20220914 verslag gemeenteraad middag

En, voorzitter, wat er wat ons betreft sowieso ook in die analyse zou moeten komen is een tabel die aangeeft wat het hoogste lotnummer is dat wordt ingeloot over de afgelopen jaren per school en per niveau. En dat was tot 2020 stond dat er nog in en dat was gewoon keurig vermeld en dat geeft ouders en de gemeenteraad en leerlingen gewoon cruciale en belangrijke informatie over die voorkeuren. En dat kun je dus ook over de afgelopen jaren laten zien en hoe dat in sommige gevallen verandert en in sommige gevallen bijna niet verandert. In 2020 werd dat ‘de plaatsingskans’ genoemd, in die notitie. Bijvoorbeeld in 2020 was voor Fons Vitaehavo het hoogstgeplaatste lotnummer 20257. Dat jaar deden er 7600 kinderen mee, dus de plaatsingskans voor het Fons Vitae was dus 29,4 procent. Nou, dat is nuttige informatie. Je kunt het plaatsingskans noemen. Het gaat dus niet om het komende jaar, maar om het afgelopen jaar. Je kunt het ook

61

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

anders noemen. In ieder geval is zo’n tabel van belang voor mensen om inzicht te krijgen in het systeem. Dus het is gek, wat CDA betreft, dat die tabel vorig jaar was verdwenen. Nou er werd al gesuggereerd dat dat te maken had met de staartverbetering, dat lijkt ons geen goede reden om die tabel niet meer te vermelden. Heeft sowieso natuurlijk relatief weinig impact. Dus sowieso kun je alsnog de resultaten geven, gewoon na de eerste loting voor de staartverbetering. Eventueel dan de effecten van de staartverbetering er ook aan toevoegen. Bovendien heeft een rechter ook al besloten in een kort geding in 2019 dat ouders gewoon een redelijk belang hebben en dus recht op deze informatie. Wij denken dat het van groot belang is om die tabel weer ter beschikking te stellen en daartoe hebben wij een motie. De VOORZITTER: En die motie heb ik inmiddels gevonden. Ik weet niet wie medeondertekenaars zijn. Ah, dat is de motie 310, Boomsma c.s. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van de leden Boomsma, Von Gerhardt en Nanninga inzake publiceren van de tabel met per school hoogste lotnummer dat werd ingeloot, nr.

310.22 Verzoekt het College: - Er op aan te sturen bij de OSVO in de volgende beschrijvende analyse matching en loting voortgezet onderwijs weer een tabel publiceert met het hoogste lotingsnummer van geplaatste leerlingen over de afgelopen jaren, per school/niveau/profielklas waar loting plaatsvond. De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Von Gerhardt. Het lid VON GERHARDT: Ja voorzitter, stel je nou voor dat wij in de supermarkt voortaan niet meer mogen kopen wat we willen kopen, maar dat we een lijstje krijgen met honderd maaltijden en dat je elke dag twaalf maaltijden mag opschrijven in jouw volgorde en dat je dan net voor het avondeten te horen krijgt welke maaltijd jij die dag moet eten. Ik denk dat iedereen dan zal zeggen: ‘Dit is vreemd. Laten we hier alsjeblieft het aanbod op aanpassen, zodat in ieder geval mensen hun eigen keuzes kunnen maken en de maaltijd kunnen eten waar zij die dag zin in hebben.’ Toch is dit wel hoe wij omgaan met onze kinderen op een moment dat zij naar de middelbare school gaan. Wij laten ze keuzes maken om vervolgens teleurgesteld te worden als ze niet op een eerste, tweede, derde, vierde, of in sommige gevallen tiende of elfde plek terecht komen. En voorzitter, daar moeten we iets aan doen.

Dus het wordt hoog tijd dat we gaan werken aan de aanbodzijde, zodat vraag en aanbod beter bij elkaar komen. En ik ben ook blij dat er op dit moment onderzoek wordt gedaan naar hoe vraag en aanbod beter op elkaar aan kunnen sluiten. En ik zou ook willen dat wij daar in de toekomst snel stappen op gaan zetten, zodat we er in ieder geval voor kunnen zorgen dat kinderen in zo’n kort mogelijke tijd in ieder geval in hun top drie terecht kunnen gaan komen. En voorzitter, dan moeten we op dit moment werken met het systeem dat we hebben, want de VVD snapt dat we vraag en aanbod niet in één dag kunnen veranderen. Maar ik zou wel willen vragen: hoe kan nou samenwerking tussen scholen beter worden gedaan, zodat het aanbod in ieder geval en de kwaliteit van

62

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

alle scholen beter worden, omdat dit belangrijk is voor de tijd van lesgeven en het geluk van de kinderen, zodat zij op de juiste plek terecht komen? Daarnaast dien ik inderdaad, zoals de heer Boomsma nog zei, samen met hem een motie in. En zou ik samen met mevrouw Rooderkerk nog een motie indienen om voor schoolwisselaars die op latere momenten in het schooltraject van school willen wisselen te zorgen dat dit op een makkelijker en betere manier gaat. Tot zover. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Nanninga. Het lid NANNINGA: Dank, voorzitter, excuus voor het geharrewar net. Ik was in de overtuiging dat ik mijn betoogje wat aansluitend zou formuleren op dat van de heer Boomsma als hoofdindiener van de motie. (De VOORZITTER: geen punt) Ja, voorzitter, de wensen van ouders en kinderen moeten gewoon weer centraal komen te staan. En ik weet dat de scholen hun best doen, dat de wethouder haar best doet en ik heb de vorige termijn lange tijd commissie WIO mogen voorzitten. Nou, de wethouder weet ook, iedere keer weer rond deze tijd van het jaar hele teleurgestelde ouders, die kwamen inspreken en die keer zelfs kinderen. Voorzitter, ouders en kinderen moeten zelf beslissen naar welke school ze gaan en er zullen altijd populaire scholen zijn in Amsterdam waar niet genoeg plek is voor iedereen.

Maar toch moet het aanbod, meer dan nu het geval is, toch worden aangepast aan de vraag in plaats van dat er wordt gestuurd op het aanbod. En daarom zijn die gegevens zo belangrijk. Ik sluit me aan bij de opmerkingen en vragen van de sprekers voor mij. En die gegevens zijn heel cruciaal om de vraag naar scholen in kaart te brengen en zo ervoor te zorgen dat gewilde scholen ook in de vraag kunnen voorzien. Onze fractievertegenwoordiger, mevrouw Molema, heeft het in de commissie ook wel eens gevraagd of aangekaart. Er is nooit een heel precies antwoord opgekomen, maar misschien zit dat in die rapportage. De vragen concreet zijn: als blijkt dat de percentages leerlingen met respectievelijk vmbo, havo, vwo, havo/vwo ver uit elkaar liggen, wat gaat de wethouder er dan aan doen om deze dichter bij elkaar te brengen? En een andere concrete vraag is: welke scholen in Amsterdam hebben de laagste percentages kinderen die die school als hoogste voorkeur hadden? Als u mij kunt volgen, voorzitter. En kan de wethouder aangeven wat daar de oorzaken van zijn? En steeds meer kinderen krijgen havo-vwo schooladvies. Wat zijn de percentages leerlingen met respectievelijk vwo, havo, vwo of havo/vwo-advies die op hun top één tot drie-school worden geplaatst. En ik begrijp dat als het in die rapportage zit, dan is dat ook een prima antwoord.

