03 RIB Reactie Amsterdam op klimaatscenario's KNMI.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 oktober 2023 Openbare Ruimte en Groen Melanie van der Horst Verkeer en Openbare Ruimte, klimaatadaptatie@amsterdam.nl

Onderwerp

Nieuwe nationale klimaatscenario’s

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u over de nieuwe klimaatscenario’s die het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) vandaag heeft gepresenteerd. Deze scenario’s laten zien wat voor klimaat Nederland de komende decennia kan verwachten als gevolg van klimaatverandering. Deze scenario’s schetsen een alarmerend beeld. Wat de KNMI ’23-scenario’s ons vertellen De KNMI ’23-scenario’s geven ons verschillende inzichten. Ik deel hier alvast een aantal met u. Zelfs in de meest optimistische scenario’s (opwarming tot onder 2 graden beperken) heeft de klimaatverandering grote gevolgen voor Nederland. De zeespiegel blijft stijgen, variërend van redelijk sterk tot zeer sterk. Het wordt het hele jaar door warmer met meer tropische dagen en minder vorstdagen. Een temperatuur van 40 graden zal bijna elk jaar zal voorkomen. In Amsterdam kan de temperatuur dan oplopen tot 50 graden. Het neerslagtekort stijgt in 2050 met 13% in het lage natte scenario. De leveringszekerheid van drinkwater komt hiermee zwaar onder druk. Kiezen we in een dergelijke situatie voor genoeg drinkwater voor de mensen, met als gevolg dat we dan de landbouw laten verpieteren? Deze heftige dilemma’s komen straks elke twee jaar voor. De winter wordt natter, de zomer droger en er ontstaan zwaardere buien.

Dit is het geval in alle scenario’s, wat varieert van een ‘beperkte’ tot ‘zeer sterke’ toename. Ook laten de scenario’s duidelijk zien dat het uitmaakt hoeveel CO2 we nog gaan uitstoten. Hoe hoger de uitstoot, hoe sterker de opwarming en extremer het weer. Hoe sneller we de uitstoot van broeikasgassen verminderen, hoe beter. Onze plannen om de CO2 uitstoot zo snel mogelijk te verkleinen, heeft wethouder Pels onlangs namens het college gepresenteerd, met “Onze stad van Morgen”. Maar hoeveel we de uitstoot ook beperken, het weer is al veranderd, dus we moeten in actie komen om onze stad en onze inwoners te beschermen tegen de effecten daarvan. De dringende noodzaak daartoe wordt nogmaals onderstreept met de scenario’s die KNMI schetst.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 oktober 2023 Pagina 2 van 3

Wat betekent dit voor Amsterdam? We weten al dat Amsterdam als laaggelegen deltastad kwetsbaar is voor overstromingen als gevolg van zeespiegelstijging en extreme neerslag. In geval van een overstroming wordt de stad of delen ervan onbereikbaar, ook voor de nood- en hulpdiensten. Dit is in iedere buurt anders omdat water altijd lokaal naar het laagste punt loopt. Vitale functies kunnen uitvallen en er kan enorme schade aan infrastructuur en bebouwing ontstaan. Het duurt lang om de stad te herstellen en de economische schade is enorm. Ook de gevolgen van extreme hitte en een toename van het aantal tropische nachten zijn groot voor Amsterdam. Dit komt onder meer door het stedelijk hitte-eiland-effect, waarbij de temperaturen in de stad circa 12 graden hoger kunnen zijn dan buiten de stad. Het zijn vaak de meest kwetsbare groepen in kwetsbare wijken die het hardst getroffen worden. Hitte is een sluipmoordenaar. In 2019 was het voor het eerst 40 graden Celsius en veroorzaakte de hitte al een oversterfte van meer dan 400 personen in Nederland. Het hoogste uitstootscenario laat zien dat het steeds vaker 40 graden zal worden en dat dit rond 2100 kan oplopen tot jaarlijks 11.000 doden. Groen in de stad kan zorgen voor verkoeling en een betere waterafvoer en -berging. Maar jonge bomen en beplanting in de stad zijn kwetsbaar voor droogte.

Droogte leidt ook tot grondwaterdaling en heeft daarmee invloed op bodemdaling, wat verzakkingen van groengebieden, gebouwen, wegen en rioleringen kan veroorzaken. In Amsterdam Noord leidt dit nu al tot problemen in een aantal tuindorpen. In 2018 werd stedelijk de schade door extreme droogte geschat op 4,5 miljoen euro. Het dashboard klimaatadaptatie geeft inzicht in de kwetsbaarheid van Amsterdam voor extreem weer. De informatie op het dashboard gaat uit van de KNMI ’14-scenario’s en is in tussentijd aangevuld met meer recente inzichten en data. Volgens de KNMI'14-klimaatscenario's worden de zomers rond 2050 1 tot 2,3 °C warmer; de nieuwe KNMI ’23-scenario’s laten echter een veel grotere klimaatverandering zien met grotere gevolgen. Er is nu actie nodig. Er is geen tijd te verliezen om te stad weerbaarder te maken. Vertaling van deze scenario’s voor de stad vindt nu plaats. We moeten ons aanpassen Extremer weer leidt tot overlast en schade. Het is noodzakelijk dat we ons voorbereiden op deze gevolgen van klimaatverandering – bij alles wat we doen, van het bouwen van woningen tot het organiseren van evenementen. We moeten ons aanpassen voordat het te laat is. Belangrijk is dat we daarbij oog hebben voor de grenzen waar we als stad tegenaan lopen.

Willen we de opgaven het hoofd bieden, dan zullen we onze keuzes in de stadmoeten richten op de ecologische grens (klimaatadaptatie, uitstoot, materiaalgebruik en biodiversiteit), de sociale grens (gezond, toegankelijk, inclusief en veilig) en de uitvoerbaarheidsgrens (toekomstbestendig, betaalbaar, inpasbaar en uitvoerbaar). We integreren klimaatadaptief denken en handelen in alle bestuurlijke en ruimtelijke processen. Zo is klimaatbestendigheid een vereiste in de Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig Werken voor het onderhoud aan de openbare ruimte.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 oktober 2023 Pagina 3 van 3

We werken samen met bewoners, ondernemers, waterschappen en andere partners om onze projecten en initiatieven te realiseren.

We pakken door én we gaan onze aanpak verder ontwikkelen Met de Strategie en Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie zijn de eerste stappen gezet om de stad aan te passen aan het veranderende klimaat. Maar dit is niet genoeg! We weten nu al dat de maatregelen die we nu nemen niet genoeg zijn om Amsterdam goed voor te bereiden op het toekomstige klimaat dat het KNMI vandaag heeft geschetst. Dit vereist actie. Ik kom zo snel mogelijk bij u terug met welke extra stappen we moeten zetten om dit met de noodzakelijke urgentie aan te pakken. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl