2. CWB- Actieplan
Tekst van het document
Nationaal Programma Samen Nieuw-West
Community Wealth Building programma Actieplan 2024 – 2025 1
Samen Nieuw-West
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Inleiding Dit actieplan biedt een overzicht van de belangrijkste activiteiten en doelen voor het community wealth building (CWB) programma voor de komende periode (2024-2025). De gemeente Amsterdam is namens het alliantie bestuur van het Nationaal Programma Samen Nieuw-West (NP SNW) initiatiefnemer en coördinator van dit programma. Het CWB-programma betrekt als dwarsdoorsnijdend principe alle thema’s en alliantie partners van het nationaal programma. Met het ondertekenen van het convenant hebben lokaal verankerde organisaties toegezegd zich voor ten minste twintig jaar in te zetten om te bouwen aan een beter Nieuw-West. Een startschot dat daarmee ook de basis vormt voor community wealth building in Nieuw-West.
2
3
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Hoe het is
Wat CWB kan bereiken
In Amsterdam Nieuw-West gaat er veel goed. Het is een stadsdeel dat bruist
Community wealth building is een economische ontwikkelingsstrategie om
van talent, potentie en ondernemingszin. Maar er zijn ook uitdagingen.
te komen tot een eerlijke, democratische en lokale economie. Dit gebeurt
Mensen hebben het financieel moeilijk, ook als ze werken. Er zijn te weinig
door geldstromen te verleggen en een in de wijken verankerde economische
banen waar je goed van kunt rondkomen en er is een tekort aan personeel in
infrastructuur te bouwen. Deze infrastructuur jaagt de ontwikkeling aan van
essentiële sectoren als zorg en het onderwijs. De Amsterdamse economie
breed gedeeld eigenaarschap over ondernemingen, faciliteiten en
groeit wel, maar daar merken te weinig mensen in Nieuw-West iets van.
vermogen.
Investeringen en middelen gaan nauwelijks in het gebied rond en stromen juist weg uit de lokale economie.
Met het CWB-programma willen we economische bedrijvigheid creëren waarbij een groter deel van de geproduceerde waarde terechtkomt bij
Kleine ondernemingen lopen het risico uit de markt geprijsd te worden door
werknemers en bewoners in Nieuw-West. Deze bedrijvigheid zorgt
grotere ketens. Terwijl de kleine ondernemers juist zorgen voor authenticiteit
tegelijkertijd ook voor meer werkgelegenheid in Nieuw-West. Met andere
en verbondenheid in een buurt en voor een ‘multipliereffect’: verdiend geld
woorden: het geld dat verdiend wordt in Nieuw-West kan daar langer
wordt weer lokaal besteed. Zij kennen hun klanten en bouwen op hun
rondgaan en beter verdeeld worden onder de medewerkers.
leveranciers. Waar we mogelijk op uitkomen is een stad vol ketenwinkels en internationaal opererende leveranciers waar bewoners van de stad en
Er zijn twee belangrijke criteria waaraan de werkgelegenheid moet voldoen.
werknemers niets over te zeggen hebben.
Het loon moet hoog genoeg zijn om van rond te komen: een leefbaar loon.
Maar de economie hoeft niet iets abstracts te zijn waar we geen invloed op hebben. De economie is iets waar we met z’n allen over gaan en is in die zin van ons allemaal en dus ook van Nieuw-West. Daar gaat community wealth building over.
4
5
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Dat betekent dat op basis van de kosten van levensonderhoud jaarlijks wordt
Een ander onderscheidend element van CWB is de lokale inkoop. De beste
berekend hoe hoog het loon moet zijn. Dat is doorgaans substantieel hoger
manier om geldstromen te verleggen is namelijk om ankerorganisaties
dan het wettelijk minimumloon. Door een leefbaar loon te betalen, dragen
in een gebied lokaal te laten inkopen. Ankerorganisaties hebben een
werkgevers bij aan meer bestaanszekerheid en verlagen zij het risico op
maatschappelijke taak en ze zijn lokaal geworteld door de taken die zij
financiële stress en schulden.
uitvoeren. Bijvoorbeeld de gemeente, ziekenhuizen, scholen, en andere publieke en semipublieke partijen.