Ik snap ook dat de wethouder dat niet zo uit haar mouw schudt. Tot zover, en ja, wij dienen ook de motie mee in voor die openbaarmaking van die gegevens. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan is hiermee het woord aan de heer Runderkamp die zijn maidenspeech houdt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Runderkamp. Het lid RUNDERKAMP: Dank, voorzitter. Voor de zomer had ik het genoegen om van verschillende nieuwe leden van uw raad een eerste bijdrage te horen. Dit waren vaak filmische levensverhalen die inspireerden. Deze speeches raakten mij, maar maakten mij ook enigszins benauwd, want enige zelfreflectie doet mij immers beseffen dat mijn levensverhaal zich deels kenmerkt door

63

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

geboortegeluk. Niet bepaald inspirerend. 32 jaar gelden ben ik geboren in het Prinsengrachtziekenhuis, niet ver hiervandaan. En enkele jaren later zijn mijn ouders verhuisd naar Aerdenhout, gemeente Bloemendaal, een van de meest welvarende plaatsen van ons land en ook een gemeente waar je niet bepaald struikelt over de sociaaldemocraten. Desalniettemin had ik een hele gelukkige, zorgeloze jeugd. Ik ging naar school op het Stedelijk Gymnasium in Haarlem, waar ik zeker niet uitblonk. Ieder jaar ging ik eigenlijk vooral over omdat mijn moeder, tevens aardrijkskundedocent op een andere middelbare school, mij tegen het einde van ieder schooljaar hielp, of eigenlijk mij streng zette aan mijn huiswerk, in plaats dat ik ging voetballen met mijn vrienden op het Kerkplein. Kortom, ik ben met veel privileges opgegroeid. Ik heb alle denkbare kansen in het leven gekregen. Vandaag hebben we het in uw raad over de loting- enmatchingsystematiek voor de middelbare scholen in Amsterdam. Dit is het eerlijkste systeem dat de scholen hadden kunnen bedenken. Het kind van de burgemeester en het kind van de fysiotherapeut hebben allebei evenveel kans om op de eerste school van hun voorkeur te worden ingeloot. Als raad moeten wij uiteraard oog blijven houden voor de teleurstelling die met deze loting gepaard kan gaan. En het verschil in populariteit tussen scholen daar ook naar te kijken.

En daarbij ook een vraag voor de wethouder: welke instrumenten heeft zij of wenst zij om de nu minder populaire scholen bij te staan? Aan de principes van het huidige loting-en-matchingsystematiek moeten we eigenlijk vasthouden, want, voorzitter, het systeem van loting en matching is slechts het begin, daarmee zijn we er nog niet. Gelijke kansen in het onderwijs en daarbuiten zijn van veel meer factoren afhankelijk. Op welke school ik ook had gezeten, mijn omgeving en mijn ouders hadden ervoor gezorgd dat ik alle kansen had gekregen om het maximale eruit te halen. Voor een ander geldt wellicht het omgekeerde. Niemand kan iets doen aan zijn of haar geboortegeluk, ook ik niet. Maar het is wel belangrijk om je te realiseren dat het niet meer is dan geluk, geen verdienste, geen vrijbrief om achterover te leunen en te genieten van je privileges. Het schept juist verantwoordelijkheid. De komende vier jaar ga ik mij ervoor inzetten dat in deze stad de plaats van je wieg een minder grote invloed heeft op de school waar je later naartoe gaat en hoe makkelijk je het daar gaat hebben. De komende vier jaar ga ik mij ervoor inzetten dat in deze stad de wijk waar je opgroeit in mindere mate voorspelt hoe oud je gaat worden en in welke gezondheid. Ik ben vast besloten mijn geboortegeluk in te zetten voor de mensen in Amsterdam die dat minder of niet hebben gehad. Dank u wel.

(applaus) De VOORZITTER: Dank u wel, de heer Runderkamp, voor uw mooie maidenspeech en laat ik u zeggen dat de benauwdheid van tevoren niet nodig was. Dan is daarmee het woord aan, nee, die hebben we natuurlijk al gehad, de heer Van Schijndel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u wel, voorzitter. Na deze prachtige maidenspeech moet ik toch zeggen dat het systeem van loting en matching eigenlijk inherent onrechtvaardig is. Dat zit hem in twee dingen: het leidt tot veel te veel gekerm en teleurstellingen bij scholieren die veel lager geplaatst worden dan wat op hun voorkeurslijstje stond, en ook het is een systeem dat de Hoge Raad zou kwalificeren als een ‘black box’. Het is dus niet inzichtelijk hoe je op je plek terechtkomt en dat is niet aanvaardbaar.

64

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Dan is het verder zo dat in deze raad eigenlijk alle sprekers zeggen: ‘Ja, we moeten het aanbod van populaire scholen vergroten. Nou daar gaat veel tijd overheen, is allemaal niet zo eenvoudig. Vandaar het pleidooi van Forum om de vraag af te knijpen. Dus, er zijn veel mensen uit Abcoude en uit Amstelveen of uit Zaandam, die willen naar scholen, niet alleen gymnasia, in Amsterdam. Laat die Amstelveners hun eigen gymnasium oprichten. Klaar is Kees. Dus als raad moeten wij gaan voor de belangen van de inwoners van de stad en dat betekent dat dus die hele regionale set-up die erbij is gekomen eigenlijk zou moeten worden teruggedraaid. Dat is niet reactionair, dat is gewoon verstandig. De VOORZITTER geeft tot slot het woord aan het lid Rooderkerk. Het lid ROODERKERK: Dank, voorzitter. Ik begrijp dat Forum een gymnasium wil oprichten in Amstelveen. Dat lijkt me in ieder geval beter dan een Forum-school, maar dat terzijde. Wij hebben het hier over de loting en matching. Dat is toch elk jaar een emotioneel moment, want vaak zijn er ouders en kinderen die langskomen bij ons in de raad en aangeven dat zij toch veel bezwaren hebben en veel zorgen hebben over de school waarop zij zijn geëindigd. Het punt dat ik daarbij wil maken en wat ik ook in de commissie heb gedaan is, dat we niet alleen moeten kijken naar loting als systeem, maar dat we ook moeten kijken het onderliggende probleem.

De loting is feitelijk een symptoom van wat eronder ligt en dat is het verschil in vraag en aanbod van scholen en dat dat niet helemaal goed op elkaar aansluit. Ik zou niet zo ver willen gaan om een supermarktmetafoor te gebruiken, hoewel dat voor de VVD wat meer voor de hand ligt, want ja, volgens mij eindig je dan met lege schappen. Er zijn nou eenmaal gewoon veel leerlingen die naar bepaalde scholen toe willen en dat maakt natuurlijk ook waarom die loting zo complex is. En scholen zijn nou eenmaal geen plakje kaas. Maar ik wil even wegblijven bij het systeem van de loting, want volgens mij is daar al veel over gezegd. En maar waar ik naartoe wil is dus het vraag-enaanbod. En daarom ben ik ook heel blij dat we een motie indienen met heel veel verschillende partijen inderdaad, om echt veel meer die samenwerking tussen scholen te gaan verbeteren. Want waar die vraag en aanbod beter gaan aansluiten is als we gewoon overal in de stad goede kwalitatieve scholen hebben waar veel vraag naar is. Daarvoor is nu eerst een onderzoek nodig. Dus ik denk dat het heel mooi is dat de wethouder nu op ons verzoek dat onderzoek doet naar: hoe zit het nou met die scholen en de populariteit ervan en hoe worden die gezien.

En kunnen we daar trends in ontdekken? En vervolgens is het nodig dat we daarmee aan de slag gaan om te zorgen dat, nou kennis van schoolleiders, leerlingen en, sorry, en leerjaren wordt uitgewisseld. En wellicht ook leraren op verschillende scholen les kunnen geven. En dat we daar dus allemaal initiatieven in ontplooien en dan vooral dat de schoolbesturen en het Overleg Schoolbesturen Voortgezet Onderwijs (OSVO) dat doen. Gelukkig werken zij ook die kant op, maar wij zullen vanuit de raad daar natuurlijk heel graag aan bijdragen en daar ook scherp op zijn. Daarom dien ik ook een motie in, samen met onder meer VVD, Volt, PvdA, GroenLinks, CDA, om in gesprek te gaan met de schoolbesturen om niet alleen voor dat eerste jaar, maar ook voor het tweede jaar, dus als kinderen eenmaal zijn ingeloot op de school, maar ze moeten van niveau wisselen omdat ze gepest worden, een andere school willen, of dat het schoolniveau verandert, om in gesprek te gaan met schoolbesturen, vragen wij de wethouder, en te zorgen dat zij een plan maken of met elkaar zorgen voor meer samenwerking voor soepele overgangen tussen scholen, zodat leerlingen

