2 Bestuursrapportage 2021 Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam

Bestuursrapportage 2021

Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam Vastgesteld door het college van B en W op 31 mei 2022

Onderwijs, Jeugd en Zorg, afdeling Zorg - juni 2022

|1

Missie: Kwetsbare Amsterdammers helpen om zo lang mogelijk zelfstandig en veilig te leven en te participeren in de samenleving.

Visual voorpagina: Design Firm voor de gemeente Amsterdam. De afbeelding op de voorzijde laat zien dat de Wmo producten niet op zich staan, maar in lijn zijn met overig aanbod in de zorg, ondersteuning, welzijn en medische zorg. Ze zijn voor de Amsterdammer op een heldere manier toegankelijk en beschikbaar.

|2

Inhoudsopgave Inleiding

Samenvatting

1. Wmo-voorzieningen Ambulante ondersteuning Dagbesteding Huiselijk geweld, Veilig thuis en kindermishandeling Hulp bij het huishouden Informele zorg: mantelzorg, vrijwillige inzet en eenzaamheid Logeeropvang Maatschappelijk werk en cliëntondersteuning Maatschappelijke opvang en beschermd wonen Vervoersvoorzieningen Woonvoorzieningen Aanvullend openbaar vervoer

Aanpak personen met onbegrepen gedrag Buurtteams Sociale Basis Toezicht op de Wmo

2. Toegang Indicatieadviesbureau Amsterdam Wmo Accent

3. Cliëntervaringen 4. Gebiedscijfers Gebiedscijfers in kaart Gebiedscijfers

Bijlage 1: Totaaloverzicht gebruik Wmo-voorzieningen Bijlage 2: Totaaloverzicht klachten, bezwaar en beroep |3

Inleiding Met de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 voorziet de gemeente Amsterdam in ambulante ondersteuning, dagbesteding, logeeropvang en beschermd wonen. Vòòr 2015 was de gemeente reeds verantwoordelijk voor woon- en vervoersvoorzieningen, rolstoelen, hulp bij het huishouden en opvang. Bij elkaar vormen ze het Amsterdams Zorgstelsel. Hiertoe behoren ook de sociale basis, mantelzorg- en cliëntondersteuning. In de bestuursrapportages maatschappelijke ondersteuning Amsterdam brengt het college eenmaal per jaar verslag uit over de ontwikkelingen binnen het Amsterdams zorgstelsel voor volwassenen. Voor u ligt de rapportage over heel 2021, met daarin de belangrijkste feiten en cijfers. Waar mogelijk is een vergelijking opgenomen met de voorgaande jaren om een beeld te geven van mogelijke trends. Het doel van de Wmo is om kwetsbare Amsterdammers te helpen zo lang mogelijk zelfstandig te leven en te participeren in de samenleving. De centrale stad, stadsdelen, maatschappelijke partners en de Amsterdammers dragen allen bij aan het bereiken van dit doel.

Leeswijzer Deze rapportage bevat informatie over het Amsterdamse Wmo-beleid in 2021 aan de hand van de volgende vierdeling: 1. Wmo-voorzieningen 2. Toegang 3. Cliëntervaringen

4. Gebiedscijfers In de 2 bijlagen ziet u een totaaloverzicht van het gebruik Wmo-voorzieningen en een overzicht van het aantal klachten, bezwaren en beroepen.

|4

Uitvoering Wmo 2015 Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het brede terrein van de zelfredzaamheid en participatie. Binnen het kader van de Wmo 2015 voorziet de gemeente Amsterdam daartoe in ambulante ondersteuning, dagbesteding, logeeropvang, opvang, woonvoorzieningen, vervoersvoorzieningen en hulp bij het huishouden. Op deze manier biedt zij hulp en ondersteuning aan Amsterdammers die dat nodig hebben. De gemeente Amsterdam zoekt daarbij zorgvuldig naar de balans tussen de verantwoordelijkheid van inwoners zelf en de verantwoordelijkheid van de gemeente om hen daarbij te ondersteunen. Voorkomen of vroegtijdig signaleren van problemen blijft de beste hulp. Gezien vanuit de individuele Amsterdammer geniet dat ook de voorkeur. Lukt dat niet dan biedt de gemeente specialistische hulp en ondersteuning. De gemeente ziet er voorts op toe op de toekomstbestendigheid van het Amsterdams zorgstelsel, opdat het ook op termijn houdbaar en betaalbaar blijft.

Samenvatting In 2021 zijn de buurtteams van start gegaan. De coronamaatregelen hielden dit niet tegen doordat de buurtteams op een creatieve manier alsnog diensten hebben kunnen verlenen, waaronder inloop op afspraak. Ook is 2021 het jaar geweest waarin de aanbesteding is ingetrokken voor aanvullende individuele ondersteuning, maatschappelijke opvang en beschermd wonen, dagbesteding en hulp bij huishouden. De coronacrisis gecombineerd met maatregelen heeft ook in 2021 invloed gehad op de uitvoering van de Wmo. Zo is het gebruik van het aanvullend openbaar vervoer weliswaar licht gestegen ten opzichte van 2020, maar is dit alsnog een forse daling ten opzichte van voor de coronacrisis. Dagbesteding was in 2021 toegankelijk maar inlooplocaties moesten soms toch tijdelijk sluiten wegens de maatregelen. De pandemie leidde in 2021 tot een verhoogde druk voor mantelzorgers, maar ondersteuningsactiviteiten en –aanbod konden deels online en deels fysiek worden georganiseerd. Waar logeeropvang de mantelzorger moet ontlasten en in de afgelopen jaren groeide, waren bepaalde opvanglocaties niet meer of beperkt beschikbaar wegens covid-19.

De aanvang van de pandemie en maatregelen leidde tot een toename van maatschappelijke aandacht voor eenzaamheid, wat positief is gezien de kwetsbare Amsterdammers vaker te maken hebben met eenzaamheid en hierin een stijgende lijn is onder zowel jongeren als ouderen. Bij hulp bij huishouden is er een groei geweest van de wachtlijst en in de tweede helft zien we effecten van krapte op de arbeidsmarkt. Dak- en thuislozen werden opgevangen tijdens lockdowns. Het aantal wachtenden voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen is licht afgenomen dankzij een toename in geleverde woningen. De meldingen bij Veilig Thuis namen af en de vraag om advies verdubbelde. Daarentegen nam de vraag naar vrouwenopvang toe in coronatijd. Waar er landelijk sprake is van een stijging is het aantal meldingen van onbegrepen gedrag in Amsterdam in het afgelopen jaar gedaald.

Vooruitblik In 2021 is gekozen de inkoop van aanvullende ondersteuning en maatschappelijke opvang en beschermd wonen in te trekken. Komend jaar staat in het teken van de inkoop van deze Wmo-diensten als losse aanbestedingstrajecten. Aanbieders kunnen zich inschrijven voor aanvullende individuele ondersteuning, hulp bij huishouden, dagbesteding en maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Voor de eerste twee diensten start de nieuw ingekochte dienstverlening op 1 juli 2022. Voor de laatste twee diensten start deze in 2023. De opbouw van de buurtteams gaat in 2022 verder. Daarbij ligt de nadruk op bouwen en verstevigen van de buurtteams. Het realiseren van ‘een sterke basis’, als fundament voor de transformatie. Denk hierbij aan het opbouwen van de teams, de afronding van de transitie cliënten en personeel, het functioneren van de basisprocessen, het versterken van de samenwerking met partners, het investeren in het op orde krijgen van de datakwaliteit, het verder opbouwen en borgen van de inzet van ervaringsdeskundigen en het organiseren van cliëntparticipatie. Vanuit het Landelijk plan van aanpak dakloosheid heeft Amsterdam medio 2020 incidenteel € 47 miljoen ontvangen van de tot en met 2021 landelijk beschikbare € 200 miljoen .