Daarnaast zijn werknemers ook mede-eigenaar van de onderneming waarvoor ze werken. Dit zorgt ervoor dat ze zeggenschap hebben over de
Ankerorganisaties zijn substantiële economische spelers. Ze hebben een
koers van de onderneming en dat ze in de winst kunnen delen.
omvangrijke inkoop, veel werknemers en vaak ook investerings mogelijkheden en vastgoed in eigen beheer.
Onderscheidend voor het CWB-programma zijn de ondernemingen waarin de werknemers mede-eigenaar zijn en zeggenschap hebben. We noemen
CWB bouwt op een paar theoretische principes:
dit ‘coöperatieve ondernemingen’. Dat kunnen werknemerscoöperaties zijn,
• D e welvaart wordt op voorhand verdeeld: predistributie. Dit voorkomt dat
wijkbedrijven, stichtingen, sociale ondernemingen, kleine bedrijven of een
de ongelijkheid achteraf via uitkeringen en toeslagen gerepareerd moet
consortium van zzp’ers. De beste resultaten worden in een gebied bereikt
worden: redistributie of herverdeling. De opbrengsten van de economie
als deze coöperatieve ondernemingen elkaar versterken in een netwerk of keten. Omdat er op die manier grotere economische stabiliteit ontstaat voor de individuele ondernemingen.
komen dus meer terecht bij de minst welvarende groepen. • B ewoners en werknemers hebben zeggenschap en eigenaarschap over de economie en de ondernemingen, over de opbrengsten daarvan, en over de ‘bronnen’, zoals grond, financiën, vastgoed, kennis en expertise. • D e opbrengsten die in een gebied en door de mensen daar worden gegenereerd, vloeien terug naar bewoners en gemeenschappen in dat gebied. Geldstromen blijven niet ‘extractief’, maar worden ‘circulair’. • H et ‘multiplier effect’: het lokaal laten circuleren van geld (waarbij de multiplier staat voor het aantal keren dat het ‘rondgaat’), levert veel op. Lokale bedrijven betalen loon aan lokale werknemers, die weer lokaal geld uitgeven. Enzovoort. Als je koopt bij een multinational, gaat een hoog percentage van het geld onmiddellijk de gemeenschap uit. Mede daarom wil CWB coöperatieve netwerken uitbouwen. Het gaat om schaal, niet om afzonderlijke, kleine projecten.
6
7
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Om de coöperatieve ondernemingen en het netwerk van de grond te krijgen
Samenvattend kunnen we zeggen dat een CWB-strategie is gebouwd
is er, zoals gezegd, een ondersteunende infrastructuur nodig: die noemen
op vijf pijlers om extractie van welvaart uit de wijken tegen te gaan en breed
we community wealth bedrijfsdiensten.
gedeelde welvaart op te bouwen in de wijken: (1) een netwerk van coöperatieve ondernemingen, (2) lokale inkoop door ankerorganisaties,
De CW-bedrijfsdiensten:
(3) goed werk – met leefbaar loon en aansluitend op mogelijkheden en
a. leveren essentiële zakelijke diensten aan coöperatieve ondernemingen in
behoeften van werknemers, (4) lokaal gewortelde financieringsbronnen,
oprichting. Dit behelst intensieve ondersteuning in de start- en
(5) gedeeld beheer over grond en vastgoed.
opbouwfase en backoffice diensten aan het gehele netwerk van ondernemingen. Door deze diensten collectief te organiseren besparen
Ons CWB-programma bouwt voort op de successen die eerder behaald zijn
de nieuwe ondernemingen geld. Daarnaast ontstaat er ook een
met CWB en allerhande voorlopers daarvan in het buitenland, onder andere
gemeenschappelijke werkwijze en cultuur en wederzijdse samenwerking.
in Mondragon, Spanje en Cleveland in de Verenigde Staten.
b. brengen vraag en aanbod bij elkaar. CW-bedrijfsdiensten koppelen inkoopcontracten van de gemeente en andere alliantiepartners aan het
De Noord-Engelse stad Preston heeft CWB succesvol toegepast op haar
groeiende netwerk van coöperatieve ondernemingen. Ook komt er een
eigen situatie. Schotland heeft inmiddels een minister voor Community
Koop Lokaal Platform waar vraag en aanbod elkaar kunnen vinden op
Wealth die deze strategie uitrolt over het hele land, met een scherp oog
bijvoorbeeld type sector of locatie.
voor de regionale en lokale context.