65

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

altijd ergens terecht kunnen. En we hopelijk minder verdrietige mensen hebben in onze raad volgend jaar. De VOORZITTER: Dank u wel. Andere sprekers hebben zich niet gemeld. Oh, excuus. Mevrouw Rooderkerk, kunt u even terug? Grove schande. De heer Von Gerhardt heeft het woord voor een interruptie. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Von Gerhardt voor een interruptie. Het lid VON GERHARDT: Ja voorzitter, want mijn metafoor ging over het feit dat wij allemaal zouden verwachten van supermarkten om dat aanbod te vergroten. Dus volgens mij moet D66 dat ook helemaal ondersteunen. Dat aanbod kun je vergroten door én andere producten leuker, aantrekkelijker te maken, maar volgens mij ook door de producten die al goed lopen meer in te kopen. Hoe kijkt D66 daar naar? Mevrouw ROODERKERK: Nou ja, om helemaal in de marktwerkingmetafoor mee te gaan, wat D66 betreft is de top drie een utopie, waar de VVD voor pleit. Het gaat nooit lukken dat iedereen op zijn top drie terechtkomt. Dan moet iedereen wel heel erg net verschillende scholen uitkiezen. Maar we hebben we hebben gewoon heel veel leerlingen in Amsterdam, we hebben ook heel veel scholen, maar je zult altijd zien dat een aantal scholen veel gevraagder zijn. Dat voorkom je niet. Ik denk ook niet dat we het aanbod moeten vergroten, dat er nog meer scholen bij moeten komen.

We denken juist dat scholen kwalitatief goed moeten zijn, zodat ze veel leerlingen trekken overal in de stad en dat niet iedereen naar die paar scholen toe wil, waar nu telkens, ja, veel kinderen in worden teleurgesteld. (Het lid VON GERHARDT: Ja, want ik denk dat als we niet streven naar een utopie waar je uiteindelijk wel in je top drie terechtkomt, dat we daar überhaupt nooit gaan komen. Volgens mij moeten we als raad ook en beetje durven dromen, want het gaat hier om kinderen. Dus wat ik me afvroeg is, ja, ik ben ook niet voor meer scholen, maar wel voor een combinatie van scholen waar het goed gaat nog groter laten gaan, en ook voor het kwaliteit verbeteren. En ik vraag me dan af: hoe ziet D66 dat om die beide gevallen aan te pakken?) Nou we hebben een hele onderwijsagenda geschreven hierover, die zal ik, ja, met liefde toesturen. Het zit hem aan de ene kant inderdaad in de kwaliteit van de scholen. Wat wij heel erg horen ook van schoolleiders is dat zij zeggen: ‘Wij zouden graag veel meer samenwerken.’ Wij hebben natuurlijk een systeem in het onderwijs, dat heeft met de bekostiging te maken, waarbij scholen heel erg met elkaar concurreren. Terwijl, je weet gewoon dat er een aantal schoolleiders is in de stad die hebben van een school die het wat minder goed deed, die hebben er een geweldige school van gemaakt. Nou die kennis die wil je heel graag uitgewisseld zien.

We hebben ook een begeleidingspool eerder voor leraren daartoe opgeroepen die nu loopt. Wat ons betreft zou je ook veel meer leraren met elkaar kunnen uitwisselen van scholen, zodat ook die kennis veel meer verspreid wordt over scholen. Nou dat is een aantal voorstellen die daarin staan. De VOORZITTER: Dan geloof ik dat de heer Van Schijndel nog wil interrumperen, mevrouw Rooderkerk. U loopt weer iets te enthousiast weg.

66

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel voor een interruptie. Het lid VAN SCHIJNDEL: Dank u wel, voorzitter. Ja, het leuke met D66 is natuurlijk juristenpartij. Dus met die mensen kun je van gedachten wisselen. En dan is het toch zo dat een overheidsbeslissing en plaatsingsbeslissing ten aanzien van een kind dat die inzichtelijk moet zijn, dat je die moet kunnen begrijpen. Dus die algoritmes die worden gebruikt, die zijn niet bekend of die kunnen moeilijk worden begrepen. Het is een ‘black box’. Dat heeft de Hoge Raad(De VOORZITTER: En uw vraag is?) -vele malen vastgesteld: dat mag de overheid niet doen. Dat mag gewoon niet. Er moet een ander systeem komen. Bent u dat met mij eens, dat u dus toch moet kijken naar het systeem van loting en matching? De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Rooderkerk. Het lid ROODERKERK: Nou ik ben zelf geen jurist, maar een politicoloog. Maar ik probeer toch deze vraag te beantwoorden. Volgens mij, dat systeem is een interessante discussie, is een aantal jaren geleden ook gevoerd inderdaad. Volgens mij maken we nu gebruik van het Bosse model, maar daar kun je inderdaad naar kijken. En we hebben natuurlijk die Staartverdeling hebben we natuurlijk ook meer mee gedaan om te zorgen dat kinderen vaker op hun voorkeursplek terechtkomen.

Maar ik denk ook dat we ernaartoe moeten om niet alleen daarin te tweaken, maar juist te kijken naar het onderliggende. Dus dat is opnieuw mijn betoog, dat we dus de vraag en aanbod van scholen gaan verbeteren, de aansluiting daarvan door de samenwerking te bevorderen. De VOORZITTER: Dank u wel. En nu we aan het begin van het nieuwe seizoen staan, zou ik toch even graag ons kleine eigen juridische handvest tevoorschijn willen halen, namelijk ons reglement en met name de heer Van Schijndel, maar niet uitsluitend hij, even willen verwijzen naar Artikel 57 lid 2, waarin staat dat interrupties dienen te bestaan uit vragen zonder inleiding of korte mededelingen. Dan is het woord aan de wethouder. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Moorman. Wethouder MOORMAN: Ja voorzitter, die in de gaten heeft dat de voorzitter erbovenop zit en mij ook meegaf dat ik het kort moest houden. Wat ik betreur, want ik zou heel graag ingaan op het veronderstelde marktmechanisme door de VVD als het gaat om onderwijs. Het lijkt me helemaal niet verstandig, voorzitter, om onderwijs als ‘markt’ te zien en ik vind dan ook alle metaforen die daar worden gebruikt alsof het plakjes kaas dan wel aardbeien zijn echt zeer ongepast.

Maar voorzitter, ik zal niet mij laten verleiden om dan te zeggen dat er bijvoorbeeld heel vaak in de markt ook juist aanbod schaars wordt gehouden om daarmee de prijzen op te drijven. Ik denk dat meerder mensen hier dat zichzelf ook wel realiseren, dat dat vaak zo is. Maar voorzitter, ik houd nu mijn mond, want ik zie dat er een interruptie is. De VOORZITTER: Goed, hier is niets uitgelokt verder. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Von Gerhardt voor een interruptie.

67

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het lid VON GERHARDT: Is de wethouder het met mij eens dat op dit moment Amsterdam ook het aanbod wat de scholen kunnen leveren schaars houdt? Wethouder MOORMAN: Voorzitter, integendeel. Want dat was het andere marktmechanisme waar ik mee wilde vergelijken. Kijk, als je maar één aanbieder hebt, heb je ook maar één keus. En in Amsterdam zijn we in de gelukkige omstandigheid dat er meer dan 70 middelbare scholen zijn met ongelooflijk veel concepten. Daar kun je van alles wat van vinden en er werd al een concept gedeeld waarvan ik denk: misschien kunnen we dat beter buiten de deur houden. Maar, voorzitter, ik denk over het algemeen dat het een goed idee is, dat er inderdaad keuzevrijheid is. En ik denk, waar de heer Von Gerhardt naar verwijst, voorzitter, dat dat juist veel minder keuzevrijheid zou geven. Ik ken gemeentes, overigens ben ik zelf in zo’n gemeente opgegroeid, waar ik de keuze had uit twee scholen, de christelijke en de openbare. Ik mocht van mijn vader niet naar de christelijke, dus dat werd de openbare. (Het lid VON GERHARDT: Ja, want volgens mij is er heel veel keuzevrijheid in deze stad. Alleen beperken we die doordat sommige scholen niet verder mogen groeien, terwijl mensen er wel heen zouden willen, kinderen er wel heen zouden willen. Dus daarmee is er wel een beperking, dus minder keuzevrijheid.

