20211222 raadsvergadering verslag avond

18

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

binnen die avond maar er moest een beslissing worden genomen, kan de wethouder nu niet eerlijk reflecteren op die avond en zeggen, op dat moment hadden we misschien moeten schorsen en moeten zeggen, we zorgen dat iedereen de juiste informatie heeft om op basis daarvan langer de tijd te hebben om een beslissing te nemen. Het is immers een nevenfunctie voor ons. We zijn hierin niet allemaal geschoold. Dus ik zou de wethouder toch nog een keer willen vragen hoe ook zij reflecteert op het nemen van zulke beslissingen op zo’n avond. Is de wethouder van mening dat de raad in de gelegenheid is geweest de beslissingen juist te nemen? En wat is de rol van de wethouder hierin geweest? Tot slot de vraag die een beetje bij mij blijft hangen: en nu? Ook bij de rekeningencommissie gebeurt het heel vaak dat er een sterk en goed rapport ergens in een lade verdwijnt en dan zeggen we na een jaar weer, we moeten dat toch echt met z’n allen beter overnemen.

Heb ik het goed begrepen dat de wethouder Deelnemingen nu heeft toegegeven aan de slag te gaan met zowel het rapport Winter als de aanbevelingen van de Enquêtecommissie en hierop over een halfjaar terug te komen om de voortgang hier in de raad te bespreken met de nieuwe raad? En klopt het ook dat het preadvies op mijn motie om die QuickScan door te lichten om ervoor te zorgen dat de nieuwe raad de juiste informatie heeft om over dit moeilijke onderwerp de juiste beslissingen te nemen, en die daarin ook mee te nemen? Dus dan heb ik goed begrepen dat over zes maanden de eerstvolgende stap is dat wij als raad hierover opnieuw gaan praten. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Boutkan. De heer BOUTKAN: Ik wil het ook kort houden. Ik denk dat we een goed debat met elkaar hebben gehad waarbij ook de nodige zelfreflecties de revue hebben gepasseerd. Er is nog een ding dat ik niet heb terug gehoord van de wethouder. Ik heb de vraag gesteld, stel dat die verhoudingen nu goed waren geweest tussen de aandeelhouder en ook het AEB, dan was het continueren van het AEB misschien toch wel een optie geweest. Ik heb gevraagd ook daarop te reflecteren. Ik heb dat niet helemaal terug gehoord dus ik zou de wethouder willen vragen dat nog een keer te doen. Een tweede punt dat ik had, is meer een oproep aan onszelf, aan de raad.

Als wij gaan evalueren wat deze instrumenten doen, de raadsenquête, dan moeten we ook heel goed meenemen hoe we dit soort besprekingen doen. Ik denk ook wel dat het misschien een beetje door corona komt dat het misschien toch wel wat is ondergesneeuwd zeker als ik het vergelijk met de besprekingen die we hebben gehad bij de Financiële Enquêtecommissie die echt uitgebreider waren en waarvoor ook meer aandacht was. Dat vind ik zonde. Er is zoveel tijd in gaan zitten, zoveel energie en zoveel geld zeg ik tegelijkertijd. Dus laten we dat ook meenemen in de evaluatie. Dan nog een ding richting het college. Ik denk dat het heel goed is als we analoog aan de Financiële Enquêtecommissie ook een voortgangsrapportage krijgen van de aanbevelingen. Ik denk dat we daarmee met name richting de nieuwe raad heel goed laten zien wat er is gebeurd en dat het college ook laat zien wat er is gebeurd en goed de vinger aan de pols kunnen houden. We krijgen natuurlijk te maken met een raad die redelijk nieuw is straks en die ik heel veel succes ga wensen, maar ik hoop ook dat dat een extra instrument is om goed de vinger aan de pols te houden. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Everhardt voor de beantwoording van de vragen en een preadvies op de motie.

19

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Wethouder EVERHARDT: Allereerst nog het antwoord op de vraag naar de verslagen. Die zijn er. Het zijn vertrouwelijke verslagen. Die zijn ook door de Enquêtecommissie ingezien, dus die zijn bekend. Dan het punt over de financiering. Ik val misschien in herhaling maar de solvabiliteit en de liquiditeit destijds was toen bepalend en die was goed. Het tweede punt is dat die 80 miljoen euro die uiteindelijk eventueel nodig was om het AEB overeind te houden, daarvan is 35 miljoen euro overgemaakt maar die wordt op dit moment ook weer afgelost. Het is niet met elkaar te vergelijken. (De heer KREUGER: Ik snap dat dat wordt afgelost. Het zou toch helemaal mooi worden als dat niet zou gebeuren. Maar u bent het toch wel met mij eens, als je een halfjaar voordat je geld tekort komt, geld hebt uitgegeven, 45 miljoen euro in dit geval, dat je dan toch boven je stand hebt geleefd als je in de zomer van 2019 dat geld tekort komt?) Nogmaals, ik refereer aan het besluitmoment, dus op dat moment waarop de businesscase er lag aangevuld met alle andere punten die van belang waren om tot een goed besluit te komen. Het tweede punt is, toen de crisis was uitgebroken en daarover het debat werd gevoerd en financiële steun nodig was, dan gaat het om hoe we daar uiteindelijk hebben gehandeld en wat daarvoor nodig is geweest.

(De heer KREUGER: De wethouder heeft het weer over de businesscase en alle andere zaken die nodig waren om tot een goede afweging te komen, maar hier in het rapport staat dat het college de plannen heeft ondersteund zonder inhoudelijke reflectie op of tegenspraak rond de wensen van het AEB om die biomassacentrale te bouwen. Dus wat heeft de wethouder nu net gezegd?) Het blijft zo en dat is ook gewoon geconstateerd dat er een voorstel naar de raad is gebracht om een besluit te nemen over de biomassacentrale. Dat besluit heeft de raad genomen. Niets meer, niets minder. (De heer KREUGER: Waarom heeft de wethouder Duurzaamheid op 7 november het woord gevoerd op de biomassacentrale en niet de wethouder Deelnemingen?) Ik denk dat ik kan antwoorden dat we daar op dat moment allebei zaten. Ik zou het moeten nagaan of dat zo was. Dat moet ik dan nog even checken. Dat waren die punten. De VVD-fractie sprak over de aanbevelingen van de commissie Winter. Dat hebben we in eerste instantie in het nieuwe beleid neergelegd. We hebben toen ook met elkaar geconcludeerd dat het enquêterapport eraan komt en dat zal veelbetekenend zijn voor de tweede slag. Dat is ook waarom we als college hebben aangeboden dat we over een halfjaar de voortgang met u willen delen. Ik heb inderdaad de handreiking gedaan om daarin dan ook gelijk die QuickScan mee te nemen.

Dat heeft de VVD-fractie goed gehoord zodat het een goede start is voor de nieuwe raad. Of het nieuwe college daar nu zit of niet, het is dan in ieder geval de nieuwe raad die daarin als hoogste orgaan de belangrijkste stem heeft. Ik denk dat we dan bij die voortgangsbrief ook een voorstel gaan doen hoe we hierna de voortgang met elkaar gaan delen. Misschien moet dat dan even worden besproken met de nieuwe raad hoe die daar tegenaan kijkt, maar dan zou ik in ieder geval vanuit het college aangeven hoe het college dat verder zou willen volgen. Dat was volgens mij het punt dat de PvdA-fractie hierover maakte. Dan over de verhoudingen en wat de mogelijkheden daar zijn geweest. Ik heb u in mijn eerste termijn aangegeven dat er inderdaad door het college in die zomer echt wel een overzicht is gemaakt van welke wegen te bewandelen zijn. Daar heeft de

20

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Enquêtecommissie ook naar gekeken en daar is die optie toegelicht hoe de financiers er tegenaan keken en dat dat eigenlijk niet een volgende stap zou zijn. Voor de stappen die daarna zijn gezet, laat dat helder zijn, geldt dat de verhoudingen natuurlijk in die nazomer en in het jaar daarop zijn verbeterd. Nogmaals, wel in het stramien om deze stappen richting verkoop te maken. En dan verval ik in mijn antwoord welke stappen we daarin hebben gezet met uiteindelijk als slot twee keer de wensen-en-bedenkingenprocedure maar ook de stappen die we daarvoor hebben gezet. Dus dat zijn de stappen die we in dat licht hebben gezet. Dat waren de punten. Dan is er nog de accentmotie. Die pak ik er even bij en dan lees ik even het dictum voor. ‘Verzoekt het college van burgemeester en wethouders - onderzoek of in het aangescherpte deelnemingenbeleid in de statuten een instructiebevoegdheid voor de aandeelhouder kan worden opgenomen, indien dit nog niet het geval is; - onderzoek daartoe bij welke deelnemingen dit nog niet in de statuten is opgenomen, wat hierbij de rol en effect is van de meerderheids- of minderheidsbelangen en breng advies uit aan de raad voor de zomer van 2022.’ Volgens mij is met dit dictum inderdaad recht gedaan aan het debat dat we hierover hebben gevoerd. We gaan dat onderzoeken en we brengen dat netjes voor u in kaart.

