Technische toelichting begroting 2025-2028 presentatie

Technische toelichting begroting 1

BEGROTING 2025-2028 Derde kwartaalrapportage 2024

Technische toelichting begroting 2

Onderwerpen Aanloop begroting

Huidige financieel beeld

Belangrijke besluiten Q3

Begroting 2025

Vervolgproces

Technische toelichting begroting 3

AANLOOP BEGROTING Coalitieakkoord Raadsvoorstel bezuinigingen

Technische toelichting begroting 4

Aanleiding tot bezuinigingen Q4 - 2023 Financiële situatie: effecten van het ‘ravijn’ en tegenvallers in de gemeente

Verwachte buffer stond op -/- € 36,5 miljoen in 2026 in Q4-2023

Perspectief 2028 stond op -/- € 10 miljoen structureel in Q4-2023

Taakstellingen sociaal domein -/- € 17 miljoen structureel

Toezichthouder provincie Flevoland wordt steeds ongeduldiger

Technische toelichting begroting 5

Context

Technische toelichting begroting 6

Zoekrichting per programma in 4 fases 1) maart: toedelen bezuiniging

2) april-juli: invulling bezuiniging Verdelen over programma’s en 3) september: besluitvorming RV bezuinigingen wethouders. Invulling van de van de Vaststelling door raad via bezuinigingen door 4) Oktober-november: separaat raadsvoorstel afdelingen en In september 2024 besluitvorming begroting portefeuillehouders. behandeling raadsvoorstel Opstellen afweegkader in de politieke markt en in 10 oktober - 15 november de gemeenteraad bespreekt de raad de Weegmoment effecten begroting integraal.

Technische toelichting begroting 7

RV Bezuinigingen begroting 2025 Op 26 september 2024 is raadsvoorstel bezuinigingen 2025 vastgesteld

Alle bezuinigingen uit RV zijn opgenomen in de begroting

1 motie aangenomen: bespreken inzet € 500.000 parkeren en 1/3 van verhoging toeristenbelasting met ondernemers

Bij vaststelling begroting stelt de raad de bezuinigingen definitief vast

Technische toelichting begroting 8

Extra bezuinigingen Door nieuwe tegenvallers in Q3 moeten we extra bezuinigen: 2025 2026 2027 2028 Nieuwe bezuinigingen aanpassing loon- en prijscompensatie gesubsidieerde instellingen 1.100 1.900 budget schrijnende gevallen gesubsidieerde instellingen -1.100 afvalstoffenheffing kostendekkend maken (verlagen kosten/dienstverlening) 900 900 900

Technische toelichting begroting 9

Bezuinigingen per programma programma 2025 2026 2027 2028 Wonen 0,2 0,3 0,3 0,3 Openbare ruimte 0,5 2,2 2,4 2,5 Veiligheid en handhaving 0,6 0,6 1,5 1,5 Dienstverlening en samenwerking met de stad 0,4 0,4 0,4 0,4 Diversiteit en inclusie 0,1 0,1 0,1 0,1 Economie 0,1 0,1 0,1 0,1 Onderwijs 1,0 1,1 1,1 1,2 Gezondheid 0,3 0,6 0,7 0,8 Sociale voorzieningen en zorg 1,9 2,6 2,6 2,6 Ontwikkeling van de stad 0,1 0,1 0,1 0,1 Sport 1,0 0,8 0,9 0,2 Kunst en cultuur 0,3 0,3 0,3 Overhead en bedrijfsvoering 0,4 1,0 1,2 1,2 Financiën 0,1 0,4 0,7 2,9 totaal 6,6 10,5 12,1 14,0

Technische toelichting begroting 10

Inkomstenverhoging omschrijving 2025 2026 2027 2028 Parkeren 17,5% verhoging parkeertarieven 2,6 2,6 2,6 2,6 bezoekerstarief schilgebied in Almere Stad 0,1 0,1 0,1 0,1 gratis parkeren schilgebied terugbrengen naar 30 minuten 0,1 0,1 0,1 0,1 korting parkeerabonnementen en -vergunningen laten vervallen 0,2 0,2 0,2 0,2 verhoging van het dagtarief parkeren Almere Buiten van € 2 naar € 3 0,4 0,4 0,4 0,4

