2022-03 Raadsbrief B6 Analyse VM en raadsadressen

Versie definitief september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

Inhoud 1 Drugsoverlast: veiligheidsmonitor en raadsadressen .................................................. 3 2 Drugsoverlast: niet gelijk verdeeld ............................................................................ 4 2.1 Binnenstad als geheel is een probleemgebied ........................................................................... 4 2.2 Centrum: ook op wijkniveau veel drugsoverlast ........................................................................ 8 2.3 Negatieve trend op wijkniveau ................................................................................................. 8 3 Aard van de problematiek in Centrum: raadsadressen............................................... 10 3.1 Raadsadressen: een eerste blik ................................................................................................10 3.2 Soorten overlast: bedreigende groepen dealers in portieken en op straat ................................10 3.3 Verzoeken: meer handhavers, “doelloos rondhangen”, camera’s ............................................. 11

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

1 Drugsoverlast: veiligheidsmonitor en raadsadressen

Om zicht te krijgen op de aanwezigheid en overlast van drugs in de stad, worden de uitkomsten van recente veiligheidsmonitors uitgelicht. De veiligheidsmonitor is een enquête die regelmatig onder de inwoners van Amsterdam wordt gehouden, uitgevoerd door dienst OIS. Hierin worden allerlei veiligheidsthema’s behandeld, en er wordt vooral gevraagd naar de beleving van de bewoners in hun woonomgeving. Uit gegevens van de meest recente veiligheidsmonitor en uit voorgaande edities blijkt dat de drugsproblematiek door bewoners van stadsdeel Centrum als het hevigste wordt ervaren. De aard van de problematiek in dat stadsdeel wordt vervolgens geïllustreerd aan de hand van een greep uit recente raadsadressen uit de binnenstad.

3

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

2 Drugsoverlast: niet gelijk verdeeld

2.1 Binnenstad als geheel is een probleemgebied In heel Amsterdam zijn bewoners zich bewust van de aanwezigheid van drugshandel en -gebruik rondom hun woonplek. Bewoners ervaren bovendien door de hele stad heen overlast van drugshandel of drugsgebruik. Maar er bestaan duidelijke verschillen tussen de ervaringen van bewoners. Figuur 1 en 2 laten zien dat bewoners van stadsdeel Centrum per saldo het meeste te lijden hebben onder de aanwezigheid van drugs. In de Veiligheidsmonitor wordt eerst aan bewoners gevraagd of men weet of drugshandel en -gebruik bij hen in de wijk wel eens voorkomt, en aan hen die “ja” antwoorden wordt gevraagd in welke mate men hier zelf overlast door ervaart. Hier spant gebied Centrum-West de kroon, zowel qua aanwezigheid als qua overlast van drugs. Van de overige gebieden in de gehele stad (22 in totaal) valt de hoeveelheid drugsoverlast met name op in Oud-Oost (wat direct grenst aan Centrum en het Oosterpark als probleemlocatie omvat), delen van Nieuw-West, en verder Bijlmer-Centrum en Bijlmer-Oost. Daarbij moet wel gezegd worden dat de problematiek op gebiedsniveau in stadsdeel Centrum over het algemeen stabieler lijkt dan in sommige andere stadsdelen.

Van de gebieden waar reeds een hoog percentage respondenten aangeeft “veel overlast” te ervaren is de toename hiervan tussen 2019 en 2020 het sterkst in Geuzenveld/Slotermeer/Sloterdijken (van 9% naar 17%) en Bijlmer-Oost (van 9% naar 15%). Naast druggerelateerde overlast onderzoekt de Veiligheidsmonitor sinds 2020 ook ondermijningsthema’s. Figuur 3 toont de mate waarin respondenten de verkoop van harddrugs in hun buurt vermoeden. De plekken waar de meeste mensen er zeker van zijn dat er harddrugs in hun buurt verkocht wordt zijn Centrum (zowel Oost als West), Oud-Oost, Slotervaart, en BijlmerOost. In grote lijnen komen figuur 2 (ervaren overlast) en figuur 3 (mate van vermoedens drugshandel) overeen. Een opvallend gegeven is wel dat overlast niet een-op-een gekoppeld is aan vermoedens over handel: in Geuzenveld / Slotermeer wordt zeer veel drugsoverlast ervaren terwijl de vermoedens over drugshandel in dit gebied niet de ranglijst aanvoeren. Centrum-Oost biedt een omgekeerd beeld: de ervaren overlast is daar volgens de Veiligheidsmonitor gemiddeld, terwijl er wel bovengemiddeld sterke vermoedens zijn over de aanwezigheid van drugshandel.

4

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

1a. Spreiding over stadsplattegrond % Respondenten (bewoners) dat zegt “Ja, er vindt drugshandel of -gebruik plaats in mijn buurt

5

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

2a. Spreiding over stadsplattegrond % Respondenten dat zegt “veel drugsoverlast” te ervaren.

6

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

7

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

2.2 Centrum: in specifieke wijken veel drugsoverlast Op wijkniveau vallen bepaalde delen van Centrum op (tabel 1; er zijn in totaal 99 wijken in de stad). In Burgwallen-Oude Zijde ervaart bijna de helft van de bewoners veel drugsoverlast; geen andere wijk komt daar in de buurt. In Burgwallen-Nieuwe Zijde gaat dit op voor een derde van de bewoners, en in alle andere wijken is dit een kwart of minder. Nieuw-West valt hier ook op met drie wijken in de top-10 van wijken waar men het meeste drugsoverlast ervaart, maar volgens de veiligheidsmonitor is de situatie hier desalniettemin minder problematisch.