Dan kunt u daarover uiteindelijk het besluit nemen. De VOORZITTER: Als de motie wordt aangenomen, bedoelt de wethouder daarmee. Wethouder EVERHARDT: Natuurlijk. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Van Doorninck voor de beantwoording van de vragen. Wethouder VAN DOORNINCK: De heer Kreuger had nog de vraag aan mij of ik in september geïnformeerd had moeten worden. Ik ben geïnformeerd op het moment dat duidelijk was wat de consequenties waren voor de duurzaamheidsambities. Dus na het eerste signaal is er een heleboel uitgezocht en is er informatie heen en weer gegaan. In de loop van november kwam er duidelijkheid over wat de implicaties waren voor de duurzaamheidsambities. Dat is het moment dat ik ben geïnformeerd en dat is ook het moment geweest, eind november, dat de heer Kock en ik samen hebben besloten tot een brief richting raad omdat dat een duidelijk pakket was hoe de financiële consequenties en de duurzaamheidsambities werden geraakt door de situatie. De heer Vink stelde dat de hoogrendementcentrale een hypotheek heeft gelegd op het bedrijf omdat er zo veel mogelijk moest worden verbrand en er zelfs afval moest worden geïmporteerd. Als je kijkt naar de milieuresultaten, dan ging het natuurlijk om Engels afval dat anders zou worden gestort. Dus daarvan zou je nog kunnen zeggen dat verbranden uiteindelijk voor het milieu wel beter is dan storten.

Maar ook in de raadscommissie hebben we dit debatje gehad. Ik weet zelf nog dat ik in de raad zat en constateerde dat Amsterdam redelijk laat is begonnen met het scheiden van plastic juist hierom. Daarom vind ik de investering in een nascheider ook al heeft die in het begin lastig gedraaid, een goede investering. Daarin heeft het bedrijf heel erg laten zien, misschien zouden we meer kunnen verbranden als we niet zouden scheiden, maar we scheiden wel want we hebben die duurzaamheidsambities. Dus ik denk dat daar de spagaat die er was door die nascheiding, een hele duidelijke keuze is gemaakt waarbij die duurzaamheidsambities zeker zo belangrijk zijn. Het was voor mijn tijd, maar dat is iets

21

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

wat heel bewust door de gemeente en het AEB samen is besloten om te gaan investeren in die nascheider. Dan de vraag van mevrouw Martens. Mevrouw Martens zegt dat het geen eerlijke reflectie is en hadden we niet moeten schorsen. Op dat moment werkten we met de informatie die we hadden. Het was inderdaad een frustrerende raad wat dat betreft want we hadden graag meer informatie gegeven. Ik weet dat er nog een discussie is geweest of we in het reces moesten terugkomen om deze informatie met elkaar verder te kunnen bespreken. Daartoe is niet besloten door de raad. Dus wij hebben het toen moeten doen met de informatie die we konden delen waarbij nogmaals ik de frustratie geheel en al deel met de raad dat die informatie mondjesmaat binnenkwam en dat we daar niet alles mee konden doen. Daarmee ben ik aan het einde van mijn betoog. De VOORZITTER: Dan kijk ik nog even rond en dan zijn we daarmee aan het einde van dit onderwerp. Mijnheer Kreuger, u wilt nog een derde termijn? Dat is eigenlijk hoogst ongebruikelijk. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Kreuger. De heer KREUGER: Ja, ik wil even heel kort schorsen want misschien wil ik nog een motie indienen. Een kwartier graag. De VOORZITTER: Een kwartier is niet heel kort. Als het in tien minuten kan, dan hebben we gelijk even de eerste pauze. De heer KREUGER: Ik moet wat ik ga indienen, wel even goed kunnen afwegen.

De VOORZITTER: Ik schors de vergadering tot 21.15 uur.

De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele minuten. De VOORZITTER heropent de vergadering.

De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Kreuger. De heer KREUGER: Een lange dag. Ik zou willen zeggen dat ik niet alleen niet de antwoorden heb gekregen maar ik vind ook gewoon dat de antwoorden veelal niet goed zijn en dat er een stukje reflectie waarover we het hier heel vaak hebben gehad en waar we het eigenlijk al de hele avond over hebben, ontbreekt. Ik ben nog steeds van mening dat de situatie zoals die in 2018 was in dat laatste halfjaar, dat die gewoon echt met de raad had moeten worden gedeeld. Daar komt nog eens bij en dat is nog een ander leerpunt en dat ligt in het verlengde daarvan, dat het elke keer hier in deze raad alleen maar gaat over businesscase, businesscase, businesscase. Die duurzaamheidsafweging, en dat staat ook gewoon in het rapport en daarvoor heb ik een paar keer een opening geboden om daarop terug te komen, dat gebeurt gewoon niet. Er was gewoon tempo nodig om die SDE-subsidie veilig te stellen. Daarom moest het zo snel naar de raad. Daarom licht ofwel het AEB te laat in of weten de wethouders het niet. Het kan natuurlijk

22

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

ook nog bij het AEB liggen. De conclusie is gewoon dat het niet goed is en dat de raad hierover goed geïnformeerd had moeten worden. Daarom dienen wij de volgende motie in. De raad spreekt uit de handelwijze van de wethouder Deelnemingen en de wethouder Duurzaamheid inzake deze kwestie af te keuren. De VOORZITTER deelt mee dat de volgende motie is ingekomen: Motie van afkeuring van het lid Kreuger inzake het rapport van de Enquêtecommissie Afval Energie Bedrijf, nr. 881.21 Spreekt uit: -

de handelwijze van de wethouder Deelnemingen en de wethouder Duurzaamheid inzake deze kwestie af te keuren.

De motie maakt deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: Dan zal daarover morgen worden gestemd. De discussie wordt gesloten.

De VOORZITTER: Dan schors ik enkele momenten voor een wissel van wethouders en woordvoerders.

De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele momenten. De VOORZITTER heropent de vergadering.