c. hebben toegang tot verschillende financieringsmogelijkheden voor de verschillende stadia van de initiatieven. Denk aan startkapitaal,
Voor de goede orde: we beginnen niet op nul. Bij het ontwikkelen van
werkkapitaal, kapitaalinvesteringen of subsidies. Het gaat hierbij om
coöperatieve ondernemingen bouwen we in eerste instantie voort op de
geduldige financiering: dat is financiering tegen een lage rente en met
ondernemersgeest van bewoners in Nieuw-West waaruit talloze initiatieven
een lange aflostermijn.
zijn voortgekomen. Wat de ontstaansgeschiedenis ook is, in dit stuk noemen
d. ontsluiten diverse bronnen van alliantie- en andere partners, voor gezamenlijk en effectiever gebruik. Bronnen is een breed begrip,
we de prilste vorm richting een coöperatieve onderneming een ‘initiatief’. CWB richt zich op de lokale economie.
het omvat zaken zoals vastgoed, grond, financiën en expertise. Daarbij realiseren wij ons uiteraard dat de economie van Nieuw-West Samen – dus de ankerorganisaties, het netwerk van coöperatieve
onderdeel uitmaakt van de Amsterdamse economie en vice versa.
ondernemingen en de CW-bedrijfsdiensten – vormen deze elementen
We werken samen met Zuidoost, Noord en andere gebieden in
de basis van het ‘ecosysteem’ voor een eerlijke, democratische lokale
onze stad, en op termijn ook daarbuiten.
economie in Nieuw-West. Op pagina 10 en 11 staat de schematische weergave van het te ontwikkelen ecosysteem.
8
9
ziekenhuizen
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
woningcorporaties
gemeente Amsterdam
onderwijs
etc.
Ankerorganisaties / alliantiepartners banen met leefbaar loon
eigenaarschap: delen in winst + zeggenschap
ontwikkelen, versterken en continu ondersteunen
netwerk van werknemerscoöperaties
Democratische en inclusieve ondernemingen
zakelijke diensten
vraag & aanbod
financiering
ondersteunen bij ombuigen inkoop
wijken en gemeenschappen
inkoop goederen en diensten
Community Building Samen Nieuw-WestWealth – Community Wealth Building Ecosysteem Nieuw-West v.0.1
wijken en gemeenschappen
vastgoed en andere bronnen
Community Wealth Bedrijfsdiensten
10
11
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
2024-2025 Het actieplan is opgebouwd langs de sporen (1) inkoop, (2) coöperatief ondernemerschap en (3) ondersteunende infrastructuur, gevolgd door (4) communicatie en community, (5) monitoring en leren en (6) organisatie en financiën.
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
1. Inkoop We organiseren een sterke samenwerking van Amsterdamse anker organisaties om de inkoop, werving en investeringen in Nieuw-West te vergroten. Daarbij gaat het nadrukkelijk om meerdere vormen van ‘spending’, het uitgeven van geld. Bij het uitgeven van geld aan inkoop en aanbestedingen en subsidies, het aannemen van personeel en de investeringen die we doen, richten we ons zoveel mogelijk op Nieuw-West en de daar bestaande of te vormen coöperatieve ondernemingen.
We lichten ieder onderdeel toe met een beschrijving van de aanpak, de beoogde resultaten.
De gemeente Amsterdam neemt een voortrekkersrol op zich, maar zoekt ook nadrukkelijk de samenwerking met andere grote lokaal verankerde werkgevers en inkopers. We willen van elkaar leren en elkaar uitdagen om
We starten met de opbouw van een team en richten ons tegelijkertijd op zichtbare resultaten op korte termijn. Ook voor dat laatste is een toegewijd team nodig, en enkele ‘pools’ van specialisten die op oproepbasis beschikbaar zijn om technische ondersteuning en expertise te leveren.
ambitieuze doelen te stellen. Daarbij richten we ons in eerste instantie – maar niet uitsluitend – op de (grote) alliantiepartners van het Nationaal Programma Samen Nieuw-West. Zij hebben zich namelijk al gecommitteerd aan de principes van CWB door het convenant te ondertekenen en het Uitvoeringsprogramma 2024-2027 vast te stellen. Bij inkoop horen twee actielijnen: a. Samenwerkende ankerorganisaties kopen meer lokaal in met concrete doelstellingen om geldstromen naar Nieuw-West te verleggen b. Analyse en monitoring inkoopgegevens
12
13
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Actielijn 1a
Dit doen we in samenwerking met gemeentelijke experts van Concern
Samenwerkende ankerorganisaties kopen meer lokaal in, met het concrete
Inkoop en Strategie (CIS) en in samenwerking tussen (ten minste) de
doel om geldstromen naar Nieuw-West te verleggen
volgende ankerorganisaties: Hogeschool van Amsterdam (onderwijs); OLVG (gezondheidszorg); De Alliantie (woningcorporatie); STWT (basisonderwijs)
Er schuilt een gigantische investeringskracht in de inkoopbudgetten van
en Gemeente Amsterdam (overheid). Deze organisaties vervullen een
grote ankerorganisaties in Nieuw-West. Op dit moment belanden die
voorbeeldfunctie naar andere organisaties in hun werkveld.