Hoe ziet de wethouder dat?) Voorzitter, ik zie dat als een onjuiste weergave van de werkelijkheid. Het is namelijk helemaal niet zo dat wij op groei beperken, maar dat scholen dat heel vaak zelf doen. Waarom? Omdat het Barlaeus nou eenmaal geen extra laag erop kan leggen. En voorzitter, ik denk dan ook dat het verstandig is om met elkaar de discussie te voeren en precies, zoals ook door mevrouw Rooderkerk werd aangegeven, wat zit er nou onder. En daarin hoor ik ook soms wel verkeerde veronderstellingen. Er wordt hier bijvoorbeeld gesuggereerd, voorzitter, dat kwaliteit altijd de reden is voor populariteit. En voorzitter, ik kan u vertellen dat dat helemaal geen correlatie is. Sterker nog, ik heb ik in het verleden ook hele populaire scholen gezien, waar er zeer discutabele kwaliteit was, en andersom, scholen die het echt uitstekend doen en elke keer heel goed uit de bus komen, maar toch niet populair zijn. En ik denk dat het verstandiger is als we met elkaar de discussie voeren: hoe zorgen we ervoor dat de kwaliteit die op scholen wordt geboden ook echt wordt gezien? En daarmee populariteit en kwaliteit veel meer hand in hand gaan. (Het lid VON GERHARDT: Ja, want ik heb nog niet helemaal antwoord gekregen op mijn vraag. Want je ziet vaak dat scholen niet kunnen groeien vanwege ruimtegebrek.

Hoe kijkt de wethouder dan bijvoorbeeld naar verplaatsen van die scholen of werken met een dependance, zodat ze die groei toch kunnen doen?) Nou ja, voorzitter, als de heer Von Gerhardt mij oproept om het Barlaeus te verplaatsen, weet ik niet of dat de populariteit van de school ten gunste komt. Voorzitter, ik denk dat, gezien uw oproep aan mij, ook wel verstandig is om nu in te gaan op de vragen die zijn gesteld. En laat ik, voorzitter, vooral zeggen dat ik de vragen goed begrijp en ook verstandig vind in veel gevallen. Bijvoorbeeld de vraag: hoe krijgen wij nou inzichtelijk hoe het gaat met de kans dat je ergens op een school wordt geplaatst. En, voorzitter, de heer Boomsma heeft dan helemaal gelijk, dat het tot 2019 inderdaad het hoogste lotnummer werd geopenbaard. Het had ook veel zin, want daarmee kon je zien tot waar er eigenlijk werd geplaatst. Alleen, voorzitter, zijn we daarna iets heel verstandigs

68

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

gaan doen en dat heet: de staartverbetering. Dus we hebben eigenlijk gekeken naar die groep kinderen, die inderdaad pech heeft en heel laag terechtkomt, hoe we die alsnog kunnen plaatsen op de plekken die over zijn. En dat betekent dat juist op de hele populaire scholen soms een heel hoog lotnummer wordt geplaatst. Sterker nog, dat gebeurt vaak. Dus het zegt niks meer. En dat is de reden dat wij dat nu niet meer publiceren. Overigens kans die daarvoor wordt gemaakt door de Stichting Vrije Schoolkeuze Amsterdam (VSA) dat is niet waarom het wordt gepubliceerd, sterker nog dat is echt een vertaling door de VSA. Ik zeg niet dat het slecht is, maar dat is niet zoals het door OSVO wordt gepubliceerd, maar de reden dat het niet meer wordt gepubliceerd is wat ik u net heb aangegeven, dat is echt de Staartverbetering. De VOORZITTER: Goed. Behalve de interrupties is het ook goed als de antwoorden beknopt zijn. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Boomsma voor een interruptie. Het lid BOOMSMA: Ja voorzitter, dit argument raakt kant noch wal. Want ten eerste bij de staartverbetering gaat het maar om enkele tientallen gevallen op een totaal van meer dan 7000 leerlingen. Dus zoveel beïnvloeden die de resultaten niet. En ten tweede heb ik nou al aangegeven in mijn betoog dat het heel goed mogelijk is om gewoon de resultaten te geven na de eerste loting.

En er vervolgens ook bij te schrijven wat er is gebeurd met de staartverbetering. Dus is de wethouder het dan met mij eens dat het zinnig is om die informatie wel degelijk te geven? Wethouder MOORMAN: Dank u wel, voorzitter. Ik zal proberen het beknopt te houden. Dat begrijp ik heel erg goed, en tegelijkertijd is het best ingewikkelde materie en probeer ik ook openheid te geven. (De VOORZITTER: U kunt dat) Nou, dank voor uw vertrouwen, maar ik heb al vaker aangegeven aan de raad dat dat niet per se mijn grootste talent is. Voorzitter, ik denk niet dat het kant noch wal raakt, wat hier het argument is. Want juist op het moment dat je bezig gaat met die staartverbetering, dan begin je bij de hoogste lotnummers. En die hoogste lotnummers kijk je of je die kunt plaatsen op hun nummer 1 keuze. En aangezien de nummer 1 keuze vaak de populaire scholen zijn, kan het dus echt voorkomen dat een lotnummer 7059 terechtkomt op een hele populaire school en dan lijkt het beeld te zijn alsof je door hebt geplaatst tot en met 7059. U stelt een tweede vraag daarbij: is het dan niet mogelijk om voor staartverbetering dat lotnummer te openbaren. Dat verzoek heb ik nog niet overgebracht aan het OSVO en dat wil ik van harte doen. De VOORZITTER: Kijk, waren er nog andere interrupties of staat u, goed, mevrouw Rooderkerk. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Rooderkerk voor een interruptie.

Het lid ROODERKERK: Dank u, voorzitter. Eventjes iets terug in het debat werd de interessante vraag gesteld over dependances van scholen, om dat mogelijk te maken. Ik hoorde de wethouder volgens mij toen zeggen, maar ‘correct me if I’m wrong’, dat het Barlaeus minder populair zou zijn als het in een ander stadsdeel had gelegen. Is dat ook wat de wethouder had bedoeld te

69

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

zeggen? Want volgens mij zou het juist prachtig zijn als we een dependance van het Barlaeus in, zeg maar wat, in Zuid-Oost zouden hebben of in een ander stadsdeel. En ik ben benieuwd van de wethouder of ze dat ook kan stimuleren. Wethouder MOORMAN: Ja voorzitter, ik werd uitgedaagd door de heer Von Gerhardt van de VVD om misschien een school te verplaatsen op het moment dat die erg populair was, en ik zei, ik weet niet per se of het Barlaeus, het had ook een andere school kunnen zijn die heel populair is, daar ten eerste gelukkig van wordt en ten tweede of dat helpt bij, nou ja, of het daarmee vooruitgaat. Maar wat uw andere vraag, en die vind ik erg interessant, en dan wil ik eigenlijk meteen overgaan tot de preadvisering van de motie, want die gaat daar, heb ik dat ook maar meteen gedaan, die gaat heel erg over die samenwerking. Want de vraag die hier voorligt is: hoe kan het, dat als de kwaliteit op orde is en er gewoon heel goed onderwijs wordt geleverd, sommige scholen toch niet populair zijn? Wat kunnen ze dan leren van andere scholen en hoe werken we daar vooral in samen in plaats van dat we in concurrentie zitten alsof het een markt was? Dat vind ik een hele verstandige.

En ik ben dan ook zeer bereid om op het moment dat wij de gegevens en de inzichten hebben, ook bijvoorbeeld over die schoolwisselaars, maar ook over: hoe zit het nou eigenlijk met vraag en aanbod, om ook dat gesprek te voeren daarover met het OSVO. Sterker nog, OSVO is op dit moment, en ik denk dat u daar over het algemeen van op de hoogte bent, om zowel op korte als lange termijn strategie te maken op vraag en aanbod. Daar verwachten zij in november u een update over te kunnen geven en die stuur ik dan uiteraard ook naar u toe. En ik denk dat dat helpt om het gesprek voort te zetten en de motie, als die wordt aangenomen door de gemeenteraad, zal ik dan zeker ook aan hun meegeven daarin. (Het lid ROODERKERK: Nou dank voor de beantwoording. En goed dat die opmerking dan inderdaad is teruggenomen of dat dat zo niet was bedoeld, want dat lijkt me ook, inderdaad. Ik ben ook benieuwd, dus ik vind het heel fijn dat wij als raad dan weer daar verder over spreken en ook horen hoe het OSVO hiermee omgaat. En ik hoop ook dat de wethouder in het gesprek met het OSVO ook wat denkrichtingen wil meegeven, want we hebben natuurlijk ook brede scholen die ook door de wethouder worden gestimuleerd, maar we hebben ook wat scholen die natuurlijk maar een enkel niveau aanbieden, of dat nou een vmbo is of een gymnasium.