4 Vaststellen van de Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022 VN2021033125 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende amendementen zijn ingekomen: Amendement van de leden Grooten, Vroege, Biemond en Yilmaz inzake Verordening van de raad van de gemeente Amsterdam houdende regels over referenda, alternatieve burgervoorstellen en volksinitiatieven, de Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022, nr. 858.21 Besluit:

-

de Referendumverordening gemeente Amsterdam 2022 vast te stellen met inachtneming van de toevoeging van artikel 24a dat luidt: “Op de procedure ter voorbereiding, stemming, en de vaststelling en bekendmaking van de uitslag van het referendum zijn de hoofdstukken E,

23

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

paragrafen 2 en 4, J, L, N, paragraaf 1, en P, paragrafen 1 en 4, van de Kieswet van overeenkomstige toepassing, voor zover bij deze verordening niet anders is bepaald.” Amendement van de leden Grooten, Biemond, Vroege en Yilmaz inzake Verordening van de raad van de gemeente Amsterdam houdende regels over referenda, alternatieve burgervoorstellen en volksinitiatieven, de Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022, nr. 859.21 Besluit:

-

de Referendumverordening gemeente Amsterdam 2022 vast te stellen met inachtneming van de volgende wijzigingen: Artikel 1 sub f en sub g “f. initiatiefnemers: de initiatiefnemers van een correctief referendum, alternatief burgervoorstel of volksinitiatief; g. correctief referendum: volksraadpleging over een ontwerp raads- of collegebesluit;” te wijzigen in: “f. initiatiefnemers: de initiatiefnemers van een referendum, alternatief burgervoorstel of volksinitiatief; g. referendum: volksraadpleging over een ontwerp raads- of collegebesluit;” Artikel 2 lid 2 sub a “Drie vormen van referenda zijn mogelijk: a. correctief referendum b. referendum alternatief burgervoorstel c. referendum op volksinitiatief” te wijzigen in: “Drie vormen van referenda zijn mogelijk: a. referendum over een ontwerp raads- of collegebesluit b. referendum alternatief burgervoorstel c. referendum op volksinitiatief” De titel van hoofdstuk 3 “Correctief referendum” te wijzigen in: “Referendum over een ontwerp raads- of collegebesluit” De bijlage ‘Toelichting bij referendumverordening Amsterdam’ te wijzigen door de termen “correctief” en “correctieve” overal te schrappen

24

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De bijlage ‘Toelichting bij referendumverordening Amsterdam’ te wijzigen door de zin “Hiermee kunnen de initiatiefnemers een besluit van de raad of het college tegenhouden” te vervangen door: “Hiermee kunnen de initiatiefnemers voorstellen een besluit van de raad of het college tegen te houden, waarna de raad uiteindelijk beslist.” Amendement van de leden Grooten, Vroege, Biemond en Yilmaz inzake Verordening van de raad van de gemeente Amsterdam houdende regels over referenda, alternatieve burgervoorstellen en volksinitiatieven, de Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022, nr. 874.21 Besluit:

-

de referendumverordening gemeente Amsterdam 2022 vast te stellen met inachtneming van de volgende wijzigingen: o Artikel 26, derde en vierde lid “3. Het budget voor het voeren van campagne wordt gelijkelijk verdeeld tussen de wethouder die verantwoordelijk is voor het onderwerp van het referendum en de initiatiefnemers. 4. De subsidie aan de initiatiefnemers wordt zo spoedig mogelijk uitbetaald, echter niet later dan vier maanden voor het referendum.” te wijzigen in: “3. Het college kan aan een initiatiefnemer voor een referendum en andere partijen die een campagne willen voeren rondom dat referendum een nader te bepalen bijdrage verlenen voor de kosten van campagneactiviteiten ten behoeve van dat referendum. 4. De raad stelt met inachtneming van een advies van de initiatief- en referendumcommissie nadere regels vast voor de voorwaarden waaraan moet worden voldaan om in aanmerking te komen voor een bijdrage in de kosten van de campagneactiviteiten en over de uitbetaling van de bijdrage.” o Artikel 26, vijfde lid, “5. De raad stelt een reglement vast voor de verstrekking van subsidie aan de initiatiefnemers.” komt te vervallen onder vernummering van lid 6 naar lid 5. o Artikel 26, vijfde lid, nieuw In het nieuwe vijfde lid van artikel 26 “subsidie” te vervangen door “bijdrage”.

-

De toelichting bij artikel 26: budget en campagnebijdrage

25

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

“De raad stelt een budget vast voor de organisatie van het referendum, inclusief opening van de stembureaus, versturen van oproepkaarten en huisaan-huis verspreiding van de referendumkrant (en een audiovisuele variant daarvan). Daarnaast kan de raad ook een budget vaststellen voor inhoudelijk campagnevoeren door zowel de initiatiefnemers als door de gemeenteraad. Daarbij wordt ervan uit gegaan dat het gemeentebestuur actief campagne voert voor de door haar gewenste optie bij het referendum, terwijl de initiatiefnemers campagne voeren voor de andere optie. Dit budget wordt rechtens verdeeld over de wethouder die verantwoordelijk is voor het onderwerp van het referendum en de initiatiefnemers. Het overheidsbudget is immers door zowel voor- als tegenstanders opgebracht. Zo is er een gelijk speelveld als het om de inzet van publieke middelen gaat. Andere (maatschappelijke) organisaties kunnen in het kader van deze verordening geen aanspraak maken op subsidie. Wel kunnen zij eigen middelen besteden aan zowel een voor- als een tegencampagne.” te wijzigen in: “De raad stelt een budget vast voor de organisatie van het referendum, inclusief opening van de stembureaus, versturen van oproepkaarten en huisaan-huis verspreiding van de referendumkrant (en een audiovisuele variant daarvan).

Daarnaast kan de raad ook een budget vaststellen voor inhoudelijk en/of opkomst bevorderend campagnevoeren door zowel de initiatiefnemers als door derde partijen en de gemeente. De raad stelt voor de voorwaarden om een bijdrage te verkrijgen voor het voeren van campagne regels op, met inachtneming van een advies van de initiatief- en referendumcommissie. Het college verleent binnen de kaders van de raad de bijdragen. Deze werkwijze is sneller en efficiënter dan elke bijdrage door de raad te laten vaststellen. Amendement van het lid Flentge inzake het simpel houden van de referendumverordening, nr. 878.21 Besluit:

-

de Referendumverordening gemeente Amsterdam 2022 vast te stellen met inachtneming van de volgende wijzigingen: Artikel 2. Initiatief, referenda, onderwerpen Artikel 2.2. Drie vormen van referenda zijn mogelijk: a. correctief referendum b. referendum alternatief burgervoorstel c. referendum op volksinitiatief te wijzigen in: Twee vormen van referenda zijn mogelijk: a. correctief referendum b. referendum op volksinitiatieven

26

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

-

en overige relevante artikelen en passages hierop aan te passen.

-

Artikel 15: Vraagstelling De vraagstelling dient kort en helder te zijn en luidt: A. Bent u voor het ontwerp raadsbesluit/collegebesluit (titel ontwerp raadsbesluit/ collegebesluit); B. Bent u voor het alternatieve burgervoorstel; of C. Geen van beiden. te wijzigen in:

-

Artikel 15: Vraagstelling De vraagstelling dient kort en helder te zijn en luidt: A. Bent u voor het ontwerp raadsbesluit/collegebesluit (titel ontwerp raadsbesluit/ collegebesluit) ja of nee?

-

en overige relevante artikelen en passages hierop aan te passen.

-

Artikel 20 Alternatief raadsvoorstel: Alternatief raadsvoorstel 1. De raad kan een alternatief raadsvoorstel formuleren, dat tegelijk met het volksinitiatief ter stemming wordt gebracht. 2. Voor het alternatief raadsvoorstel gelden de volgende vormvereisten: a. de titel is kort en bondig, vat het voorstel kernachtig samen en is niet misleidend; b. de samenvatting bedraagt maximaal 200 woorden; c. de uitwerking bedraagt maximaal 2.500 woorden; uit de verordening te schrappen.

-

Artikel 21 Vraagstelling: 1. De naamgeving van het onderwerp dient duidelijk te zijn. 2. Indien de raad geen alternatief raadsvoorstel heeft geformuleerd als bedoeld in artikel 20, luidt de vraagstelling: Bent u voor of tegen het volksinitiatief (titel volksinitiatief)? 3. Indien de raad een alternatief raadsvoorstel heeft geformuleerd als bedoeld in artikel 20, luidt de vraagstelling: A. Bent u voor het alternatief raadsvoorstel (titel raadsvoorstel); B. Bent u voor het volksinitiatief (titel volksinitiatief); of C. Geen van beiden. te wijzigen in:

-

Artikel 21 Vraagstelling: 1. De naamgeving van het onderwerp dient duidelijk te zijn. 2. De vraagstelling dient duidelijk te zijn en luidt: A Bent u voor het referendum (op het raad of collegebesluit) ja of nee of B Bent u voor het volksinitiatief ja of nee.