budgetten amper in Nieuw-West. Ankerorganisaties hanteren vaak grote inkoopvolumes om hun doelstellingen veilig te stellen. Deze inkoopvolumes,
De beoogde resultaten voor 2024-2025 zijn:
al dan niet opgedeeld in percelen, kunnen een barrière vormen voor kleinere
• e en actief en groeiend netwerk van ankerorganisaties die meer lokaal
lokale partijen. Door met een kopgroep van alliantiepartners meer lokaal in
inkopen. Concrete doelstellingen per organisatie worden geformuleerd na
te kopen, vergroot de economische weerbaarheid in Nieuw-West.
een nulmeting. Waar staan we nu en waar willen we naar toe?
Er ontstaan meer verdienkansen voor coöperatieve ondernemingen in Nieuw-West en andere lokale ondernemingen.
• e en groeiende inkoopbehoefte (vraag), geschikt voor de lokale markt (coöperatieve ondernemingen). Het streefgetal bepalen we na nulmeting; • e en weergave van de gezamenlijke inkoopbehoefte;
De komende jaren implementeren we de strategie om de inkoopstromen
• inzichtelijk krijgen welke behoeftes er aan de inkoopkant zijn en wat er
naar Nieuw-West te verleggen. Dit doen we in een pilot, waarin we al doende
voor nodig is om daaraan tegemoet te komen door aanbieders
leren. We testen het juridisch, financieel en dienstverlenend instrumentarium
(coöperatieve bedrijven) in Nieuw-West;
dat we nodig denken te hebben.
• o nderzoeken hoe de aanbestedingswet maximaal kan worden ingezet. Maar ook over hoe het subsidie-instrument maximaal kan worden ingezet, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling of opstartfase van nieuwe ondernemingen; • belemmerende bepalingen binnen de huidige beleid/wet- en regelgeving identificeren; • o nderzoeken hoe we bij potentiële aanbestedingen (maar ook uitgave van grond, vastgoed en andere ‘spending’) criteria kunnen meenemen die voldoen aan de CWB-principes; • lering trekken uit huidige aanbestedingen, waarbij (lokale) kleinere ondernemingen betrokken zijn in onderaanneming, met als doel deze zelfstandig in te kunnen laten schrijven op aanbestedingstrajecten.
14
15
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Actielijn 1b We analyseren inkoopgegevens van betrokken ankerorganisaties We willen inzichtelijk maken waar het geld van inkoop landt en vooral waar
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
2. Coöperatief ondernemerschap
kansen liggen om geldstromen om te buigen naar Nieuw-West. Inkopers van de gemeente krijgen bovendien meer handvatten om coöperatieve ondernemingen mee te laten dingen bij inkoop/ aanbesteding.
We willen een samenhangend netwerk ontwikkelen van werknemers coöperaties en andere vormen van coöperatief ondernemerschap in
Om de impact van het beleid te kunnen monitoren is het nodig om de
Nieuw-West. We doen dit in verschillende sectoren en met werk op
datapositie te verbeteren. Het moet mogelijk zijn om het percentage te
verschillende niveaus. We versterken bestaande initiatieven en koppelen
berekenen dat lokaal besteed wordt. Ook moet inzichtelijk zijn hoe dat
deze aan inkoopmogelijkheden van alliantiepartners/ankerorganisaties
aandeel groeit naarmate de jaren vorderen en de CWB-strategie breder
als zij aanbestedingen doen. Zo benutten we inkoop om coöperatief
toegepast wordt.
ondernemerschap te versterken en op te schalen. We gaan nauw samenwerken met de wijkallianties van het Nationaal Programma
Samen met specialisten binnen de gemeente ontwikkelen we een
Samen Nieuw-West.