Kostendekkende tarieven afvalstoffenheffing kostendekkend maken 0,6 1,5 1,5 1,5 verhogen kostendekkendheid bouwleges 0,7 0,7 0,7 0,7 kostendekkende leges medisch onderzoek 0,0 0,0 0,1 0,1

Algemene middelen 40% verhoging tarief toeristenbelasting 0,5 0,5 0,5 0,5 7,5% ozb verhoging voor woningen en niet-woningen 4,6 4,7 4,8 4,9 overheveling ozb van huurders naar eigenaren bedrijfspanden 0,1 0,2 0,3 0,4 9,8 11,0 11,2 11,4

Technische toelichting begroting 11

HUIDIG FINANCIEEL BEELD PB2025

Technische toelichting begroting 12

Perspectief 2024 2025 2026 2027 2028 saldo begroting na het 2e kwartaal -30,3 -35,5 -31,7 -14,8 -15,2 3e kwartaalrapportage 2024 (behandelen) 5,2 -18,8 -13,6 -12,6 -6,2 Perspectief na 3e kwartaalrapportage 2024 -25,2 -54,3 -45,2 -27,4 -21,3 Maatregelen coalitieakkoord en bezuinigingen nieuw beleid (behandelen) -0,1 -6,4 -5,4 -4,6 -2,6 bezuinigingen 5,8 6,6 10,5 12,1 14,0 inkomstenverhogingen 0,0 9,8 11,0 11,2 11,4 aanvullen buffer (kapitaallasten tlv het perspectief) (volgende sheets) 0,0 -1,5 -2,5 -2,5 -2,5 totaal -19,5 -45,8 -31,7 -11,2 -1,0

• Structureel tekort € 1 miljoen • Ook de jaren daarvoor hebben we al flinke tekorten, die we uit de buffer moeten betalen

Technische toelichting begroting 13

Buffer 2024 2025 2026 2027 2028 beginstand per 1 januari 79,4 114,4 68,6 36,9 25,7 initiatievenbudget gemeenteraad pm pm Pm Pm separaat raadsvoorstel Annapark (tijdelijke huisvesting) -2,7 separaat raadsvoorstel Havenhoofd (strategische aankoop) -1,8 aanvullen buffer + bezuiniging (zie volgende sheet) 59,0 perspectief na bijstellingen en bezuinigingen -19,5 -45,8 -31,7 -11,2 -1,0 totaal 114,4 68,6 36,9 25,7 24,7

Spaardoel buffer: • Doel coalitieakkoord omvang buffer: minimaal € 45 miljoen in 2026 • We nemen een jaar de tijd om met een plan te komen, conform kadernota • Bij volgende begroting komen we hierop terug • We monitoren via de kwartaalrapportages

Technische toelichting begroting 14

Aanvullen buffer, hoe werkt dat? Tot 2024 Wat stellen we voor?

• investeringen € 59 mln in • € 59 mln uit de reserve 1 x betalen afschrijvingen • Storten € 59 mln in • € 59 mln in de Buffer reserve afschrijvingen • De rente en afschrijving • Betalen rente en van € 2,5 miljoen uit de afschrijving € 2,5 uit deze lopende begroting reserve (daarmee is dit voortaan structureel gedekt)

Technische toelichting begroting 15

Bezuinigingsmonitor status 2024 2025 2026 2027 2028

Jeugdhulp: invoeren eigen bijdragen korte termijn maatregelen 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 JmV: doorstroom 18+ en van behandeld naar begeleid wonen 2,0 3,0 4,0 4,0 maatregelen hervormingsagenda Jeugd 6,5 9,0 9,0 JzV: lange termijn maatregelen 1,4 0,5 2,0 2,0 2,0 totaal jeugdhulp 3,4 4,5 13,5 17,0 17,0 gericht grootschalig onderhoud woonwijken en bedrijventerreinen 0,2 0,2 fonteinen, stranddouches en ijsbaan 0,1 0,1 0,1 0,1 parkeerwinkel in stadhuis 0,1 0,1 0,1