Maar het zou natuurlijk heel erg helpen als die scholen echt goed met elkaar zorgen dat kinderen ergens terecht kunnen wanneer zij een niveau onverhoopt moeten wisselen en dat scholen daar ook direct een samenwerking in maken. Dus dat zou ik nog aan de wethouder willen meegeven.) Ja voorzitter, ik vind dat een hele goede suggestie, en er zijn, en dat weet mevrouw Rooderkerk ook, er zijn op dit moment ook initiatieven binnen schoolbesturen waarin gekeken wordt: hoe kunnen we die samenwerking zo goed mogelijk doen. Ook inmiddels zijn er initiatieven tussen schoolbesturen om dat zo goed mogelijk te doen. Dus ik zie deze trend ontstaan. Dat heeft er ook mee te maken, omdat we een trend zien dat juist breed, als we het over populariteit hebben, juist nu ook steeds populairder aan het worden is en dat scholen zich daar inderdaad op willen aanpassen. Dus ik vind dit een goede suggestie en dat wordt meegenomen. Voorzitter, ik heb al gerefereerd aan het feit dat er data beschikbaar komt. OSVO die komt in november met de nieuwe gegevens, daar vroeg de heer Boomsma naar, en vervolgens stelt mevrouw Nanninga een aantal hele goede

70

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

vragen over wat kunnen we daar dan uit opmaken. U gaf zelf ook al de suggestie: het mag ook in dat onderzoek. Waar ik in ieder geval voor zal zorgdragen dat de vragen zoals u net heeft geformuleerd dat we ook kijken of die zo goed mogelijk in dat onderzoek kunnen worden meegenomen. Voorzitter, dan kom ik nog kort bij de heer Van Schijndel. De heer Van Schijndel die had het over een toets door de Raad van State waar dit niet doorheen zou komen. Nou meneer Van Schijndel, ik denk dat u daar geen gelijk in heeft. Sterker nog, er zijn inmiddels al heel veel rechterlijke toetsen geweest van ouders die het niet eens waren met uiteindelijk de loting zoals die uitpakte en keer op keer heeft de rechter daarbij aangegeven dat het een eerlijk en rechtvaardig en transparant systeem is en dat daarmee dus het beroep dat de ouders hebben gedaan niet rechtsgeldig is en niet wordt gehonoreerd. Dus ik denk als u zelf, en u heeft die achtergrond ook, als u die verschillende zaken nog eens een keer zou bekijken, dat u dan ook kan zien dat de rechter dat keer op keer, en niet weinig, heeft geoordeeld. (Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja dank u, voorzitter. Dat zijn eigenlijk allemaal kort-gedinguitspraken en dan gaat de rechter echt niet toetsen hoe het zit met ‘black boxes’ en algoritmes. Het is nu onvoldoende duidelijk. Dus dan krijgt de gemeente gelijk, dan krijgt het OSVO gelijk.

Dat ziet u toch ook?) Voorzitter, het is niet aan mij om hier als bestuurder en als politicus onze rechterlijke macht ter discussie te stellen. Sterker nog, ik raad u allen aan dat ook niet te doen. Voorzitter, tot slot wil ik heel graag mijn felicitaties overbrengen aan de heer Runderkamp met zijn prachtige maidenspeech. Ik vond het heel mooi hoe u verwees naar geboortegeluk. Ik denk dat juist de mensen die dat geboortegeluk hebben, inderdaad ook de plicht hebben om solidariteit te betonen aan degenen die dat minder hebben gehad. Ik verwacht veel van uw inzet de komende jaren. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn. Dat is niet het geval. De VOORZITTER: Dan kunnen wij door naar het volgende onderwerp. Ik wil eigenlijk wel proberen de middagagenda zoals gepland af te maken voor de avondpauze, zeg ik vast. Een beetje afhankelijk van hoe het volgende onderwerp loopt. Maar dat zou betekenen dat we er nog twee hebben. Nog een onderwerp met wethouder Moorman en daarna de gerichte wapencontroles. (Het lid NANNINGA: Voorzitter, nog even een veranderd preadvies op de moties bij het vorige punt) Ik dacht dat die gedaan waren. Nee, alleen op de motie Rooderkerk, klopt. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Moorman. Wethouder MOORMAN: Voorzitter, mevrouw Nanninga heeft volledig gelijk. Ik ben op motie 300 van het lid Rooderkerk ben ik positief.

Op de motie 310 niet, om de reden die ik net heb gezegd. Maar daarbij wil ik wel de toezegging doen, dat ik dus nog wel een keer bij OSVO navraag of het niet kan vóór publicatie en ik hoop dat met deze toezegging de motie overbodig is. (Het lid BOOMSMA: Ja, dat is wel wat er in de motie ook wordt bedoeld, als het gaat om de resultaten na de eerste fase van de loting, dus voor de plaatsingsgarantie en de staartverbetering. Maar als de wethouder het ermee eens is, dan kan zij de motie

71

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

toch ook positief preadviseren? Of ik kan ook een accentmotie indienen om dat nog duidelijker en explicieter in op te nemen.) Ja voorzitter, wat ik lastig vind is dat ik het gesprek eerst wil voeren. Dus ik wil eerst van OSVO begrijpen: waarom wordt dat dan nu niet gedaan? Ik vind de suggestie die u doet redelijk, ik ben ook bereid om het gesprek te voeren. Daar hoeft u mij dus niet met een motie toe op te roepen. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Boomsma. Het lid BOOMSMA: Oké, mag ik dan een tweede termijn kort? Dan zal ik de motie intrekken als dat vanaf hier kan ook. En dan hoop ik dat de wethouder ons op de hoogte houdt en ik hoop zeer dat het OSVO dit dan ook in de oren knoopt. En ja, mochten ze toch niet bereid zijn om die informatie te geven, dan zullen we er hier op terugkomen. De VOORZITTER: Dank u wel en daarvan hebben we nota genomen. Dat betekent dat motie 310.22 is ingetrokken. 15. Kennisnemen van het onderzoek van Regioplan naar de ondersteuning aan informele voedselinitiatieven en de inzet voor de tweede helft van 2022 en verder VN 2022-023309 De VOORZITTER: Dan kunnen wij door naar het volgende onderwerp, en dat is agendapunt 15, kennisnemen van het onderzoek van Regioplan naar de ondersteuning aan informele voedselinitiatieven en de inzet voor de tweede helft van 2022 en verder.

Daarbij zijn geen moties ingediend en hebben de volgende leden het woord gevraagd: Khan, Wehkamp, Yemane, Namane, Alberts. En hebben wij wel twee maidenspeeches, Wehkamp en Yemane. Ik hoorde het helaas niet, maar ik vermoed dat u niet het woord voert hier. Goed, dan wachten we nog even in spanning af. Dan is het woord aan de heer Khan. Gaat uw gang. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Dank voorzitter, Voedselhulp is belangrijker dan ooit. De huur was al te duur, toen stegen de boodschappenkosten en de torenhoge energiekosten komen nu daarbovenop. Daarom zien we dat naast de laagste inkomens en ongedocumenteerden ook steeds meer middengroepen een beroep doen op voedselhulp. Mijn vraag is aan de wethouder: hebben wij daar ook voldoende geld gereserveerd voor de voedselinitiatieven? Met de inflatiestijging van twaalf procent wordt in één klap het reeds gereserveerde budget een stuk minder waard en kunnen we ook daarvan minder voedsel inkopen. Ik las in de brief dat er gesprekken gepland staan en ik vraag me af of het reserveren van extra budget ook een van de mogelijke uitkomsten is van de gesprekken met de voedselfondsen. En dan kijk ik voornamelijk naar de herfst en winter. En voorzitter, ik zou heel graag iedereen willen helpen met de informele voedselinitiatieven, maar zoveel geld hebben wij niet. En het Rode Kruis ook niet.