27

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

en overige relevante artikelen en passages hierop aan te passen. Amendement van het lid Nanninga inzake de Referendumverordening, Geen campagne door gemeentelijk apparaat, nr. 880.21 Besluit:

-

de Referendumverordening gemeente Amsterdam 2022 vast te stellen met inachtneming van de volgende wijziging: Aan artikel 26 een zevende lid toe te voegen, luidende: ‘’De wethouder die verantwoordelijk is voor het onderwerp maakt voor de campagne uitsluitend gebruik van de subsidie die hem door de raad is toegekend. Het ambtelijk apparaat en de gemeentelijke communicatiekanalen worden niet gebruikt voor de campagne en stellen zich inzake het referendum politiek neutraal op.’’

De amendementen maken deel uit van de beraadslaging. De VOORZITTER: De volgende leden hebben zich aangemeld om te spreken: mevrouw Grooten, de heer Flentge, mevrouw Nanninga en de heer Vroege. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Grooten. Mevrouw GROOTEN: Mooi dat we hier net voor de verkiezingen nog staan met de referendumverordening, een proces van ongeveer twee jaar. We zijn begonnen in de raadscommissie te wisselen wat we belangrijk vonden; we hebben een hoofdlijnenbesluit genomen en nu ligt de verordening voor. Wat ons betreft zijn de amendementen die wij vandaag indienen, nog laatste puntjes op de i. We vinden het heel mooi dat we de Amsterdammer dit instrument, de uitgebreidere vorm eigenlijk met lagere drempels, in handen gaan geven. Ik wil de Referendumcommissie heel hartelijk danken voor de adviezen. Een aantal van de amendementen is ook direct afgeleid van wat zij heeft aangedragen. Het blijft natuurlijk zo dat het geen bindend referendum is. Ik denk dat een deel van de mensen hier in de zaal dat jammer vindt. Je ziet ook wel dat we soms dingen proberen te repareren zoals dat zelfbindingsonderdeel. Dat is het dan toch ook weer niet. Ik had zelf ook nog een amendement en dan denk je, ik probeer eigenlijk iets te fixen wat ik niet kan fixen namelijk dat het niet bindend is.

In de toekomst zal de gemeenteraad daar op een goede manier mee moeten omgaan en die zal naar uitslagen moeten kijken. We zullen ervan moeten leren hoe dat gaat werken. Dus daarnaar ben ik heel benieuwd. Ik zit straks niet meer in de gemeenteraad maar ik ga dat natuurlijk wel volgen. Ik ben ook heel benieuwd hoe vaak die andere instrumenten dat alternatieve voorstel en het volksinitiatief zullen worden gebruikt. Dus dat vind ik heel interessant om te gaan zien. Ik wil de griffie nog hartelijk danken voor de hulp bij de amendementen. (De heer VROEGE: Toch een verduidelijkende vraag aan de collega van GroenLinks. Ze zei, ik hoop dat de gemeenteraad daar in de toekomst op een goede manier mee omgaat. Wat bedoelt u daar precies mee? Uiteindelijk mag de gemeenteraad toch zelf kiezen wat en hoe en is er toch geen slechte manier?)

28

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Het is wel grappig dat ik altijd in de spreektijd een minuutje extra doe voor de interruptie van de heer Vroege. Dus dat komt wel weer uit. Het is natuurlijk niet bindend en dan moet je per keer heel goed kijken hoeveel mensen er zijn gekomen, hoeveel procent voor of tegen is of geen van beide en hoe je daarmee omgaat. En ook vooral hoe je uitlegt aan de bewoners hoe je ermee om gaat. Ik denk dat de frustratie erin kan zitten, als de gemeenteraad gewoon doet wat die wil, dat het dan een loos instrument wordt. Ik denk dat het vooral gaat om de communicatie van de raad richting de bewoners. (De heer FLENTGE: GroenLinks heeft natuurlijk helemaal gelijk door te zeggen dat het een ingebouwd probleem is dat het niet bindend is. Daarover zijn we het volledig eens. Maar wat we hier zelf doen, is natuurlijk ook die drie mogelijkheden inbouwen met verschillende stemopties. Dus niet ja of nee, maar verschillende stemopties. Dat maakt het toch in beginsel voor het tellen van de stemmen straks en hoe je dat moet duiden, ook wel een beetje complex?) Voor het tellen van de stemmen lijkt het me niet per se complex. Het is gewoon duidelijk wat mensen hebben gestemd dus dat kun je tellen. Maar hoe de verhouding ligt, ja, daarnaar moet je wel gaan kijken.

Ik vind het wel heel mooi dat we in Amsterdam kiezen voor een uitgebreidere variant dan alleen maar de vraag of u voor of tegen een raadvoorstel bent, een voorgenomen besluit. Dat we daaraan meer opties toevoegen, vind ik juist heel charmant omdat we daarmee de bewoners meer in handen geven en ook omdat we daarmee meer op elkaar kunnen reageren als raad en bewoners. Dus ik vind dat juist heel mooi aan dit voorstel. (De heer FLENTGE: De vraag is of het nu wel zo mooi en charmant is. U heeft hiermee ook geworsteld. U was in eerste instantie immers voornemens een amendement in te dienen. De worsteling straks is natuurlijk: je kunt een referendum 40 procent, 50 procent stemmen hebben voor een van de drie onderdelen maar dat is dan niet de meerderheid. Kortom, dan kunnen we er niets mee of dan wordt het hier onderdeel van een politiek debat wat we er dan precies mee moeten. En andersom, u zocht naar een andere manier, is het ook weer ingewikkeld want dan wordt het misschien wel een hele kleine groep mensen. Dus dan is de oplossing die heel duidelijk is, toch gewoon ja of nee of voor of tegen? Gewoon simpel houden dus.) Dat zal ook de meest gebruikte variant bij het voorgenomen besluit zijn, dat ja of nee. Maar bij andere varianten bied je echt een keuze aan. Je kunt voor het ene voorstel zijn of voor het andere of voor geen van beide.

Dus als je daarvoor gaat, dan is dat wel de consequentie dat die uitslag inderdaad wordt verdeeld over drie opties. Hoe dat in de praktijk zal uitwijzen, ja, daarnaar ben ik ook benieuwd. Ik vond de optie om het absolute aantal te tellen, minder goed omdat het toch weer lijkt alsof bindend/niet bindend gaat oplossen terwijl je het daarmee niet oplost. Als een optie een meerderheid heeft, dan kan de raad alsnog beslissen er niets mee te doen. Dus dat los je daarmee niet op. Vandaar dat ik denk dat deze optie toch beter is. (De heer FLENTGE: We gaan het niet eens worden, maar natuurlijk lossen we het niet-bindend zijn hiermee niet op. Mijn punt is nu juist dat we iets extra’s toevoegen waardoor het nog complexer wordt. We zetten nog een categorie neer. Er komt een volksinitiatief en dan kan de raad in meerderheid een eigen initiatief daar tegenover stellen en dan kun je ook nog eens een keer kiezen voor geen van beide. Ik denk dat de kracht van

29

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

een referendum zit in de eenvoud. Dat is wat ik een beetje mis in deze verordening en ook in uw bijdrage.) Ik ga het heel kort houden want ik ga nu over mijn spreektijd heen. Ik vind juist alleen die ja/nee-vraag heel beperkt. Het idee dat bewoners zelf ook een voorstel kunnen aandragen vind ik veel rijker dan dat. Dus daarom zijn wij daarvoor. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Flentge. De heer FLENTGE: Hoe mooi zou het zijn geweest als we hier natuurlijk een bindend referendum in de stad zouden kunnen krijgen. Dat kan helaas nog niet want het ligt straks in tweede lezing weer bij de Kamers in Den Haag en dat zou in de toekomst de boel kunnen veranderen. Ik denk dat dat uiteindelijk wel de optie is, de mogelijkheid waarnaar we moeten streven. Ik denk niet dat de wethouder zich zal laten verleiden tot zeggen wat de komende raad moet gaan doen, maar ik ben wel benieuwd hoe hij dat ziet en of hij dat ook onderschrijft. Dat bindende karakter zorgt ervoor dat we hier niet allerlei debatten en discussies hebben over hoe we de uitslag moeten duiden. Al dat politieke gedoe is helaas nog iets wat niet kan en wat we helaas nog niet hebben bereikt. Mijn voorstel is de zaken simpeler te maken. Ik zeg dat omdat ik denk dat de kracht van het referendum uiteindelijk een eenvoudig en eenduidig voorstel is aan de Amsterdammers: een simpel voor of tegen.