Met aanbieders zijn maatregelen uitgewerkt op 2 thema’s: Aan 1000 dak- en thuislozen ondersteuning en begeleiding bieden; en Kwaliteitsverbetering en ontwikkelen van innovatief aanbod. In 2022 wordt het grootste deel van de maatregelen dan ook voortgezet. In 2021 zijn naast de in 2020 ontwikkelde maatregelen nog aanvullende maatregelen in gang gezet. Het gaat daarbij onder meer over extra inzet om uitstroom uit verlengde Jeugdhulp mogelijk te maken en om trajecten Begeleid Thuis ter ondersteuning van de Buurtteams. Ook deze extra maatregelen lopen door in 2022. Er is landelijk gelobbyd voor meer structurele middelen voor de aanpak van dakloosheid. In het regeerakkoord is € 65 miljoen opgenomen. Over de wijze van verdeling van deze middelen vindt naar verwachting in 2022 besluitvorming plaats. |5

1. Wmo-voorzieningen

|6

Algemeen Ambulante ondersteuning (AO) wordt individueel of in groepsverband geboden aan Amsterdammers met een ondersteuningsvraag op het gebied van zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. Ze vindt veelal thuis plaats. Veel voorkomend is circa 2-3 uur AO per week, van enkele maanden tot langdurig. Voor de uitvoering van ambulante ondersteuning hadden begin 2021 nog 52 aanbieders een overbruggingscontract naar de nieuwe contractperiode Aanvullende individuele ondersteuning. Eind 2021 waren dit er 41.

Ambulante ondersteuning

Per 1 april 2021 zijn de buurtteams van start gegaan, begin 2021 is de aanbesteding Aanvullende individuele ondersteuning (AIO) ingetrokken en is er een nieuwe aanbesteding AIO gestart. AIO zal de huidige ambulante ondersteuning (AO) vervangen. Nu de aanbesteding uitgesteld is, hebben AO-aanbieders een overbruggingscontract gekregen tot de start van de dienstverlening binnen het nieuwe contract (1 juli 2022) en zijn cliënten gaan overdragen naar de buurtteams. Streven is dat de buurtteams op 1 april 2022, 80% van het aantal cliënten (peildatum 1 april 2021) zelf begeleiden. De effecten van corona op het gebruik van AO lijken beperkt te zijn gebleven in 2021.

Opvallend 2021 was een roerig jaar voor Ambulante ondersteuning (AO): de aanbesteding Aanvullende individuele ondersteuning (AIO) werd ingetrokken en opnieuw gepubliceerd en de buurtteams zijn gestart op 1 april 2021 en werden de toegang tot AO. Ook zijn de cliënttransities van aanbieders naar buurtteams in gang gezet. Dit alles tijdens een pandemie.

Voor 2021 gold dat elke aanbieder aanspraak kon maken op de corona meerkostenregeling waarvoor de gemeente budget kreeg vanuit het Rijk. Aanbieders konden in 2 tranches een declaratie indienen en na controle en akkoord door contractmanagement kregen ze dat bedrag vergoed.

Toelichting grafieken: Per 1 april krijgen de ZIN-aanbieders AO in lumpsum bekostigd, en worden de cliënten niet langer gevolgd op basis van facturatie, maar middels het berichtenverkeer. De cliëntaantallen t.o.v. vorige bestuursrapportages wijken daarom iets af. In de grafiek is deze andere manier van cliëntregistratie ook toegepast op 2020. De daling wat betreft het aantal actieve leveringen van AO heeft te maken met de start van de buurtteams.

Algemeen

Dagbesteding

Dagbesteding wordt geboden aan Amsterdammers die vanwege een beperking of specifieke omstandigheid onvoldoende zelfredzaam zijn op het gebied van zinvolle daginvulling, sociale contacten en maatschappelijke deelname. DB kent 4 resultaten: 1. Inloop: laagdrempelige inloop voor een zinvolle daginvulling 2. Meedoen: ondersteuning bij de opbouw en onderhoud van sociale contacten 3. Meewerken: verrichten van zingevende activiteiten 4. Arbeidsmatig activeren: ondersteuning bij ontwikkelen arbeidsmatige vaardigheden.

Er zijn 38 gecontracteerde aanbieders.

Opvallend 2021 was opnieuw een jaar met corona-maatregelen die effect hadden op deelname aan dagbesteding. Met de ervaring die in 2020 is opgedaan en de inzet van aanbieders om de zorg en ondersteuning aan kwetsbare Amsterdammers toch te bieden, zien we een herstel in het aantal Amsterdammers dat aan Wmodagbesteding deelneemt.

In 2020 was er een lichte afname in het aantal deelnemers dagbesteding. In 2021 laat het aantal deelnemers een licht herstel zien. Aanbieders kregen ook ruimte om deelnemers weer terug te laten keren naar de dagbesteding. Dit herstel is echter bij een deel van de aanbieders terug te zien. Niet bij allemaal. Het aantal Pgb’s is ten opzichte van 2020 gelijk gebleven. In 2021 hadden de corona-maatregelen opnieuw effect op de dagbesteding. Door de 1,5 metermaatregel, konden minder cliënten tegelijk deelnemen aan de dagbesteding. Met de inzet van aanbieders om de zorg en ondersteuning aan kwetsbare Amsterdammers toch te bieden, is dagbesteding goed beschikbaar gebleven. Wat terug te zien is een herstel van het aantal cliënten ten opzichte van 2020.

De gepresenteerde cijfers betreffen het aantal unieke cliënten dat in 2021 aan Dagbesteding deelnam. Gemiddeld gaat het om 3444 unieke cliënten per maand. De cijfers zijn exclusief de Inloopdagbesteding en de experimenteerruimte. Bij de inloop is over het gehele jaar wel een teruggang in het aantal deelnemers te zien. Door de corona-maatregelen hebben aanbieders inlooplocaties soms tijdelijk moeten sluiten. Stapsgewijs werken Buurtteam Amsterdam en aanbieders dagbesteding toe naar een werkwijze waarin het buurteam de regie krijgt in de toegang tot dagbesteding, en ook aanbieders dagbesteding een rol behouden. Per stadsdeel wordt gewerkt aan samenwerking in de toegang. In 2021 konden zowel buurtteams als aanbieders dagbesteding toegang tot dagbesteding verlenen. Met het intrekken van de aanbesteding voor de aanvullende Wmoondersteuning eind 2020 en een evaluatie zijn de voorbereidingen voor een nieuwe procedure voor Wmo-dagbesteding gestart. De ingangsdatum van de nieuwe contractperiode is 1 januari 2023.

Huiselijk geweld en kindermishandeling -1-

Algemeen Veilig Thuis heeft de taak advies te geven bij (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling. Ze beoordeelt de meldingen en geleidt door naar hulpverlening. Het Centrum Seksueel Geweld Amsterdam-Amstelland (CSG) biedt professionele hulp aan iedereen die een ongewenste seksuele ervaring heeft meegemaakt. Voor slachtoffers die kortgeleden seksueel geweld hebben meegemaakt is het CSG 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar. Tijdens kantooruren is het CSG bereikbaar voor alle andere slachtoffers, naasten en professionals voor advies en ondersteuning.

Daling aantal Veilig Thuis meldingen, melders vaker directbetrokkenen In de regio Amsterdam-Amstelland is er sprake van een lichte daling van het aantal meldingen bij Veilig Thuis; 9.840 in 2021 versus 11.037 in 2020. Er is een toename in de adviesvragen die Veilig Thuis ontvangt; 6.134 in 2021 versus 3.765 in 2020.

Het CSG verzorgt ook voorlichting en scholing in samenwerking met het Steunpunt Seksueel Geweld o.a. voor huisartsen, geneeskunde studenten, forensische artsen, verpleegkundigen en professionals in het jeugd en welzijnswerk en (zeden)politie.

Opvallend is dat in 2021 directbetrokkenen vaker melden dan in voorgaande jaren. Dit kan samenhangen met de uitbreiding van chatfunctie naar de avonden en weekenden en toegenomen bekendheid van Veilig Thuis. In een tijd waarin er meer aandacht is voor huiselijk geweld en kindermishandeling als gevolg van de corona pandemie.

Doorlooptijden, corona en personele schaarste In 2021 stond de snelheid van de doorlooptijden van de veiligheidsbeoordeling en onderzoek onder druk door ziekte en quarantaineplicht van medewerkers en door personele krapte in de keten van de aanpak Huiselijk Geweld en Kindermishandeling. Het aantal werkdagen tot de veiligheidsbeoordeling was in 2021 gemiddeld 7,2 dagen en in 2020 10,5 dagen. De cruciale dienstverlening zoals de telefoon-, spoed- en THV-dienst, heeft altijd doorgang gevonden.

Opvallend In 2021 is sprake van een lichte daling in het aantal meldingen en bijna een verdubbeling in het aantal adviesvragen bij Veilig Thuis. Deze ontwikkeling past in het landelijke beeld.