Maar we hebben wel de officiële Voedselbank en die zou een grotere rol kunnen spelen om de lage middeninkomens te voorzien van voedsel. Maar er heerst nog het beeld dat bij de officiële Voedselbank strenge normen worden gehanteerd om mensen voedselhulp aan te bieden. Dat is misschien iets van het verleden, maar als we nu kijken naar de website zien we dat ze kijken naar het

72

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

besteedbaar inkomen en dat is ook een veel beter middel om te toetsen of iemand in aanmerking zou kunnen komen voor voedselhulp. Maar mijn vraag is nu, omdat dit beeld nog leeft, wat kunnen we eraan doen om dat weg te werken? Om mensen te informeren van: hee, er wordt gekeken naar je besteedbaar inkomen en je hebt gewoon mogelijk recht op voedselhulp. Tot slot over de vrijwilligers. De vrijwilligers die werken, nou die werken niet, die zijn actief bij de voedselinitiatieven. Zij maken het mogelijk dat heel veel Amsterdammers zonder honger in de maag naar bed gaan. Maar ze hebben al twee lastige, zware jaren achter de rug met de coronacrisis. En nu breekt weer de volgende crisis aan en er zal vast wel nog iets bijkomen. Ik denk dat ik spreek voor heel de raad, als we zeggen dat we alle vrijwilligers enorm dankbaar zijn voor hun inzet. Maar wat kunnen we nog doen om hun beter te helpen? Mijn vraag aan de wethouder is of zij bereid is om ja, in gesprek te blijven, een vinger aan de pols te houden en om te kijken, ja goed, als wij iets kunnen doen om het werk te vergemakkelijken om daar snel op in te spelen. Dank u wel. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Van Schijndel voor een interruptie. Het lid VAN SCHIJNDEL: Ja dank u. Ik hoor de heer Khan spreken over voedselhulp en budget reserveren voor de grote problemen die aanstaande zijn.

Maar waarom niet de koe bij de horens vatten en zeggen bijvoorbeeld: nou een moratorium op uitgaven voor ja, de zaken die op dit moment niet zozeer van belang zijn. Voor de algemene energietransitie, bijvoorbeeld. Dat kun je dan later doen. Een moratorium, en dat heb je dus budget dat je vrij kunt maken. Hoe kijkt DENK daartegenaan? De VOORZITTER: Meneer Van Schijndel, ik moet zeggen: een compliment. Beschouwt u dat ook als motiverend. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Khan. Het lid KHAN: Nou voorzitter, de energiecrisis die reeds is aangebroken die is zo intens en omvattend dat ik denk dat je moet kijken naar alle mogelijke manieren om mensen te helpen. Als een moratorium op uitgaven kan werken, ja, ik wil er wel naar kijken, maar ik zou eerder willen zeggen dat we nu moeten kijken naar maatregelen die op de korte termijn kunnen werken, verhogen van inkomen, omscholingsprogramma’s. En ook te kijken: meer voedselhulp op dit moment nodig, dat we daar gelijk op inzetten. Dus ik wil voornamelijk kijken naar wat er nu op korte termijn mogelijk is. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan mevrouw Wehkamp, die een maidenspeech houdt op de dag van haar installatie. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Wehkamp. Het lid WEHKAMP: dank u wel, voorzitter. ‘Bijna de helft van de kinderen in de Bijlmer gaat zonder ontbijt naar school’.

Toen ik dit vijf jaar geleden las, besloot ik mij te kandideren voor de stadsdeelcommissie in Amsterdam ZuidOost. In Amsterdam zou geen honger moeten zijn en kinderrechten zouden gewaarborgd moeten worden. Als commissielid herinner ik me een bezoek aan basisschool De Blauwe Lijn. En daar ben ik in gesprek gegaan met kinderen ook

73

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

over het schoolontbijt. Ik vroeg ze: ‘Wat zouden jullie ervan vinden?’ En een meisje vroeg: ‘Maar wat kost dat dan?’ Natuurlijk is het de verantwoordelijkheid van ouders om voor een volle maag te zorgen. Maar wat als het niet lukt? Als stadsdeelcommissielid ging ik met dit onderwerp aan de slag en uiteindelijk maakte het stadsdeel geld vrij voor een pilot met schoolontbijt op een basisschool. Door covid heeft het helaas geen doorgang gevonden, hoewel het probleem dus nog steeds speelt. Waarom heb ik hier mij voor ingezet? Centraal voor mij staat dat juist sociale omstandigheden zo moeten zijn dat je de vrijheid hebt om je eigen keuzes te maken. En dat vind ik in sociaal liberalisme. Hoe kun je je eigen talenten ontwikkelen als je met honger op school zit? Als je laaggeletterd bent, maakt het het ook moeilijker om je eigen keuzes te maken, bijvoorbeeld waar het gaat om gezond eten. Ik heb een mensenrechtenachtergrond en wil deze graag inzetten voor de bewoners van Amsterdam. Ik ben blij dat ik namens de D66-fractie het woord mag voeren op Armoede en Schulden, Jeugdzorg, Zorg, Kinderopvang, Voorschoolzorg en Ruimtelijke Ordening. De zorgen die ik als stadsdeelcommissielid had, die zijn er nog steeds. Wij willen nog steeds geen honger in de stad. Ik ben blij dus dat deze coalitie geld vrijmaakt voor schoollunches of schoolontbijt, zoals we al bespraken eerder deze middag.

Ook met dank aan de raad aan de inzet van Ilana. Door de coronapandemie kwam er in de stad meer behoefte aan voedselhulp. Toen de Voedselbanken dicht moesten tijdens de lockdown besloten Laila en Maureen van de Stichting Carabic in Zuid-Oost met een eigen, informele voedselbank te starten. De afgelopen jaren heb ik Laila en Maureen geholpen daarmee af en toe. Voor ongedocumenteerden, voor inwoners met persoonlijke problemen, zoals een scheiding, en voor de zogenaamde werkende armen betekent informele voedselhulp dat er geen honger is. Het is belangrijk dat deze initiatieven er zijn en dat zij het informele karakter behouden. Vanuit deze initiatieven moet zoveel mogelijk de weg gevonden worden naar formele hulp. Afgelopen week belde ik met Laila over de sleutelrol die zij speelt op weg naar de formele hulp. Zij liet weten dat ze nog steeds behoefte heeft aan een sociale routekaart, zodat doorverwijzen van ongedocumenteerden gemakkelijker gaat. Voorzitter, mijn vraag is dan ook of het college al meer duidelijkheid kan bieden over de stand van zaken met betrekking tot de sociale routekaart waar wethouder Groot Wassink mee bezig is. Het onderzoek van Regioplan wijst uit dat de onderliggende problemen hardnekkig zijn en dat voedselinitiatieven de pleister op de wonde bieden. Daarom de volgende vragen: Een groot probleem is het wantrouwen in instituties.