Technische toelichting begroting 16

Nieuwe bezuinigingen rood/oranje Programma oud/nu 2025 2026 2027 2028 RP02 Openbare ruimte gericht investeren/iets extra doen (Differentiatiegelden) 0,6 0,6 0,6 0,6 budgetplafond inclusief taakstelling op groenonderhoud 1,0 1,0 1,0 RP03 Veiligheid en handhaving verlagen bijdrage Veiligheidsregio Flevoland 0,9 0,9 RP04 Dienstverlening en samenwerking met de stad dienstverlening burgerzaken 0,3 0,3 0,3 0,3 RP15 Kunst en cultuur verlagen subsidiebudget cultuur 0,3 0,3 0,3 RP17 Overhead en bedrijfsvoering bezuiniging bedrijfsvoering 0,2 0,7 0,7 0,7 RP09 Sociale voorzieningen en zorg huishoudelijke ondersteuning vaker via Pgb 0,2 0,3 0,3 wetswijziging eigen bijdrage Wmo inkomensafhankelijk 0,6 0,6 0,6 Eindtotaal 1,1 3,7 4,7 4,7

Technische toelichting begroting 17

Structureel reëel evenwicht 2024 2025 2026 2027 2028 structureel reëel begrotingsresultaat (SRE) 10,2 16,8 -1,6 11,6 5,3

niet ingevulde bezuinigingen (rood) Bezuinigingen jeugdhulp -3,4 -4,5 -13,5 -17,0 -17,0 fonteinen, stranddouches en ijsbaan -0,1 -0,1 -0,1 -0,1 parkeerwinkel in stadhuis -0,1 -0,1 -0,1 Verlagen bijdrage veiligheidsregio -0,9 -0,9 totaal niet ingevulde bezuinigingen -3,4 -4,6 -13,7 -18,1 -18,1

SRE na correctie niet ingevulde bezuinigingen 6,8 12,2 -15,2 -6,5 -12,7

Technische toelichting begroting 18

Conclusie tekort 2028 -/- € 1 miljoen

Buffer op + € 37 miljoen eind 2026

Niet ingevulde bezuinigingen € 18 miljoen

SRE 2025 € 12 mln positief; 2026 € 15 mln negatief

Technische toelichting begroting 19

BELANGRIJKE BESLUITEN Q3

Technische toelichting begroting 20

Jeugdhulp en jgz omschrijving 2024 2025 2026 2027 2028 hogere kosten GGZ -3.200 -3.200 -3.200 -3.200 -3.200 hogere kosten jeugdzorg met verblijf -300 -300 -300 -300 -300 nagekomen kosten niet gecontracteerde zorg 2023 -1.000

terugdraaien € 511 miljoen bezuiniging jeugdhulp door Rijk 6.055 6.186 6.186 invullen bezuiniging jeugdhulp eigen bijdrage -6.055 -6.186 -6.186

overheveling JGZ taken naar de GGD -190 -190 -190 190 totaal -4.500 -3.690 -3.690 -3.690 -3.690

• Jeugdhulp: niet ophogen bezuiniging, maar verhogen budget

• Overheveling JGZ naar GGD: hogere loonkosten door CAO • Overige knelpunten (oa extra overhead) moet GGD zelf oplossen

• Programma jeugdzorg wordt jeugdhulp

Technische toelichting begroting 21

Bezuiniging € 17 miljoen • korte termijn maatr. • kosten blijven stijgen • Jeugd GGZ neemt toe • inflatie en reële tarieven • Volumedaling 2025 €4 miljoen • nieuwe contracten