Meer aandacht voor seksueel geweld De maatschappelijke aandacht voor alle uitingsvormen van seksueel geweld maakt dat het aantal hulpvragen is gegroeid van 230 in 2020 naar 290 in 2021, een toename van 25%. Opvallend is de groei van het aantal minderjarigen dat kort na het seksueel geweld advies of hulp vraagt van het CSG; van 41 in 2020 naar 90 in 2021. Ook het aantal personen dat advies of hulp van het CSG vanwege ervaringen in een verder verleden is gegroeid; 375 personen. Dat brengt het totaal aantal personen aan wie hulp of advies is geboden op 665.

Met name politie doet minder vaak een melding bij Veilig Thuis. Andere professionals, zoals bijvoorbeeld leraren en medisch personeel, en inwoners melden in 2021 vaker dan voorgaande jaren. Het aantal hulp- en adviesvragen aan het Centrum Seksueel Geweld AmsterdamAmstelland is toegenomen. Vooral meer hulpvragen van minderjarigen en slachtoffers met negatieve seksuele ervaringen in het verleden.

In 2021 vierde het CSG Amsterdam-Amstelland hun vijfjarig jubileum. Het jubileum is aangegrepen om de naamsbekendheid onder burgers en samenwerkingspartners te vergroten door de themaweek ‘Seksueel geweld raakt ons allemaal’.

Veilig Thuis - Meldingen

Tijdigheid veiligheidsbeoordeling en onderzoek in 2020 en 2021

12.000 10.000 8.000

11.037

9.840

6.000

80% 60% 40% 20% 0% Q1

4.000

Q2

Q3

Q4

Q1

2020

2.000

Q2

Q3 2021

veiligheidsbeoordeling binnen 5 werkdagen

0 2020

2021

onderzoek binnen 10 weken

Q4

Algemeen De wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet stellen de gemeente verantwoordelijk voor de (preventieve) aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling en het organiseren van specialistische (jeugd)hulp en (vrouwen)opvang. De gemeente houdt toezicht op het invoeren en naleven van de verplichte Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling door beroepskrachten. De gemeente is ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet tijdelijk huisverbod. Eind 2020 is in Amsterdam-Amstelland de nieuwe Regioaanpak Huiselijk geweld en Kindermishandeling ‘Veiligheid voor elkaar’ (2020-2024) vastgesteld. Het is een breed gedragen aanpak die de aanpak HGKM de komende jaren versterkt.

Opvallend Toename in vraag naar vrouwenopvang en hulp bij seksueel geweld in coronatijd. Aantal tijdelijk huisverboden is iets teruggelopen ten opzicht van vorig jaar. Het vinden van een tijdelijke opvangplek blijft een uitdaging. Vaker dan voorgaande jaren faciliteert de gemeente een hotelplek. Onderzoek naar de effectiviteit en verbetermogelijkheden van het tijdelijke huisverboden. Informele en formele organisaties werken nauwer samen en kunnen zij elkaars kennis en kunde maximaal inzetten ten behoeve van de Amsterdamse burger wanneer er sprake is van (risico op) huiselijk geweld en kindermishandeling. Extra aandacht voor het voorkomen en bestrijden van gender gerelateerd geweld in afhankelijkheidsrelaties en eerder bieden van gepaste hulp en nazorg aan slachtoffers. De nieuwe geïntegreerde werkwijze van Blijvend Veilig, ontwikkeld door de zorgpartijen die huishoudens (0-100) waarin huiselijk geweld en/of kindermishandeling speelt, begeleiden. Voor gezinnen en huishoudens betekent dit dat zij niet meer door een keten van instellingen worden geholpen, maar door één of twee veiligheidsexperts. Blijvend Veilig is één van de zes landelijke proeftuinen ter voorbereiding op de invoering van het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming.

Huiselijk geweld en kindermishandeling -2-

Vraag naar vrouwenopvang en hulp bij seksueel geweld in coronatijd Het aantal noodbedplaatsingen in de regio Amsterdam-Amstelland is na een dip in 2020, toegenomen in 2021 naar hetzelfde aantal plaatsingen (71) als voor corona. Waar in 2020 nog een onderbezetting was op de nood- en crisisbedden, is eind 2021 sprake van een overbezetting. Dit komt niet alleen door een toename in het aantal plaatsingen, maar ook doordat zowel op noodbedden, crisisopvang als begeleid wonen de verblijfsduur in de afgelopen 5 jaar is toegenomen. Ondanks de effecten van corona op de capaciteit en belasting van het CSG, zijn ook dit in 2021 weer meer slachtoffers van seksueel geweld geholpen dan voorgaande jaren. Tijdelijke Huisverboden In 2021 werden 214 Tijdelijke Huisverboden (THV) opgelegd, ten opzicht van 223 in 2020. In ruim de helft (150) van de zaken is het noodzakelijk om het THV te verlengen, omdat de situatie nog onvoldoende veilig is, de uithuisgeplaatste niet bereikt is en/of het opstarten van noodzakelijke hulp nog niet gelukt is. Het vinden van een tijdelijke opvangplek door de uithuisgeplaatste blijft ook in 2021 een grote uitdaging, naar verwachting hebben de coronamaatregelen hier effect op gehad. Vaker dan voorheen faciliteert de gemeente een hotelplek.

De verhouding THV voor huishoudens met en zonder minderjarige kinderen is onveranderd ten opzichte van voorgaande jaren en betreft voor iets meer dan de helft gezinnen met kinderen. In 2021 is in regionaal verband een onderzoek gestart naar de doelbereiking van het THV, de effectiviteit en verbetermogelijkheden. Sterkere samenwerking in de keten In 2021 is het handboek ‘Samen Sterker tegen Huiselijk Geweld en Kindermishandeling’ succesvol gelanceerd in de stad. Naast een schil van informele organisaties en de preventiemedewerkers HGKM van de stadsdelen zijn ook de Blijf Groep en Veilig Thuis hierbij betrokken. Door de ingebruikname van het handboek werken informele en formele organisaties nauwer samen en kunnen zij elkaars kennis en kunde maximaal inzetten ten behoeve van de Amsterdamse burger wanneer er sprake is van (risico op) huiselijk geweld en kindermishandeling. Aanpak gender gerelateerd geweld in afhankelijkheidsrelaties In 2021 is gestart met het doorontwikkelen van de aanpak van specifieke, aan gender gerelateerde vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties, als onderdeel van de regioaanpak ‘Veiligheid voor elkaar’ (2020-2024). Dit is onder andere de aanpak van eergerelateerd geweld, gedwongen huwelijk en achterlating, verborgen vrouwen en vrouwelijke genitale verminking.

De focus van de doorontwikkeling ligt op de verbetering van de samenwerking tussen informele- en formele organisaties, de inzet en professionalisering van sleutelpersonen, kennis en deskundigheidsbevordering en preventie. Met als overkoepelend doel om deze specifieke vormen van gender gerelateerd geweld in afhankelijkheidsrelaties te voorkomen, te bestrijden en slachtoffers eerder gepaste hulp en nazorg te bieden.

Algemeen Hulp bij het huishouden (Hbh) is het geheel of gedeeltelijk overnemen van huishoudelijke activiteiten bij Amsterdammers die deze niet of niet meer zelf kunnen (regelen). De gemeente Amsterdam onderscheidt vijf te bereiken resultaten: 1. Een schoon en leefbaar huis 2. Beschikken over schone was 3. Beschikken over boodschappen 4. Beschikken over maaltijden 5. Thuis zorgen voor kinderen In 2021 waren er voor de uitvoering van Hbh 17 gecontracteerde aanbieders. Voor de uitvoering van Hbh OGGZ en Bijzondere Schoonmaak waren er 2 gecontracteerde aanbieders.

Opvallend Het aantal cliënten is gedaald door de instroombeperking ingesteld door het college. Ultimo 2021 was er een wachtlijst van 1.500 cliënten met een maximale wachttijd van 12 maanden.

Hulp bij het huishouden

In 2021 was voor hulp bij huishouden het hele jaar een instroombeperking van kracht. Dit was nodig om binnen de begroting te blijven. Hierdoor is het cliëntaantal gedaald. Nieuwe cliënten kregen alleen hulp als zij urgent zorg nodig hadden, anders kwamen zij op de wachtlijst. Eind december stonden er ongeveer 1.500 mensen op de wachtlijst, met een wachttijd voor de langst wachtenden van 12 maanden. De gemeente heeft het Rijk om financiële compensatie gevraagd voor de groei van het aantal cliënten in 2019 en 2020, om de wachtlijst te kunnen oplossen. De minister heeft erkend dat het abonnementstarief ingesteld per 2019 voor meer groei heeft gezorgd dan voorzien, maar het Rijk heeft nog geen compensatie toegekend. In de tweede helft van 2021 begonnen personeelstekorten in de branche voelbaar te worden, waardoor het nodig werd de informatie-uitwisseling tussen aanbieders over personele ruimte te reactiveren. Het aantal Pgb’s bij Hulp bij huishouden is licht gedaald. Dit is vermoedelijk het saldo van een groei van het aantal Pgb-aanvragen vanwege de instroombeperking voor zorg in natura, en een daling van het aantal toekenningen als gevolg van een strengere beoordeling van Pgbvaardigheid. De tarieven zijn verhoogd voor Hbh-OGGZ (25%) en Hbh Bijzondere Schoonmaak (8%) omdat de eerdere tarieven niet kostendekkend waren.

