iets gaat wonen is nog onduidelijk. Het onderzoek is nog gaande, terwijl warmtenetten al wel worden uitgebreid. Momenteel wordt vooral biomassa gebruikt om de huizen warm te houden. Hij vraagt welke consequenties het heeft als later blijkt dat aardwarmte niets wordt in de gemeente. Er is een kaartje met het zoekgebied voor proefboringen. Hij vraagt of het de bedoeling is dat er een eventueel een aardwarmtecentrale in dat zoekgebied terechtkomt. Het lid HOFLAND vindt het goed dat er een complete uitvoeringsorganisatie uit de grond wordt gestampt.

Hij vraagt hoe groot die wordt. Binnen de zestien beslispunten in het stuk zal focus aangebracht moeten worden. Hij vraagt hoe de wethouder dat ziet. Verder is hij benieuwd in hoeveel buurten naar verwachting warmte-initiatieven uit zichzelf gaan beginnen. Hoe ziet de wethouder het vliegwieleffect van het initiatief dat in het stuk beschreven stond? En wordt er van de geleerde lessen een soort blueprint gemaakt, zodat het voor initiatieven gemakkelijker wordt zich te melden? De VvE’s moeten wat meer zelf doen dan corporatiebewoners. Hij vraagt welke resultaten voor die groep mensen verwacht wordt. Het lid NIJSSEN ziet dit als iets dat zakelijk aangevlogen moet worden. Wil je dat Amsterdam aardgasvrij wordt, dan moet er een planning voor gemaakt worden, met wijken, partners, aantallen en kosten. Er kunnen in verband met onzekerheden scenario’s opgesteld worden. Mensen moeten het er, zoals ook het lid Nadif opmerkte, mee eens zijn. Maar dat ontslaat het college niet van de verantwoordelijkheid om wat zakelijker om te gaan met het aardgasvrij maken van woningen. De cijfers zijn niet zo goed. Hij vraagt of de wethouder een motie in deze trant van zijn partij zou steunen. De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele ogenblikken. Wethouder PELS antwoordt het lid Nadif dat het sinds 1 juni 2018 verplicht is om aardgasvrij te bouwen. In de nieuwbouw zijn er dus geen problemen.

Er wordt op dit moment de laatste hand gelegd aan het Isolatieoffensief. Eind oktober zal dat met de commissie gedeeld worden. Het lid NADIF vraagt of er voldoende bronnen beschikbaar zijn. Wethouder PELS antwoordt dat zij op dit moment voldoende mogelijkheden ziet voor bronnen, maar het zal niet voldoende zijn voor het totaal van de opgave. Daarom wordt opnieuw gekeken naar de bronnenstrategie. Niet elke bron is overigens passend. Toch heeft zij er alle vertrouwen in dat er voldoende bronnen gevonden zullen worden om de nieuwbouw goed te realiseren. Zij begreep de Partij voor de Dieren goed, dat het een na het ander komt. Daarom wil zij ook een koepel maken. Dat wordt dan nu weer iets extra’s, maar het is wel de bedoeling een paraplu te maken om die samen te bespreken. Zij vond dat het afgelopen

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

jaar dat wel erg veel verschillende documenten over dezelfde transitie naar de raad gestuurd worden. Zij dankt de SP-fractie voor de complimenten voor de ontwikkeling van een publiek warmtenet, juist om zelf meer regie te kunnen voeren. De uitvoeringsorganisatie ‘Energie voor de stad’ gaat het planmatig uitrollen. Er is al een plan gemaakt voor de stad in de warmtevisie, waarbij voor elke buurt is aangegeven welke bronnen verwacht worden, en of je voor of na 2030 aan de beurt bent. Om een verdieping mogelijk te maken is een organisatie als ‘Energie voor de stad’ nodig, die het allemaal een-op-een gaat doorrekenen. Er wordt gekeken naar koppelkansen en naar mogelijke problemen. Er wordt met de projectorganisatie bekeken hoe dat verder uitgerold kan worden en er zal via de verschillende rapportages verslag van gedaan worden. Met de jaren zal het steeds beter lukken om een prognose te geven over de snelheid waarmee het gaat. Maar er zijn meer factoren dan Amsterdam die het beïnvloeden. Zo is er de toekomstige Wcw, maar ook netwerkbedrijven die interesse tonen in de ontwikkeling van een warmtenetwerk, de commerciële partijen zoals Vattenfall, het Rijk. Er wordt veel gedeeld met andere gemeenten. Amsterdam loopt niet achter in de transitie ten opzichte van andere gemeenten. Het is gewoon heel ingewikkeld.