datastrategie. Vervolgens analyseren we de data, met behulp van een onafhankelijk inkoopexpert. De onderzoeksresultaten onderbouwen het advies voor de inkoopstrategie. Als dit proces bruikbaar resultaat
Actielijn 2
oplevert, stimuleren en ondersteunen we andere alliantiepartners om
We realiseren met initiatiefnemers minstens vier coöperatieve
een vergelijkbare analyse te maken.
ondernemingen
Beoogde resultaten 2024-2025:
We ondersteunen initiatiefnemers die een coöperatieve onderneming willen
• een onderzoeksrapport dat duidelijk maakt welke data nodig zijn om
opzetten. We leveren financiële, juridische en zakelijke ondersteuning op
streefwaarden te formuleren om de CWB-doelstellingen te monitoren; • nulmeting van de (benodigde) data. Inzicht in welke data al waar worden geregistreerd, welke niet, en de stand van zaken; • concept-dashboard op basis van de streefwaarden.
maat. Ook koppelen we deze initiatieven aan de gemeente (WPI) en (informele) wijkorganisaties, zodat mensen met een uitkering hier aan het werk kunnen. We verstevigen CWB in de kansrijke sectoren: voedsel, energie/isolatie, zorg/welzijn en beheer/onderhoud. En in de focusgebieden, aansluitend op de wijkallianties.
16
17
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Van idee naar democratische & inclusive onderneming
Van idee naar democratische & inclusieve onderneming 2
3
Idee
Quickscan
Bedrijfsplan ontwikkelen
4
5
6
7
Onderneming ontwikkelen
Onderneming starten
Onderneming operationeel
Evt. opschalen
A
Vraag & aanbod
B
potentieel, concreetheid en de fase waarin het initiatief zich bevindt, prioriteren we onze inzet. We binden sectorspecialisten aan ons zodat zij binnen hun sectoren initiatieven kunnen opsporen, aanjagen en ontwikkelen. Binnen en vanuit de alliantie gaan we continu het gesprek aan op zoek naar
Community Wealth Bedrijfsdiensten Zakelijke dienstverlening
zich bevindt. Er dienen zich voortdurend nieuwe ideeën aan. We werken met een afwegingskader om de kansrijkste initiatieven te selecteren. Op basis van
1
GO / NO GO
Stadium initiatief
budget – meer of minder accuraat afhankelijk van de fase waarin het initiatief
Sectorspecialist, trainingen & masterclasses
Sectorspecialist, expertpool
Sectorspecialist, expertpool, backoffice
Expertpool, backoffice
Backoffice
Backoffice
Inkoopvraag ankerorganisaties
Globaal inzicht vraag: schaal en kwaliteit
Inspelen op inkoopvraag ankers
Training ‘inkoop-klaar’, voldoen aan inkoopeisen
Training ‘inkoop-klaar’, evt. pilots, Koop Lokaal Platform
Ondersteuning bij aanbesteding, Koop Lokaal Platform
Globale begroting
Financieringsplan, evt. ontwikkelsubsidie
Startkapitaal, evt. startsubsidie
Werkkapitaal
Kapitaalinvesteringen
nieuwe mogelijkheden. Beoogde resultaten 2024-2025: • s electie van kansrijkste initiatieven en starten met circa twee initiatieven per sector van een ontwikkeltraject (fase 3 en mogelijk verder) richting een
Financiering
‘Bronnen’ alliantiepartners
C
D
coöperatieve onderneming; • lanceren van de eerste twee coöperatieve ondernemingen voor eind 2024; • eind 2025 staan er minimaal vier functionerende werknemerscoöperaties
Verbinden met kennis, capaciteit, programma’s, vastgoed en financiële middelen alliantiepartners
(of andere vormen van coöperatieve ondernemingen), waarvan ten minste één grote (zicht op vijftig werknemers of meer); • c ontinu verstevigen en uitbreiden netwerkinitiatieven.