Het beschikbare budget voor deze twee producten is niet verhoogd, maar blijft voldoende om de cliënten die het echt nodig hebben te helpen. Met het intrekken van de aanbesteding voor de aanvullende Wmoondersteuning eind 2020 en een evaluatie zijn de voorbereidingen voor een nieuwe procedure voor Wmo-hulp bij huishouden gestart. De ingangsdatum van de nieuwe contractperiode is 1 juli 2022.

Algemeen Informele zorg is zorg verleend door niet-professionals. Het betreft onder andere zelfhulpgroepen, zelfzorg, mantelzorg (hulp uit naaste omgeving van vrienden en/of familieleden) en vrijwilligers.

Informele zorg mantelzorg vrijwillige inzet

In 2021 is aan 20 organisaties subsidie verleend voor mantelzorg en vrijwillige inzet. Activiteiten zijn gericht op het ondersteunen van mantelzorgers die zorgen voor iemand met complexe problematiek en het creëren van randvoorwaarden zodat (meer) Amsterdammers zich als vrijwilliger inzetten voor kwetsbare Amsterdammers.

Opvallend De coronapandemie in 2021 zorgde voor een verhoogde druk op mantelzorgers, vooral door angst om naasten te besmetten. Ondersteuningsactiviteiten en aanbod zijn deels online en deels fysiek georganiseerd. Met de start van de Buurtteams is de hulp aan mantelzorgers gecontinueerd. Door de gunstige arbeidsmarkt wordt door verschillende vrijwilligersorganisaties opgemerkt dat er een uitstroom is van vrijwilligers. De waarderingsactiviteiten op de Dag van de Vrijwilliger waren geheel online.

In 2021 is vanuit de subsidieregeling Ondersteuning mantelzorg en vrijwillige inzet aan 20 organisaties subsidie verstrekt om te zorgen dat mantelzorgers en vrijwilligers voldoende ondersteund worden. Mantelzorgondersteuning

Ondersteuning is geboden aan mantelzorgers die te maken hebben met complexe zorg, zoals voor mensen met dementie, hersenletsel of psychische problematiek. Jonge mantelzorgers hebben speciale aandacht. Deze hulp is afgestemd op het laagdrempelige aanbod vanuit de sociale basis. Deskundigheidsbevordering van professionals is ingezet met informatie, advisering en trainingen over triadisch werken, cultureel sensitief werken, jonge mantelzorgers en respijtzorg. Er is gestart is met trainingen in bewustwording en deskundigheid aan de Buurtteams, OKT’s, loketten en zorgorganisaties in GGZ en thuiszorg. Vrijwillige inzet

Voor deskundigheidsbevordering van vrijwillige inzet is ingezet op trainingen, bijeenkomsten en masterclasses voor vrijwilligers en informele organisaties. De werving van vrijwilligers en het binden van vrijwilligers en maatjes is voortgezet. Verder is ingezet op het promoten en stimuleren van vrijwillige inzet in Amsterdam. Jaarlijks wordt een aansprakelijkheid- en ongevallenverzekering afgesloten voor alle vrijwilligers en mantelzorgers in Amsterdam. Waardering mantelzorgers en vrijwilligers Met een communicatiecampagne en kleinschalige activiteiten is aandacht besteed aan themaweek Week van de Jonge Mantelzorger. De communicatie richtte zich op de jongeren zelf en hun omgeving. De Dag van de Mantelzorg is vormgegeven met een online Special over mantelzorg, een videoboodschap van de wethouder Zorg en evenementen in de stadsdelen. Op de Dag van de Vrijwilliger zijn vrijwilligers bedankt met het uitgeven van 250.00 bedankkaarten, een advertentie in lokale kranten zoals het Parool en online evenementen.

| 12

Algemeen Het aanpakken van eenzaamheid is complex en raakt veel facetten van het leven van Amsterdammers.

Informele zorg eenzaamheid

De GGD adviseert over en monitort de eenzaamheid in de stad.

Een tegen de eenzaamheid Per januari 2020 is de uitvoering van de aanpak eenzaamheid in de sociale basis van de stadsdelen opgenomen. Op de website ‘je kunt meer’, kunnen Amsterdammers allerlei activiteiten vinden die in Amsterdam worden georganiseerd. Ook zijn er activiteiten die gericht zijn op het stimuleren van ontmoetingen in groepsverband en een op een.

Sinds 2020 is de maatschappelijke aandacht voor eenzaamheid toegenomen. De maatregelen rondom corona maken het voor velen extra zwaar. Niet alleen voor eenzame ouderen maar ook onder jongeren nemen gevoelens van eenzaamheid en somberheid toe. Er zijn veel verschillende lokale initiatieven, burennetwerken, buurtmaaltijdinitiatieven gericht op het steunen van eenzame ouderen.

Opvallend In de afgelopen jaren zien we een stijgende trend. In de stadsdelen Zuidoost en Noord (beiden 18%) voelen veel Amsterdammers zich eenzaam. In deze stadsdelen wonen relatief veel kwetsbare Amsterdammers. In stadsdeel Centrum is het juist minder (11%).

Er is periodiek overleg tussen directie en stadsdelen om kennisuitwisseling in de gebieden te faciliteren en kennisdeling tussen beleid en beleidsuitvoering mogelijk te maken. Er waren in 2020 diverse allianties actief zoals de Kennisalliantie Eenzaamheid in Nieuw-West, met daarin o.a. de Vrije Universiteit (VU), Hogeschool van Amsterdam (HvA) en enkele aanbieders. Week tegen Eenzaamheid De Week tegen Eenzaamheid is van donderdag 30 september tot en met 7 oktober 2021. Vanuit de gemeente is de Stel je voor campagne gefaciliteerd in vier stadsdelen, namelijk in Centrum, Nieuw-West, Zuid en Zuidoost. Het doel van deze campagne is verbinding en bewustwording. Enerzijds worden Amsterdammers gestimuleerd om op een positieve manier contact met elkaar te maken. Anderzijds worden Amsterdammers bewust gemaakt over wat een kleine gebaar voor een ander kan betekenen. Ook werd een activiteitenkalender beschikbaar gesteld in de Week tegen Eenzaamheid. Deze kalender bevatte alle activiteiten die in het kader van de Week tegen Eenzaamheid werden georganiseerd.

Ernstige eenzaamheid onder Amsterdammers van 18 jaar of ouder naar stadsdeel, 2020

| 13

Algemeen Bij logeeropvang gaat de Amsterdammer logeren bij een professionele aanbieder van logeeropvang, bijvoorbeeld in een instelling of een logeerhuis. Bij de reguliere opvang logeert een thuiswonende cliënt tijdelijk elders om zijn mantelzorger te ontlasten, daarnaast is er een pilot voor cliënten zonder mantelzorger die zelf tijdelijk respijt nodig hebben. Voor de uitvoering van logeeropvang zijn er 3 gecontracteerde aanbieders.

Opvallend Het gebruik van logeeropvang ter ontlasting van de mantelzorger (respijtzorg) en onder mensen met een psychische kwetsbaarheid (time-out), is sinds de intrede van Covid-19 lager dan voorheen.

Logeeropvang

Het gebruik van de reguliere Wmo-voorziening logeeropvang (ter ontlasting van de mantelzorger) was, mede door uitbreiding van het aanbod, de afgelopen jaren enorm toegenomen. Dat gold ook voor het gebruik van de time-out logeeropvang (sinds 2017), bedoeld voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die zelf tijdelijk respijt nodig hebben. Toen deed echter begin 2020 Covid-19 zijn intrede.