Zij wil zich niet druk maken over 2040 als er nu al zoveel ligt dat aandacht behoeft. Zij wil nu versnellen om de cijfers te kunnen halen die eerder zijn geprojecteerd. Daar is ‘Onze stad van morgen’ voor, en daar zijn aanvullende acties op. Het lid KREUGER vraagt of 2040 inderdaad niet heilig is. Begrijpt hij dat goed? Wethouder PELS antwoordt dat hij dat niet goed begrijpt. Haar voornemen is niet om allerlei zaken uit te laten rekenen en de ambtenaren twintig jaar aan het werk te zetten. Zij maakt zich zorgen om het heden. Zij wil nu mensen helpen. Heel veel Amsterdammers willen nu een warmtenet, nadat ze vorig jaar de prijs van gas zo sterk zagen stijgen. Het lid NIJSSEN vraagt of de wethouder zich zijn ongeduld kan voorstellen. Hij kan zich hiermee als oppositie toch niet comfortabel voelen? Hij dringt erop aan het inzichtelijk en concreet te maken. Wethouder PELS antwoordt dat er steeds inzicht wordt geleverd met de rapportages. Er wordt niets verstopt. Niet hoe snel het gaat, en niet hoeveel huizen nog moeten worden aangepakt. Het enige is dat zij geen voorspelling kan geven van het aantal huizen dat in 2030 onder handen is genomen. Daarvoor zijn er teveel onzekerheden. Als het mogelijk wordt om betere prognoses te maken, zal zij dat ook doen.

Zij antwoordt het lid Haijen dat de investeringen van Vattenfall in het afgelopen jaar geregeld onzeker waren door de opstelling van dat bedrijf naar de toekomstige Wcw. Dat is nu rustiger geworden, maar het laat ook zien dat de gemeente als publieke partij, en samen met andere publieke partijen, haar aandeel neemt in de transitie. Er zijn nu goede afspraken met Vattenfall. Zij verwacht dat het bedrijf nu ook bij niet-vastgelegde zaken, zoals de hybride oplossingen, haar verantwoordelijkheid zal nemen en aanbiedingen zal doen om het alsnog mogelijk te maken in de wijken die afgesproken zijn. Het voorstel voor de Wcw zal aan de nieuw Kamer voorgelegd worden. Dan ontstaat zekerheid. Zij antwoordt het lid Heinhuis dat zij het dilemma herkent. Hoe breng je aan de ene kant ongelijk investeren samen met aan de andere kant buurtinitiatieven die misschien in andere wijken ontstaan dan waar je zelf zou willen investeren? Daarop is het Klimaatfonds aangepast. De gemeente investeert vanuit het Klimaatfonds in de wijken die dat verdienen, dus in eerste instantie Zuidoost, Nieuw-West en Noord. Het kan ook door bewonersinitiatieven te ondersteunen. Er moet wat dat betreft steeds een balans gevonden worden. Het is zaak te leren van deze projecten, want er is niet genoeg capaciteit om het straks door de hele stad op dezelfde manier te doen.