Technische toelichting begroting

Landelijk beeld uit AEF rapport

Wat speelt er op korte termijn lijn onderwerp wanneer 1 inkoop uitkomst aanbesteding Q4 2024 1 inkoop Nieuwe verordening jeugd Q1 2025 2 lokale teams Procesplanning inrichting sterke lokale teams Q4 2024 4 regio inrichting robuuste regio jeugdhulp Q4 2024 uitkomst deskundigencommissie Hervormingsagenda: kennis nemen Q1 2025

Technische toelichting begroting 24

WMO omschrijving 2024 2025 2026 2027 2028 kostengroei gecontracteerde zorg -1.100 -1.000 -1.000 -1.000 -1.000 lagere kosten PGB en lagere eigen bijdrage 100 250 250 250 250 Wmo woningaanpassing -290 -170 -170 -170 -170 extra geld voor volumegroei Wmo 655 1.310 1.965 inzet extra geld voor volumegroei Wmo -305 -610 -915 Totaal -1.290 -920 -570 -220 130

Er liggen ook nog bezuinigingen op • de huishoudelijke hulp (meer PGB) • Wmo harde voorziening (rolstoelen, woningaanpassing ed.)

Volumegroei op volgende sheet

Technische toelichting begroting 25

Wmo Inwonersgroei / vergrijzing 45.000 65+ stijgt circa 5% per jaar 75+ stijgt ongeveer 6% per jaar 40.000

35.000

30.000

25.000

20.000

15.000

10.000

5.000

0 2015 2017 2019 2021 2023 2025 2027 2029

65+ 75+

Technische toelichting begroting 26

Autonome groei wmo (bedragen x € 1 miljoen) 2026 2027 2028 volumegroei in begroting 1,00 2,00 3,00 extra gf volumegroei 0,65 1,30 1,95 totaal geld beschikbaar 1,65 3,3 4,95

kostengroei nodig op basis van bevolkingsprognose Wmo harde voorzieningen (circa 4% per jaar) 0,35 0,70 1,05 Wmo ondersteuning (circa 3% per jaar) 0,95 1,90 2,85 voorstel geld te reserveren 1,30 2,60 3,90 voorstel vrijval 0,35 0,70 1,05

Technische toelichting begroting 27

Werk en inkomen omschrijving 2024 2025 2026 2027 2028 Bijstandsverlening (BUIG) -2.286 hulp Oekraïners 2.391 Hotel- en accommodatieregeling (HAR) vergunninghouders -206 energietoeslag 2023 300 totaal 199

Andere aandachtspunten: • Hoger beroep TOZO is ingetrokken door het Rijk • Voordeel hulp Oekraïners wordt conform besluit raad bij Q2 nu via de begroting ingezet voor opvang asielzoekers

Technische toelichting begroting 28

Belasting omschrijving 2024 2025 2026 2027 2028 onroerendezaakbelasting 597 -327 -352 -377 -402

• Voordeel door hogere woz waarde • Nadeel door lager gemeentefonds • Nadeel door weegschaalprincipe

Technische toelichting begroting 29

Gemeentefonds omschrijving 2024 2025 2026 2027 2028 loon en prijsstijgingen gemeentefonds -4.500 -4.500 -4.500 -4.500 volumegroei gemeentefonds -170 -650 -1.260 -1.850 overige bijstellingen gemeentefonds -3.535 -165 300 500 2.500 totaal -3.535 -4.835 -4.850 -5.260 -3.850

Meevaller 2028 bij overige betreft BTW compensatiefonds

Technische toelichting begroting 30

Nadelen gemeentefonds Grepen uit kas kosten ruim € 50 miljoen bovenop negatieve herverdeling gemeentefonds van € 5 mln. per 2024

60

50

15 40 9 5

6 6 7 30

20

29 29 29 10

0 2026 2027 2028 ravijn na schrappen opschalingskorting bijstelling huishoudens met laag inkomen bbp systematiek en L&P