Zonder de coronacrisis zou de groei hoogstwaarschijnlijk ook in 2020 en 2021 zijn doorgezet. Bepaalde locaties werden echter noodgedwongen ingericht voor Covid-19 en waren dus niet meer beschikbaar voor logeeropvang. Ook konden niet alle locaties evenveel logeeropvang bieden als voorheen, vanwege de 1,5meter-regel en onvoldoende inzetbaar personeel. Ook durfden niet alle mantelzorger(s) hun naaste(n) elders te laten logeren of durfden cliënten niet zelf ergens te gaan logeren, vanwege het besmettingsgevaar. Het gebruik van logeeropvang is dus sinds 2020 laag. Per 1 april 2021 zijn voor logeeropvang nieuwe contracten gesloten. In eerste instantie met vier aanbieders, maar halverwege 2021 is het contract met 1 aanbieder ontbonden. Eén aanbieder heeft een gedeelte van de weggevallen aantallen etmalen overgenomen. Met de nieuwe contractering geldt voor logeeropvang vanaf dit jaar een budgetplafond. Ook geldt dat er per cliënt een maximumgebruik is ingesteld van 36 etmalen per jaar. Om te kunnen zorgen dat logeeropvang te allen tijde goed wordt ingezet is het tarief per 1 april 2021 verhoogd, ondanks het beperkte budget. Daarmee is Wmo-logeeropvang vergelijkbaar met het kortdurend verblijf vanuit andere wettelijke kaders (Wlz, Zvw) en wordt geborgd dat iemand daadwerkelijk, zowel gepland als in een acute situatie, gebruik kan maken van logeeropvang.

Ten aanzien van de pilot time-out is deze vanaf 1 april 2021 opgenomen binnen MO/BW. In het kader van Thuis in de Wijk (de uitstroom uit 24-uurs opvang MO/BW) wordt deze vorm van logeeropvang gezien als een preventieve maatregel ter voorkoming van terugval naar de (duurdere) 24-uurs opvang.

| 14

Algemeen Cliëntondersteuning is onafhankelijke ondersteuning om de cliënt te helpen met het aanvragen van de juiste zorg en ondersteuning. De afdeling Zorg heeft in 2021 tot 1 april 2021 acht instellingen gesubsidieerd voor maatschappelijke dienstverlening voor het leveren van cliëntondersteuning, kortdurende trajecten op uiteenlopende levensgebieden met advies en ondersteuning en trajecten Vinger aan de pols. Dit aanbod is per 1 april overgegaan in de Buurtteams Amsterdam Vanaf 1 april 2021 wordt in Amsterdam onafhankelijke cliëntondersteuning geboden door MEE Amstel & Zaan (MEE), Cliëntenbelang Amsterdam en de 3 organisaties van de Straatalliantie (Daklozenvakbodn Buro Straatjursit en MDHG) . ls.

Opvallend De afgelopen jaren is er niet sprake van een grote groei in het totaal aantal dossiers (trajecten) cliëntondersteuning. De uitvoerende organisaties geven aan dat de vragen complexer en intensiever worden. Ook krijgt men veel korte informatievragen van Amsterdammers en andere professionals Vanaf eind 2020 is er meer ondersteuning voor jeugdigen en hun ouders. Het aantal trajecten jeugd stijgt langzamerhand.

Maatschappelijk werk en cliëntondersteuning Maatschappelijke dienstverleners Er is in de eerste 3 maanden van 2021 aan 3928 Amsterdammers informatie en advies gegeven door de maatschappelijk dienstverleners, en er waren 199 trajecten. Vanaf 1 april 2021 zijn de buurtteams gestart en wordt cliëntondersteuning niet meer door de maatschappelijke dienstverleners aangeboden. De cijfers van 2021 zijn daarom niet vergelijkbaar met voorgaande jaren. Zie de aparte pagina over de buurteams. Cliëntondersteuning Alle aanbieders van cliëntondersteuning bieden inloopspreekuren en informatie en advies gesprekken aan (telefonisch). De afgelopen jaren zijn de problemen van cliënten de cliëntondersteuning vragen complexer geworden en de trajecten zijn daardoor vaak intensiever. MEE heeft 3948 mensen cliëntondersteuning geboden waarvan 2307 nieuwe dossiers in 2021. In 2020 waren dat MEE heeft 2338 trajecten nieuwe trajecten cliëntondersteuning geboden (voor alle leeftijden). Bij Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) zijn in totaal 787 cliënten ondersteund, waarvan 47 jeugdigen (en hun ouders of voogden). In 2021 zijn 548 nieuwe trajecten gestart. In 2020 waren er bij CBA 682 unieke cliënten en 29 jeugdigen.

Bij de Daklozenvakbond (DVV) kregen 79 personen onafhankelijke cliëntondersteuning en kregen 435 mensen via DVV een briefadres, waarvan 216 in 2021 nieuw werden ingeschreven voor een briefadres. Bureau Straatjurist heeft in 2021 in totaal 963 dossiers, waarvan 371 korte informatie- en adviesgesprekken. MDHG had in 2021 in totaal 244 actieve dossiers, waarbij zij gemiddeld 11,2 acties per dossier registreerden. Verder hebben de organisaties van de Straatalliantie in 2021 het Koploperproject Cliëntenondersteuning afgerond dat is gefinancierd door het ministerie van VWS. In dit project worden met name de behoefte van hun daken thuislozen doelgroep en de werkwijze van de organisaties in kaart gebracht. In 2022 starten deze organisaties met het gezamenlijk bieden van ondersteuning aan dak- en thuislozen via het daklozenkantoor. Uit het verplichte landelijke cliëntervaringsonderzoek van 2019 blijkt dat de bekendheid van cliëntondersteuning in Amsterdammers 29% is. In 2021 is de gezamenlijk campagne van de cliënt ondersteuners van Amsterdam voortgezet.

| 15

Algemeen In maatschappelijke opvang (MO) en beschermd wonen (BW) wordt de opvang van kwetsbare mensen, die om verschillende redenen niet volledig zelfstandig kunnen wonen, verzorgd. MO/BW heeft als ambitie mensen een passend thuis te bieden waar ze gegeven hun perspectief het beste tot participatie komen. BW richt zich op cliënten met gediagnosticeerde psychiatrische problematiek en MO op dak- of thuislozen met een stapeling van problemen, zoals verslaving, gedrag en verstandelijke beperking. De doelgroep kent overlap en wordt om die reden in deze rapportage gezamenlijk besproken en vanaf 2022 samengevoegd in 1 keten voor opvang en begeleiding.

Opvallend Nieuw beleidskader vastgesteld met inzet op Housing First en extra aandacht voor jongvolwassenen en economisch daklozen.

Het beleidsprogramma is integraal opgezet en ontwikkeld, samen met de afdelingen voor Wonen en Inkomen, clientorganisaties en zorgaanbieders.

Maatschappelijke opvang & beschermd wonen -1Beleidskader Een nieuwe Start. Op 8 juli 2021 is het beleidsprogramma een nieuwe start vastgesteld door de gemeenteraad van Amsterdam. Dit beleidsprogramma is samen met alle partners ontwikkeld. Het beleidskader bevestigt de koers van de afgelopen periode, waarin de gemeente samen met zorgorganisaties, woningbouwcorporaties en andere partners vorm heeft gegeven aan de ambitie om kwetsbare mensen een passend thuis te bieden, gegeven hun perspectief. Het stimuleren van eigen regie door de inzet op zelfstandig wonen (Housing First) staat hierin centraal. Extra aandacht en zorg is er voor jongvolwassenen en kinderen in de opvang. Het nieuwe beleidskader verbreedt echter ook de blik – onder meer naar ondersteuning van economisch daklozen en naar duurzame samenwerking met de buurtteams. De speerpunten zijn: vroegsignalering & preventie, vergroten aanbod woonoplossingen, goede ondersteuning op maat en duurzaam maatschappelijk herstel. Belangrijk element in het nieuwe beleidsprogramma is dat het een integraal beleidsprogramma betreft, dat samen met WPI en de afdeling Wonen is opgesteld. Aanvullend zijn in het proces onder andere de regiogemeentes, stadsdelen en cliëntorganisaties betrokken. De samenwerking met de regiogemeentes is belangrijk omdat de aanpak MOBW komende jaren meer gezamenlijk uitgevoerd zal worden.

Inkoop Met het intrekken van de aanbesteding voor de aanvullende Wmoondersteuning eind 2020 en een evaluatie zijn de voorbereidingen voor een nieuwe procedure voor MOBW gestart. Belangrijke doelstelling hierbij voor MOBW is om het aantal gedwongen cliënttransities als gevolg van de procedure te minimaliseren en om passende ondersteuning voor de kwetsbare Amsterdammers waar het om gaat te borgen. Volgens planning zal de procedure in het voorjaar van 2023 leiden tot nieuwe overeenkomsten.

| 16

Algemeen Er zijn 14 aanbieders die de opvang uitvoeren en er worden jaarlijks tussen ca. 5.000 personen langdurig ondersteund. Maatschappelijke opvang en beschermd wonen kent ook tijdelijke opvang. Dit zijn korte trajecten gericht op toeleiding naar passende zorg in of buiten Amsterdam, of ter overbrugging voor het vinden van een eigen plek. Bijvoorbeeld de nachtopvang, winteropvang, het passantenpension en de crisisopvang gezinnen.