Een coöperatieve onderneming ontwikkelen kent grofweg zeven stadia. In die stadia verschillen de ondersteuningsbehoeften en ook de relatie tot de inkoop(mogelijkheden) van ankerorganisaties. Los daarvan ontstaan er ook ideeën voor coöperatief ondernemerschap vanuit de inkoopbehoeften van ankerorganisaties. Afgelopen tijd hebben we ons netwerk verder ontwikkeld. We hebben gekeken naar de mogelijkheden om in Nieuw-West ondernemingen op te zetten en in welke sectoren dat het beste kan. We hebben de kansrijkste sectoren geselecteerd aan de hand van lopende programma’s, verwachte werkgelegenheid en arbeidspotentieel in NieuwWest. Dit heeft geleid tot een longlist van zestien initiatieven. We maken bij elk initiatief een inschatting van het potentieel, de planning en het benodigde
18
19
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
3. Ondersteunende infrastructuur
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Net als het aantrekken van managementtalent, het bieden van financiële analyses, marketingstrategieën, het trainen van werknemers om een interne cultuur van gedeeld eigendom binnen de ondernemingen op te bouwen. Het ontbreekt grotendeels aan lokale expertise om coöperatieve ondernemingen op te bouwen en te runnen. Hiervoor bouwen we waar mogelijk voort op bestaande infrastructuur, zoals vanuit de afdeling Ondersteuning Ondernemers vanuit de directie Werk, Participatie en
Ervaringen in de VS, het VK en andere plekken in Europa, laten zien dat een
Inkomen.
specifieke, lokaal ingebedde, ondersteunende infrastructuur een essentieel element is van een sterke CWB-strategie. Deze infrastructuur kan de
Om de kloof aan de aanbodzijde op te vullen, komt er één duidelijk
beoogde verandering duurzaam ondersteunen en aanjagen. Door de eerste
ondersteuningsloket, community wealth bedrijfsdiensten. Hierin is een
pilots met het ontwikkelen van werknemerscoöperatieven en het lokaal
compact team van allround professionals beschikbaar met daaromheen een
richten van inkoop, krijgen we steeds beter zicht op de impact die CWB kan
pool van experts op afroep. De missie is om het groeiend netwerk van
hebben. En welke randvoorwaarden daarvoor nodig zijn.
coöperatieve ondernemingen te verbinden, te ontwikkelen, op de markt te brengen en voortdurende ondersteuning te bieden. Dit team staat
Actielijn 3
rechtstreeks in contact met ondernemers in Nieuw-West om hen te begeleiden en te voorzien van de nodige vaardigheden en capaciteiten om
We creëren een infrastructuur om de coöperatieve initiatieven te
succesvolle en duurzame ondernemingen te bouwen en te beheren.
ondersteunen en ontwikkelen
CW-bedrijfsdiensten zijn de verbindende schakel naar grond en vastgoed van alliantiepartners voor CWB-doeleinden.
Onder de bewoners van Nieuw-West is er een groot ondernemerspotentieel.
20
Het ontbreekt echter ook aan capaciteit voor serieuze bedrijfsontwikkeling.
Op dit moment vallen de onderstaande onderdelen binnen de CW-bedrijfs
Een brede ondersteuning en hulp bij ontwikkeling is wenselijk. Bijvoorbeeld
diensten. Gaandeweg scherpen we dit aanbod aan op basis van de
om de levensvatbaarheid van zakelijke ideeën te beoordelen en om
behoeften uit de praktijk:
ondernemingsplannen op te stellen. Of ook om leveranciers succesvol mee
a. Het leveren van essentiële zakelijke diensten aan coöperatieve
te laten dingen naar aanbestedingen van ankerorganisaties of om een
ondernemingen. Dit bestaat uit intensieve begeleiding van
professionele ondernemingsstructuur op te zetten. Maar ook om
ondernemingen in oprichting en gedurende hun eerste jaren. Denk hierbij
noodzakelijk kapitaal voor nieuwe ondernemingen te identificeren en
aan managementondersteuning, financiële zorgen aanpakken en nieuwe
verkrijgen.
klanten identificeren. Ook backoffice-diensten voor het gehele netwerk
21
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
van bedrijven vallen hieronder. Bijvoorbeeld: management- en
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
• e en operationeel investeringsinstrument voor coöperatieve initiatieven
werknemerstrainingen; HR en financieel beheer, zoals loonadministratie,
met eind 2025 minimaal € 1.000.000,- aan investeringsvermogen,
belastingaangifte, audits, winst- en verliesrekeningen.
bijeengebracht door verschillende alliantiepartners en andere partners
Door deze diensten collectief te organiseren, besparen de nieuwe bedrijven geld. Het zorgt ook voor een gemeenschappelijke werkwijze en cultuur onder alle coöperatieve bedrijven;
die de doelen onderschrijven; • e en onder alliantiepartners gedeelde werkwijze voor gezamenlijke inzet van bronnen voor CWB voor medio 2025.