De huidige projecten kunnen dienen om te leren, zodat er straks een blueprint ligt om makkelijker zelf aan de slag te kunnen gaan. Tegelijkertijd ligt er de opdracht om het voor coöperaties mogelijk te maken om tot ontwikkeling te komen in de wijken waarin je ongelijk wilt investeren.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

Zij antwoordt het lid Garmy dat haar reflecties de acties zijn die ze heeft aangekondigd, zoals het mobiel loket. Zij is het eens dat er nog meer moet worden gewerkt aan bekendheid van de verschillende maatregelen. Zij ziet alle maatregelen vanuit het Rijk, de provincie, de gemeenten of stadsdelen als een soort bos van mogelijkheden. Hoe kan je weten waar je als eerste moet zijn? Daarom zal dit veel meer gestroomlijnd worden. Het Warmtefonds komt vanuit het Rijk. De gemeente kan daarop aanvullend zijn. Daarom is eerder besloten om het eigen gemeentelijke fonds voor de warmtetransitie niet opnieuw te vullen. Er is al een goede plek waar mensen daarvoor terecht kunnen, namelijk het Warmtefonds van het Rijk. Er moet zeker gewerkt worden aan de bekendheid. Bij bespreking van ‘Onze stad voor morgen’ kan bekeken worden welke onderdelen goed gemonitord kunnen worden. Amsterdam leert zeker van andere steden. Ook wordt, bijvoorbeeld op het gebied van geothermie, samengewerkt met de provincie. Er wordt steeds gezocht naar mogelijkheden tot uitwisseling van ideeën, ook over participatie. De aanpak verschilt overal. Zo heeft men in Groningen een publiek warmtebedrijf dat voor veel mensen rust geeft, in de wetenschap dat de prijzen eerlijk zijn. In Rotterdam heeft een commerciële partij een grote rol.

Hoe werkt dat in relatie tot de zorgen die mensen hebben? Van al die voorbeelden probeert Amsterdam te leren. Zij antwoordt het lid Kreuger dat volop ingezet wordt op nieuwbouw, en juist in de buurten waar de gemeente ongelijk wil investeren. GroenLinksers wonen overal in de stad. Het lid KREUGER vraagt waarom die GroenLinksers niet zelf actie ondernemen. Als je je huis van het gas wilt afhalen, kan je dat zelf regelen. Wethouder PELS antwoordt dat niet iedereen binnen de ring GroenLinks stemt. Er wonen heel veel verschillende mensen in de binnenstad. Het college wil vooral investeren in de stadsdelen buiten de ring, want mensen die binnen de ring wonen, hebben door de bank genomen een hoger inkomen. Het lid KREUGER vroeg om een analyse waarom die mensen allemaal GroenLinks stemmen. Waarom kijkt GroenLinks altijd naar iemand anders? Het gaat ook zo bij dieselvrachtwagens. GroenLinks neemt de halve stad de maat; het moet allemaal elektrisch zijn. Maar de gemeente zelf gaat door met diesel. Hij snapt dat het college inzet op de kwetsbare buurten, maar het heeft toch ook zelf een verplichting? Wethouder PELS is zelf ook lid van GroenLinks. Die partij vindt het belangrijk om mensen die het het moeilijkste hebben als eerste te helpen. Dat kunnen ook nietGroenLinksstemmers zijn. Alle Amsterdammers maken zich zorgen over de klimaatverandering en willen graag hun bijdrage leveren.