Maatschappelijke opvang & beschermd wonen -2Coronacrisis en noodopvang Tijdens golven van strenge maatregelen gedurende de coronacrisis zijn alle daken thuislozen opgevangen, ook niet rechthebbenden. Dit naar aanleiding van een richtlijn van het ministerie van VWS. Dit gold ook in 2021. De raad heeft in 2020 besloten om het aantal plekken noodopvang gezinnen af te bouwen naar 200. Met ingang van 1 april 2021 zijn de criteria voor de opvang van dakloze zelfredzame gezinnen aangescherpt en is het toegangsproces aangepast. Dit heeft ertoe geleid dat het aantal opgevangen gezinnen is gedaald naar ongeveer 210 gezinnen. Wachtlijsten in MOBW

Opvallend Stijging van aantal geleverde woningen voor doelgroep MOBW, waardoor meer mensen weer regie krijgen over hun leven. Wachtlijsten voor MOBW zijn gedaald door veranderingen in de financiering van zorg. De vraag naar opvang en begeleiding binnen MOBW is niet gedaald en kwetsbare mensen wachten nog steeds te lang op passende ondersteuning.

Het aantal wachtenden in 2021 is gedaald ten opzichte van de jaren ervoor. Dit wordt onder meer verklaard doordat in 2021 de Wet langdurige zorg werd opengesteld voor mensen met chronische GGZ-problematiek. Een aanzienlijk deel van de Amsterdammers die in intramurale MOBW verbleven (en ervoor op de wachtlijst stonden) viel hieronder, waardoor zij niet langer onder de Wmo gefinancierd werden, maar via de Wlz. Het budget voor de ondersteuning van deze mensen ging van de gemeente naar het Rijk. Dit betekent dat het aantal plekken in de MOBW verminderde, en het aantal mensen dat ervoor op de wachtlijst staat ook. Afgelopen jaren was het tekort aan woningen één van de belangrijkste redenen voor de hoge wachtlijsten. De afgelopen twee jaar is het aantal geleverde woningen voor de doelgroep MOBW echter gestegen van 400 in 2019 tot 812 in 2021. Een belangrijk resultaat, dat ervoor zorgt dat meer mensen weer regie krijgen over hun eigen leven. De vermindering van de wachtlijst betekent helaas niet dat de problematiek in 2021 rond MOBW minder groot is geworden. De instroom bleef hoog, en het aantal economisch daklozen dat aanklopte voor hulp ook. Vandaar ook de inzet op ondersteuning voor mensen op de wachtlijst, en voor tijdelijke huisvesting en ondersteuning van economisch daklozen.

| 17

Algemeen Vervoersvoorzieningen zijn onder meer scootmobielen, handbewogen en elektrische rolstoelen, driewielfietsen, gesloten buitenwagens en auto’s. Daarnaast worden financiële tegemoetkomingen verstrekt.

Vervoersvoorzieningen

Er zijn 4 hulpmiddelen leveranciers gecontracteerd. Voor de levering van gesloten buitenwagens, auto’s en autobussen is een aparte leverancier gecontracteerd. De aanpassingen aan auto’s en gesloten buitenwagens worden door dezelfde leverancier verzorgd.

Opvallend Lichte stijging van het aantal Amsterdammers met hulpmiddel voor vervoer.

Lichte stijging aantal Amsterdammers met hulpmiddel voor vervoer Het aantal Amsterdammers dat een hulpmiddel voor vervoer heeft is in het afgelopen jaar licht gestegen: van 11799 in 2020 naar 11862 in 2021. Dit komt door meerdere factoren waaronder de vergrijzing, het abonnementstarief en het feit dat mensen langer zelfstandig thuis wonen. Het aantal Amsterdammers met een financiële tegemoetkoming voor vervoer of een taxivergoeding is licht gedaald van 779 in 2020 naar 735 in 2021. Die daling is een trend die al enige jaren zichtbaar is door de verbeteringen in het AOV. Daardoor is het aantal nieuwe toekenningen voor deze vergoedingen laag. 2021 is het eerste volledige jaar binnen het nieuwe hulpmiddelen contract met de daarbij behorende doorlopende klanttevredenheidsonderzoeken. Deze onderzoeken worden uitgevoerd door een extern bureau. In het onderzoek wordt onderscheid gemaakt tussen een levering van een hulpmiddelen en reparaties aan een hulpmiddelen. Alle leveranciers scoren boven de minimum eis van een 7,5. Cijfers variëren van een 7,7 tot en met een 8,2 op algemene tevredenheid. Alle leveranciers staan door de wereldwijde verstoorde handel, onder andere in chips, voor uitdagingen in het tijdig leveren en repareren van voorzieningen. De leveranciers hebben hier aandacht voor en ondernemen acties om vertragingen te voorkomen.

| 18

Algemeen Woonvoorzieningen zijn woonruimteaanpassingen, hulpmiddelen zoals een douchestoel of tillift, en enkele financiële tegemoetkomingen, zoals verhuiskosten. Voorbeelden van woonruimteaanpassingen zijn aanpassingen aan badkamers, toiletten en keukens, trapliften en oplaadpunten voor scootmobielen. Voor de uitvoering en reparatie van woonruimteaanpassingen zijn 3 aannemers gecontracteerd. Voor het plaatsen van trapliften zijn ook 3 leveranciers gecontracteerd.

Opvallend In 2021 is er een stijging van het aantal aanvragen in de woonruimte aanpassingen geregistreerd. Lichte stijging 2021 wat betreft het gebruik van de verhuiskostenvergoeding.

Woonvoorzieningen

Meer woonvoorzieningen Door het in gebruik nemen van het nieuwe registratiesysteem voor woonruimteaanpassingen in 2020 en de start van de nieuwe contracten die in oktober 2020 kunnen we voor 2021 over een heel jaar dezelfde cijfers publiceren. Dit zorgt voor meer inzicht in de soorten aanpassingen die aangevraagd en toegekend worden. De woonruimteaanpassingen zijn verdeeld over 5 categorieën: Trapliften, Toegang, Natte cel en Toilet, Oplaadpunten en Overige. Hiermee is een beter inzicht in wat de Amsterdammers nodig hebben. Het aantal Amsterdammers met een woonvoorziening is in 2021 gegroeid. Bij woonruimteaanpassingen bedroeg die groei 6,8% van 2887 cliënten in 2020 naar 3083 cliënten in 2021. De invoering van het abonnementstarief, de vergrijzing, het verhogen van de primaatgrens in 2018 en het meenemen van trapliften in de woonruimte aanpassingen spelen een rol bij deze stijging. Indien een woningruimteaanpassing niet mogelijk is kan men in aanmerking komen voor een tegemoetkoming in de kosten van verhuizen naar een (meer) geschikte woning. In 2021 hebben 450 Amsterdammer met een verhuisindicatie een geschikte woning gevonden. Zij kregen financiële tegemoetkoming voor verhuizen uitbetaald. In 2019 waren dit er 432 en in 2020 434. In 2021 is er sprake van een lichte stijging t.o.v.

2020 Door de wereldwijde verstoorde handel onder andere in chips staan leveranciers voor uitdagingen in het tijdig leveren en repareren van woonvoorzieningen. Alle leveranciers hebben hier aandacht voor en ondernemen acties om vertragingen te voorkomen.

| 19

Algemeen Het Aanvullend Openbaar Vervoer (AOV) kent twee vervoerders en vier vervoersproducten: • Beschermd vervoer • Deur tot deur Samenreizend vervoer

Aanvullend Openbaar Vervoer

• Deur tot deur Plus vervoer • Kamer tot kamer vervoer .