b. Overzicht bewaren van vraag en aanbod en verbindingen daartussen leggen, onder andere door een Koop Lokaal Platform te ontwikkelen – een plek waar vraag en aanbod elkaar kunnen vinden op sector en locatie. Maar ook trainingen om coöperatieve ondernemingen ‘leverancierklaar’ te krijgen; c. Kennis over en toegang tot een reeks financieringsmogelijkheden voor de verschillende stadia van de coöperatieve ondernemingen, zoals voordelig startkapitaal, werkkapitaal, kapitaalinvesteringen en subsidies; d. Ontsluiting van diverse ‘bronnen’, zoals vastgoed, (uit te geven of te beheren) grond en ‘deelnemingen’, financiën en expertise van alliantieen andere partners. Het is de bedoeling dat deze bronnen gezamenlijk en effectiever gebruikt worden. Beoogde resultaten 2024-2025: • ondersteuning aan CWB-initiatieven gebundeld in één zichtbare en toegankelijke plek: CW-bedrijfsdiensten, operationeel voor eind 2024; • realiseren van een online Koop Lokaal Platform waarop divers lokaal aanbod in Nieuw-West te vinden is, met zoekfunctie op sector/product/ dienst en contactgegevens, zodat lokaal inkopen makkelijker wordt. Streven: vijfhonderd vindbare lokale organisaties in 2024 (waarvan minimaal honderd met actieve deelname door eigen bijdrage van hun data);
22
23
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
4. Communicatie en community
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
• een reeks trainingen te organiseren van verschillende lengte en diepgang, afgestemd op verschillende doelgroepen, globaal onder te verdelen in twee categorieën: - masterclasses en workshops gericht op CWB-modellen, casestudies en planningsoefeningen waarmee deelnemers kunnen verkennen hoe ze hun eigen werk kunnen koppelen aan de CWB-visie en -strategieën.
Actielijn 4 We creëren een gezonde voedingsbodem voor community wealth building:
Doelgroep: personen/organisaties die werken in de praktijk van NieuwWest, zoals Stadsdeel/gemeentemedewerkers, lokale opbouwwerkers, buurtwerkers en activisten, alliantiepartners, leidinggevenden van
een breed gedeeld narratief voor een democratische en inclusieve
ankerorganisaties en lokale ondernemers;
economie
- kortere trainingen/presentaties om in brede zin educatie te verzorgen over CWB en de positieve impact die het kan hebben op de toekomst van
CWB is steeds bekender binnen de gemeente Amsterdam, onder
Nieuw-West. Doelgroep: breed publiek in Nieuw-West, dat laagdrempelig
alliantiepartners en bij initiatieven in Nieuw-West. Toch is het voor de
wil leren over CWB en het verbeteren van de lokale economie.
meeste betrokkenen nog relatief onbekend terrein. Ook is nog niet breed bekend hoe we deze werkwijze momenteel vertalen in praktische activiteiten
Beoogde resultaten 2024-2025:
en ondersteuning in Nieuw-West.
• d iverse communicatieproducten, waaronder: presentatiemiddelen CWB, introductiefilmpje ‘wat is CWB en wat levert het op voor NW’,
We willen CWB breder bekend maken en het voor alle betrokkenen makkelijker maken om aan te haken. Dit doen we door: • eigen communicatiemiddelen te ontwikkelen, zoals infographics en
‘de kracht van inkoop’, ‘mijn wijk, mijn economie’) • m inimaal twee keer per jaar een publieke CWB-bijeenkomst in de
filmpjes van best practices. We doen dit zoveel mogelijk in het Nederlands
wijk met presentaties, CWB-ambassadeurs en aansprekende
en met voorbeelden die van toepassing zijn op Nieuw-West. We werken
voorbeelden;
samen met creatieve bureaus in Nieuw-West; • bijeenkomsten in de wijk te organiseren met een groeiende groep CWB-ambassadeurs voor potentiële initiatieven en werknemers;
24
vervolgfilmpjes op thema (zoals ‘coöperatief ondernemen’,
• N ederlandstalig trainingsprogramma, trainingsmateriaal en een lokale pool van trainers; • elk kwartaal een masterclass voor een specifieke doelgroep;
• bijeenkomsten te organiseren voor ankerorganisaties, gemeentelijke
• leernetwerk van deelnemers van de masterclasses / CWB-ambassadeurs,
directies en de vijf andere domeinen van het Nationaal Programma
die met verstrekte tools/trainingsmateriaal aan de slag kunnen in hun
Samen Nieuw-West;
eigen organisatie.