Dat kun je doen met een volksinitiatief. Ben je voor of tegen? Ofwel, Amsterdammers zeggen: de raad neemt een slecht besluit. We fluiten de politiek terug. Dat lijkt me een simpele optie en dat lijkt me ook de kracht van het referendum. Wat we nu doen met een volksinitiatief en dan kan de raad in meerderheid weer een eigen alternatief neerzetten, dan heb je alweer twee vormen die je voorlegt en dan is geen van beide ook nog een optie, wat doen we dan straks met de duiding van al die stemmen? Die 40 procent en die 30 procent? Is dat dan genoeg of niet? Hoe moeten we daarmee omgaan? Al die dingen leiden tot politieke interpretatie en ik durf u bijna op een briefje te geven, dat dat dan ook gaat gebeuren. Dat zit natuurlijk ook een beetje in dat niet-bindende karakter, maar dat zit ook in onze eigen verordening ingebakken. Het wordt discussie. Raadsleden gaan zich erover uiten. De journalistiek gaat zich erover uiten. Ik denk juist, hou het simpel, hou het eenvoudig. Dan weet de Amsterdammer waar hij aan toe is en dan is het gewoon helder, duidelijk. Ik dien daartoe een amendement in. Dat heeft u al gezien. Het amendement is bedoeld om het te versimpelen, gewoon te versimpelen. Als Amsterdammers iets een slecht besluit van de raad vinden, dan fluiten ze de raad terug. Of een volksinitiatief: Amsterdammers spreken zich uit.

Dat is een simpel patroon en ik denk dat dat gaat helpen voor de toekomst. Ik heb nog een aanvullende vraag en daarop krijg ik nog graag antwoord van de wethouder. Daartoe heb ik geen amendement ingediend maar dat is de vraag hoe we het doen met het volgende. Je mag nu ook een referendum houden over iets wat spoedeisend is. Ik vroeg me af hoe dat dan gaat werken. Stel nu even, er is een grote brug kapot. We willen die snel gaan repareren. We hebben daarvoor geld nodig. Er moet een investeringsbesluit komen. De brug moet echt worden gerepareerd. Het gaat niet. Het is gevaarlijk. Dan wordt dat besluit genomen om een referendum te houden maar ondertussen is het college natuurlijk al bezig om de zaak te repareren. De brug wordt gerepareerd. Vervolgens komt uit dat referendum, nee, die brug moet je helemaal niet repareren of dat moet je misschien anders doen. Wat doen we dan vervolgens? We gaan dan niet zeggen, we breken de brug weer af of we maken de reparatie ongedaan. Dat bestaat allemaal niet. Dus hoe doen we dat met spoedeisende zaken die we dan snel

30

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

regelen – wat goed is – en waarover dan een referendum wordt gehouden en waarbij er dan een andere uitslag komt? Wat moeten we daarmee dan? Dat zie ik nog niet helemaal. Ik heb besloten daarop geen amendement in te dienen maar ik ben nog wel benieuwd naar het antwoord van de wethouder hierop. De VOORZITTER geeft het woord aan mevrouw Nanninga. Mevrouw NANNINGA: Ik houd het kort, ik heb nog maar één minuutje. Dat minuutje wil ik gebruiken om de ambtsgenoten van de raadscommissie KDD te bedanken voor de vele overleggen hierover. Ik denk dat er een mooie verordening uit is gekomen met natuurlijk heus nog wel wat plussen en minnen. Ik denk dat dit in het gebruik zich nog wat verder zal uitkristalliseren door raden en colleges na ons. Ik wil de wethouder, zijn staf en de ambtenaren ook bedanken. Ik heb nog een amendement en dat gaat over de ondersteuning, want er zit mijns inziens nog een kleine omissie in deze verordening. Zowel de wethouder krijgt ondersteuning voor het collegestandpunt als de aanvragers van het referendum. Dat luidt: de wethouder die verantwoordelijk is voor het onderwerp, maakt voor de campagne uitsluitend gebruik van de subsidie die hem of haar is toegekend. Het ambtelijk apparaat en de gemeentelijke communicatiekanalen worden niet gebruikt voor de campagne en stellen zich inzake het referendum politiek-neutraal op.

Dus dat is om even af te dichten dat niet het hele gemeentelijke apparaat achter het collegestandpunt kan worden gezet. Dat zou natuurlijk niet eerlijk zijn. Dan nog even een technisch punt. Ik krijg een berichtje van de assistent van de wethouder. Mijn amendement luidt: op pagina 10, artikel 26 lid 7 toe te voegen... Ik begreep als een van de amendementen van collega Grooten wordt aangenomen, dat dat niet meer klopt. Dan moet het lid 6 worden. Ik weet niet in welke technische figuur we nu zijn beland ... De VOORZITTER: Ik hoor hier dat dat op de juiste manier wordt gecorrigeerd. U wordt niet geacht voor te sorteren. Ik moet JA21 hierbij ook meedelen dat de spreektijd op is. Mevrouw NANNINGA: Dat weet ik. Dank voor de discussie. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Vroege. De heer VROEGE: Eerst een Enquêtecommissie en nu het referendum. Het is een mooie avond voor echte democraten vandaag in dit huis. Zoals u weet, referenda en D66 gaan ver terug maar hebben samen een woelige geschiedenis gekend. Weliswaar geen kroonjuweel vanaf ’66 maar vanaf de jaren ’80 heeft D66 zich altijd ingezet voor referenda. Tegelijkertijd zijn er ook heel veel D66’ers die vaak op fluistertoon zeggen, eigenlijk zijn we niet voor referenda omdat ze vinden, wij zijn altijd positieve mensen, wij zijn ergens voor en ze zijn bang dat referenda vooral worden gebruikt om zaken tegen te houden.

Nu zijn er in de geschiedenis van onze stad een paar voorbeelden die niet zijn doorgegaan door referenda. De Olympische Spelen in 1992 had ik graag gehad maar dat is niet doorgegaan door zo’n referendum en ook de vorming van een stadsprovincie is niet doorgegaan. Dat vind ik politiek-bestuurlijk ook best jammer. De huidige stand van D66 kent u. Dat was in de vorige Kamerperiode duidelijk verwoord. Wij zijn alleen maar voor echte referenda, alleen voor correctieve referenda en

31

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

niet meer voor adviserende referenda. Dat is het officiële standpunt van D66. Dat leest u ook terug in ons landelijk verkiezingsprogramma. Ik ben een eigenwijze D66’er zoals u weet. Ik vind een adviserend referendum zoals we nu hebben, een prima eerste stap. Uiteraard hoop ik ook dat de wetgever ooit zo ver gaat dat ook gemeenten een correctief referendum mogelijk maakt maar tot die tijd ben ik blij dat we deze stappen gaan zetten en dat we onze burgers in Amsterdam een extra kans geven om de medeburgers de vraag te stellen of het een goed idee is voor de stad of niet en om gezamenlijk ons als stadsbestuur advies te geven over hetgeen wat voorligt. Ik ben het helemaal eens met collega Grooten op dit punt, dat het wel belangrijk is dat communicatie over dat besluit heel belangrijk is en dat we niet tegen de burgers moeten zeggen of moeten suggereren dat zij beslissen. Nee, wij als raad beslissen, maar we nemen uw mening serieus. Die communicatie is van het grootste belang. Ik wilde ook nog de Referendumcommissie bedanken voor haar inhoudelijke werk. Tot twee keer toe heeft ze een stevige, inhoudelijke sessie gehouden en ons van advies voorzien op technische details op de verordening. Inhoudelijk werk waaraan het gemiddelde raadslid niet toe komt omdat het zo van de inhoud is.