Lichte stijging aantal pashouders, daling ritten Ten opzichte van 2020 is er sprake van een lichte stijging in het gebruik van het AOV. De ritten zijn gestegen met 14 %. Dit is nog altijd een forse daling (37%) ten opzichte van 2019 (pre-corona). Door de coronamaatregelen werd lange tijd geadviseerd alleen noodzakelijke reizen te maken en afstand te houden. Daarnaast was er in de eerste maanden van het jaar sprake van een avondklok. Dit heeft ertoe geleid dat cliënten in 2021 veel minder gebruikt maakten van het AOV. Dit had (net als in het reguliere Openbare Vervoer) te maken met het besmettingsgevaar op corona. Dit is ook terug te zien in de cijfers van het aantal pashouders. Het aantal pashouders is licht gestegen maar het aantal pashouders dat gebruikt maakt van het AOV is ten opzichte van 2020 fors gedaald.

Opvallend Lichte stijging aantal pashouders AOV, maar een forse daling van het aantal gebruikers Focus op de toekomstvisie sociaal vervoer Aanbesteding AOV

In 2021 lag de focus ook op de Toekomstvisie Sociaal Vervoer reizen als ieder andere en de aanbesteding voor Aanvullend Openbaar Vervoer. In de Toekomstvisie Sociaal Vervoer wordt gesproken over een inclusieve stad, waarin de gemeente samen met Vervoerregio Amsterdam bouwt aan een toegankelijker OV. Het streven is dat iedereen de vrijheid en gelijkwaardigheid van reizen kan ervaren. Er zijn drie centrale uitgangspunten: 1) Amsterdammers mobiel; 2) Transitie van AOV naar OV en voorliggende vervoersoplossingen; 3) Financieel solide: Budget AOV wordt niet overschreden. 2021 stond in het teken van de aanbesteding AOV. Het doel van deze aanbesteding is het afsluiten van een overeenkomst voor kwalitatief goed en tijdig vervoer voor inwoners met een AOV-indicatie.

| 20

Algemeen De doelgroep van de regionale aanpak onbegrepen gedrag bestaat uit mensen die de grip op hun leven (dreigen te ) verliezen en daardoor zichzelf of anderen schade kunnen berokkenen, bijvoorbeeld als gevolg van verslaving, dementie. Het bestuurlijk Overleg GGZ/coalitie Mentale Gezondheid Amstyerdam Vitaal en Gezond stuurt op de voortgang. Zo nodig worden onderwerpen ook geagendeerd voor de stuurgroep Veiligheid en Zorg. Een projectgroep monitort de voortgang en doet voorstellen voor aanpassing en doorontwikkeling. De projectgroep bestaat uit gemeentelijke partijen (ACVZ, GGD, OJZ) , aanbieders van zorg en welzijn, Politie, OM, Ambulance Amsterdam en clienten (Clientenbelang en kennisgroep personen met onbegrepen gedrag) .

Aanpak personen met onbegrepen gedrag

In de aanpak personen met onbegrepen gedrag zijn de volgende speerpunten ontwikkeld: • Er zijn twee persoonsgerichte aanpakken op personen met onbegrepen gedrag en een veiligheidsrisico: de aanpak Verward Verdacht en de aanpak Psychiatrische Patiënten Potentieel gevaarlijk. • Passend vervoer door ambulance en dus niet meer door de politie naar de Spoedeisende Psychiatrie Amsterdam is geregeld. • Monitor Acute Crisisketen is ontwikkeld. • Advies en Meldpunt OGGZ is functioneel om 7 x 24 uur meldingen van burgers en professionals te ontvangen over mensen met onbegrepen gedrag; opvolging meldingen wordt gedaan door de GGD. Ontwikkelingen in 2021:

Opvallend Informatie uit monitor acute crisisketen: De Amsterdamse politie registreerde in 2021 8928 meldingen van onbegrepen gedrag Dit is een daling van 5% ten opzichte van 2020. Landelijk is er sprake van een stijging. De daling in Amsterdam is een positieve ontwikkeling. Het is echter nog te vroeg om de conclusie te trekken dat de aantallen structureel dalen in Amsterdam.

De APV-veelplegers aanpak (op overlast/strafbare feiten in het publiek domein) is versterkt en wordt in 2022 verder doorontwikkeld door de uitvoering in stadsdelen en bij ACVZ te versterken. Uitvoering van de ketenveldnorm levensloopfunctie en intensieve beveiligde zorg is door ACVZ voorbereid voor uitvoering in 2022. Dit is een persoonsgerichte aanpak gericht op mensen met een ernstig veiligheidsrisico. Verder ontwikkelen GGD en Arkin een verbetervoorstel voor ambulante verslavingszorg aan personen met onbegrepen gedrag en zijn Politie en zorgpartijen een project gestart om samenwerking op straat rond crises te verbeteren. Daarnaast worden kenniswerkplaatsen rond onbegrepen gedrag voorbereid door de GGD en de Hogeschool van Amsterdam. Een rapportage over de eerste twee jaar Wet verplichte ggz laat het volgende zien: De administratieve belasting is voor alle partijen groot. De rechtspositie van de cliënt wordt niet versterkt en ambulante dwangbehandeling vindt nauwelijks plaats. Daarnaast is de hoorplicht van cliënten door de GGD bij een crisisopname is moeilijk uitvoerbaar. De uitvoering van de wet Zorg en Dwang is niet op orde. De LVB sector werkt op verzoek van het Bestuurlijk overleg GGZ aan een verbeterplan.

Algemeen

Buurtteams -1-

Op 1 april 2021 zijn er 7 buurtteamorganisaties gestart, in ieder stadsdeel 1. Met in totaal 33 buurtteams.

De buurtteams bieden ondersteuning in de buurt in samenhang, eenvoudig en herkenbaar. Op maat, nabij, passend bij de situatie van de Amsterdammer en in combinatie met de bestaanszekerheden wonen, inkomen, schulden en veiligheid.

7 buurteamorganisaties Er zijn 7 buurtteamorganisaties gestart, bestaande uit de volgende coalities: 1) Stadsdeel Oost: Dynamo, Leven & Zorg, perMens, Philadelphia en Zorggroep Amsterdam Oost. 2) Stadsdeel Zuidoost: B&A, HVO-Querido en Cordaan.

3) Stadsdeel Noord: Doras, perMens, Evean en Philadelphia. 4) Stadsdeel West: Combiwel, HVO Querido en de Regenboog Groep. 5) Stadsdeel Nieuwwest: SEZO, HVO-Querido, Sensa Zorg en perMens.

Met de start van “Buurtteam Amsterdam” gaven we het startschot voor een brede transformatie van het stelsel voor zorg en ondersteuning. Een grote transformatie waar we de komende jaren met alle betrokken partners op doorbouwen.

6) Stadsdeel Centrum: CentraM, De Regenboog Groep, DOCK, Emile Thuiszorg en perMens. 7) Stadsdeel Zuid: PuurZuid, perMens, Evean en Philadelphia.

Generalistische teams met verscheidene specialismen

De 33 buurtteams bestaan uit medewerkers die tot 1 april werkzaam waren als ambulant begeleider, Samen DOEN medewerker of maatschappelijk werker. Ook schuldhulpverleners en sociaal raadslieden en ervaringsdeskundigen maken integraal deel uit van de Buurtteamorganisaties. Medewerkers van onafhankelijke cliëntondersteuning zijn nauw verbonden aan de buurtteams. Een aantal inkomensconsulenten en klantbegeleiders Werk en Participatie voert hun reguliere werkzaamheden een deel van de tijd op de buurtteamlocatie uit en wordt betrokken bij casuïstiekbespreking. Door deze diverse samenstelling van de buurtteams wordt de kennis en expertise, die er in de stad aanwezig is, gebundeld en leren de buurtteammedewerkers van en met elkaar om Amsterdammers op maat te kunnen helpen.

Hoe komen Amsterdammers bij het buurtteam

Ondersteunde Amsterdammers april - december 2021

2% 7%

43%

| 22

11.469

Via voormalig maatschappelijke dienstverlening Via ander buurtteam ander stadsdeel Overig

12.350

29%

Eigen initiatief Amsterdammer

8.600

20.000 18.000 16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0

19%

Via ambulante ondersteuning

17.206

(SHV is heel 2021)

Opvallend

Buurtteams -2-

• Grote toeloop Amsterdammers en partners lijken de buurtteams goed te vinden. • Starten in tijden van corona Corona heeft op verscheidene manieren invloed (gehad) op de buurtteams. Het heeft gezorgd voor een uitgestelde start (1 april in plaats van 1 januari). De nieuwe teams zijn gestart zonder dat fysieke ontmoetingen mogelijk waren. De laagdrempelige inloop was minder toegankelijk, omdat alles veelal op afspraak ging. Ook outreachend werken heeft hierdoor langer op zich laten wachten. • Krapte op de arbeidsmarkt De buurtteams maken onderdeel uit van een sector waar sprake is van grote personeelstekorten. Ondanks de krappe arbeidsmarkt is er op dit moment geen sprake is van nijpende personeelstekorten. • Inzet ervaringsdeskundigen Bij het merendeel van de buurtteamorganisaties zijn ervaringsdeskundigen werkzaam (beroepsmatig en niet beroepsmatig).