Technische toelichting begroting 31

Loon en prijscompensatie (1% = € 5 mln) Van oud naar Prijs-BBP BBP voorjaar naar definitief Oud: 60% loonvoet overheid 6,00% 9,00% 20% overheid materieel 20% overheid investeringen 8,00% 5,00% 7,00%

4,00% 6,00%

5,00% 3,00% 4,00%

2,00% 3,00%

2,00% 1,00% 1,00%

0,00% 0,00% 2024 2025 2026 2027 2028 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024

oud nieuw definitief voorjaar

Technische toelichting begroting 32

Beleidswijziging L&P instellingen • BZK zegt: “toeval” • Maatregel: eerlijk delen • Aanpassen artikel 20 algemene subsidieverordening Almere

Technische toelichting begroting 33

Autonome groei onderwerp maatstaf gewicht 2.026 2.027 2.028 GGU Inwoners 3,14 10 19 28 MRA Inwoners 1,50 5 9 13 VNG Inwoners 0,71 2 4 6 Omgevingsdienst OFGV Inwoners 8,00 24 46 68 GGD Inwoners 23,00 Publieke gezondheidszorg Inwoners: jongeren < 18 jaar 105,00 46 86 124 Veiligheidsregio Flevoland Aantal woningen 111,00 133 266 410 Overige knelpunten inwoners 300 600 900 nodig 520 1.030 1.549 beschikbaar 1.000 2.000 3.000 vrijval 480 970 1.451

Technische toelichting begroting 34

Overige omschrijving 2024 2025 2026 2027 2028 buitenreclame -775 -775 -775 -775 Veiligheidsregio 2025: verplichtend karakter vrijwilligers brandweer -1.200 Risico 2026 en 2027 verplichtend karakter vrijwilligers brandweer -3.000 groot onderhoud Gooimeerdijk -3.700 -1.910 180 180 actualisatie rente (volgende sheet) -1.077 1.618 1.375 890 933

Technische toelichting begroting 35

Rente

Technische toelichting begroting 36

Risico’s vertrouwelijke risico's

overige risico's

Omgevingswet en WKB

Bezuinigingen jeugdhulp

Tijdelijke huisvesting Annapark

Floriade businesscase

Zorgplichten Oosterwold

Fietsbruggen spoorbaanpad

Taakdifferentiatie brandweer veiligheidsregio

Transformatie ict omgeving

0 2.000 4.000 6.000 8.000 10.000 12.000 14.000 16.000 18.000

was wordt

Technische toelichting begroting 37

Tarieven stijgen met € 99,95 Stijging tarief Oorzaak stijging 500 472 440 450 413 400 365 350 300 34 inflatie 249 250 229 42 afvalsysteen 200 riool 150 kostendekkend

100 coaliteakkoord

50 10 6 8 0 afval riool ozb

was wordt

Technische toelichting begroting 38

Parkeertarieven Kort parkeren Jaarabonnement garage Stad 16,00 1.400

14,00 1.200 12,00 1.000 10,00 800 8,00

6,00 600

4,00 400

2,00 200 0,00 Stad garage Stad garage Buiten garage buiten gragege 0 p/uur dagkaart p/uur dagkaart 3 dagen werkn 5 dagen werkn bewoner forensen