Er ligt een opgave voor het land, en Amsterdam levert daaraan haar bijdrage. Zij probeert daarbij de mensen die het het moeilijkste hebben het meeste te helpen. En wat betreft de vrachtwagens had zij graag gehad dat ze allemaal elektrisch ingekocht hadden kunnen worden. De realiteit is echter dat zoiets, ook door de netcongestie, niet lukt. Tegelijkertijd voldoet Amsterdam wel degelijk aan de regels. Het is dus pertinent niet waar dat de gemeente iets nalaat wat ze wel van ondernemers vraagt. Er is een landelijke afspraak met een landelijke uitzonderingsregeling. Die geldt voor iedereen, voor alle ondernemers en de gemeente Amsterdam. Zij antwoordt het lid Bilgin dat er inderdaad onderzoek gedaan moet worden naar verschillende bronnen, ook ter wille van de verscheidenheid. Afhankelijk zijn van één bron kan je heel kwetsbaar maken. In principe wordt op de onderzoekslocatie voor geothermie geen centrale geprojecteerd. Wel ligt het in de verwachting dat iets gevonden kan worden op de onderzoekslocatie, anders zou ze ook niet interessant zijn. Als er een breder plan is, zal de raad daarover geïnformeerd worden. Het lid BILGIN snapt dat de wethouder een grote verscheidenheid aan warmtebronnen wil hebben. Hij kent die voorbeelden, zoals bij de Sloterplas. Dat zijn wel bronnen waarmee je niet meer dan twee wijken van het gas af kan halen. Om de hele stad

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 28-09-2023

van het gas af te halen, heb je grote bronnen nodig zoals aardwarmte. Als zo’n aardwarmtecentrale er straks niet komt, zou dat grote consequenties hebben voor de stad. Wethouder PELS antwoordt dat het zeker consequenties kan hebben als blijkt dat geothermie niet gebruikt kan worden. Daarom moet breed naar de bronnenstrategie gekeken worden. Het is slim niet op één bron in te zetten. Het lid BILGIN wijst erop dat de warmtenetten nu al worden aangelegd. Er wordt nu vooral afval en biomassa verstookt. Wat gebeurt er na 2050, als er dan geen aardwarmtecentrale is? Gaat men dan door met de biomassacentrale? Wethouder PELS antwoordt dat het hierbij gaat om de warmte die wordt geleverd door Westpoort Warmte. Dat bedrijf is zelf bezig met de bronnenstrategie om te kijken hoe je uiteindelijk zonder afval en biomassa kan. Alle bronnen zijn nodig. Het betekent niet dat je op gas, afval of biomassa blijft zitten als één bron niet lukt. Juist de casus in Diemen heeft geleerd dat je je niet bang moet laten maken. De biomassacentrale komt er niet, maar er is goed zicht, na een goed gesprek met Vattenfall, op mogelijke alternatieven. Die zouden dan ook nog op tijd gerealiseerd kunnen worden om de ambities te halen. Zij antwoordt het lid Hofland dat de afgelopen tijd het voorwerk gedaan is. Er is nu nog een betrekkelijk klein team dat zich vooral richt op de warmtetransitie.

Binnenkort worden er ook andere onderdelen ondergebracht, waaronder het team dat aan netcongestie werkt. Er wordt toegewerkt naar een uitvoeringsorganisatie die de regie neemt over de verschillende transities die met klimaatverandering te maken hebben. Naar verwachting zal het uiteindelijk groeien naar een vrij groot team, ook omdat mensen die nu bij Grond & Ontwikkeling werken aan nieuwbouw-warmtenetten daarheen komen. Er wordt uitgerekend wat de verwachting is als er meer nodig blijkt te zijn dan de klimaatmiddelen vanuit het Rijk. In dat geval meldt zij zich bij de begroting, maar ook bij het Rijk. Het college is bezig het beleid te verstevigen voor de verschillende warmtecoöperaties. Het moet helder zijn welk ondersteuningsaanbod de gemeente levert. Zij wil stimuleren dat er meer initiatieven komen. De buurt moet het wel zelf aangeven. Het lid HOFLAND vraagt hoe dat stimuleren eruitziet. Wethouder PELS antwoordt dat er gesprekken gevoerd worden met verschillende initiatieven, ook in de buurten waar de gemeente graag in wil investeren. Er wordt een aanbod gemaakt waarvan die initiatieven gebruik kunnen maken. Het wordt veel gemakkelijker om het in uitvoering te brengen. Dat lijkt op de blueprint waarover het lid Hofland sprak. De VvE’s staan inderdaad voor een grotere uitdaging dan eigenaren die niet in een VvE zitten, of corporatiebewoners, of andere huurders.