Een mooi voorbeeld in lijn met het voorbeeld van de Enquêtecommissie hoe de raad zich laat ondersteunen in dit geval via het college voor de technisch-inhoudelijke details van de besluitvorming zodat wij daarna met elkaar tot besluitvorming kunnen komen. Dus vanaf deze plek dank aan de Referendumcommissie. Tot slot nog een vraag. De raad is ook zo eigenwijs geweest om in aanloop naar deze referendumverordening zelf al een referendum uit te schrijven, een raadpleging. De heer Ernsting en ik hebben samen een aantal maanden geleden een motie ingediend voor een referendum voor de Willibrordusgarage. Dat zou dan in maart moeten plaatsvinden. Ik vraag aan het college hoe het met de voorbereiding daarvan staat want ook daarvan moet de campagne natuurlijk op korte termijn beginnen. De VOORZITTER geeft het woord aan wethouder Groot Wassink voor de beantwoording van de vragen en een preadvies op de amendementen. Wethouder GROOT WASSINK: Ik wil vooral de leden bedanken, niet alleen omdat ze zeer uitgebreid en terecht de Referendumcommissie hebben bedankt. Ik denk dat die complimenten volledig terecht zijn want ik kan niet anders dan constateren dat in beide lezingen het voorstel zoals we dat eerst hadden daadwerkelijk fors is verbeterd. Dat is gewoon belangrijk. Maar ik wil ook de leden bedanken voor hun inbreng. Wat hier thans voorligt, is een zeer progressieve referendumverordening.

Waar wij eerst toch een beetje de gekke Henkie van het land waren en zo veel drempels hadden opgeworpen dat het houden van referenda godsonmogelijk was, denk ik dat we hiermee een heel belangrijke bijdrage hebben geleverd aan het toch mogelijk maken van een nieuw instrument in onze politieke cultuur. Ik hecht daar zeer aan. U weet, dit is een belofte die wij eerder als college hebben gedaan. Ik ben heel blij dat we deze verordening alsnog kunnen vaststellen – zoals het er nu uit ziet. Dus dat is wat mij betreft winst. Ik hoop ook echt dat er veel gebruik gaat worden gemaakt van dit referendum. Misschien even een paar vragen beantwoorden. De heer Flentge vroeg heel nadrukkelijk naar het bindend referendum en de heer Vroege had het heel terecht over het adviserend referendum. Ik denk dat het adviserend referendum waarde heeft. Ik denk dat het belangrijk is dat we dit instrument inbouwen. Natuurlijk, het primaat ligt hier. Het primaat ligt hier zolang de wetgeving op landelijk niveau in die zin niet wordt veranderd. Persoonlijk ben ik een groot voorstander van bindende referenda. Ik denk dat die een

32

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

belangrijke bijdrage kunnen leveren aan juist de dynamiek tussen burgers en gekozenen. Persoonlijk ben ik daarvoor maar zo lang dat er niet is, is het wel moeilijk om daarop al te zeer vooruit te lopen. En wij kunnen dat simpelweg ook niet omdat het gewoon in de systematiek niet bestaat. In zekere zin vroeg de heer Flentge ook, moet het nu niet simpeler? In algemene zin zou ik willen zeggen, onderschat die burgers nu nog niet. Ik zou in reactie op uw amendement willen zeggen, we hebben een hoofdlijnenbesluit vastgesteld. Ik denk dat burgers prima met de voorliggende keuzes uit de voeten kunnen. En in zekere zin is wat nu voorligt, ook de politieke interpretatie van hoe de regels nu zijn. Ik denk dat dit gewoon goed kan. Ik vind het in lijn met het hoofdlijnenbesluit en ja, ik zou misschien zelf in de toekomst nog een verdergaand voorstel willen indienen. Ik roep ook in herinnering dat de raad mij op best wezenlijke punten heeft teruggefloten en ik op sommige punten nog iets verder wilde gaan. Maar ik ben buitengewoon content met wat nu voorligt. Ik moet het amendement van de heer Flentge dus ontraden. Ten aanzien van die spoedeisendheid denk ik in alle eerlijkheid dat er geen burger te vinden is die tegen de reparatie van een brug is. Ik denk dat die er niet zijn. Als er ergens iets instort, dan zullen burgers over het algemeen denken, he, gemeente, fix die shit. Sorry.

Los het op. Tegelijkertijd moet het besluit rond de vraag of spoedeisendheid stand houdt, hier worden genomen. Er zijn natuurlijk situaties waarin je echt als bestuur met elkaar actie moet ondernemen en waarbij je niet kunt wachten. Uiteindelijk hoort daar natuurlijk gewoon een debat bij. (De heer FLENTGE: Wat hier natuurlijk achter zit, is dat er wel degelijk iets van ingewikkeldheid ontstaat op het moment dat het een volksinitiatief is en de raad in meerderheid daar een alternatief tegenover zet en dat er ook nog een kans is op een derde mogelijkheid namelijk geen van beide. Dan resteert vooral de vraag los van het feit dat het al een beetje ingewikkeld in zichzelf is, wat we dan precies doen met de uitslag. Stel nu dat één van de drie 48 procent van de stemmen krijgt, dus duidelijk het grootste aantal stemmen heeft getrokken. Dan is het geen meerderheid. Wat doen we dan met de uitslag?) Ik wil toch verwijzen naar het hoofdlijnenbesluit waarin we dit pleit eigenlijk al met elkaar hebben besloten. U vraagt eigenlijk om nu te speculeren op een mogelijke uitkomst en wat dat betekent voor het politieke debat. Ik heb in het oorspronkelijke voorstel zelfbinding eruit gehaald – dat weet u – omdat u dat in meerderheid geen goed idee vond. Ik denk dat het huidige voorstel nu juist leidt tot een fantastische dynamiek in deze zaal. Dat is wat mij betreft de kern.

Dus in die zin geloof ik er niet in dat het moeilijker of simpeler wordt. Helemaal niet. Ik denk dat burgers dit prima snappen. Uiteindelijk is het de vraag hoe u als gekozen volksvertegenwoordigers omgaat met een uitslag. Hoe wenst u zich ofwel van tevoren of na afloop te verhouden ten opzichte van een uitslag? Als de uitslag inderdaad 49-51 procent is, dan is dat natuurlijk interessant. Dát wordt pas een interessant raadsdebat. Dat is pas interessant. Dus in die zin kan ik niet anders dan constateren dat de essentie van het thans voorliggende voorstel is, dat het debat gaat plaatsvinden waar het hoort namelijk hier in de raad der gekozen volksvertegenwoordigers. (De heer FLENTGE: Het debat zit natuurlijk vooral in de maatschappij. Het is een maatschappelijk debat. Dat is de essentie van wat wij hier doen. Dat is de essentie van een referendumverordening volgens mij. Het is een maatschappelijk debat waarvan wij hier onderdeel zijn. Dan is het de vraag als je drie categorieën maakt, of je dan niet bezig bent om de jastem of de nee-stem misschien wel uiteen te rijten. Een deel gaat naar

33

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

plan B, een deel gaat naar plan A of naar geen van beide. Alle opties zijn mogelijk. Dat is een reëel punt. Nu komt er straks een uitslag die die verdeeldheid neerlegt en waarbij de winnaar van de drie categorieën misschien wel 40, 45 procent van de stemmen binnenhaalt. Maar uiteindelijk gaat de raad dan zeggen, dat is geen meerderheid. Dus ja, daar gaan we niet mee akkoord. Dan is een reëel gevaar dat dat leidt tot frustratie en boosheid als uiteindelijk hier de raad zegt, om die reden gaan we het niet doen. Dan denkt men in de stad, ja, jongens, dit is toch niet wat wij wilden? We wilden ons toch uitspreken? Neem je burger serieus!) Ik deel de scepsis van de heer Flentge simpelweg niet. Ik vind het nogal een signaal als er een voorkeur is met zeg 40, 45 procent van de stemmen. Dan moet je wel stevig in je schoenen staan om dat te negeren. Dus ik vind dat hiermee eigenlijk de positie van de gekozen volksvertegenwoordigers wordt versterkt of je dat nu leuk vindt of niet, maar dat is inherent aan de Nederlandse wetgeving die we hebben. Maatschappelijk debat is nooit alleen onder burgers. Het maatschappelijk debat is ook een politiek debat. De vraag, de essentiële vraag is hoe u zich als gekozenen wenst te verhouden ten opzichte van het maatschappelijk debat.