Kan de wethouder aangeven wat zij doet om het vertrouwen van deze Amsterdammers in instituten te vergroten naast de samenwerking met de informele initiatieven zoals net genoemd? In de brief van gisteren geeft de wethouder aan ons aan welke ondersteuning de gemeente biedt bij financiële problemen. De stadspas biedt ook verlichting. 99 procent van de Amsterdammers met bijstand maakt er nu gelukkig gebruik van, maar van bewoners met een laag inkomen is het nog minder bekend. Wat gaat de wethouder doen om dit percentage te verhogen? Voorzitter, de winter komt eraan. Gister uitte het NIBUD tijdens de expertmeeting Energiearmoede haar zorg dat straks een op de drie huishoudens moeite heeft met de energierekening te betalen. Ook de wethouder schrijft in een brief van gisteren dat ze via vroegsignalering het aantal mensen met betaalproblemen ziet toenemen. De wethouders geven in hun brief aan de samenwerking met Human Aid Now en Rode Kruis in principe dit jaar afloopt,

74

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

maar dat ze in gesprek zijn om dit voort te zetten. Binnen drieënhalve maand zijn we echter al in 2023, dus ik ben bang voor die overgangsperiode. Lopen we het risico dat in begin van 2023 mensen zonder eten komen te zitten? Er wordt in deze gesprekken ook rekening gehouden met een groep mensen die deze winter te maken krijgen met energiearmoede en misschien dus ook gebruik moeten maken van deze informele voedselbank in het begin? Dank u wel. (applaus) De VOORZITTER: Dank u wel, mevrouw Wehkamp, voor uw mooie maidenspeech. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Namane. Het lid NAMANE: Ja dank u wel en ook heel erg dank aan de inbreng van de andere leden. Ik moet eerlijk zeggen, ik kan dit papiertje eigenlijk bijna wel weggooien, want bijna alle vragen zijn al gesteld. Maar ik wil toch wel even benadrukken dat wij het ook heel erg treurig vinden dat in een rijke stad als Amsterdam zoveel mensen behoefte hebben aan voedselinitiatieven. En ik ben ook blij dat we solidair zijn met mensen die hulp nodig hebben. Dus ik hoop ook dat de wethouder iets kan vertellen over hoe er na de winter, ja eventueel ook nog hulp aan kwetsbare groepen georganiseerd kan worden, zowel ongedocumenteerden, maar ook andere Amsterdammers die nu geen aanspraak kunnen maken op Voedselbanken. Bedankt. De VOORZITTER geeft het woord aan het lid Alberts. Het lid ALBERTS: Dank u wel.

Gisteren kregen we een brief van de wethouder over onder andere deze voedselinitiatieven. Ik heb de brief anders gelezen dan mevrouw Wehkamp, want ik begreep uit die brief dat u wilt verder gaan met die informele voedselinitiatieven. Maar misschien kunt u dat nog een keertje precies zeggen. Want als dat zo gebeurt, daar zou ik heel blij mee zijn in ieder geval voor zolang de problematiek duurt. Die informele voedselinitiatieven die vervullen natuurlijk een hele belangrijke taak, doodeenvoudig omdat zij ervoor zorgen dat er geen honger hoeft geleden te worden in de stad. En ja, daar moet je alleen maar trots op zijn, dat die mensen dat doen. Ik heb twee vragen: de ene gaat over de vrijwilligers. Ik heb begrepen, ik was vanmorgen was ik bij het initiatief op het Almeloplein. Ze stoppen daar heel veel eigen geld in. Er zijn donateurs, maar dat komt niet altijd binnen. Maar dat eigen geld. Maar daar kun je niet mee aan de gang blijven. Dat is één. Het tweede is dat door de stijgende prijzen zij ook in de knel komen te zitten, want ook zij kunnen maar beperkt dan met hun geld omgaan. En zij hebben zich dan ook genoodzaakt gevoeld om van drie keer in de week naar twee keer in de week naar één keer in de week te gaan, om maaltijden te verstrekken. Nou dat is toch, dan gaat het precies de verkeerde kant op.

Dus is mijn vraag: ziet de wethouder een mogelijkheid om deze mensen tegemoet te komen? Ik weet niet hoe je het moet invullen, maar denk erover na en misschien weet u al wat. De tweede vraag is, en dat werd net ook aangestipt: die initiatieven die worden heel erg vertrouwd. Ik hoorde vandaag hoorde ik het verhaal dat er een telefoontje kwam bij iemand die daar klant was. Die werd gebeld vanuit Marokko en die had gezegd: ‘je moet daar naartoe gaan, want die deugen.’ Nou, zo’n omweg is natuurlijk, dat zegt iets, hè. Maar goed, het vertrouwen. Zij hebben

75

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

daardoor een hele belangrijke signaalfunctie, signaleringsfunctie. En dat is allemaal bekend. Maar we hadden aan het begin van deze middag hadden we de vraag van GroenLinks, hoe we nou die energieproblematiek kunnen communiceren met mensen die bij ons niet in beeld zijn. Maar wel bij die initiatieven, omdat het vertrouwd wordt, wel aankloppen. En dan zie ik een mogelijkheid dat die initiatieven een functie, een rol kunnen hebben daarin, want wij hebben niet het beeld dat dat nu al door het bestuur wordt gezien, of u het nou bent, of de heer Groot Wassink, of welke anderen dan ook die zich bemoeien met deze problematiek van uit B&W. Hoe we dus dat kunnen gebruiken om dus inderdaad om die mensen uit de energiearmoede te kunnen houden. Dat is tot nu toe mijn bijdrage. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Hiermee hebben alle raadsleden het woord kunnen voeren en geef ik het woord aan de wethouder. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Moorman. Wethouder MOORMAN: Dank u wel, voorzitter. En voorzitter, dit is een coproductie, dus wethouder Groot Wassink die gaat zo ook nog een aantal van de vragen beantwoorden. Voorzitter, waarom is dit een coproductie? Omdat dit ook wel gaat over een hele specifieke problematiek in de stad.

En wij hebben een onderzoek laten doen door Regioplan, dat heeft u ook kunnen lezen, en daarin hebben wij in de afgelopen jaren ook wel gekeken van wie krijgt nou te maken met deze afschuwelijke problematiek van niet eens te eten hebben. Ik moet ook wel zeggen, het komt steeds terug tijdens deze raad, we hebben het over kinderen die flauwvallen omdat ze niet te eten hebben, mensen die inderdaad gewoon te weinig inkomen hebben en daardoor niet te eten hebben. Blijkbaar is het inmiddels zo erg dat we dat inderdaad op verschillende momenten daarover moeten hebben. Maar we moeten het er ook over hebben, want dit gaat natuurlijk over het meest basale wat je nodig hebt. Toch even terug in de tijd. Hoe is het nou allemaal zo ontstaan? Het is niet zo dat deze organisaties, of in ieder geval voor het grootste deel, niet al bestonden. Er werd door mevrouw Wehkamp, die overigens een prachtige maidenspeech had, mijn felicitaties daarvoor, werd verwezen naar Maureen en Laila. Maureen en Laila die zijn natuurlijk van Stichting Carabic in Zuid-Oost en die zijn al heel lang bezig. En die zijn vervolgens in coronatijd gaan kijken: wat kunnen wij nog meer doen voor de mensen die nu geen werk meer hebben, die echt in de problemen komen door de coronacrisis. Hoe kunnen we die beter ondersteunen.

En zo zijn er ook De Dappere Dames, Stichting Hoop voor Morgen, ik kan wel doorgaan, want het zijn natuurlijk ontzettend veel van dit soort organisaties die er al waren, maar die iets extra’s zijn gaan doen in coronatijd. En we hebben gezien in coronatijd dat deze organisaties niet alleen heel goed werk deden, maar dat ook voor een hele grote groep deden en daar ook echt steun bij nodig hadden. En dat is ook de reden waarom we, overigens echt in goede samenwerking met de raad, geld zijn gaan geven, geld voor voedsel. Dat zijn we eigenlijk niet gewend om te doen, maar dat vonden we op dat moment ontzettend noodzakelijk om te doen. Daarna zagen we dat Human Aid Now en Rode Kruis heel goed konden ondersteunen. En in eerste instantie dachten we: dat doen we een half jaar, vervolgens dachten we: dat doen we een jaar, vervolgens dachten we: dat doen we anderhalf jaar, en inmiddels zitten we al op twee jaar. Omdat we gewoon zagen dat het hoogstnoodzakelijk is. Maar vervolgens zijn we ook wel gaan nadenken: ja moet je dit dan structureel doen? Altijd maar voedsel uitdelen, is dat nodig in onze stad? En daarvoor hebben we

76

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

dat onderzoek laten doen door Regioplan en daaruit blijkt: ja, voor een bepaalde groep is dit misschien wel noodzakelijk, omdat een heel groot deel van de mensen die bij de voedselinitiatieven komen, bestaat uit mensen die zelf geen papieren hebben, die ongedocumenteerd zijn. Dat zijn de mensen die ook vaak hun werk hebben verloren tijdens coronatijd, omdat dat banen zijn die gaan om contact en die, nou, we denken bijvoorbeeld aan de horeca, huishoudelijke hulp dat ging verloren. Dat waren de mensen die in de problemen kwamen. Maar die mensen zijn niet per se allemaal uit de problemen. Dus daarom zijn wij, en ik zei al, het is en coproductie, ook gaan nadenken: hoe kunnen wij dan in de toekomst daar toch mee verder? En dat gaat mijn collega Rutger Groot Wassink zo meteen nog wat toelichten. En daar zit misschien de verwarring tussen mevrouw Alberts en mevrouw Wehkamp. Want, ja, we zijn erover aan het nadenken hoe dit verder te gaan en tegelijkertijd, en dan kom ik bij de heer Khan, willen wij ook kijken hoe wij mensen die we via een Voedselbank kunnen helpen ook zo goed mogelijk bij de Voedselbank terecht laten komen. En de heer Khan zei het heel erg goed; kijk de toetsing van de Voedselbank gaat op besteedbaar inkomen. Ik zou willen, voorzitter, dat wij alle toetsing zouden kunnen doen op besteedbaar inkomen.