Buurtteam Amsterdam en haar samenwerkingspartners De buurtteams kunnen het niet alleen. Integrale ondersteuning op maat vraagt om samenwerking met samenwerkingspartners. In 2021 is er verder gebouwd op al bestaande samenwerking in de stad en stadsdelen. Er is geïnvesteerd in het versterken van de samenwerking met o.a. de Ouder- en Kindteams om samen te zorgen voor een sluitend aanbod voor Amsterdammers van 0-100, de samenwerking met de sociale basis voor laagdrempelige oplossingen dichtbij en de samenwerking met de huisartsen om de verbinding sociaal –medisch te versterken. Werken volgens de Amsterdamse Maatwerk Methode Binnen het sociaal domein wordt gewerkt op basis van de Amsterdamse Maatwerkmethode. Deze methode is daarom ook leidend voor de buurtteams. Er is veel geïnvesteerd in deze uniforme manier van werken via trainingen en gezamenlijk leren.

Transitie van cliënten en personeel De start van de buurtteams ging gepaard met een enorme transitie van cliënten en personeel. In 2021 heeft er een overdracht plaatsgevonden vanuit zorgaanbieders Ambulante Ondersteuning van 2.900 cliënten en daarbij circa 130 fte personeel. De transitie wordt in 2022 afgerond.

• Toeslagenaffaire De buurtteams speelden een belangrijke rol in de ondersteuning van 5.000 Amsterdammers die zich als gedupeerde meldden in 2021. Aantal buurtteammedewerkers op 31-12-2021 Totaal = 759

Waar gaan de ondersteuningsvragen over? Mantelzorg (I&A) Eenzaamheid 1%

Werk en opleiding 2%

1% Rest 4%

Huiselijke relaties 3%

238

Sociaal Netwerk 3% Maatschappelijke participatie 5%

418

86

Geestelijke gezondheid 6%

Buurtteammedewerkers

17

Financiën 47%

Lichamelijke gezondheid 8%

Ervaringsdeskundigen Sociaal Raadslieden Schuldhulpverleners (incl. VEOA)

| 23

Huisvesting 9%

Praktische zaken zoals administratie 11%

Algemeen In een stevige sociale basis wordt maximaal ingezet op het ontdekken van talenten en benutten van kansen en mogelijkheden van Amsterdammers om mee te kunnen doen. Zo dragen we bij aan kansengelijkheid in Amsterdam. Door ondersteuning op maat vanuit Amsterdammers zelf te organiseren, ontstaat een belangrijke preventieve werking. Zo kan met laagdrempelige, lichtere vormen van hulp en steun de behoefte aan zwaardere ondersteuning en zorg worden teruggedrongen of voorkomen. De sociale basis kenmerkt zich door een enorme verscheidenheid aan activiteiten. Jaarlijks krijgt Amsterdam ongeveer 1.000 subsidieaanvragen binnen de regeling sociale basis (450 periodieke aanvragen, 550 eenmalige aanvragen), en geeft de stad aan de totale sociale basis richting de 100 miljoen euro uit. Dit gaat om zowel kleine initiatieven van bewoners als de subsidiering van grote welzijnspartijen. Hierbij is de opgave in de gebieden leidend, deze wordt jaarlijks vastgelegd in de gebiedsgerichte uitwerkingen. Vervolgens geven maatschappelijke partners hier invulling aan. De diversiteit aan activiteiten is de kracht van de sociale basis, vergelijking van deze diversiteit is echter ingewikkeld.

Sociale basis -1-

We hebben de afgelopen jaren stappen gezet om meer inzicht te krijgen in de realisatie van een aantal grotere producten in de sociale basis. In samenwerking met acht grotere welzijnsinstellingen is een stadsbrede monitor sociale basis ontwikkeld. Sinds 2021 volgen we vier activiteiten (waarvan één in ontwikkeling) intensief: Welzijn op Recept, Jongerenwerkcoaching, Jongerenwerkbijeenkomsten en Bewonersinitiatieven (in ontwikkeling, nog geen cijfers). Cijfers uit de monitor 2021 Welzijn op Recept Deze interventie is een voorbeeld van een succesvolle verbinding tussen het medische en het sociale domein, omdat de huisartsenpraktijk samenwerkt met de welzijnscoach. In 2021 ging het om 70% van alle huisartsenpraktijken in Amsterdam. De interventie komt er kort gezegd op neer dat voor patiënten die worstelen met eenzaamheid, gebrek aan veerkracht of zingeving, de huisarts een recept voor welzijn kan uitschrijven. De welzijnscoach gaat aan de gang, motiveert en begeleidt de Amsterdammer naar een activiteit in de buurt, ter verbetering van iemands welzijn. Twee maanden na de matching belt de welzijnscoach de deelnemer om te checken in hoeverre sprake is van een duurzame match. In ruim 65% van de gevallen is dit het geval. Als de deelnemer geen duurzame match heeft, maar nog steeds ondersteund wil worden, gaat de welzijnscoach opnieuw aan de slag.

Dat wordt dan gerekend als een nieuw traject. Net zoals wanneer de Welzijnscoach iemand warm overdraagt naar een andere hulpverlener. Uiteraard klinkt dit makkelijker dan het is. De cliëntėle van Welzijn op Recept komt zelf moeilijk in beweging - letterlijk en figuurlijk. Na een ingrijpende life-event, en (heel vaak) zonder eigen sociaal netwerk moet de motivatie om weer deel te nemen aan de maatschappij van heel ver komen; aangeboord worden. Zeker in tijden van isolatie door Covid-19-maatregelen. De cijfers laten zien dat de cliënten van Welzijn op Recept voornamelijk 65+ zijn (circa 60%). Met uitzondering van stadsdeel Noord waar de verdeling evenrediger over de leeftijdscategorieën verdeeld is. De analyse van dit verschil wordt momenteel voorbereid, want we willen graag weten welke factoren hier een rol spelen. Wat verder opvalt is dat Welzijn op Recept vaker voor vrouwen wordt aangevraagd dan voor mannen; ongeveer 65% is vrouw. De meeste verwijzingen vinden plaats richting een maatjestraject (35%), gevolgd door activiteiten gericht op ‘ontdekken en doen’ (25%) en ‘bewegen met plezier’ (25%). Hierbij past overigens wel de observatie dat corona van invloed is geweest. Veel van het aanbod in de sociale basis was niet (continue) open, en buitenactiviteiten in kleine gezelschappen/duo’s was vaak het enige dat kon.

Opvallend

Sociale basis -2-

De cliënten van Welzijn op Recept zijn voornamelijk 65+. Verder blijkt dat het vaker voor vrouwen wordt aangevraagd dan voor mannen. Ongeveer 65% is vrouw.

Jongerenwerk coaching Een coachingstraject is een traject tussen een professional en een jongere tussen de 10 en 23 waarbij minimaal 2 contactmomenten plaatsvinden en waar gewerkt wordt aan een concreet doel op 1 van de 14 gestelde thema’s, variërend van onderwijs, tot gezondheid, seksualiteit, geld en werk. Gecoachte jongeren zijn in 2021 in ongeveer 55% van de gevallen jongen, en in 45% van de gevallen meisjes. Jongerenwerkers coachen jongeren voornamelijk op onderwijs (17%), sociale vaardigheden (15%), identiteit, diversiteit en inclusie (11%) en gezondheid (10%). Jongerenwerk bijeenkomsten Een door professional of Jongere georganiseerde (Ondersteund door professional) online of fysieke bijeenkomst die voldoet aan 1 van de 14 gestelde thema’s waarbij minimaal 2 jongeren aanwezig zijn tussen de 10 en 23 jaar. Jongerenwerk bijeenkomsten richten zich met name op jongeren tussen 10 en 13 jaar (41% en op jongeren tussen 14 en 17 jaar (46%). 21% van de jongerenwerkbijeenkomsten is specifiek gericht op meiden. 21% van de bijeenkomsten is gericht op talentontwikkeling. 19% gericht op sociale vaardigheden, gevolgd door participatie & burgerschap (12%) en gezondheid (12%). In samenwerking met de maatschappelijke partners onderzoeken we de komende periode welke activiteiten nog meer geschikt zijn voor de monitor.