Centrum ook bovenaan op wijkniveau (99), gevolgd door Nieuw-West Wijk

Stadsdeel

Burgwallen-Oude Zijde Burgwallen-Nieuwe Zijde Dapperbuurt Slotermeer-Zuidwest Westindische Buurt Slotermeer-Noordoost Volewijck Haarlemmerbuurt Van Galenbuurt Osdorp-Oost

Centrum Centrum Oost Nieuw-West West Nieuw-West Noord Centrum West Nieuw-West

% bewoners dat veel drugsoverlast ervaart 47 32 23 20 18 18 17 16 15 15

2.3 Negatieve trend op wijkniveau Door de jaren heen zien we dat de overlast in sommige van de wijken in Centrum zich daarnaast bijzonder negatief ontwikkelt (figuur 3). De toename van overlast was tussen 2019 en 2020 in Burgwallen-Oude Zijde en Burgwallen-Nieuwe Zijde namelijk de grootste. Dat wil zeggen, in Burgwallen-Oude Zijde steeg het aandeel bewoners dat veel overlast ervaart van drugs met 9 procentpunt naar 47% in 2020. In Burgwallen-Nieuwe Zijde steeg ditzelfde percentage zelfs met 15 procentpunt naar 32% in 2020. In de andere wijken is het aandeel van de bewoners dat veel drugsoverlast ervaart vrijwel gelijk gebleven. Alleen in de wijk Nieuwmarkt/Lastage is een daling te zien van 6%.

8

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

Percentage: veel overlast van drugsgebruik of - handel

50

Burgwallen-Oude Zijde Figuur 3 "Veel drugsoverlast" door de jaren heen

45 40

Burgwallen-Nieuwe Zijde

35 30 25 20

Haarlemmerbuurt

15 10 5 0 2017

2018

Jaar

2019

2020

Burgwallen-Oude Zijde

Burgwallen-Nieuwe Zijde

Grachtengordel-West

Grachtengordel-Zuid

Nieuwmarkt/Lastage

Haarlemmerbuurt

Jordaan

De Weteringschans

Weesperbuurt/Plantage

Oostelijke Eilanden/Kadijken

9

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

3 Aard van de problematiek in Centrum: raadsadressen

3.1 Raadsadressen: een eerste blik Bovenstaande cijfers laten zien dat bewoners van stadsdeel Centrum het zwaarste gebukt gaan onder drugsoverlast. Hiervoor is het van belang om ook te begrijpen hoe de overlast er op straat uitziet. Op basis van aan straatdealers gerelateerde raadsadressen uit Centrum kunnen we een voorzichtig beeld schetsen van de overlast die de bewoners van Centrum ervaren. De verzamelde raadsadressen beslaan het jaar 2020. Hierbij is het van belang om in het achterhoofd te houden dat in raadsadressen maar een selectie van burgers aan het woord komt. De problematiek zoals deze hieronder staat beschreven omvat dus niet alle vormen van drugsoverlast die bewoners tegenkomen. Er zijn desalniettemin een aantal terugkerende thema’s.

3.2 Soorten overlast: bedreigende groepen dealers in portieken en op straat Bewoners geven in raadsadressen aan dat, met name buiten de lockdown, de portieken vol staan met groepen jeugdige dealers van dope en nepdope. Dit gaat volgens verschillende bewoners gepaard met bedreigende situaties voor met name vrouwelijke bewoners, gasten, en werkenden. Er worden verder verschillende voorbeelden genoemd van berovingen en afpersingen, onder meer van toeristen. Ook zegt men dat verslaafden die hun middelen komen kopen overlast geven, bijvoorbeeld in de vorm van kleine diefstallen. Tot slot benoemt men dat ondernemers negatieve effecten ondervinden van de aanwezigheid van dealers, en bovendien niet de middelen hebben er zelf iets aan te doen. Potentiele klanten worden vaak afgeschrikt wanneer er een groep dealers bij of voor de winkel staat. Dit geldt voor verschillende soorten ondernemers, waaronder specifiek sekswerkers, detailhandel, en horeca. Horecaondernemers geven bovendien aan dat na sluitingstijd er veel opdringerige dealers voor de deur staan die bezoekers op allerlei manieren belagen. De coronapandemie heeft alleen tijdens de strenge lockdownperiodes de problematiek veranderd. Dat wil zeggen dat toen de horeca gesloten was en de winkels beperkt toegankelijk, er minder mensen op straat waren.

Ook al nam de dealeroverlast in absolute aantallen daardoor af, toch geeft men aan dat de paar dealers die overbleven de sfeer van een lege straat bepaalden.

10

Gemeente Amsterdam Programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken

Versie definitief 1 september 2021

2A. Drugsoverlast in de binnenstad

3.3 Verzoeken: meer handhavers, “doelloos rondhangen”, camera’s Bewoners dienen in hun raadsadressen ook voorstellen of verzoeken in voor actie vanuit de overheid. Ten eerste benoemt men vaak dat er extra handhaving zou moeten komen. Tegelijkertijd is men van mening dat handhaving en politie maar beperkte middelen hebben om in te grijpen. Een tweede punt is volgens bewoners dat gebiedsverboden en ingrijpen vanwege “doelloos rondhangen” doelmatige manieren zijn om wat te doen aan de problematiek en dus opnieuw of beter toegepast moeten worden. Ten derde geeft men aan dat de inzet van camera’s mogelijk kan preventief kan werken.

11