Want zeker met de hoge inflatie, met de hoge prijzen in de supermarkt, met de enorm gestegen energiekosten gaat het natuurlijk veel meer over wat je uiteindelijk overhoudt aan het einde van de maand dan wat er aan het begin van de maand inkomt. Helaas, en dat weet u ook, is het gewoon voor ons ondoenlijk om al die minimahuishoudens voortdurend te toetsen op besteedbaar inkomen. Ik wou dat het kon. Als we dat zouden doen, dan zouden we geen geld meer overhouden voor armoedebeleid, want dat zouden we allemaal uitgeven aan onze ambtenaren en dat willen we ook niet. Maar voor die Voedselbank is het cruciaal. En dan gaat het precies om het punt dat u maakt, omdat het ook kan voorkomen dat middeninkomens, die op papier best een aardig inkomen hebben, toch ontzettend in de problemen komen. En daarvoor is de Voedselbank dus zeker ook beschikbaar. Nu werd de goede vraag gesteld door meerdere van u: ‘Ja, maar er is niet altijd vertrouwen. En die voedselinitiatieven die heb je nodig om soms ook die toeleiding te doen, om te zorgen dat mensen sneller over die drempel heenstappen.’ En dat zie ik heel goed. Dat zijn vaak mensen die dit, zoals bijvoorbeeld Laila en Maureen, die echt met hun voeten in de, ja, in de wijk staan, die er echt zijn.

En daarom denk ik ook dat het belangrijk is dat we dit soort initiatieven niet alleen maar vanuit het programma Ongedocumenteerden, maar ook vanuit de sociale basis waar het hoort -ik ga afronden, voorzitter- ook blijven ondersteunen om te kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat die laagdrempeligheid ook echt wordt gebruikt. En het goede is wel van de afgelopen tijd dat er echt ook wel veel meer samenwerking is gekomen. Omdat de waarde van deze initiatieven veel meer is gezien, ook de buurtteams dichter naar de Voedselbanken zijn gegaan, dus de intakes lopen nu via de buurtteams. Dat helpt ook bijvoorbeeld om mensen echt meer bij schuldhulpverlening te brengen en er nu ook meerdere mensen, ook van de buurtteams bijvoorbeeld, bij de voedselinitiatieven aanwezig zijn, omdat daar waar het gewoon binnen het reguliere instrumentarium geregeld kan worden, om dat ook te doen. Voorzitter, ik ben er een beetje meanderend doorheen gegaan, maar ik denk, al gaat de heer Khan mij nu nog een interruptievraag stellen, dat ik daarmee wel ongeveer alle vragen heb beantwoord. (Het lid KHAN: Volgens mij, voorzitter, ligt er nog één vraag van mij open: hoe gaan wij om met vrijwilligers, oppassen dat zij niet opbranden, gezien hun jarenlange inzet bij voedselinitiatieven. Maar mijn interruptie gaat eigenlijk om het begeleiden van middeninkomens naar die Voedselbank. Wat ik net aangaf, ik

77

Jaar 2022 Vergaderdatum 14 sept. 2022

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

krijg zelf ook signalen, dat die oude normen nog steeds, nou ja, dat ze denken dat ze niet in aanmerking komen voor de Voedselbank, de officiële Voedselbank. Dus wat kunnen wij doen om hen daarop te wijzen? Beter te informeren dat ze mogelijk gewoon recht hebben op voedselpakketten.) Ja voorzitter, ten eerste, wethouder Groot Wassink zal zo meteen nog ingaan op de sociale routekaart, waar ook over gevraagd werd door mevrouw Wehkamp, en ook op de vrijwilligers. Want hij doet echt geweldige dingen als het bijvoorbeeld gaat om buurtbanen, dus daar gaat hij vast over vertellen zo meteen. Maar ja, dat dit beeld bestaat, dat is zeer herkenbaar. En dat is verdrietig, want mensen die hebben daardoor de indruk dat zij er geen recht op hebben, terwijl ze dat op basis van hun besteedbaar inkomen ze dat wel hebben. Sterker nog, ik hoop ook echt gebruik van gaan maken, want bij de Voedselbank kom je niet zomaar terecht, dan heb je inderdaad echt geen geld meer voor eten. Dus het is ook hoogstnoodzakelijk dat wij mensen daar echt op wijzen. Uw vragen helpen daar al in. Het feit dat we daar over praten met elkaar helpt dan ook echt.

En uiteraard zijn ook onze buurtteams, en daarom is die intake via de buurtteams zo goed, er ook echt wel heel erg geprepareerd en niet altijd alleen maar te vragen naar, ja ‘Zit u bijvoorbeeld in de bijstand?’, maar ook echt ‘Wat houdt u over aan het eind van de maand’ (Het lid KHAN: Ja sorry, nog een vraag: ja, ziet de wethouder dan aanvullende maatregelen of, nou ja, bewustwording of het verspreiden van informatie aan groepen die daarvoor in aanmerking komen en die daar wellicht niet van op de hoogte zijn?) Nou ook met onze ‘Flying Squads’ zijn we echt al op heel veel plekken aanwezig. Wat we op dit moment wel heel nauwkeurig in de gaten houden is: zijn er stijgingen in de aantallen bij bijvoorbeeld ook de Voedselbanken? Die zagen we heel duidelijk tijdens coronatijd wel, toen is er bijna een verdubbeling ontstaan. Op dit moment zien we een stabilisatie, maar dat zegt eigenlijk nog niks. Want je ziet vaak dat er een vertragend effect is, voordat mensen ook daadwerkelijk bij de Voedselbank aankomen. Dus ik ga dat scherp in de gaten houden. En mocht het zijn dat dat niet stijgt, ik bedoel, laten we hopen dat het niet stijgt, omdat het niet nodig is. Maar mocht het zo zijn omdat het niet genoeg bekend is, dan zullen wat natuurlijk zeker, dan moeten we kijken hoe dat bereik dan beter gaat.

Mevrouw Wehkamp, die vraag over de sociale routekaart, die wordt beantwoord door mijn collega Groot Wassink. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Groot Wassink. Wethouder GROOT WASSINK: Dank voorzitter en voorzitter, dank ook aan de raad voor de opmerkingen en vragen die gesteld zijn. En ook namens mij natuurlijk felicitaties aan mevrouw Wehkamp met haar maidenspeech. En zij zei eigenlijk wel een belangrijk ding: het is belangrijk dat deze initiatieven er zijn. Ik zou willen dat ze overbodig waren. Wat je natuurlijk ziet, en daar heeft mijn collega Moorman net natuurlijk ook iets over gezegd, is dat de bestaanszekerheid van grote groepen mensen, niet alleen in deze stad, maar in dit land, en ook niet alleen in deze winter of in deze crisis, maar al jaren onder druk staat. Daar zit natuurlijk echt een groot probleem en we zien natuurlijk dat de ongedocumenteerden daar wel een aparte groep in zijn. En je ziet ook daar bijvoorbeeld dat herstel van werkgelegenheid toch misschien ook wel wat trager gaat. We zien dat een grote groep mensen die