Hoe wenst u als gekozenen zich te verantwoorden ten opzichte van een uitslag? Dus in die zin gaat het niet over de vraag of er nu veel of weinig categorieën zijn, het gaat erom hoe veel democratische durf of lafheid u heeft. Dat is de essentiële vraag. (De heer FLENTGE: Dan mag ik hopen dat het vooral de raad is die over die laatste vraag gaat beslissen, als ik de woorden van de wethouder maar even goed interpreteer. Het gaat er natuurlijk vooral om, als je zo’n referendum start, je de kans loopt dat er straks debat ontstaat omdat op alle mogelijke manieren die stemmen uit elkaar worden getrokken. Als het dan uiteindelijk hier voorligt en we hebben een slechte staat van dienst in Nederland als het gaat om de omgang van de uitslagen van referenda, dan leidt het hier tot debat. Dat is wat ik u voorspel. Juist die ingewikkelde categorie van drie kan ertoe leiden dat er hier in de raad enkele partijen zijn die dat aangrijpen als een stok om die uitslag niet te volgen. Die uitslag zit immers onder de 50 procent. Daarmee leidt het eerder tot frustratie dan tot een democratisch gewin. Ik ben hartstikke voor referenda maar dan wel zuiver, helder, eenvoudig, een simpel ja of nee. Dus twee categorieën.) Ik heb overigens hele goede herinneringen aan het laatste referendum tegen de sleepwet. Dat was volgens mij fantastisch. Nou ja, dan moet er misschien anders worden gestemd.

U had het over stokken. Ik neem toch aan dat er in deze raad niet alleen nu maar ook in de toekomst als er werkelijk partijen zouden zijn die zich niets zouden aantrekken van een duidelijke uitslag, dat u licht die stok opneemt om die partijen daarmee te geselen. Ik maak me daar geen enkele zorg om. Dus volgens mij is wat wij hebben voorgesteld, in lijn met het hoofdlijnenbesluit zoals bediscussieerd. Ik deel uw scepsis gewoon niet. In lijn met de Referendumcommissie zie ik een enorme verbetering ten aanzien van de verordening die we hadden. Dit is heel nadrukkelijk een verbetering die we hebben doorgevoerd naar aanleiding van de Referendumcommissie. Ik denk dat het heel goed kan werken. Uiteindelijk hoort het politieke debat ook hier in de raad te worden gehouden. Ik verheug me daar enorm op. Ik hoop dat ik mag meemaken dan wel als ambtsdrager dan wel als burger dat hierover heel veel wordt gediscussieerd. Ik ga verder met de amendementen van mevrouw Grooten. Ik wil haar danken. Ik denk dat het zeer terecht is dat ze zegt dat er nog punten op de i moeten worden gezet. Ik

34

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

kan dus niet anders dan haar amendementen alleen maar positief preadviseren. De correcties waren wat mij betreft niet per se nodig maar ze maken het allemaal wel net wat netter. Dus dat is prima. Geen bezwaar. Dan ten aanzien van het amendement van de heer Vroege. Ik denk dat ik mij voldoende heb uitgesproken over de waarde van een adviserend referendum. Zolang het niet anders is, geloof ik daar absoluut in. Ook zijn woorden richting Referendumcommissie zijn wat mij betreft van waarde. Ik heb geen flauw idee hoe het staat met de voorbereiding van een meningspeiling ten aanzien van de Willibrordusgarage. Ik vind het een buitengewoon interessante casus. Ik zal dat na deze vergadering met mijn collega met gezwinde spoed opnemen en ik kom daar bij u op terug. U weet, ik vind dat natuurlijk hartstikke leuk. Ik heb daar geen enkele opmerking of emotie bij. Sterker nog, ik zou het wel leuk vinden. De VOORZITTER: De voorzitter zei even dat leuk vinden ook een emotie is. Maar gaat u verder. Wethouder GROOT WASSINK: Oké, dat is waar. Ik ben het volstrekt eens. Laat ik zeggen, dat is niet een sterke emotie; dat is een wat onderkoelde emotie. Dank ook aan mevrouw Nanninga over de opmerkingen. Dit zal een van de buitengewoon zeldzame momenten zijn dat wij elkaar nog best kunnen vinden. Dat is misschien ook wat waard.

Ik heb eigenlijk wel het gevoel dat ik al heb toegezegd wat u in uw amendement betoogt want wat u zegt, is natuurlijk waar. Er kan niet een situatie ontstaan dat een gemeentelijk apparaat wordt ingezet om campagne te voeren. Een gemeentelijk apparaat moet altijd zeggen dat er opties zijn en die zijn als volgt. Dus dat kan absoluut niet. Ik meen dat ik dat in de raadscommissie heb toegezegd. Ik zou er dus naar neigen om te zeggen, het amendement is overbodig. Maar als u als raad dit amendement aanneemt, dan zou ik niet heel erg verdrietig zijn maar ik heb wel het gevoel dat ik dit eigenlijk al heb toegezegd. Vanzelfsprekend zullen wij de paginanummering dan dienovereenkomstig aanpassen. (Mevrouw NANNINGA: Het is geenszins mijn bedoeling om de toezegging van de wethouder niet als solide te beschouwen, maar het is natuurlijk een verordening voor nog vele wethouders na hem. Ik denk dat het gewoon safe is om dat er wel expliciet in te benoemen. Dat is niets ten nadele of met enig wantrouwen van de gedane toezegging.) Dank. Dat waardeer ik. Volgens mij zitten we hier echt op één lijn. Je moet echt niet hebben dat hierin een scheve verhouding ontstaat. Juist tegenover het machtige staatsapparaat moeten burgers zich goed kunnen weren. Daar hoort wat mij betreft heel nadrukkelijk een gelijk speelveld bij.

Ik meen dat ik hiermee aan het einde ben gekomen van de beantwoording van alle vragen en ook de preadvisering van de moties. Ik kan niet anders dan constateren, als deze verordening wordt aangenomen, dat dit een heuglijk feit is. Het is ook echt uw verdienste en dat wordt door andere gemeenten ook zo gezien. Met een lichte melancholie beleef ik altijd zo’n laatste vergadering van het jaar. De VOORZITTER: Is er behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval. De discussie wordt gesloten. Dan schors ik de vergadering tot 22.00 uur.

35

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

De VOORZITTER schorst de vergadering voor enkele minuten. De VOORZITTER heropent de vergadering.

9 Instemmen met de beleidsnota Amsterdam veilig en leefbaar - 30km/u in de stad VN2021-030163 De VOORZITTER deelt mee dat de volgende moties zijn ingekomen: Motie van het lid Ernsting inzake Amsterdam veilig en leefbaar: 30 km/u in de stad: Zicht op einde aan uitzonderingen: 30 voor iedereen, nr. 875.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

-

-

-

te werken aan een spoedig plan van aanpak om ook bovengenoemde, uitgezonderde straten mee te nemen in een maximumsnelheidsregime van 30 kilometer per uur; daarbij op korte termijn met name aandacht te hebben voor de van Diemenstraat en te overwegen deze straat meteen mee te nemen bij Amsterdam 30 in 2023; over de mogelijkheden hiertoe of alternatieve voorstellen de raad te berichten bij de volgende fase van de besluitvorming komend voorjaar.

Motie van het lid Ernsting inzake Amsterdam veilig en leefbaar: 30 km/u in de stad: betere kruispunten voor het OV: drie keer rechts is ook links, nr. 876.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

-

te inventariseren welke kruisingen verbeterd kunnen worden voor OV doorstroming; bij deze inventarisatie mee te nemen of en waar het opheffen van linksafbewegingen voor auto’s en kleine knips kunnen bijdragen aan de doorstroming van het OV op kruispunten.