was wordt was wordt

Technische toelichting begroting 39

BEGROTING 2025-2028

Technische toelichting begroting 40

Nieuw beleid omschrijving 2025 2026 2027 2028 aanvullend budget Taskforce huisvesting urgenten (toelichten) -0,7 1,1 2,1 Bibob 0,5 0,5 inzet bestrijding straatintimidatie 0,1 0,1 0,1 0,1 inzet op diversiteit en inclusie (1 fte) 1,1 1,1 0,1 0,1 inzet 30% van de meeropbrengst voor recreatie en toerisme 0,2 0,2 0,2 0,2 mantelzorg 0,2 0,2 0,2 0,2 invoering stadspas 0,2 0,2 0,2 0,2 maatregelen vanuit nieuw kader activeren armoedebeleid (IIT) 0,5 0,5 0,5 0,5 ondersteunen Almeerse noodhulporganisaties 0,2 0,2 van vluchteling naar Almeerder 0,1 0,1 0,1 0,1 Dierenasiel (was pm, nu gekwantificeerd) 0,2 0,2 0,2 Almeerse Duurzame Energie 0,4 0,4 0,3 0,3 herstel energie-armoede budget 0,3 0,3 0,3 0,3 investeren in stadscentra vanuit hogere parkeertarieven 0,5 0,5 0,5 0,5 reserve toegankelijke openbare ruimte 3,0 6,4 5,4 4,6 2,6

Technische toelichting begroting 41

Winstafdracht grondbedrijf Winstafdracht 2024 € 0,4 miljoen lager dan eerder begroot

RV bezuinigingen: winstafdracht inzetten voor investeringsfonds maatschappelijke voorzieningen

College wil dit najaar bredere discussie over de inzet van de winstafdracht.

Technische toelichting begroting 42

Maatschappelijke voorzieningen 2026 2027 2028 2029 Investeringen die worden gerealiseerd Cultuurhuis Almere Buiten 300 300 300 300 Driehoek (oplevering gebouw in 2026) 106 106 106 Gebiedsagenda Poort 200 400 400 400 Multi ontmoetingsplek met werkruimte Poort 194 470 470 buitenzwembad 324 975 Al beschikbaar aan dekking voor zwembad -650 Totaal investeringen 500 1.000 1.600 1.600 Beschikbaar budget 500 1.000 1.500 2.000 Saldo – op te lossen, bijvoorbeeld door vertraging 0 0 -100 400 • Het is de bedoeling om hiervoor een investeringsfonds in te richten • College komt op een later moment met een voorstel en spelregels voor het investeringsfonds

Technische toelichting begroting 43

Eerste inventarisatie Nog uit te werken investeringen: 2026 2027 2028 2029 Multi functionele plek bij Brede buurtschool Noord in Stedenwijk 144 202 Multi functionele plek bij scholen in Molenbuurt 100 Multi functionele plek Almere Hout Noord (fase 5) 229 326 326 1 x Buurtcentrum Centrum 230 327 327 Broedplaatsvoorziening Centrum en (pop)muziekvoorziening Centrum 787 Voetbalaccommodatie Poort Sportvoorziening Pampus Sportvoorziening Oosterwold Subtotaal nog uit te werken investeringen 459 653 1.440

Technische toelichting begroting 44

Nieuwe reserves Versnelling energietransitie Toegankelijke openbare ruimte

• Niet bestede middelen • De incidentele middelen energiearmoede en uit het coalitieakkoord energietransitie voor de toegankelijke reserveren voor openbare ruimte worden versnellen, kwalitatief hierin gestort. verbeteren woningen • Storting € 3 miljoen • Storting onderbesteding 2024 van € 2,45 miljoen

Technische toelichting begroting 45

VERVOLGPROCES PROGRAMMABEGROTING

Technische toelichting begroting 46

Vervolg-proces Wie Activiteit Wanneer college Vaststelling 8-okt college Aanbieden raad + technische toelichting 10-okt raad + organisatie Tafeltjesmarkt 21-okt raad Algemene beschouwingen 24-okt raad Voor 11 uur moties en amendementen 25-okt Herfstvakantie 26-okt t/m 2 nov college Collegereactie moties en amendementen vaststellen (raadsbrief) 5-nov raad Bespreken moties en amendementen 7-nov raad Vaststellen Programmabegroting 14-nov

Technische toelichting begroting 47

We gaan met de kennisraad in gesprek over: Koersdocument Kwartaalrapportages

• Willen we een • bestuurlijke behandeling beleidsdocument in het legt veel beslag op de voorjaar? agenda; dan dat simpel? • Werken met dilemma’s of standpunten college? • Apart van de Q-rap of combineren?