25
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
5. Monitoring en leren
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Tot slot moet de blik van de bewoners van Nieuw-West centraal staan. Daarom ontwerpen en implementeren we in nauwe samenwerking met lectoren van de HvA een inclusieve, op bewonersgerichte, contextspecifieke CWB-verandertheorie. Ook bouwen we een betrouwbaar meetinstrument om de kortetermijneffecten, output en lange termijn sociaaleconomische impact van het CWB-programma te monitoren.
Actielijn 5
Het gaat om lokale economische en niet-economische welvaart.
We leren continu van wat we doen en monitoren onze impact
We gebruiken daarbij de methodieken die in het bredere kader van het Nationaal Programma Samen Nieuw-West worden ontwikkeld.
Een gecoördineerde CWB-strategie is nieuw voor Amsterdam en voor Nederland, zeker op deze schaal en in deze samenhang. Met uitsluitend
Beoogde resultaten 2024-2025:
traditionele indicatoren kunnen we de vernieuwende werkwijze en de brede
• lokaal ingebedde verandertheorie en betrouwbaar monitoringsinstrument
veronderstelde impact niet monitoren. Bovendien is CWB een integraal
voor de output en impact van CWB in Nieuw-West;
onderdeel van het Nationaal Programma Samen Nieuw-West, waardoor
• n ulmeting op basis van getest monitoringsinstrument.
ook de monitoring en het werkend leren daar in het CWB-programma geïntegreerd moeten worden. De context van Nieuw-West verschilt bovendien van de context in Preston en Cleveland. De dominante stakeholders verschillen, net als de wetgeving, wat leidt tot een andere uitwerking van de basisstrategie in beleid en praktijk. Als we de impact van het CWB-programma goed willen meten, dan is zicht op deze context een randvoorwaarde. Een goede monitoring van de werkwijze, de resultaten en de impact helpt ons bijsturen waar nodig en kan belangrijke lessen bieden voor andere gebieden in Amsterdam, Nederland en daarbuiten.
26
27
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
6. Organisatie en financiën
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
overleg bestaat uit de volgende opdrachtgevers met ieder hun eigen portefeuille: • Overall: stedelijk directeur NP SNW, programmadirecteur NP SNW; • Inkoop: directeur Inkoop, directeur DJZ (adviserend); • Ondersteunende infrastructuur: directeur Inkomen; • Coöperatieven: directeur stadsdeel Nieuw-West.
Programmateam
Voor de bestuurlijke opdrachtgevers is een stuurgroep ingericht. Deze
De uitvoering van het programma Community Wealth Building is in handen
stuurgroep bestaat uit de wethouders inkoop, democratisering en
van het programmateam. De kern wordt gevormd door een overall
gebiedswethouder Nieuw-West en de stadsdeelvoorzitter Nieuw-West.
programmamanager, een (extern) strategisch adviseur en internationaal
Desgewenst kunnen (andere) leden van het alliantiebestuur en/of
CWB-expert – Ted Howard – en een procesunit, bestaande uit een
wethouders worden uitgenodigd als er op inhoud dilemma’s en/of
programmasecretaris, procesondersteuning en een
besluitvorming nodig is.
communicatiemedewerker. De sporen inkoop, coöperatief ondernemerschap en infrastructuur worden elk aangestuurd door een projectleider. Deze kern wordt aangevuld en uitgebouwd conform voorliggend actieplan en begroting. Financiën De kosten voor het CWB-programma zijn zowel in 2024 als in 2025 op € 2,2 mln. begroot en worden gedekt vanuit de ‘coalitiemiddelen’ voor de Masterplannen. Aansturing Om de inzet en betrokkenheid van inhoudelijk betrokken directies te borgen en slagkracht te organiseren, is een ambtelijk opdrachtgeversoverleg ingesteld. Dit overleg fungeert als afstemmingsoverleg tussen opdrachtnemer (overall programmamanager en programmateam) en ambtelijk opdrachtgevers en ter voorbereiding van de stuurgroep. Het
28
29
Samen Nieuw-West – Community Wealth Building
Samen Nieuw-West
Definitieve versie, oktober 2024
Fotografie: Beeldarchief Samen Nieuw-West, Edwin van Eis, Martin de Bouter
30
31