Motie van het lid Kuiper inzake ook 30 km/u op Westerdoksdijk/Van Diemenstraat en de Prins Hendrikkade Oost, nr. 846.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

-

de Westerdoksdijk/Van Diemenstraat en de Prins Hendrikkade Oost integraal onderdeel uit te laten maken van dit plan door ook hier op zo korte mogelijke termijn de maximumsnelheid op 30 km/u te zetten.

Motie van het lid Marttin inzake Beleidsnota 30 km/u in de stad, nr. 847.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

36

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

-

-

R

een snelheidsregime te onderzoeken, waarbij van 06:00 – 19:00 een toegestane snelheid van 30 km/u geldt, en van 19:00-06:00 een toegestane snelheid van 50 km/u geldt; dit enkel te onderzoeken voor een aantal gebiedsontsluitende wegen in stedelijke gebied; over dit onderzoek te rapporteren aan de raad en de besluitvorming omtrent deze wegen vervolgens te herzien.

Motie van het lid Marttin inzake Beleidsnota 30 km/u in de stad, nr. 848.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

-

-

de beoogde straten die naar 30 km/u gaan en waarbij de onderbouwing op het gebied van verkeersveiligheid en enorme geluidsoverlast voor de verlaging van de toegestane snelheid ontbreekt, middels maatwerk opnieuw tegen het licht te houden; de snelheidsverlaging bij deze wegen terug te draaien indien deze onnodig blijkt.

Motie van het lid Vroege inzake Impact 30km/u voor OV, nr. 852.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

-

-

voor straten waar geen vrijliggende bus- en/of trambaan is en waar 30 km/u als maximumsnelheid wordt ingevoerd inzichtelijk te maken wat de impact voor het Openbaar Vervoer zowel financieel als in tijd is, alsmede de kosten van mogelijk mitigerende maatregelen; dit overzicht ter advisering aan betreffende stadsdeel voor te leggen en gevoegd met dit advies aan te bieden aan de gemeenteraad.

Motie van de leden Vroege en Marttin inzake classificatie GOW50, nr. 853.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

-

de doorgaande wegen zonder parkeerplaatsen die behalve een vrijliggende tram- en/of busbaan alsmede vrijliggende fietspaden ook een parallel- of ventweg hebben te classificeren als GOW50.

Motie van het lid Kuiper inzake invoeren schoolmeestersdrukknop voetgangersoversteekplaatsen voor langere groentijd, nr. 855.21

bij

Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

-

de schoolmeestersdrukknop of soortgelijke technologie standaard in te stellen bij verkeerslichten bij voetgangersoversteekplaatsen in de buurt van scholen, ziekenhuizen en zorginstellingen of andere locaties die hiervoor geschikt zijn. Deze drukknoppen en het gebruik ervan kenbaar te maken aan de voetgangers.

37

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

Motie van het lid Kuiper inzake starten van een pilot Spaarpaal, nr. 856.21 Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

-

een pilot te starten waarbij met een aantal (flexibele) spaarpalen ervaring wordt opgedaan naar effecten op de naleving van de maximum snelheid in Amsterdamse buurten en de resultaten van deze pilot te delen met de raad.

De moties maken deel uit van de beraadslaging. De volgende sprekers hebben zich aangemeld: de heer Ernsting, mevrouw Kuiper, mevrouw Marttin, de heer Schreuders – maar die is er niet, de heer Mbarki – maar die wordt waargenomen door de heer Biemond en de heer Vroege. De VOORZITTER geeft het woord aan de heer Ernsting. De heer ERNSTING: Er zijn van die momenten, collega’s, die extra bijzonder zijn als je raadslid bent, want we kunnen namelijk een besluit nemen dat echt heel erg betekenisvol is. Dat kan vaker maar het is vandaag wel extra – althans, voor mijn gevoel. We kunnen namelijk in een keer de stad een enorm stuk veiliger maken door de maximumsnelheid op veel meer plekken te verlagen van 50 km/u naar 30 km/u en dat betekent ook echt iets. Met die verlaging van de maximumsnelheid daalt het aantal letselongevallen met tientallen procenten. Dat heeft iets te maken met de massa en snelheid van voertuigen en de rol die ze spelen en de schade die ze kunnen veroorzaken bij de zogenaamde zwakkere verkeersdeelnemers. Maar het komt ook doordat bij een hogere snelheid je blik op de omgeving beperkter wordt en je reactiesnelheid dus ook belangrijker wordt. Die verkeersveiligheid, die veiligheid is voor wat betreft GroenLinks altijd het doorslaggevende argument geweest om dit te willen doen.

Vandaar ook de motie die we in januari 2020 indienden en die met grote meerderheid werd aangenomen en waarvan dit beleidsvoornemen het resultaat is. Terecht met dezelfde motivatie van het college. Terecht stelt ook het college dat het doel van het aantal verkeersslachtoffers nul moet zijn. Het is immers onacceptabel dat er verkeersslachtoffers vallen, juist in een stedelijke omgeving. Een stad is bedoeld en gebouwd voor mensen die ervoor kiezen dicht bij elkaar te wonen, vlak op elkaar te zitten en die zich in die beperkte ruimte zo vrij en veilig mogelijk moeten kunnen bewegen. Ik snap werkelijk waar niet hoe we het ooit zo ver hebben kunnen laten komen dat we in steden dat we in steden zo veel onveiligheid hebben kunnen laten bestaan. Dat is onacceptabel dat je zo zwaar letsel kunt oplopen. Ja, ook als je zelf een fout maakt. Vorig jaar deed het AT5-panel onderzoek naar de verkeersveiligheid in Amsterdam en 73 procent, 73 procent! van de 1800 Amsterdammers die deelnamen aan de enquête zei dat ze zich onveilig voelden in het verkeer. Ik ben dan ook in grote mate blij met dit beleidsvoornemen. Ik lees dat er echt in veel meer straten 30 km/u wordt ingevoerd en dat maakt het objectief veiliger en het voelt ook veiliger. Uit de inspraak komt dat ook naar voren. Er zijn heel veel reacties binnengekomen, bijna duizend, waarvan twee derde positief.

Ik snap ook de categorisering van de wegen die wordt aangedragen met een extra soort wegcategorie: de GOW 30. Een gemengde functie. Daar kunnen dus ook de fietspaden blijven ook al wordt het daar 30 km/u. De Fietsersbond was daar bang voor. Die fietspaden kunnen in deze straten blijven. Het mooie van die methodiek is ook, als een 50 km/u-straat in de toekomst verandert bijvoorbeeld omdat we extra woningen gaan

38

Jaar

2021

Vergaderdatum 22 dec. 2021

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Raadsnotulen

R

bouwen of de weg gaan versmallen, dat dan ook de wegcategorisering verandert en dat de snelheid omlaag gaat. Hoe teleurstellend is dan ook de D66-bijdrage. D66 laat zich hier toch een beetje zien met een motie om toch een paar straten 50 km/u te houden als een behoudende partij en niet als een progressieve partij. Eerder een soort conservatieve half-VVD. Het moet allemaal niet te veel veranderen of zo. Stel je voor zeg, vooruitgang. Ik ben dan ook faliekant tegen de motie van de VVD en D66 en ik zal iedere bewoner van de Vrijheidslaan of de Insulindelaan die zich straks wellicht afvraagt waarom zijn of haar straat onveilig 50 km/u blijft, doorsturen naar de D66-fractie. (De heer VROEGE: Bijna een uitgelokte interruptie zoals u kunt horen. Uiteraard stuurt u graag iedereen naar mij toe, niet alleen de bewoners van die straten maar vooral ook de verkeersdeelnemers van die straten. Die sta ik namelijk ook graag te woord. Dat zijn natuurlijk veel meer mensen dan alleen de bewoners. Voor allen zijn wij de volksvertegenwoordiger. Niet alleen de mensen die er wonen, niet alleen de mensen van de binnenstad, nee, voor alle mensen die de stad bezoeken, moeten wij de belangen afwegen. Dat is iets wat collega Ernsting te vaak niet doet in mijn optiek.